ΥΠΕΝ: Σε 1 στους 2 δήμους της χώρας έργα ύδρευσης και αποχέτευσης

Σε τέσ­σε­ρις βασι­κούς άξονες στη­ρί­ζε­ται η νέα ολο­κλη­ρω­μένη εθνική πολι­τική για τη δια­χεί­ριση των υδάτων, με στόχο την αντι­με­τώ­πιση των συνε­πειών της λει­ψυ­δρίας και της κλι­μα­τι­κής αλλαγής και τη δια­σφά­λιση της πρό­σβα­σης των πολιτών σε ασφαλές, επαρκές και ποιο­τικό νερό, μέσα από ένα ενιαίο και απο­τε­λε­σμα­τικό σύστημα δια­χεί­ρι­σης.

Πρώτον, στην οικο­νο­μική και τεχνική ενί­σχυση των δήμων και των έργων ύδρευ­σης και απο­χέ­τευ­σης, δεύ­τε­ρον, στη δια­μόρ­φωση μιας ενιαίας Εθνικής Στρα­τη­γι­κής για το νερό, μέσα από ουσια­στική δια­βού­λευση και συνερ­γα­σία με την Αυτο­διοί­κηση και την επι­στη­μο­νική κοι­νό­τητα, τρίτον, στη συνέ­νωση δυνά­μεων και στη δημιουρ­γία οικο­νο­μιών κλί­μα­κας, μέσα από το νέο μοντέλο ολι­στι­κής δια­χεί­ρι­σης των υδάτων που θεσπί­ζε­ται με το νομο­σχέ­διο το οποίο συζη­τεί­ται στη Βουλή, και, τέταρ­τον, στην αξιο­ποί­ηση της ευρω­παϊ­κής τεχνο­γνω­σίας και των δια­θέ­σι­μων χρη­μα­το­δο­τι­κών εργα­λείων.

Όπως επι­ση­μαί­νε­ται, στόχος της κυβέρ­νη­σης είναι η μετά­βαση από ένα κατα­κερ­μα­τι­σμένο και απο­σπα­σμα­τικό μοντέλο σε ένα ενιαίο, συντο­νι­σμένο και απο­τε­λε­σμα­τικό σύστημα δια­χεί­ρι­σης του νερού. Ένα σύστημα που θα ενι­σχύει την ανθε­κτι­κό­τητα της χώρας απέ­να­ντι στη λει­ψυ­δρία και στις συνέ­πειες της κλι­μα­τι­κής κρίσης και θα δια­σφα­λί­ζει τη βιώσιμη δια­χεί­ριση του πολυ­τι­μό­τε­ρου δημό­σιου αγαθού για τη σημε­ρινή και τις επό­με­νες γενιές.

Πλάνο τετρα­ε­τίας

Το Υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας έχει ανα­κοι­νώ­σει ένα ευρύ φάσμα δομικών παρεμ­βά­σεων, το οποίο περι­λαμ­βά­νει 901 έργα σε πάνω από 170 Δήμους (δηλαδή περισ­σό­τε­ροι από έναν στους δύο δήμους της χώρας) συνο­λι­κού ύψους 3,4 δισ. ευρώ, για ύδρευση και απο­χέ­τευση.

Παράλ­ληλα, έχει προ­χω­ρή­σει σε μια σειρά από θεσμι­κές παρεμ­βά­σεις. Σύμφωνα με τις τελευ­ταίες πρω­το­βου­λίες που ανέλαβε, για πρώτη φορά, το 2022 καταρ­τί­στηκε Εθνικό Επι­χει­ρη­σιακό Σχέδιο για το πόσιμο νερό, το οποίο προ­βλέ­πε­ται να επι­και­ρο­ποι­η­θεί τον Μάρτιο του 2027. Παράλ­ληλα, εγκρί­θη­καν τα επι­και­ρο­ποι­η­μένα Σχέδια Δια­χεί­ρι­σης Λεκανών Απορ­ροής Ποταμών το 2024 και τα Σχέδια Δια­χεί­ρι­σης Κιν­δύ­νων Πλημ­μύ­ρας το 2025, ενώ θεσπί­στηκε νέο πλαίσιο για το πόσιμο νερό και για την αντι­με­τώ­πιση της λει­ψυ­δρίας.

Η ίδρυση της ΡΑΑΕΥ

Κομβική μεταρ­ρύθ­μιση για το ΥΠΕΝ, όπως ανα­φέ­ρει το ΑΠΕ – ΜΠΕ, απο­τέ­λεσε η ίδρυση της ΡΑΑΕΥ, με αρμο­διό­τητα την επο­πτεία των παρόχων υπη­ρε­σιών ύδατος και τον έλεγχο της εφαρ­μο­γής των κανόνων κοστο­λό­γη­σης και τιμο­λό­γη­σης.

Επίσης, από την 1η Ιανουα­ρίου 2025, οι πάροχοι υπο­χρε­ού­νται να καταρ­τί­ζουν masterplan, το οποίο περι­λαμ­βά­νει νέες πηγές τρο­φο­δο­σίας και επεν­δυ­τικό σχέδιο, ενώ παράλ­ληλα πρέπει να δια­θέ­τουν δια­χει­ρι­στική επάρ­κεια και να υπο­βάλ­λουν ποσο­τικά στοι­χεία για την ύδρευση και την τιμο­λό­γηση σε πλη­ρο­φο­ριακό σύστημα, με βάση συγκε­κρι­μέ­νους δείκτες αξιο­λό­γη­σης.

Το νέο πλαίσιο τιμο­λό­γη­σης προ­βλέ­πει δια­φα­νείς κανόνες, κλι­μα­κω­τές χρε­ώ­σεις ανάλογα με την κατα­νά­λωση, οικο­νο­μικά προσιτή πρώτη κλίμακα, ειδικά τιμο­λό­για για ευάλωτα νοι­κο­κυ­ριά, πολύ­τε­κνες και τρί­τε­κνες οικο­γέ­νειες και δημό­σιες κοι­νω­νι­κές υπο­δο­μές. Παράλ­ληλα, ρυθ­μί­ζο­νται ζητή­ματα όπως οι αφανείς διαρ­ροές, η συχνό­τητα κατα­μέ­τρη­σης της κατα­νά­λω­σης και ο έλεγχος των τιμο­λο­γίων από τη ΡΑΑΕΥ.

Σημα­ντι­κές αλλαγές αφορούν επίσης τη διοι­κη­τική οργά­νωση του τομέα. Με τη σύσταση του ΟΔΥΘ Α.Ε. συγκε­ντρώ­νε­ται σε έναν ενιαίο φορέα η πολι­τική προ­στα­σίας και δια­χεί­ρι­σης των υδάτων στη Θεσ­σα­λία, με τη συνέ­νωση 54 παρόχων. Παράλ­ληλα, επε­τεύ­χθη ευνοϊ­κός δια­κα­νο­νι­σμός για το 75% των χρεών προς ΔΕΗ και ρύθμιση χρεών υπο­λοί­πων ΔΕΥΑ προς παρό­χους ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας.

Για πρώτη φορά Εθνική Στρα­τη­γική για τα Ύδατα

Κεντρικό στοι­χείο της νέας πολι­τι­κής είναι η Εθνική Στρα­τη­γική για τα Ύδατα, η οποία, για πρώτη φορά, δημιουρ­γεί ένα μακρό­πνοο πλαίσιο πολι­τι­κής για τη δια­χεί­ριση του νερού στη χώρα. Η στρα­τη­γική αντι­με­τω­πί­ζει το νερό ως στρα­τη­γικό εθνικό πόρο και θέτει τις βάσεις για την προ­στα­σία και τη βιώσιμη δια­χεί­ρισή του. Παράλ­ληλα, συνδέει τη δια­χεί­ριση των υδάτων με την αντι­με­τώ­πιση της κλι­μα­τι­κής κρίσης, την προ­στα­σία του περι­βάλ­λο­ντος, την κοι­νω­νική συνοχή και την οικο­νο­μική ανά­πτυξη.

Τέλος στον κατα­κερ­μα­τι­σμό της δια­χεί­ρι­σης

Μία από τις σημα­ντι­κό­τε­ρες παρεμ­βά­σεις αφορά και τη θεσμική ανα­διορ­γά­νωση του τομέα του νερού. Στόχος είναι η μετά­βαση από ένα κατα­κερ­μα­τι­σμένο μοντέλο σε ένα σύστημα με σαφέ­στε­ρους κανόνες, ενιαία επο­πτεία και μεγα­λύ­τερη δια­χει­ρι­στική επάρ­κεια.

Το νομο­σχέ­διο που κατα­τέ­θηκε στη Βουλή την περα­σμένη εβδο­μάδα και ανα­μέ­νε­ται να ψηφι­στεί την επομένη στο­χεύει στην απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τερη δια­χεί­ριση των υδά­τι­νων πόρων στους τομείς της ύδρευ­σης, της άρδευ­σης και της απο­χέ­τευ­σης.

Το νομο­σχέ­διο προ­βλέ­πει τη συνέ­νωση 70 παρόχων σε δύο μεγά­λους δημό­σιους οργα­νι­σμούς, την ΕΥΔΑΠ και την ΕΥΑΘ, δια­σφα­λί­ζο­ντας έτσι τον δημόσιο χαρα­κτήρα του νερού. Η ΕΥΔΑΠ επε­κτεί­νει την αρμο­διό­τητά της σε περιο­χές της Αττικής, της Βοιω­τίας, της Φωκίδας και της Εύβοιας, ενώ η ΕΥΑΘ επε­κτεί­νε­ται στη Θεσ­σα­λο­νίκη και τη Χαλ­κι­δική. Παράλ­ληλα, οι δύο οργα­νι­σμοί ανα­λαμ­βά­νουν και αρμο­διό­τη­τες άρδευ­σης, επι­διώ­κο­ντας ενιαία δια­χεί­ριση, οικο­νο­μίες κλί­μα­κας και περιο­ρι­σμό των απω­λειών νερού.

Η μεταρ­ρύθ­μιση συνο­δεύ­ε­ται από σημα­ντι­κές επεν­δύ­σεις σε υπο­δο­μές, διευ­θέ­τηση χρεών των ΔΕΥΑ, πρό­σβαση σε χρη­μα­το­δο­τικά εργα­λεία και ενί­σχυση της στε­λέ­χω­σης με εξει­δι­κευ­μένο προ­σω­πικό. Παράλ­ληλα, δια­σφα­λί­ζο­νται τα δικαιώ­ματα των εργα­ζο­μέ­νων που μετα­φέ­ρο­νται στους νέους φορείς. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσ­σε­ται και η θεσμο­θέ­τηση Σχεδίων Ασφά­λειας Τρο­φο­δο­σίας Νερού.

Διεθνής τεχνο­γνω­σία και κρί­σι­μες υπο­δο­μές

Παράλ­ληλα, επι­διώ­κε­ται η αξιο­ποί­ηση διε­θνούς τεχνο­γνω­σίας και τεχνι­κής υπο­στή­ρι­ξης.

Στο πλαίσιο του Μέσου Τεχνι­κής Υπο­στή­ρι­ξης της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής (TSI) υλο­ποιεί­ται η πρω­το­βου­λία «Εκσυγ­χρο­νι­σμός της δια­κυ­βέρ­νη­σης των παρόχων υπη­ρε­σιών ύδατος στην Ελλάδα». Το TSI είναι το πρό­γραμμα της Κομι­σιόν που παρέχει στα κράτη-μέλη τεχνική βοήθεια και τεχνο­γνω­σία για τον σχε­δια­σμό και την υλο­ποί­ηση μεταρ­ρυθ­μί­σεων. Παράλ­ληλα, έχει υπο­γρα­φεί συμ­φω­νία με την Ευρω­παϊκή Τράπεζα Επεν­δύ­σεων για κρί­σι­μες υπο­δο­μές και δίκτυα τόσο στα ύδατα όσο και στην ενέρ­γεια.

Στόχος είναι η ενί­σχυση του σχε­δια­σμού και της υλο­ποί­η­σης επεν­δύ­σεων, με έμφαση στην ανθε­κτι­κό­τητα των δικτύων, τον περιο­ρι­σμό των απω­λειών και τη δια­σφά­λιση της επάρ­κειας των υδα­τι­κών πόρων.

Πηγή: ot.gr