Κλιμάκωση της τουρκικής προκλητικότητας στο νοτιοανατολικό Αιγαίο μετά την πρωθυπουργική επίσκεψη στο Καστελλόριζο

• Με 7 παρα­βιά­σεις του εθνικού ενα­έ­ριου χώρου και 2 υπερ­πτή­σεις σε Ρω και Ζουράφα μετα­φέρ­θηκε στο πεδίο η τουρ­κική αντί­δραση για την επί­σκεψη του πρω­θυ­πουρ­γού στη Μεγίστη. Η Άγκυρα επα­να­φέ­ρει το ζήτημα της απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­σης, ενώ η Αθήνα απαντά ότι το δικαί­ωμα της άμυνας δεν τίθεται υπό δια­πραγ­μά­τευση

Η ένταση των τελευ­ταίων ημερών γύρω από το Καστελ­λό­ριζο πέρασε την Παρα­σκευή 18 Σεπτεμ­βρίου 2026 και στον αέρα. Ζεύγος τουρ­κι­κών F-16 πέταξε πάνω από τη Ρω, ενώ δεύτερη υπερ­πτήση κατα­γρά­φηκε στη Ζουράφα. Είχε προη­γη­θεί η σκληρή ανα­κοί­νωση του τουρ­κι­κού υπουρ­γείου Άμυνας για την επί­σκεψη του πρω­θυ­πουρ­γού κ. Μητσο­τάκη στο ακρι­τικό νησί. Πρό­κει­ται για ένα περι­στα­τικό, το οποίο όμως εντάσ­σε­ται σε μια αλυσίδα κινή­σεων της Άγκυρας που ξεκί­νησε με δηλώ­σεις και κατέ­ληξε μέσα σε 24 ώρες σε μαχη­τικά πάνω από ελλη­νικό έδαφος.

Σύμφωνα με τα στοι­χεία του ΓΕΕΘΑ, στη δρα­στη­ριό­τητα της Παρα­σκευής συμ­με­τεί­χαν συνο­λικά 10 τουρ­κικά εναέρια μέσα: 4 μαχη­τικά F-16 σε 2 σχη­μα­τι­σμούς, 5 μη επαν­δρω­μένα αερο­σκάφη και 1 αερο­σκά­φος ναυ­τι­κής συνερ­γα­σίας ATR-72. Από τα 4 μαχη­τικά τα 2 έφεραν οπλισμό.

Κατα­γρά­φη­καν 13 παρα­βά­σεις των κανόνων ενα­έ­ριας κυκλο­φο­ρίας, 7 παρα­βιά­σεις του εθνικού ενα­έ­ριου χώρου και 2 υπερ­πτή­σεις. Η δρα­στη­ριό­τητα απλώ­θηκε στο βορειο­α­να­το­λικό, το κεντρικό και το νοτιο­α­να­το­λικό Αιγαίο.

Την υπερ­πτήση στη Ρω πραγ­μα­το­ποί­ησε ένας από τους 2 σχη­μα­τι­σμούς των F-16. Στη Ζουράφα, όπως προ­κύ­πτει από τα δια­θέ­σιμα στοι­χεία, η υπερ­πτήση έγινε από μη επαν­δρω­μένο αερο­σκά­φος. Τα τουρ­κικά μέσα ανα­γνω­ρί­στη­καν και ανα­χαι­τί­στη­καν από ελλη­νικά μαχη­τικά, κατά την πάγια πρα­κτική. Το ύψος στο οποίο κινή­θη­καν τα τουρ­κικά αερο­σκάφη και η ακριβής ώρα των υπερ­πτή­σεων δεν διευ­κρι­νί­ζο­νται στα στοι­χεία που έχουν γίνει γνωστά.

Από τις ανα­κοι­νώ­σεις στα μαχη­τικά

Η χρονική αλλη­λου­χία έχει τη σημασία της. Στις 17 Σεπτεμ­βρίου 2026 το τουρ­κικό υπουρ­γείο Άμυνας τοπο­θε­τή­θηκε δημόσια για την επί­σκεψη του κ. Μητσο­τάκη στο Καστελ­λό­ριζο. Δήλωσε ότι την παρα­κο­λού­θησε στενά και ότι η Τουρκία δεν πρό­κει­ται να απο­δε­χθεί τη δημιουρ­γία τετε­λε­σμέ­νων. Η Άγκυρα επι­κα­λέ­στηκε τη Συνθήκη των Παρι­σίων του 1947 και υπο­στή­ριξε ότι η παρου­σία στρα­τιω­τι­κών στοι­χείων και πολε­μι­κού πλοίου στη Μεγίστη δεν συνάδει με το καθε­στώς του νησιού. Πρό­σθεσε ότι η επί­σκεψη δεν συμ­βάλ­λει στην ειρήνη. Στην ίδια τοπο­θέ­τηση υπήρξε αναφορά και στο Κυπριακό.

Η ρητο­ρική της απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­σης δεν είναι και­νούρ­για. Είναι όμως η πρώτη φορά εδώ και καιρό που επα­νέρ­χε­ται με τέτοια ένταση και με αφορμή μια πρω­θυ­πουρ­γική παρου­σία σε ελλη­νικό νησί.

Το ελλη­νικό υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών απά­ντησε ότι η χώρα δια­τη­ρεί το νόμιμο δικαί­ωμα της άμυνας και ότι οι τουρ­κι­κές απαι­τή­σεις δεν έχουν βάση στο Διεθνές Δίκαιο.

Η 51η Ταξιαρ­χία Κατα­δρο­μών και οι αιχμές για τη Μεγίστη

Την ίδια ημέρα έγινε γνωστή η μετα­φορά της 51ης Ταξιαρ­χίας Κατα­δρο­μών του τουρ­κι­κού στρατού σε περιοχή απέ­να­ντι από τη Σάμο. Η κίνηση συνο­δεύ­τηκε από αιχμές για το Καστελ­λό­ριζο. Το τουρ­κικό υπουρ­γείο Άμυνας ρωτή­θηκε σχετικά και επα­νέ­λαβε ότι δεν θα δεχθεί τετε­λε­σμένα. Το επι­χει­ρη­σιακό σκε­πτικό της μετα­κί­νη­σης δεν ανα­λύ­ε­ται στα δια­θέ­σιμα στοι­χεία. Η μετα­φορά μονάδας ειδικών δυνά­μεων στα μικρα­σια­τικά παράλια, σε συν­δυα­σμό με τη δημόσια ρητο­ρική, δια­βά­στηκε στην Αθήνα ως μήνυμα και όχι ως διοι­κη­τική ανα­διά­ταξη ρου­τί­νας.

Τουρ­κικά μέσα ενη­μέ­ρω­σης: «Ρω και Στρογ­γύλη δεν ανήκουν στην Ελλάδα»

Παράλ­ληλα με τις επί­ση­μες τοπο­θε­τή­σεις, ο τουρ­κι­κός Τύπος ανέβασε τους τόνους. Δημο­σιεύ­ματα της 18ης Σεπτεμ­βρίου προ­βάλ­λουν ότι το Καστελ­λό­ριζο απέχει μόλις 1.950 μέτρα από τις τουρ­κι­κές ακτές και φθάνουν στο σημείο να αμφι­σβη­τούν ευθέως την ελλη­νική κυριαρ­χία στη Ρω και τη Στρογ­γύλη. Πρό­κει­ται για την επα­να­φορά της γνωστής θεωρίας των «γκρίζων ζωνών», αυτή τη φορά εστια­σμέ­νης στο σύμπλεγμα της Μεγί­στης.

Στην ίδια γραμμή κινή­θη­καν τα αγγλό­φωνα τουρ­κικά μέσα, τα οποία έγραψαν για οργή της Άγκυρας για την επί­σκεψη του Έλληνα πρω­θυ­πουρ­γού στο νησί και για «ελλη­νι­κές παρα­βιά­σεις» στο Αιγαίο που η Τουρκία δεν θα ανεχθεί. Μεγάλη τουρ­κική εφη­με­ρίδα δημο­σί­ευσε στις 19 Σεπτεμ­βρίου ανάλυση με το ερώτημα γιατί θόλωσαν τα ήρεμα νερά στο Αιγαίο, παρα­δε­χό­μενη εμμέσως ότι η περί­ο­δος της χαμηλής έντασης δοκι­μά­ζε­ται. Σε στήλες γνώμης δια­τυ­πώ­θη­καν και πιο ακραίες θέσεις. Γνωστός αρθρο­γρά­φος έγραψε ότι η Τουρκία δια­θέ­τει «2 ισχυρά χαρτιά» στο ζήτημα της Μεγί­στης, ανα­φε­ρό­με­νος σε τεχνητά νησιά.

Οι πολι­τι­κές αντι­δρά­σεις στην Αθήνα

Στο εσω­τε­ρικό οι εκτι­μή­σεις δια­φέ­ρουν ως προς το βάθος της κρίσης. Ο κ. Χατζη­βα­σι­λείου υπο­στή­ριξε ότι η Τουρκία ανε­βά­ζει τη ρητο­ρική της, αλλά ο ίδιος δεν βλέπει ένταση στο πεδίο. Η τοπο­θέ­τησή του έγινε την ίδια ημέρα που κατα­γρά­φη­καν οι υπερ­πτή­σεις.

Ο κ. Και­ρί­δης σχο­λί­ασε με αιχμηρό τρόπο το τουρ­κικό επι­χεί­ρημα περί απειλής. Διε­ρω­τή­θηκε αν είναι δυνατόν να πιστεύει κανείς ότι το Καστελ­λό­ριζο απειλεί με απόβαση την τουρ­κική ενδο­χώρα και χαρα­κτή­ρισε τον ισχυ­ρι­σμό «απόλυτη τρέλα».

Η αντι­πο­λί­τευση άσκησε κριτική από άλλη αφε­τη­ρία. Από τη ΝΙΚΗ ο κ. Ρούντας υπο­στή­ριξε ότι η Άγκυρα χαράσ­σει «θαλάσ­σιο πάρκο» γύρω από τη Μεγίστη και ότι η κυβέρ­νηση τρέχει πίσω από τα τετε­λε­σμένα. Για τον ισχυ­ρι­σμό περί τουρ­κι­κού σχε­δια­σμού θαλάσ­σιου πάρκου στην περιοχή δεν υπάρ­χουν περισ­σό­τερα στοι­χεία στις δια­θέ­σι­μες πλη­ρο­φο­ρίες.

Το καθε­στώς των νησιών και η δια­φω­νία για τη Συνθήκη του 1947

Η Συνθήκη Ειρήνης των Παρι­σίων του 1947, την οποία επι­κα­λεί­ται η Άγκυρα, είναι το κείμενο με το οποίο τα Δωδε­κά­νησα ενσω­μα­τώ­θη­καν στην Ελλάδα. Η τουρ­κική πλευρά δια­τεί­νε­ται ότι η στρα­τιω­τική παρου­σία στη Μεγίστη παρα­βιά­ζει το καθε­στώς απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­σης που προ­βλέ­πει η Συνθήκη. Η Αθήνα απορ­ρί­πτει σταθερά το επι­χεί­ρημα. Όπως επα­να­λή­φθηκε και στην τελευ­ταία ανα­κοί­νωση του υπουρ­γείου Εξω­τε­ρι­κών, η ελλη­νική θέση είναι ότι το δικαί­ωμα της νόμιμης άμυνας δεν περιο­ρί­ζε­ται και ότι οι τουρ­κι­κές αξιώ­σεις στε­ρού­νται νομικής βάσης.

Το νέο στοι­χείο είναι η σύνδεση των 3 επι­πέ­δων μέσα σε λίγες ώρες. Προη­γή­θηκε η επίσημη ανα­κοί­νωση υπουρ­γείου, ακο­λού­θησε η αρθρο­γρα­φία που αμφι­σβη­τεί την κυριαρ­χία σε Ρω και Στρογ­γύλη και στο τέλος ήρθαν οι υπερ­πτή­σεις οπλι­σμέ­νων μαχη­τι­κών πάνω από την ίδια ακριβώς περιοχή. Σε ελλη­νικά δημο­σιεύ­ματα η επιλογή της Ρω και της Ζου­ρά­φας απο­δό­θηκε σε προ­σπά­θεια «γκρι­ζα­ρί­σμα­τος» των 2 σημείων, στα ανα­το­λικά άκρα της επι­κρά­τειας.

Παρα­μέ­νει ασαφές αν η Άγκυρα θα δια­τη­ρή­σει την πίεση και στο πεδίο ή αν η 18η Σεπτεμ­βρίου θα απο­δει­χθεί μεμο­νω­μένη επί­δειξη μετά την πρω­θυ­πουρ­γική επί­σκεψη. Η ελλη­νική πλευρά ανα­χαί­τισε, κατέ­γραψε και απά­ντησε διπλω­μα­τικά, χωρίς να ανε­βά­σει η ίδια τους τόνους. Για τους κατοί­κους του Καστελ­λό­ρι­ζου και των γύρω νησίδων η εικόνα των μαχη­τι­κών πάνω από τη Ρω δεν είναι άγνωστη. Αυτή τη φορά όμως τα μαχη­τικά ήρθαν μαζί με μια ανα­κοί­νωση που αμφι­σβη­τεί το ίδιο το δικαί­ωμα της χώρας να φυλάσ­σει τα ακρι­τικά της νησιά.