Η Ρόδος στο επίκεντρο του νέου ευρωπαϊκού δικτύου αντιπυρικής προστασίας

• Από τη φωτιά του 2023 στο πρώτο υβρι­δι­κό σύ­στη­μα αντι­πυ­ρι­κής θω­ρά­κι­σης στην Ευ­ρώ­πη • Ρε­πορ­τάζ του Associated Press εστιά­ζει στην εν­σω­μά­τω­ση δο­ρυ­φο­ρι­κών συ­στη­μά­των και τε­χνη­τής νοη­μο­σύ­νης στην αντι­πυ­ρι­κή θω­ρά­κι­ση του νη­σιού

Στις 26 Ιου­νί­ου το Fortune δη­μο­σί­ευ­σε ρε­πορ­τάζ του Associated Press που κα­τέ­γρα­φε μια πα­γκό­σμια πρω­τιά για την Ελ­λά­δα, η οποία έγινε η πρώτη χώρα στον κόσμο που εν­σω­μά­τω­σε απο­κλει­στι­κό δο­ρυ­φο­ρι­κό σύ­στη­μα στην αντι­πυ­ρι­κή προ­στα­σία. Τέσ­σε­ρις μι­κρο­δο­ρυ­φό­ροι με­γέ­θους βα­λί­τσας κα­μπί­νας εκτο­ξεύ­τη­καν σε χα­μη­λή τρο­χιά τον Μάιο με πύ­ραυ­λο της SpaceX. Κα­τα­σκευα­στής η γερ­μα­νι­κή OroraTech, με θερ­μι­κούς αι­σθη­τή­ρες που ανι­χνεύ­ουν εστία πλά­τους μόλις τεσ­σά­ρων μέ­τρων, εκεί που οι πα­ρα­δο­σια­κοί δο­ρυ­φό­ροι εντο­πί­ζουν μόνο πυρ­κα­γιές με­γέ­θους κρουα­ζιε­ρό­πλοιου.

Τα δε­δο­μέ­να ανα­λύ­ο­νται με τε­χνη­τή νοη­μο­σύ­νη και απο­στέλ­λο­νται σε πραγ­μα­τι­κό χρόνο στους διοι­κη­τές επι­χει­ρή­σε­ων με τη θέση, το μέ­γε­θος και την έντα­ση της εστί­ας ήδη υπο­λο­γι­σμέ­να. Το σύ­στη­μα είναι τόσο ευαί­σθη­το που οι αι­σθη­τή­ρες εντο­πί­ζουν φω­το­βολ­ταϊ­κά πάρκα, καυ­τές στέ­γες ερ­γο­στα­σί­ων ή πυ­ρα­κτω­μέ­νους βρά­χους, εδώ μά­λι­στα πα­ρεμ­βαί­νουν τα μο­ντέ­λα τε­χνη­τής νοη­μο­σύ­νης που φιλ­τρά­ρουν τυχόν ψευ­δείς συ­να­γερ­μούς πριν η ει­δο­ποί­η­ση φτά­σει στην Πυ­ρο­σβε­στι­κή Υπη­ρε­σία. Η ΕΕ χρη­μα­το­δό­τη­σε το ευ­ρύ­τε­ρο δί­κτυο με 200 εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ, συν­δυά­ζο­ντας θερ­μι­κούς, ρα­ντάρ και οπτι­κούς δο­ρυ­φό­ρους από τρεις ευ­ρω­παϊ­κές εται­ρεί­ες. Η Ρόδος είναι η αιτία που η Ελ­λά­δα εφάρ­μο­σε πρώτη στον κόσμο αυτή την τε­χνο­λο­γία.

Τον Ιού­λιο του 2023, η φωτιά κα­τέ­κα­ψε πε­ρί­που 178 τε­τρα­γω­νι­κά χι­λιό­με­τρα σε δέκα μέρες. 19.000 άν­θρω­ποι συ­νο­λι­κά απο­μα­κρύν­θη­καν από ξε­νο­δο­χεία, κα­τα­λύ­μα­τα και σπί­τια της ευ­ρύ­τε­ρης πε­ριο­χής, 16.000 με οχή­μα­τα και 3.000 μέσω θα­λάσ­σης. Ήταν η με­γα­λύ­τε­ρη ορ­γα­νω­μέ­νη εκ­κέ­νω­ση από φυ­σι­κή κα­τα­στρο­φή στην ιστο­ρία της Ευ­ρώ­πης, χωρίς να κα­τα­γρα­φεί αν­θρώ­πι­νη απώ­λεια. Οι ζη­μιές ξε­πέ­ρα­σαν τα 5,8 εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ. Η Ευ­ρώ­πη απο­φά­σι­σε να μην ξα­να­βρε­θεί απρο­ε­τοί­μα­στη και με­τέ­τρε­ψε την ελ­λη­νι­κή επι­κρά­τεια σε πεδίο δο­κι­μής της επό­με­νης γε­νιάς αντι­πυ­ρι­κής τε­χνο­λο­γί­ας.

Να ση­μειω­θεί ότι τον Οκτώ­βριο του 2025, ο Δήμος Ρόδου εγκα­τέ­στη­σε πρώ­τος πα­νελ­λα­δι­κά ολο­κλη­ρω­μέ­νο σύ­στη­μα πυ­ρο­προ­στα­σί­ας με κά­με­ρες τε­χνη­τής νοη­μο­σύ­νης και αι­σθη­τή­ρες σε κομ­βι­κές θέ­σεις. Εκατό αι­σθη­τή­ρες ανά κά­με­ρα κα­τα­γρά­φουν με­τα­βο­λές στο διο­ξεί­διο του άν­θρα­κα και τη θερ­μο­κρα­σία, ανι­χνεύ­ο­ντας εστία πριν αυτή γίνει ορατή ή βγά­λει καπνό. Το σύ­στη­μα κα­λύ­πτει δύ­σβα­τες πε­ριο­χές από τον Προ­φή­τη Ηλία ως την Κυ­μι­σά­λα, με σταθ­μούς ανα­με­τά­δο­σης στον Ατά­βυ­ρο και το Μόντε Σμιθ. Σε πε­ρί­πτω­ση ανί­χνευ­σης, ει­δο­ποί­η­ση με φω­το­γρα­φία και γε­ω­γρα­φι­κές συ­ντε­ταγ­μέ­νες απο­στέλ­λε­ται αυ­τό­μα­τα στους υπεύ­θυ­νους. Στις 15 Ιου­νί­ου 2026, η Nova πα­ρέ­δω­σε στον Δήμο Ρόδου το σύ­στη­μα «Smart Forest Ρόδος», ψη­φια­κή υπο­δο­μή πρό­λη­ψης και επι­τή­ρη­σης ανα­πτυγ­μέ­νη στην Κοι­λά­δα των Πε­τα­λού­δων, πε­ριο­χή του δι­κτύ­ου Natura 2000.

Δο­ρυ­φό­ρος, κά­με­ρα, αι­σθη­τή­ρας. Το δο­ρυ­φο­ρι­κό σύ­στη­μα σχε­διά­στη­κε για να κα­λύ­πτει το σύ­νο­λο της χώρας, η Ρόδος όμως είναι η πε­ριο­χή στην Ελ­λά­δα όπου η δο­ρυ­φο­ρι­κή πα­ρα­κο­λού­θη­ση συ­να­ντά το πυ­κνό­τε­ρο δί­κτυο επί­γειων αι­σθη­τή­ρων και κα­με­ρών. Το πώς λει­τουρ­γεί αυτή η στρώ­ση απο­φά­σε­ων στην πράξη εξή­γη­σε στο AP η συ­νταγ­μα­τάρ­χης του Πυ­ρο­σβε­στι­κού Σώ­μα­τος Ζη­ζού­λα Ντά­σιου: «Αν υπάρ­χουν ταυ­τό­χρο­να δέκα φω­τιές σε όλη την Ελ­λά­δα και η ακτι­νο­βο­λού­με­νη ισχύς ορι­σμέ­νων είναι χα­μη­λή, οι δυ­νά­μεις κα­τευ­θύ­νο­νται εκεί που η εστία ανα­πτύσ­σε­ται πιο επι­κίν­δυ­να. Η ιε­ράρ­χη­ση γί­νε­ται από τον αλ­γό­ριθ­μο πριν από την αν­θρώ­πι­νη κρίση».

Σύμ­φω­να με το AP, οι σχε­δια­στές στην Αθήνα και στις Βρυ­ξέλ­λες ήδη προ­βλέ­πουν να αξιο­ποι­ή­σουν το ίδιο δί­κτυο για επι­τή­ρη­ση συ­νό­ρων, δια­χεί­ρι­ση εκτά­κτων ανα­γκών και σχε­δια­σμό αντι­με­τώ­πι­σης καύ­σω­να. Γί­νε­ται κα­τα­νοη­τό ότι η επέν­δυ­ση αυτή ξε­περ­νά τα όρια της δα­σο­προ­στα­σί­ας, και για τη Ρόδο αυτό έχει ιδιαί­τε­ρη βα­ρύ­τη­τα. Το νησί βρί­σκε­ται στο νο­τιο­α­να­το­λι­κό άκρο της ΕΕ, σε από­στα­ση ανα­πνο­ής από τα τουρ­κι­κά πα­ρά­λια, με δε­κά­δες χι­λιό­με­τρα θα­λάσ­σιων συ­νό­ρων που δεν πα­ρα­κο­λου­θού­νταν ποτέ από εγ­χώ­ρια δια­στη­μι­κή υπο­δο­μή.

Ο υπουρ­γός Ψη­φια­κής Δια­κυ­βέρ­νη­σης Δη­μή­τρης Πα­πα­στερ­γί­ου ανα­κοί­νω­σε την πε­ρα­σμέ­νη Πα­ρα­σκευή ότι η ΕΕ σχε­διά­ζει να ενι­σχύ­σει τα ελ­λη­νι­κά προ­γράμ­μα­τα με επι­πλέ­ον 350 εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ.

Τον Μάρ­τιο του 2026, ερευ­νη­τές του Εθνι­κού Κέ­ντρου Έρευ­νας «Δη­μό­κρι­τος» δη­μο­σί­ευ­σαν στο επι­στη­μο­νι­κό πε­ριο­δι­κό Fire (MDPI) αξιο­λό­γη­ση κιν­δύ­νου δα­σι­κών πυρ­κα­γιών απο­κλει­στι­κά για τη Ρόδο. Οι πε­ριο­χές του νη­σιού που βρί­σκο­νται σε συν­θή­κες ακραί­ου κιν­δύ­νου για πυρ­κα­γιά ανα­μέ­νε­ται να αυ­ξη­θούν από το 15% της συ­νο­λι­κής έκτα­σης σή­με­ρα σε 66 έως 72% έως το 2049.

Το 93% του νη­σιού χα­ρα­κτη­ρί­ζε­ται ήδη ευά­λω­το. Ακόμα κι αν ολό­κλη­ρος ο πλα­νή­της κα­τά­φερ­νε αύριο το πρωί να μειώ­σει δρα­στι­κά τους ρύ­πους, για τη Ρόδο η κλι­μα­τι­κή αλ­λα­γή έχει ήδη κλει­δώ­σει και η επι­δεί­νω­ση μέχρι το 2050 είναι, με επί­ση­μη επι­στη­μο­νι­κή ορο­λο­γία, «ου­σια­στι­κά ανα­πό­φευ­κτη».

Οι ερευ­νη­τές δο­κί­μα­σαν το μο­ντέ­λο τους με τα στοι­χεία της κα­τα­στρο­φής του 2023 και το απο­τέ­λε­σμα έδει­ξε ότι οι πε­ριο­χές που κά­η­καν ταυ­τί­ζο­νταν με τις ζώνες που το μο­ντέ­λο είχε ήδη χα­ρα­κτη­ρί­σει υψη­λού κιν­δύ­νου. Πρό­κει­ται για τις ίδιες δα­σι­κές ζώνες που σή­με­ρα επι­χει­ρεί­ται να θω­ρα­κι­στούν με επί­γειους αι­σθη­τή­ρες.

Η τε­χνο­λο­γία που εγκα­τα­στά­θη­κε στη Ρόδο έχει ως στόχο να κερ­δί­σει χρόνο στα πρώτα λεπτά της ανά­φλε­ξης. Η θω­ρά­κι­ση που χτί­ζε­ται τώρα, από το έδα­φος ως τη χα­μη­λή τρο­χιά, είναι η πρώτη από­πει­ρα να απο­δει­χτεί ότι η τε­χνο­λο­γία μπο­ρεί να τρέ­ξει πιο γρή­γο­ρα από την κλι­μα­τι­κή αλ­λα­γή.