Όραμα Νήσου Ρόδου

Ιωάννης Καλούδης

Με εκτίμηση και σεβασμό στον αναγνώστη, θα παραθέσω παρακάτω τις διαπιστώσεις και τις προτάσεις μου, όπως εγώ τις έχω οραματισθεί, ως απλώς πολίτης που ενδιαφέρεται για το μέλλον της αγαπημένης μας Ρόδου. Ίσως κάποιες από αυτές οι σκέψεις περιέχουν λάθη που χρήζουν τροποποίησης, ταυτόχρονα όμως αξίζουν να βρουν «ευήκοα ώτα» και γόνιμο έδαφος στους συμπολίτες μας, οι οποίοι θέλουν να εμπνευστούν και να συμπορευτούν στην υλοποίησή τους. Όταν ο Ρόδιος απομακρυνθεί από το νησί του και ζήσει σε άλλους τόπους για πολλούς και διάφορους λόγους, μπορεί να διαπιστώσει και να εκτιμήσει με μεγάλη ευκολία την μοναδικότητά του νησιού του. Για αυτήν την μοναδικότητα είναι ανάγκη η ύπαρξη μακροπρόθεσμου στρατηγικού σχεδιασμού σε συλλογικό επίπεδο για να μπορέσει ο τόπος μας να ευημερήσει. Οι βραχυπρόθεσμοι στόχοι είναι ανούσιοι εάν δεν συμπορεύονται με μακροπρόθεσμους στρατηγικούς στόχους που αφορούν το μέλλον των κατοίκων του νησιού μας.

Οι αρμόδιοι φορείς (κυβέρνηση, τοπική αυτοδιοίκηση, ενεργοί πολίτες) οφείλουν να προσδιορίσουν τους μακροπρόθεσμους στόχους και να συντάξουν σχέδιο κοινά αποδεκτό, χωρίς κομματικές αποχρώσεις για να μπορέσει να εξασφαλισθεί η βιωσιμότητά του. Στην σημερινή εποχή το «εγώ» και ο «ατομικισμός» κυριαρχούν στις πράξεις μας, με αποτέλεσμα να είναι αναγκαίο να στραφούμε προς την εταιρικότητα-συλλογικότητα  για το κοινό όφελος. Το κατεστημένο (π.χ.μικροσυμφέροντα, συντεχνίες) θα δημιουργήσουν μικρά και μεγάλα εμπόδια τα οποία μπορούν να παρακαμφθούν με το υπερκομματική συμμετοχή των ενεργών πολιτών. Οι θιγόμενοι συμπολίτες μας είναι δυνατόν να αποζημιωθούν με την συμμετοχή τους τόσο κατά την διάρκεια της υλοποίησης όσο και μετά, στις καινοτομίες του σχεδιασμού.

Οι διαπιστώσεις και οι προτάσεις που θα παραθέσω παρακάτω βασίζονται σε τρείς πυλώνες: στην ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς, στην οικονομική ανάπτυξη του τόπου και στην ασφάλεια των κατοίκων της Ρόδου. Αρχικά, η συνειδητοποίηση της σπουδαιότητας της των μνημείων της Ρόδου και η κατάλληλη προβολή τους τόσο στο εξωτερικό όσο και στο εσωτερικό δεν απαιτεί ιδιαίτερη προσπάθεια. Όλοι γνωρίζουμε ότι η παλιά πόλη του νησιού αποτελεί μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς ως μεσαιωνική πόλη. Εμείς οι Ρόδιοι την αδικούμε διότι δεν τονίζουμε την αρχαιότητά της στο διαδίκτυο, στις διεθνές εκθέσεις και forum. Αυτό μπορεί να γίνει με την παρουσίαση των αρχαίων, των ελληνιστικών και των βυζαντινών μνημείων της. Για παράδειγμα οι περισσότερες βυζαντινές εκκλησίες όπως της Αγίας Τριάδας στην κόκκινη πόρτα είναι μη επισκέψιμες και γενικά δίδεται η εντύπωση ότι η πόλη έχει ιδρυθεί την εποχή των ιπποτών.

Η συνεχής οικιστική δημιουργία από την αρχαιότητα στην πόλη της Ρόδου και στην Λίνδο με αναγκάζει να τις προσδιορίζω ως αρχαία πόλη και οικισμό αντίστοιχα. Επιπλέον, η αρχαία πόλη της Ρόδου εμπεριέχει την μεγαλύτερη και αρχαιότερη καστροπολιτεία (οχυρωμένη ζωντανή πόλη) στον κόσμο. Το μέγεθος, η παλαιότητα, τα τεράστια και περίπλοκα οχυρωματικά έργα είναι μοναδικά παγκοσμίως. Κατά την γνώμη μου ο τίτλος ως μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς της παλιάς πόλης της Ρόδου την αδικεί και την καθιστή ισότιμη με άλλα μνημεία παγκόσμιας κληρονομιάς όπως πχ. της παλιάς πόλης του Dubrovnik, της Κέρκυρας κτλ. Για τους παραπάνω λόγους στις επίσημες ιστοσελίδες, στα συνέδρια και στις εκθέσεις οφείλουμε να την παρουσιάζουμε ως την αρχαιότερη και μεγαλύτερη καστροπολιτεία σε όλη την υφήλιο.

Εξίσου παραμερισμένη από εμάς τους Ρόδιους είναι το σμαράγδι του νησιού, η Λίνδος. Η ακρόπολη της Λίνδου με αρχαία και βυζαντινά μνημεία είναι μοναδική σε μέγεθος και ομορφιά. Κτισμένη σε πανέμορφο επιβλητικό βράχο, είναι ορατή από την ξηρά και την θάλασσα και προκαλεί δέος. Είναι δεύτερη σε μέγεθος και σπουδαιότητα μετά την ακρόπολη της Αθήνας και θα μπορούσε να προταθεί ως μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς μαζί με το ταφικό μνημείο του Κλεόβουλου. Τον τόπο που γέννησε τον Κλεόβουλο και την σπουδαιότερη ρήση της αρχαιότητας το «μέτρον άριστον», είμαστε υποχρεωμένοι να  αποδώσουμε φόρο τιμής με την υποψηφιότητά του ως μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς. Η αξία της ακρόπολης της Λίνδου και η προσφορά της στην ανθρωπότητα είναι σαφώς ανώτερη από τα ευρωπαϊκά μνημεία παγκόσμιας κληρονομιάς της Unesco.

Επιπρόσθετα, δεν πρέπει να αγνοήσουμε το παραδοσιακό οικισμό της Λίνδου ο οποίος είναι εξαιρετικής ομορφιάς, προσαρμοσμένος σε ένα υπέροχο περιβάλλον με πανέμορφες παραλίες και την αρχαία ακρόπολη να δεσπόζει στην κορυφή του λόφου. Προσωπικά, δεν έχω διαπιστώσει ομορφότερο παραδοσιακό οικισμό στο Αιγαίο. Όλα τα Λίνδια σπίτια, ιδίως τα καπεταναίικα  με την εσωτερική αυλή, τα ψηφιδωτά πατώματα, την ιδιαίτερη αρχιτεκτονική και τα ψηλά δώματα είναι ασυναγώνιστης ομορφιάς. Επιπλέον, η Λίνδος λόγω τοποθεσίας, έχει την καλύτερη ανατολή ηλίου και δεν το γνωρίζει σχεδόν κανένας. Η δυνατότητα πρόσβασης στην ακρόπολη νωρίς το πρωί για την ανατολή του ηλίου, θα μπορούσε να προβληθεί στις τουριστικές εκθέσεις και στο διαδίκτυο. Ακόμη, δεν πρέπει να αγνοηθεί, η κατασκευή μαρίνας στην Λίνδο σύγχρονων προδιαγραφών, η οποία είναι απαραίτητη και θα βοηθούσε στο μέγιστο την προσέλευση ποιοτικού τουρισμού.

Ο Διαγόρας, ο Κλεόβουλος, ο Κολοσσός αποτελούν Brand Name για τον τόπο μας, τα οποία αξίζουν εντονότερης προβολής σε συνέδρια, σε εκθέσεις και στις επίσημες ιστοσελίδες.  Για παράδειγμα η ζωή του Διαγόρα θα μπορούσε να αποτελέσει αντικείμενο ταινίας διεθνούς επιπέδου. Ακόμη, το αρχαίο στάδιο της πόλης της Ρόδου (Ακρόπολη Ρόδου) αποτελεί μικρό πόλο έλξης σε σχέση με την αρχαιολογική του σπουδαιότητα. Βρίσκεται σε μαγευτική τοποθεσία δίπλα στον ναό του Απόλλωνα, είναι το μεγαλύτερο στάδιο της αρχαίας κλασσικής Ελλάδας και θα μπορούσε κάλλιστα να συνδεθεί με τον Διαγόρα και του υπόλοιπους Ρόδιους Ολυμπιονίκες. Επιπρόσθετα, η αρχαία Κάμειρος είναι χαμηλός πόλος έλξης και θα μπορούσε στις διεθνείς εκθέσεις τουρισμού να προβληθεί ανάλογα.

Πέραν όμως της πολιτιστικής αξίας των μνημείων του νησιού, είναι πρέπον να υπάρχει και ορθή οικονομική εκμετάλλευση αυτών, προς όφελος των δημοτών και του Ελληνικού κράτους. Συγκεκριμένα, στην καστροπολιτεία της Ρόδου υπάρχει μεγάλος αριθμός υπόγειων, επίγειων και υπέργειων αξιοθέατων τα οποία παραμένουν μη εκμεταλλεύσιμα. Π.χ. οι προμαχώνες της πύλης της κολόνας και ένα τμήμα των τειχών θα μπορούσε να είναι προσβάσιμα, με την λήψη κατάλληλων μέτρων ασφαλείας και με ένα φθηνό κόμιστρο. Επίσης κάποια κτίσματα της οδού ιπποτών, οι μύλοι όπως και ο προμαχώνας του Αγίου Νικολάου δίπλα στα ελαφάκια (είσοδος λιμανιού) έχουν την δυνατότητα να αξιοποιηθούν. Ακόμη, δεν πρέπει να αγνοήσουμε την αξιοποίηση της Παναγιάς της Φιλερήμου με τα πάθη του Χριστού και τον επιβλητικό σταυρό και την υπέροχη ανατολή ηλίου. Η δημιουργία επιτροπής αξιοποίησης αυτών των χώρων κρίνεται απαραίτητη.

Πριν να αναφερθώ σε επιπλέον σημαντικούς μακροπρόθεσμους στόχους θα ήθελα να προβώ σε μια επισήμανση που με στεναχωράει ιδιαίτερα. Η Ρόδος και η Κως θεωρούνται οι γενέτειρες της ιδέας της χρήσης του ποδηλάτου στην Ελλάδα, στην καθημερινότητα των πολιτών αλλά ταυτόχρονα και των τουριστών. Όμως, η πόλη της Ρόδου δεν διαθέτει ολοκληρωμένο ποδηλατοδρόμο, αγνοώντας την παράδοσή της και τις άριστες προϋποθέσεις που διαθέτει λόγω του φυσικού περιβάλλοντος, των αξιοθέατων και του παραλιακού περιφερειακού δρόμου. Εγώ προσωπικά έχω επισκεφθεί την Χάγη και το Άμστερνταμ πολλές φορές και δεν διαπίστωσα ποδηλατοδρόμο που να μην  διασταυρώνεται με άλλους δρόμους υψηλής κυκλοφορίας (με φανάρια κυκλοφορίας). Την παραλιακή διαδρομή από το Ζέφειρος μέχρι τα Κρητικά θα την ζήλευαν ακόμα και οι Ολλανδοί. Είναι απίστευτης ομορφιάς, υπάρχει χώρος και δεν διασταυρώνεται με κανέναν δρόμο υψηλής κυκλοφορίας.

Ως μακροπρόθεσμοι και ταυτόχρονα δυσκολότεροι στόχοι θα μπορούσαν να αναφερθούν η κατασκευή του αγάλματος του Κολοσσού και της Λινδίας Αθηνάς, η δημιουργία μέσων σταθερής τροχιάς (τρένων) που θα συνδέουν το αεροδρόμιο και την Λίνδο με την Ρόδο και η ενεργοποίηση του αεροδρομίου των Μαριτσών. Θα ξεκινήσω από την ενεργοποίηση του αεροδρομίου Μαριτσών διότι θεωρητικά είναι ευκολότερος στόχος από τους υπόλοιπους.  Αυτό το αεροδρόμιο είδη υπάρχει, απλώς θα χρειασθεί συντήρηση και αναβάθμιση εγκαταστάσεων και μέσων για την υποδοχή του κόσμου και των ιπτάμενων μέσων. Είναι κυρίως κυβερνητική πολιτική απόφαση προς την Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας, που αποσκοπεί στην αύξηση των αφίξεων αεροσκαφών από το εσωτερικό και το εξωτερικό, με αποτέλεσμα την αύξηση του τουρισμού.

Όσον αφορά την κατασκευή του αγάλματος του Κολοσσού και της Λινδίας Αθηνάς, θα αποτελούσε τεράστια προβολή της Ρόδου στο εξωτερικό και θα προκαλούσε εκρηκτική αύξηση του τουρισμού. Η προκήρυξη διεθνούς διαγωνισμού έχει την δυνατότητα να προκαλέσει τεράστια διαφήμιση του τόπου μας και ταυτόχρονα να αποδείξει την ανάγκη κατασκευής αυτών των δημιουργημάτων. Ο δημιουργός του αγάλματος της ελευθερίας της Νέας Υόρκης εμπνεύστηκε από τον Κολοσσό και την κεφαλή του θεού Ήλιου (Απόλλωνα, Φοίβου) η οποία υπάρχει στο μουσείο του Καστέλο (παλάτι του μεγάλου Μαγίστρου). Πρέπει να ξεπερασθούν τα κολλήματα της αρχαιολογίας και να τοποθετηθούν στην περιοχή του αρχαίου σταδίου ο Κολοσσός και στην ακρόπολη της Λίνδου η Αθηνά.

Η εγκατάσταση αυτών σε αρχαιολογικούς χώρους αναβαθμίζει την σπουδαιότητα και την επισκεψημότητά τους. Εξάλλου, ο Κολοσσός με ανοικτά τα πόδια αποτελεί έμπνευση Ιταλού ζωγράφου και δεν έχει σχέση με την πραγματικότητα. Το πιο πιθανό σχέδιό του υπάρχει στο μουσείο του Καστέλου στο ισόγειο, στο οποίο απεικονίζεται με κλειστά τα πόδια και να έχει ως δεύτερο στήριγμα το τόξο του στο έδαφος. Για την Λινδία Αθηνά υπάρχουν πολλές απεικονίσεις με την περικεφαλαία, την ασπίδα και το δόρυ.  Φαντάζομαι αυτά τα έργα με κατάλληλο φωτισμό να φαίνονται από μάκρυνες αποστάσεις από τα πλοία και τα αεροπλάνα και να προκαλούν δέος. Οι ακτίνες στο κεφάλι του θεού Ήλιου και ο δαυλός θα μπορούσαν να έχουν ακτίνες λέιζερ που να εκτείνονται στο διάστημα. Η ενεργοποίηση αυτών των ακτινών είναι δυνατόν να γίνει με έκδοση αεροπορικών αγγελιών (notam) από τις αεροπορικές αρχές, για να μην επηρεάζονται τα αεροσκάφη.  Κάτι αντίστοιχο μπορεί να γίνει και με την Αθηνά.

Επιπρόσθετα, είναι πολύ σημαντικό να επισημανθεί ο ρόλος του σωστού φωτισμού για την ανάδειξη όχι μόνο των ανωτέρω μνημείων, αλλά και των νεότερων πανέμορφων κτισμάτων στην περιοχή του Μανδρακίου (Ιταλικά κτίρια). Η χρήση της νέας τεχνολογίας φιλικής προς το περιβάλλον, που αφορά τον πολύχρωμο φωτισμό μέσω φωτοβολταϊκών συσκευών, είναι πλέον επιτακτική. Ο φωτισμός του κάστρου, της παλαιάς πόλης και των κτιρίων της περιοχής Μανδρακίου  είναι κοινή διαπίστωση ότι είναι ανεπαρκής, αντιοικονομικός και μη ικανός να αναδείξει τα δημιουργήματα που φωτίζει. Φαντάζομαι με την βοήθεια της νέας τεχνολογίας να υπάρχει δυνατότητα επιλογής χρώματος φωτισμού αναλόγως της περίστασης. Δηλαδή, τα Χριστούγεννα αυτά τα υπέροχα μνημεία να φωτίζονται με κόκκινο και πράσινο φως, το Πάσχα με μωβ και τις υπόλοιπες μέρες με θερμό φως.

Ακόμη, και ο εσωτερικός φωτισμός της καστροπολιτείας θα πρέπει να εναρμονίζεται στον εξωτερικό φωτισμό του κάστρου. Για παράδειγμα, η παλαιά πόλη της Κέρκυρας την εποχή του Πάσχα έχει μωβ φωτισμό και αποτελεί πόλο έλξης για χιλιάδες τουρίστες. Οι βυζαντινές εκκλησίες της παλιάς πόλης οι οποίες είναι μεγάλης σπουδαιότητας, όπως η Παναγιά του κάστρου (απέναντι από το μουσείο), η Αγία Τριάδα (στην κόκκινη πόρτα) και άλλες, θα μπορούσαν να ενεργοποιηθούν την περίοδο του Πάσχα και οι επιτάφιοί τους να συναντιούνται στις πλατείες των σιντριβανιών. Οι εικόνες με την συμμετοχή τουριστών στα δρόμενα, είναι σίγουρο ότι θα μεταφερθούν  σε όλα τα μήκη και πλάτη της γης, διαφημίζοντας τον τόπο μας στο έπακρο. Επιπλέον, η αλλαγή του χρόνου στην Ελλάδα την πρωτοχρονιά, υπάρχει δυνατότητα να γίνει με την ενεργοποίηση (αφή) του λέιζερ του δαυλού του Κολοσσού. Η εικόνα αυτή θα ταξίδευε σε όλο τον κόσμο.

Άφησα τελευταίο τον πιο σπουδαίο για μένα μακροπρόθεσμο στόχο, την δημιουργία μέσων μαζικής μεταφοράς σταθερής τροχιάς (τρένων). Είναι ο σημαντικότερος στόχος γιατί προστατεύει ότι πολυτιμότερο έχει ο άνθρωπος, την ανθρώπινη ζωή. Κάθε χρόνο θρηνούμε φίλους, συγγενείς γνωστούς και άγνωστους συνανθρώπους μας στα οδικά δυστυχήματα, με έξαρση την εποχή του καλοκαιριού. Είναι το ασφαλέστερο και το πιο οικονομικό μέσο. Η έλλειψη ορεινών όγκων στην παραλιακή περιφέρεια Λίνδου-Αεροδρομίου ευνοεί την κατασκευή σιδηροδρόμου και αναβαθμίζει την ποιότητα ζωής των κατοίκων (αποσυμφόρηση κυκλοφορίας).  Μέσα σε ελάχιστο χρονικό διάστημα, σε οποιαδήποτε χρονική περίοδο της ημέρας και της νύκτας, ο καθένας μας θα μπορούσε να μεταβεί με ασφάλεια στις παραλίες, στην πόλη, στο αεροδρόμιο, στην Λίνδο και όπου αλλού υπάρχει σιδηροδρομική στάση. Γνωρίζω τα προβλήματα που θα προκύψουν από τις συντεχνίες, αλλά υπάρχουν τρόποι που θα είναι όλοι κερδισμένοι.

Για την επίτευξη των ανωτέρω στόχων είναι απαραίτητη συλλογική προσπάθεια από όλους τους αρμόδιους φορείς (κυβέρνηση, τοπική αυτοδιοίκηση, τουριστικοί παράγοντες κ.αλ.), από τους ενεργούς πολίτες και από όλους τους φίλους της Ρόδου στο εσωτερικό και το εξωτερικό. Π.χ. το Υπουργείο Πολιτισμού μπορεί να συμμετάσχει στη ανεύρεση κεφαλαίων για το φωτισμό της καστροπολιτείας και άλλων δημόσιων ιστορικών κτισμάτων της Ρόδου όπως  και της Λίνδου. Υπάρχουν ανεκμετάλλευτοι ευρωπαϊκοί και εθνικοί πόροι με τους οποίους θα καλυτερεύσουν οι ζωές των πολιτών της νήσου Ρόδου. Κρίνω επίσης πολύ σημαντικό, την προετοιμασία και την διεξαγωγή ενός παγκόσμιου Συνεδρίου με την συμμετοχή αυτών που αγαπούν το νησί μας και ενδιαφέρονται για το μέλλον του. Είμαι σίγουρος ότι θα συμμετάσχουν επίσημα και οι χώρες των οποίων οι πολίτες επισκέπτονται συστηματικά το νησί, εφόσον φυσικά προσκληθούν από εμάς (μέσω πρεσβειών). Το Συνέδριο αυτό μπορεί  να έχει ως θέμα το μέλλον της Ρόδου και την αναγκαιότητα της δημιουργίας στρατηγικού σχεδιασμού μακροπρόθεσμων στόχων.

Τελειώνοντας, επαναλαμβάνω ότι το Όραμα της Ρόδου για να επιτύχει, πρέπει να χαρακτηρίζεται από την συλλογικότητα και τον υπερκομματικό χαρακτήρα της προσπάθειας αυτών που το πιστεύουν. Είναι γεγονός, ότι τα προβλήματα της καθημερινότητας μας αποπροσανατολίζουν από τον οραματισμό του μέλλοντος. Για αυτό τον λόγο οι αρμόδιοι οι οποίοι θα ασχολούνται με την ολοκλήρωση του στρατηγικού σχεδιασμού, είναι ανάγκη να μην αφομοιώνονται από τις δυσχέρειες της καθημερινότητας. Ο Πλάτων είπε πως η αλήθεια για τον ενεργό πολίτη έχει περισσότερο πλάτος παρά βάθος. Βρίσκεται περισσότερο στο «πως» θα βρούμε λύσεις παρά στο «τι» είναι σωστό να γίνει. Εστιάζει δηλαδή στον τρόπο που θα βρεθούν λύσεις, με βάση την συλλογικότητα και το κοινό όφελος. Ο χειρότερος εχθρός για την πρόοδο και την ευημερία είναι ο κακός μας εαυτός και δεν πρέπει να εστιάζουμε σε εξωγενείς παράγοντες. Αξίζει να κάνουμε μια αρχή, εξάλλου ισχύει το αρχαίο ρητό «αρχή ήμιση παντός» που το συναντάμε στον Πυθαγόρα, στον Ησίοδο, στον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη.

ΥΣΤΕΡΟΓΡΑΦΟ

Εάν κάποιος από τους αναγνώστες γνωρίζει την τεχνική μέσω Η/Υ, για 3D MODEL απεικόνιση των ανωτέρων ιδεών ή μέρους αυτών, θα βοηθούσε στο μέγιστο βαθμό την προώθησή τους.

Με εκτίμηση στον Αναγνώστη

Ιωάννης Καλούδης