Στο «στόχαστρο» τα μη κρατικά πανεπιστήμια μετά την απόφαση του ΣτΕ

Η πρόεδρος του Συλλόγου Διοικητικού και Ερευνητικού Προσωπικού του Πανεπιστημίου Αιγαίου, Τίνα Ζορμπαλά, μίλησε στην ‘δημοκρατική’ για την ακύρωση των αδειών τριών μη κρατικών πανεπιστημίων, τους 700 φοιτητές που βρίσκονται σε αβεβαιότητα, τις ευθύνες του υπουργείου και της ΕΘΑΑΕ, αλλά και για τις «δύο ταχύτητες» στην αντιμετώπιση δημόσιων και ιδιωτικών ιδρυμάτων.
Στον αέρα ο πρώτος χρόνος για 700 φοιτητές
Η πρόσφατη απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας, με την οποία ακυρώθηκαν οι άδειες λειτουργίας τριών από τα τέσσερα μη κρατικά πανεπιστήμια που είχαν αδειοδοτηθεί από την κυβέρνηση, επαναφέρει με ένταση τη συζήτηση για το νέο τοπίο στην ελληνική ανώτατη εκπαίδευση.
Η απόφαση αφορά όχι μόνο στις άδειες λειτουργίας, αλλά και στα προγράμματα σπουδών των συγκεκριμένων ιδρυμάτων, δημιουργώντας σοβαρά ερωτήματα για την τύχη περίπου 700 φοιτητών που φοίτησαν εκεί κατά το πρώτο έτος λειτουργίας τους.
Μιλώντας η κα Ζορμπαλά, υπογραμμίζει ότι πρόκειται για μια εξέλιξη που αποκαλύπτει σοβαρά προβλήματα στον τρόπο με τον οποίο προχώρησε η διαδικασία αδειοδότησης.
«Δόθηκαν άδειες σε τέσσερα λεγόμενα μη κρατικά πανεπιστήμια, τα οποία σύμφωνα με τον νόμο ονομάζονται νομικά πρόσωπα πανεπιστημιακής εκπαίδευσης. Αυτά λειτούργησαν με φοιτητές για έναν ολόκληρο χρόνο. Η απόφαση του ΣτΕ ακυρώνει τις άδειες τριών εξ αυτών και ακυρώνει επίσης τα προγράμματα σπουδών τους. Δηλαδή όλος ο πρώτος χρόνος, στην ουσία, βρίσκεται στον αέρα».
Η ίδια εξηγεί ότι, σύμφωνα με όσα γνωρίζει για την απόφαση, βασικά ζητήματα αφορούν στις κτηριακές υποδομές, στην πιστοποίηση των προγραμμάτων σπουδών και στη σύνθεση επιτροπής αξιολόγησης.
«Ένας λόγος είναι ότι δεν πληρούσαν τις απαιτούμενες προδιαγραφές για τις κτηριακές υποδομές. Τους είχε γίνει σύσταση ήδη πριν από μεγάλο χρονικό διάστημα, την οποία δεν έλαβαν υπόψη τους και συνέχισαν τα κτήρια να λειτουργούν με αυτές τις ελλείψεις», αναφέρει.
Το δεύτερο ζήτημα αφορά στην πιστοποίηση των προγραμμάτων σπουδών. Όπως εξηγεί, «έπρεπε να πιστοποιηθούν τα προγράμματα σπουδών με συγκεκριμένα ποιοτικά και ποσοτικά κριτήρια που θα είχε αποφασίσει η ΕΘΑΑΕ». Κατά την ίδια, το ΣτΕ έκρινε ότι τα συγκεκριμένα κριτήρια δεν συνιστούσαν ουσιαστικά ποιοτικά και ποσοτικά κριτήρια, με αποτέλεσμα τα προγράμματα των τριών ιδρυμάτων να θεωρηθούν μη πιστοποιημένα.
Ένας ακόμη λόγος, σύμφωνα με την ίδια, αφορά περίπτωση κατά την οποία μέλος επιτροπής αξιολόγησης είχε σχέση με τον εκπαιδευτικό φορέα, σχέση που μπορούσε να δημιουργήσει υπόνοια μεροληψίας.
«Τεράστια ευθύνη του υπουργείου  και της ΕΘΑΑΕ»
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει στην κατάσταση των περίπου 700 φοιτητών που βρέθηκαν αντιμέτωποι με την ακύρωση των αδειών και των προγραμμάτων στα οποία είχαν εγγραφεί.
«Πρόκειται για 700 φοιτητές οι οποίοι έχουν εγγραφεί και φοιτούν σε αυτούς τους εκπαιδευτικούς φορείς, που πλέον, με βάση τον νόμο 5094 του 2024, θεωρούνται φοιτητές και αυτά θεωρούνται ανώτατα ιδρύματα. Με βάση λοιπόν και αυτόν τον νόμο, αυτά πλέον δεν έχουν άδεια και δεν έχουν προγράμματα σπουδών (ακυρώθηκαν)», λέει χαρακτηριστικά. Για την ίδια, η ευθύνη δεν μπορεί να μετακυλιστεί στους φοιτητές και στις οικογένειές τους: «Οι 700 φοιτητές και οι οικογένειές τους βρίσκονται σε μια πάρα πολύ δύσκολη θέση, μια θέση για την οποία θεωρώ και θεωρούμε, η πλειοψηφία της πανεπιστημιακής κοινότητας, ότι ακέραια την ευθύνη τη φέρει τόσο το υπουργείο όσο και η ΕΘΑΑΕ».
Η πρόεδρος του Συλλόγου Διοικητικού και Ερευνητικού Προσωπικού του Πανεπιστημίου Αιγαίου, συγκρίνει, μάλιστα, τη διαδικασία που ακολουθείται στα μη κρατικά ιδρύματα με τις αυστηρές διαδικασίες αξιολόγησης των δημόσιων πανεπιστημίων.
«Για τα δημόσια πανεπιστήμια απαιτούνται συνεχώς αυστηρά κριτήρια, και για τα ιδρύματα και για το κάθε τμήμα ξεχωριστά. Το κάθε τμήμα πρέπει να πιστοποιήσει το πρόγραμμα σπουδών του, τόσο σε προπτυχιακό όσο και σε μεταπτυχιακό επίπεδο. Απαιτείται ένας πολύ μεγάλος φάκελος. Πρέπει να αποδειχτεί ότι υπάρχει επαρκές εκπαιδευτικό, διοικητικό και τεχνικό προσωπικό, ότι υπάρχουν οι απαραίτητες υποδομές, εργαστήρια, βιβλιοθήκες και ότι τα προγράμματα σπουδών είναι ικανά να εκπαιδεύσουν δικηγόρους, γιατρούς, μηχανικούς, μαθηματικούς, φυσικούς, χημικούς».
Η ίδια υποστηρίζει ότι στην περίπτωση των μη κρατικών πανεπιστημίων εφαρμόστηκε μια πολύ διαφορετική αντιμετώπιση: «Ενώ για το δημόσιο πανεπιστήμιο εφαρμόζονται τα κριτήρια και μάλιστα με πάρα πολύ αυστηρό τρόπο, εδώ, στην περίπτωση αυτών των ιδρυμάτων, μέσα σε ελάχιστες ώρες και ελάχιστες μέρες πανεπιστήμια, η ΕΘΑΑΕ τα ονόμασε πανεπιστήμια. Υπάρχουν δηλαδή δύο μέτρα και δύο σταθμά».
«Η ακαδημαϊκή ελευθερία δεν υπάρχει σε μια ιδιωτική επιχείρηση»
Πέρα από το ζήτημα της νομιμότητας και της διαδικασίας αδειοδότησης, η πρόεδρος του Συλλόγου θέτει και ένα ευρύτερο ερώτημα για το κατά πόσο μια ιδιωτική επιχείρηση μπορεί να λειτουργήσει ως ακαδημαϊκός χώρος.
«Η άποψή μας και η άποψη της συντριπτικής πλειοψηφίας της ακαδημαϊκής κοινότητας είναι ότι αυτά δεν μπορούν να λειτουργήσουν ως ακαδημαϊκός χώρος. Ένας ακαδημαϊκός χώρος είναι χώρος διδασκαλίας που είναι συνυφασμένος με την έρευνα. Και η έρευνα απαιτεί ελευθερία. Ελευθερία σκέψης, κριτική σκέψη, κριτικό λόγο. Κάτι τέτοιο δεν μπορεί να γίνει σε μια ιδιωτική επιχείρηση».
Νέες προσφυγέςγια επτά ιδρύματα
Η υπόθεση, πάντως, δεν φαίνεται ότι θα σταματήσει στα τρία ιδρύματα που αφορά η πρόσφατη απόφαση. Έχουν ήδη κατατεθεί προσφυγές και για επτά ακόμη νομικά πρόσωπα πανεπιστημιακής εκπαίδευσης, τα οποία έλαβαν άδειες φέτος. «Έγιναν προσφυγές γιατί και αυτά κρίθηκαν με τα ίδια κριτήρια που ήταν και τα προηγούμενα τρία. Οπότε έγιναν προσφυγές και σε αυτά τα επτά», αναφέρει, εκτιμώντας ότι η δικαστική εξέλιξη δημιουργεί ένα σημαντικό προηγούμενο, καθώς πρέπει να εφαρμοστεί η απόφαση του ΣτΕ.
Η ανησυχία για το
δημόσιο πανεπιστήμιο
Το ζητούμενο πάντως, δεν αφορά μόνο στη λειτουργία των μη κρατικών ιδρυμάτων, αλλά και το μήνυμα που εκπέμπεται προς την κοινωνία για το δημόσιο πανεπιστήμιο.
«Για την ελληνική κοινωνία το θέμα αυτό είναι το δημόσιο πανεπιστήμιο από τη μία, ένα πανεπιστήμιο που υποχρηματοδοτείται και όμως αξιολογείται τόσο αυστηρά, και από την άλλη κάποιων λεγόμενων πανεπιστημίων που δεν έχουν ούτε πυρόσβεση και πυρασφάλεια. Δεν έχουν ούτε σοβαρές υποδομές» -αναφέρει, ενώ εκφράζει την ανησυχία της για τους γονείς που αναζητούν εναλλακτικές λύσεις για τα παιδιά τους, ιδιαίτερα όταν αυτά δεν καταφέρνουν να εισαχθούν σε δημόσιο πανεπιστήμιο.
«Οι γονείς των παιδιών πρέπει να γνωρίζουν την κατάσταση αυτών των ιδρυμάτων. Γιατί από την αγωνία τους που τα παιδιά τους δεν έχουν καταφέρει να μπουν στο δημόσιο πανεπιστήμιο, βλέπουν μήπως μπορούν να κάνουν κάτι τέτοιο».
Και καταλήγει ασκώντας κριτική στον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζεται το δημόσιο πανεπιστήμιο: «Όταν από τη μία υποβαθμίζονται τα πανεπιστήμια, τα δημόσια πανεπιστήμια και από την άλλη εκθειάζονται αυτά τα οποία δεν μπορούν να θεωρηθούν ανώτατη εκπαίδευση, είναι φυσικό ότι και πολίτες αυτής της χώρας παραπλανούνται με κάποιο τρόπο».
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και το πρόβλημα της υποστελέχωσης του δημόσιου πανεπιστημίου: «Δυστυχώς, δεν δίνουν θέσεις ούτε για μέλη ΔΕΠ ούτε για τεχνικό προσωπικό ούτε για διοικητικό προσωπικό ενώ, (π.χ.) στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου υπάρχουν τεράστιες ελλείψεις σε τεχνικό προσωπικό, σε διοικητικό προσωπικό και δεν γίνονται νέοι διορισμοί για το διοικητικό προσωπικό» -κατέληξε η κα Ζορμπαλά.