Η νησιωτικότητα να γίνει πράξη στην Εθνική Στρατηγική για τα Ύδατα

Η δη­μό­σια δια­βού­λευ­ση για την Εθνι­κή Στρα­τη­γι­κή για τα Ύδατα είναι μια ση­μα­ντι­κή ευ­και­ρία. Μας δίνει τη δυ­να­τό­τη­τα να μι­λή­σου­με σο­βα­ρά για ένα θέμα που αφορά την κα­θη­με­ρι­νό­τη­τα, την υγεία, την οι­κο­νο­μία και το μέλ­λον των νη­σιών μας: το νερό.

Το νερό δεν είναι ένα απλό αγαθό. Είναι δη­μό­σιο αγαθό. Είναι όρος ζωής, ανά­πτυ­ξης και κοι­νω­νι­κής συ­νο­χής. Ιδίως στα νησιά, η πρό­σβα­ση σε επαρ­κές, ποιο­τι­κό και προ­σι­τό νερό δεν είναι πο­λυ­τέ­λεια. Είναι προ­ϋ­πό­θε­ση για να μπο­ρεί ένας τόπος να κα­τοι­κεί­ται, να λει­τουρ­γεί και να αντέ­χει.

Η Εθνι­κή Στρα­τη­γι­κή για τα Ύδατα κι­νεί­ται σε σωστή κα­τεύ­θυν­ση όταν ανα­γνω­ρί­ζει τη ση­μα­σία του νερού και την ανά­γκη κα­λύ­τε­ρης δια­χεί­ρι­σής του. Όμως για τα νησιά χρειά­ζε­ται κάτι πε­ρισ­σό­τε­ρο από γε­νι­κές ανα­φο­ρές. Χρειά­ζε­ται ει­δι­κή πο­λι­τι­κή.

Και αυτό δεν είναι απλώς πο­λι­τι­κή άποψη. Είναι συ­νταγ­μα­τι­κή υπο­χρέ­ω­ση.

Το άρθρο 101 παρ. 4 του Συ­ντάγ­μα­τος προ­βλέ­πει ότι ο νο­μο­θέ­της και η Διοί­κη­ση οφεί­λουν να λαμ­βά­νουν υπόψη τις ιδιαί­τε­ρες συν­θή­κες των νη­σιω­τι­κών πε­ριο­χών. Με απλά λόγια, το κρά­τος όταν σχε­διά­ζει πο­λι­τι­κές δεν μπο­ρεί να αντι­με­τω­πί­ζει τα νησιά σαν να έχουν τις ίδιες συν­θή­κες με την ηπει­ρω­τι­κή χώρα.

Η νη­σιω­τι­κό­τη­τα, λοι­πόν, δεν είναι ένα σύν­θη­μα. Δεν είναι μια λέξη που μπαί­νει στα κεί­με­να για να ακού­γο­νται πιο ολο­κλη­ρω­μέ­να. Είναι υπο­χρέ­ω­ση που πρέ­πει να γί­νε­ται πράξη.

Στο νερό αυτό είναι απο­λύ­τως ανα­γκαίο.

Στα νησιά, το πρό­βλη­μα της ύδρευ­σης δεν είναι μόνο πώς θα πα­ρα­χθεί πε­ρισ­σό­τε­ρο νερό. Αυτό, σε αρ­κε­τές πε­ρι­πτώ­σεις, είναι ανα­γκαίο. Όμως δεν αρκεί.

Το πραγ­μα­τι­κό ερώ­τη­μα είναι πιο δύ­σκο­λο:

Πώς θα έχου­με αρ­κε­τό και ποιο­τι­κό νερό, χωρίς να πτω­χεύ­ουν οι υπη­ρε­σί­ες ύδρευ­σης των Δήμων και των ΔΕΥΑ και χωρίς να πλη­ρώ­νουν οι μό­νι­μοι κά­τοι­κοι το βάρος της επο­χι­κής αιχ­μής;

Όποιος έχει υπη­ρε­τή­σει την Αυ­το­διοί­κη­ση σε νη­σιω­τι­κό Δήμο γνω­ρί­ζει καλά ότι η ύδρευ­ση δεν είναι ένα απλό τε­χνι­κό θέμα. Είναι κα­θη­με­ρι­νή ευ­θύ­νη. Είναι κό­στος ενέρ­γειας, γε­ω­τρή­σεις, αντλιο­στά­σια, αφα­λα­τώ­σεις, δί­κτυα, βλά­βες, διαρ­ρο­ές, δε­ξα­με­νές, ποιό­τη­τα νερού, απο­χέ­τευ­ση, προ­σω­πι­κό, συμ­βά­σεις, ει­σπρά­ξεις και αγω­νία να μη μεί­νει ο τόπος χωρίς νερό.

Στα νησιά έχου­με μικρό μό­νι­μο πλη­θυ­σμό, αλλά πολύ με­γά­λη επο­χι­κή πίεση. Έχου­με αυ­ξη­μέ­νες ανά­γκες το κα­λο­καί­ρι, ακρι­βή ενέρ­γεια, παλιά δί­κτυα, απώ­λειες νερού, τε­χνι­κή υπο­στε­λέ­χω­ση και σε πολ­λές πε­ριο­χές κίν­δυ­νο υφαλ­μύ­ριν­σης του υδρο­φό­ρου ορί­ζο­ντα. Δη­λα­δή, όταν αντλού­με πε­ρισ­σό­τε­ρο νερό απ’ όσο αντέ­χει το φυ­σι­κό σύ­στη­μα, το θα­λασ­σι­νό νερό μπο­ρεί να μπει στα υπό­γεια νερά και να τα κα­τα­στή­σει ακα­τάλ­λη­λα.

Γι’ αυτό δεν μπο­ρού­με να συ­ζη­τά­με μόνο για νέες μο­νά­δες πα­ρα­γω­γής νερού. Πρέ­πει να συ­ζη­τά­με και για το υδα­τι­κό ισο­ζύ­γιο, το κό­στος, τις απώ­λειες, την ενέρ­γεια, τη συ­ντή­ρη­ση, τη δια­φά­νεια και τη βιω­σι­μό­τη­τα των υπη­ρε­σιών ύδρευ­σης.

Πριν ζη­τή­σου­με πε­ρισ­σό­τε­ρο νερό, πρέ­πει να ξέ­ρου­με τι γί­νε­ται με το νερό που ήδη έχου­με.

Πρέ­πει να γνω­ρί­ζου­με πόσο νερό πα­ρά­γε­ται ή αντλεί­ται, πόσο μπαί­νει στο δί­κτυο, πόσο χά­νε­ται, πόσο τι­μο­λο­γεί­ται, πόσο ει­σπράτ­τε­ται και πόσο τε­λι­κά κο­στί­ζει το χρή­σι­μο κυ­βι­κό. Αυτό είναι το υδα­τι­κό ισο­ζύ­γιο. Χωρίς αυτό, δεν υπάρ­χει σο­βα­ρή πο­λι­τι­κή νερού.

Δεν μπο­ρεί το κρά­τος να πλη­ρώ­νει κάθε κα­λο­καί­ρι για να πα­ρά­γε­ται ακρι­βό νερό, όταν με­γά­λο μέρος του πα­ρα­γό­με­νου νερού χά­νε­ται ή δεν γί­νε­ται ποτέ έσοδο για την υπη­ρε­σία ύδρευ­σης.

Πρώτα υδα­τι­κό ισο­ζύ­γιο, έλεγ­χος, με­τρή­σεις, απώ­λειες και κό­στος. Μετά νέα πα­ρα­γω­γή.

Με απλά λόγια:

Δεν μπο­ρεί να πα­ρά­γου­με ακρι­βά για να χά­νου­με ακρι­βά.

Αυτό δεν ση­μαί­νει ότι εί­μα­στε απέ­να­ντι σε νέες μο­νά­δες πα­ρα­γω­γής νερού. Κάθε άλλο. Σε πολλά νησιά είναι απα­ραί­τη­τες. Όμως κάθε νέα πα­ρα­γω­γή πρέ­πει να συ­νο­δεύ­ε­ται από σχέ­διο μεί­ω­σης απω­λειών, σωστή υδρο­μέ­τρη­ση, έλεγ­χο της κα­τα­νά­λω­σης ενέρ­γειας και κα­θα­ρή ει­κό­να για το πραγ­μα­τι­κό κό­στος του νερού.

Πρέ­πει επί­σης να υπάρ­χει αξιο­λό­γη­ση της υπη­ρε­σί­ας ύδρευ­σης που θα λει­τουρ­γή­σει το έργο. Δεν αρκεί να χρη­μα­το­δο­τού­με νέες υπο­δο­μές. Πρέ­πει να ξέ­ρου­με αν ο Δήμος ή η ΔΕΥΑ μπο­ρεί να τις συ­ντη­ρή­σει, να τις με­τρή­σει, να τις λει­τουρ­γή­σει σωστά και να τις κρα­τή­σει βιώ­σι­μες.

Νέο έργο χωρίς σχέ­διο λει­τουρ­γι­κής βελ­τί­ω­σης του πα­ρό­χου μπο­ρεί να γίνει νέο βάρος για τον Δήμο και τους πο­λί­τες.

8+1 προ­τά­σεις και μία βα­σι­κή προ­ϋ­πό­θε­ση

Με βάση αυτή την εμπει­ρία, κα­τέ­θε­σα στη δη­μό­σια δια­βού­λευ­ση μια δέσμη προ­τά­σε­ων για να γίνει η νη­σιω­τι­κό­τη­τα πραγ­μα­τι­κή πο­λι­τι­κή στο νερό και όχι απλή ανα­φο­ρά σε ένα κεί­με­νο.

1. Η νη­σιω­τι­κό­τη­τα να μπει κα­θα­ρά στη Στρα­τη­γι­κή

Η Εθνι­κή Στρα­τη­γι­κή για τα Ύδατα πρέ­πει να ανα­φέ­ρει ρητά ότι η πο­λι­τι­κή για το νερό στα νησιά σχε­διά­ζε­ται με βάση το άρθρο 101 παρ. 4 του Συ­ντάγ­μα­τος.

Η νη­σιω­τι­κό­τη­τα πρέ­πει να ση­μαί­νει ει­δι­κά μέτρα, ει­δι­κούς δεί­κτες και ει­δι­κή χρη­μα­το­δό­τη­ση. Όχι γε­νι­κές ανα­φο­ρές χωρίς εφαρ­μο­γή.

2. Ει­δι­κό κε­φά­λαιο για τα νησιά και τις υπη­ρε­σί­ες ύδρευ­σης

Στο κε­φά­λαιο αυτό πρέ­πει να λαμ­βά­νο­νται υπόψη ο μό­νι­μος πλη­θυ­σμός, η επο­χι­κή αύ­ξη­ση, το ενερ­γεια­κό κό­στος, οι απώ­λειες δι­κτύ­ου, η υφαλ­μύ­ριν­ση του υδρο­φό­ρου ορί­ζο­ντα, η τε­χνι­κή στε­λέ­χω­ση και η οι­κο­νο­μι­κή δυ­να­τό­τη­τα κάθε Δήμου ή ΔΕΥΑ.

Πα­ράλ­λη­λα, πρέ­πει να υπάρ­χει κοινό ελά­χι­στο πλαί­σιο για τα το­πι­κά σχέ­δια νερού των νη­σιω­τι­κών Δήμων και ΔΕΥΑ. Δεν μπο­ρεί κάθε το­πι­κό σχέ­διο να συ­ντάσ­σε­ται με δια­φο­ρε­τι­κό τρόπο και χωρίς να κα­τα­γρά­φει τα ίδια βα­σι­κά στοι­χεία.

Κάθε το­πι­κό σχέ­διο νερού πρέ­πει να πε­ρι­λαμ­βά­νει, με ενιαίο και συ­γκρί­σι­μο τρόπο:

το υδα­τι­κό ισο­ζύ­γιο, τις πηγές νερού, τις γε­ω­τρή­σεις, τις δε­ξα­με­νές, τα αντλιο­στά­σια, την πα­ρα­γω­γή νερού, τις απώ­λειες δι­κτύ­ου, το νερό που τι­μο­λο­γεί­ται, το νερό που ει­σπράτ­τε­ται, το κό­στος ανά κυ­βι­κό, την κα­τα­νά­λω­ση ενέρ­γειας ανά κυ­βι­κό, την κα­τά­στα­ση των βα­σι­κών υπο­δο­μών, τον κίν­δυ­νο υφαλ­μύ­ριν­σης του υδρο­φό­ρου ορί­ζο­ντα και τις ανά­γκες συ­ντή­ρη­σης ή νέων έργων.

Με απλά λόγια, πριν ζη­τή­σει ένας Δήμος ή μια ΔΕΥΑ νέο έργο, πρέ­πει να υπάρ­χει κα­θα­ρή ει­κό­να για το νερό που ήδη δια­θέ­τει, το νερό που χάνει, το κό­στος που πλη­ρώ­νει και τις υπο­δο­μές που πρέ­πει να προ­στα­τεύ­σει.

Χωρίς κοινά στοι­χεία, δεν μπο­ρεί να υπάρ­ξει δί­καιη σύ­γκρι­ση, σωστή χρη­μα­το­δό­τη­ση και σο­βα­ρή πο­λι­τι­κή νερού για τα νησιά.

Γιατί άλλο είναι να σχε­διά­ζεις πο­λι­τι­κή νερού για μια με­γά­λη πόλη και άλλο για ένα νησί με μικρό μό­νι­μο πλη­θυ­σμό, με­γά­λες κα­λο­και­ρι­νές ανά­γκες και πε­ριο­ρι­σμέ­νες τε­χνι­κές υπη­ρε­σί­ες.

3. Κό­στος και ενέρ­γεια ανά κυ­βι­κό νερού

Κάθε έργο ύδρευ­σης, άντλη­σης, με­τα­φο­ράς, αφα­λά­τω­σης ή νέας πα­ρα­γω­γής νερού πρέ­πει να συ­νο­δεύ­ε­ται από δύο απλούς αλλά κρί­σι­μους δεί­κτες: πόσο κο­στί­ζει το κυ­βι­κό νερού και πόσο ρεύμα χρειά­ζε­ται για κάθε κυ­βι­κό νερού. Δη­λα­δή €/m³ και kWh/m³.

Αυτό πρέ­πει να γίνει υπο­χρε­ω­τι­κό. Γιατί δεν αρκεί να λέμε ότι ένα έργο θα πα­ρά­γει νερό. Πρέ­πει να ξέ­ρου­με και πόσο θα κο­στί­ζει αυτό το νερό κάθε μέρα στη λει­τουρ­γία του.

Στα νησιά, το νερό συχνά περνά από γε­ω­τρή­σεις, αντλιο­στά­σια, με­τα­φο­ρές, πιε­στι­κά συ­στή­μα­τα ή αφα­λα­τώ­σεις. Όλα αυτά χρειά­ζο­νται ρεύμα. Άρα το ενερ­γεια­κό κό­στος είναι βα­σι­κό μέρος του πραγ­μα­τι­κού κό­στους του νερού.

Και υπάρ­χει ακόμα ένα κρί­σι­μο ση­μείο: αυτοί οι δεί­κτες δεν πρέ­πει να υπο­λο­γί­ζο­νται μόνο στο νερό που πα­ρά­γε­ται, αλλά και στο νερό που τε­λι­κά τι­μο­λο­γεί­ται.

Γιατί άλλο είναι να πα­ρά­γεις 1.000 κυ­βι­κά και άλλο να φτά­νουν, να με­τρώ­νται και να πλη­ρώ­νο­νται τα μισά. Αν το μισό νερό χά­νε­ται ή δεν τι­μο­λο­γεί­ται, τότε το πραγ­μα­τι­κό κό­στος του νερού που φέρ­νει έσοδο δι­πλα­σιά­ζε­ται.

Άρα, ένα έργο δεν πρέ­πει να κρί­νε­ται μόνο από το πόσο νερό πα­ρά­γει. Πρέ­πει να κρί­νε­ται από το πόσο κο­στί­ζει το νερό που τε­λι­κά φτά­νει στον πο­λί­τη, με­τριέ­ται, τι­μο­λο­γεί­ται και πλη­ρώ­νε­ται.

Χωρίς αυτή την ει­κό­να, δεν ξέ­ρου­με αν ένα έργο λύνει το πρό­βλη­μα ή αν απλώς δη­μιουρ­γεί νέο κό­στος για τον Δήμο, τη ΔΕΥΑ και τε­λι­κά τον πο­λί­τη.

4. Καμία νέα πα­ρα­γω­γή χωρίς υδα­τι­κό ισο­ζύ­γιο, μεί­ω­ση απω­λειών και αξιο­λό­γη­ση του πα­ρό­χου

Οι νέες μο­νά­δες πα­ρα­γω­γής νερού μπο­ρεί να είναι ανα­γκαί­ες. Όμως δεν μπο­ρεί να χρη­μα­το­δο­τεί­ται νέα πα­ρα­γω­γή χωρίς πρώτα να υπάρ­χει κα­θα­ρό υδα­τι­κό ισο­ζύ­γιο.

Πρέ­πει να ξέ­ρου­με πόσο νερό πα­ρά­γε­ται, πόσο μπαί­νει στο δί­κτυο, πόσο χά­νε­ται, πόσο τι­μο­λο­γεί­ται, πόσο ει­σπράτ­τε­ται και πόσο τε­λι­κά κο­στί­ζει το χρή­σι­μο κυ­βι­κό.

Πα­ράλ­λη­λα, η χρη­μα­το­δό­τη­ση νέων έργων πρέ­πει να συν­δέ­ε­ται με σχέ­διο μεί­ω­σης απω­λειών, σωστή υδρο­μέ­τρη­ση, πα­ρα­κο­λού­θη­ση της κα­τα­νά­λω­σης και αξιο­λό­γη­ση της λει­τουρ­γι­κής κα­τά­στα­σης της υπη­ρε­σί­ας ύδρευ­σης που θα τα λει­τουρ­γή­σει.

Δεν αρκεί να δί­νου­με χρή­μα­τα για νέα έργα. Πρέ­πει να ξέ­ρου­με αν η υπη­ρε­σία που θα τα λει­τουρ­γή­σει μπο­ρεί να τα συ­ντη­ρή­σει, να τα με­τρή­σει, να τα πλη­ρώ­σει και να τα κρα­τή­σει βιώ­σι­μα.

Δεν έχει νόημα να χρη­μα­το­δο­τού­με συ­νε­χώς νέες μο­νά­δες πα­ρα­γω­γής, αν την ίδια στιγ­μή δεν γνω­ρί­ζου­με τι χά­νε­ται στο δί­κτυο, τι με­τριέ­ται, τι τι­μο­λο­γεί­ται και τι μπο­ρεί πραγ­μα­τι­κά να συ­ντη­ρή­σει ο Δήμος ή η ΔΕΥΑ.

Αν δεν ξέ­ρου­με τι χά­νε­ται, δεν μπο­ρού­με να ξέ­ρου­με τι πραγ­μα­τι­κά λεί­πει. Και αν πα­ρά­γου­με ακρι­βό νερό σε δί­κτυα με με­γά­λες απώ­λειες, τότε δεν λύ­νου­με το πρό­βλη­μα. Το με­γα­λώ­νου­με.

Δεν μπο­ρεί να πα­ρά­γου­με ακρι­βά για να χά­νου­με ακρι­βά.

5. Δη­μό­σιος έλεγ­χος στις συμ­βά­σεις πα­ρα­γω­γής νερού

Χρειά­ζε­ται κα­θα­ρός δη­μό­σιος έλεγ­χος στις συμ­βά­σεις πα­ρα­γω­γής ή προ­μή­θειας νερού.

Δεν μπο­ρεί μια σύμ­βα­ση να εμ­φα­νί­ζε­ται απλώς ως «προ­μή­θεια κυ­βι­κών», όταν στην πράξη ο ιδιώ­της λει­τουρ­γεί, συ­ντη­ρεί ή επι­σκευά­ζει δη­μό­σια μο­νά­δα πα­ρα­γω­γής.

Η τε­χνι­κή υπο­στή­ρι­ξη από ιδιώ­τες μπο­ρεί να είναι χρή­σι­μη σε ορι­σμέ­νες πε­ρι­πτώ­σεις. Όμως ο δη­μό­σιος φο­ρέ­ας πρέ­πει να έχει τον έλεγ­χο στην πα­ρα­γω­γή, στο κό­στος, στα δε­δο­μέ­να και στην τε­λι­κή τιμή.

Δη­μό­σιο νερό δεν ση­μαί­νει μόνο δη­μό­σιες εγκα­τα­στά­σεις. Ση­μαί­νει δη­μό­σιος έλεγ­χος στον τρόπο που το νερό πα­ρά­γε­ται, κο­στο­λο­γεί­ται και φτά­νει στον πο­λί­τη.

Όταν ο ιδιώ­της πλη­ρώ­νε­ται για το νερό που πα­ρά­γει, αλλά ο Δήμος ή η ΔΕΥΑ πλη­ρώ­νει το ρεύμα, τις απώ­λειες και το οι­κο­νο­μι­κό ρίσκο, τότε ο ιδιώ­της έχει το σί­γου­ρο έσοδο και η δη­μό­σια υπη­ρε­σία κρατά τον δύ­σκο­λο λο­γα­ρια­σμό.

Αυτό δεν είναι σωστό μο­ντέ­λο για το δη­μό­σιο νερό.

6. Προ­στα­σία των πολύ μι­κρών κα­τοι­κη­μέ­νων νη­σιών

Για τα πολύ μικρά κα­τοι­κη­μέ­να νησιά, το νερό δεν μπο­ρεί να αντι­με­τω­πί­ζε­ται μόνο με στενά αντα­πο­δο­τι­κά κρι­τή­ρια.

Εκεί το νερό είναι όρος ζωής, κα­τοί­κη­σης και δη­μο­γρα­φι­κής αντο­χής. Σε μια πε­ρί­ο­δο που πολλά μικρά νησιά δί­νουν μάχη για να κρα­τή­σουν μό­νι­μους κα­τοί­κους, η πρό­σβα­ση σε βα­σι­κή και προ­σι­τή πο­σό­τη­τα νερού δεν είναι πο­λυ­τέ­λεια. Είναι προ­ϋ­πό­θε­ση για να μεί­νουν οι­κο­γέ­νειες, ερ­γα­ζό­με­νοι και νέοι άν­θρω­ποι στον τόπο τους.

Το νερό δεν πρέ­πει να γί­νε­ται αντι­κί­νη­τρο πα­ρα­μο­νής.

Χρειά­ζε­ται εγ­γυ­η­μέ­νη βα­σι­κή πο­σό­τη­τα νερού για τους μό­νι­μους κα­τοί­κους, με προ­στα­τευ­μέ­νη τιμή στην πρώτη κλί­μα­κα κα­τα­νά­λω­σης.

Από εκεί και πάνω, η κα­τα­νά­λω­ση πρέ­πει να χρε­ώ­νε­ται προ­ο­δευ­τι­κά.

Προ­στα­τεύ­ου­με την ανά­γκη, όχι τη σπα­τά­λη.

7. Τα­μείο Νη­σιω­τι­κής Υδα­τι­κής Αν­θε­κτι­κό­τη­τας

Χρειά­ζε­ται ει­δι­κό χρη­μα­το­δο­τι­κό ερ­γα­λείο για τα νησιά.

Ένα Τα­μείο Νη­σιω­τι­κής Υδα­τι­κής Αν­θε­κτι­κό­τη­τας, που θα στη­ρί­ζει έργα μεί­ω­σης απω­λειών, αντι­κα­τά­στα­σης δι­κτύ­ων, τη­λε­με­τρί­ας, υδρο­μέ­τρη­σης, ενερ­γεια­κής ανα­βάθ­μι­σης αντλιο­στα­σί­ων, προ­στα­σί­ας από την υφαλ­μύ­ριν­ση του υδρο­φό­ρου ορί­ζο­ντα και τε­χνι­κής υπο­στή­ρι­ξης μι­κρών Δήμων και ΔΕΥΑ.

Δεν μπο­ρεί ο μό­νι­μος κά­τοι­κος ενός νη­σιού να πλη­ρώ­νει μόνος του υπο­δο­μές που πρέ­πει να αντέ­χουν πλη­θυ­σμούς πολ­λα­πλά­σιους λόγω της του­ρι­στι­κής αιχ­μής.

8. Οι υπο­δο­μές ύδρευ­σης και απο­χέ­τευ­σης να ανα­γνω­ρι­στούν ως υπο­δο­μές μεί­ζο­νος ση­μα­σί­ας

Στα νησιά, οι υπο­δο­μές ύδρευ­σης και απο­χέ­τευ­σης δεν είναι απλά τε­χνι­κά έργα.

Είναι υπο­δο­μές ζωής, δη­μό­σιας υγεί­ας, πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κής προ­στα­σί­ας και πα­ρα­μο­νής πλη­θυ­σμού.

Μια σο­βα­ρή βλάβη σε αντλιο­στά­σιο, δε­ξα­με­νή, αγωγό, μο­νά­δα πα­ρα­γω­γής νερού ή εγκα­τά­στα­ση απο­χέ­τευ­σης μπο­ρεί σε ένα νησί να δη­μιουρ­γή­σει άμεσο πρό­βλη­μα στην κα­θη­με­ρι­νό­τη­τα, στην υγεία, στο πε­ρι­βάλ­λον και στην οι­κο­νο­μι­κή λει­τουρ­γία του τόπου.

Γι’ αυτό χρειά­ζο­νται τα­κτι­κός τε­χνι­κός έλεγ­χος, προ­λη­πτι­κή συ­ντή­ρη­ση, σχέ­δια έκτα­κτης ανά­γκης, δη­μό­σια πα­ρα­κο­λού­θη­ση και προ­τε­ραιό­τη­τα χρη­μα­το­δό­τη­σης για τις κρί­σι­μες υπο­δο­μές.

Και μία βα­σι­κή προ­ϋ­πό­θε­ση: εφαρ­μο­γή

Όλα τα πα­ρα­πά­νω δεν έχουν αξία αν μεί­νουν στα χαρ­τιά.

Κάθε πρό­βλε­ψη για τις νη­σιω­τι­κές υπη­ρε­σί­ες ύδρευ­σης πρέ­πει να έχει υπεύ­θυ­νο φορέα, χρο­νο­διά­γραμ­μα, πηγή χρη­μα­το­δό­τη­σης, δεί­κτη αξιο­λό­γη­σης και δη­μό­σια πα­ρα­κο­λού­θη­ση της προ­ό­δου.

Ιδίως η χρη­μα­το­δό­τη­ση νέων έργων πρέ­πει να συν­δέ­ε­ται με κα­θα­ρό υδα­τι­κό ισο­ζύ­γιο, μεί­ω­ση απω­λειών, έλεγ­χο κό­στους, ενερ­γεια­κή απο­δο­τι­κό­τη­τα και σχέ­διο λει­τουρ­γι­κής βελ­τί­ω­σης του πα­ρό­χου.

Χωρίς αυτά, ακόμη και οι σω­στές κα­τευ­θύν­σεις κιν­δυ­νεύ­ουν να μεί­νουν ευ­χο­λό­γιο.

Η νη­σιω­τι­κό­τη­τα στο νερό δεν μπο­ρεί να μένει αφη­ρη­μέ­νος όρος. Πρέ­πει να γίνει εφαρ­μο­σμέ­νη πο­λι­τι­κή.

Με σχέ­διο. Με με­τρή­σεις. Με χρη­μα­το­δό­τη­ση. Με δη­μό­σιο έλεγ­χο. Με προ­στα­σία των μό­νι­μων κα­τοί­κων. Με βιώ­σι­μες υπη­ρε­σί­ες ύδρευ­σης.

Στα νησιά δεν αρκεί να πα­ρά­γεις νερό. Πρέ­πει να το πα­ρά­γεις σωστά, να το με­τράς, να το προ­στα­τεύ­εις, να το τι­μο­λο­γείς δί­καια και να μη δια­λύ­εις οι­κο­νο­μι­κά τις υπη­ρε­σί­ες ύδρευ­σης.

Ο στό­χος είναι απλός και κα­θα­ρός:

Δη­μό­σιο νερό.

Βιώ­σι­μες υπη­ρε­σί­ες ύδρευ­σης.

Γρά­φει ο Λευ­τέ­ρης Πέ­ντες

πρώην Δή­μαρ­χος Πά­τμου