Βασίλης Α. Υψηλάντης στην Ολομέλεια της Βουλής για το νέο κληρονομικό δίκαιο

Με ανα­φο­ρά στη γε­νο­κτο­νία του Πο­ντια­κού Ελ­λη­νι­σμού ξε­κί­νη­σε την ομι­λία του στην Ολο­μέ­λεια της Βου­λής ο Κο­σμή­το­ρας της Βου­λής και Βου­λευ­τής Δω­δε­κα­νή­σου Βα­σί­λης Α.  Υψη­λά­ντης, κατά τη συ­ζή­τη­ση του νο­μο­σχε­δί­ου του Υπουρ­γεί­ου Δι­καιο­σύ­νης για τις αλ­λα­γές στο κλη­ρο­νο­μι­κό δί­καιο.

Ο κ. Υψη­λά­ντης υπο­γράμ­μι­σε την ανά­γκη διε­θνούς ανα­γνώ­ρι­σης της γε­νο­κτο­νί­ας, επι­ση­μαί­νο­ντας ότι η μνήμη των θυ­μά­των «δεν μπο­ρεί να πα­ρα­μέ­νει μόνο εθνι­κή υπό­θε­ση, αλλά οφεί­λει να με­τα­τρα­πεί σε πα­γκό­σμιο μή­νυ­μα δι­καιο­σύ­νης και σε­βα­σμού».

Ανα­φε­ρό­με­νος στο νο­μο­σχέ­διο, έκανε λόγο για μια «ιδιαί­τε­ρα ση­μα­ντι­κή με­ταρ­ρύθ­μι­ση του ιδιω­τι­κού δι­καί­ου», το­νί­ζο­ντας ότι ο Αστι­κός Κώ­δι­κας πρέ­πει να προ­σαρ­μό­ζε­ται στις σύγ­χρο­νες κοι­νω­νι­κές και οι­κο­νο­μι­κές συν­θή­κες.

Όπως ση­μεί­ω­σε, οι προ­ω­θού­με­νες δια­τά­ξεις:

•      εκ­συγ­χρο­νί­ζουν το πλαί­σιο της κλη­ρο­νο­μι­κής δια­δο­χής,

•      ανα­μορ­φώ­νουν το κα­θε­στώς ευ­θύ­νης για τα χρέη της κλη­ρο­νο­μί­ας,

•      ει­σά­γουν νέους θε­σμούς, όπως οι κλη­ρο­νο­μι­κές συμ­βά­σεις,

•      και επι­λύ­ουν χρό­νιες ερ­μη­νευ­τι­κές αβε­βαιό­τη­τες.

Ιδιαί­τε­ρη έμ­φα­ση έδωσε στον δια­χω­ρι­σμό της κλη­ρο­νο­μί­ας από την προ­σω­πι­κή πε­ριου­σία του κλη­ρο­νό­μου, επι­ση­μαί­νο­ντας ότι η ρύθ­μι­ση αυτή «προ­στα­τεύ­ει τον πο­λί­τη και ενι­σχύ­ει τη λει­τουρ­γία της οι­κο­νο­μί­ας».

Πα­ράλ­λη­λα, συ­νε­χά­ρη την ηγε­σία του Υπουρ­γεί­ου Δι­καιο­σύ­νης και την επι­στη­μο­νι­κή επι­τρο­πή για την προ­ε­τοι­μα­σία της με­ταρ­ρύθ­μι­σης, ση­μειώ­νο­ντας ότι το νέο πλαί­σιο «ενι­σχύ­ει την ελευ­θε­ρία του δια­θέ­τη και συμ­βάλ­λει στην κα­λύ­τε­ρη αξιο­ποί­η­ση της πε­ριου­σί­ας».

Κλεί­νο­ντας, ο κ. Υψη­λά­ντης υπο­στή­ρι­ξε ότι το νο­μο­σχέ­διο δια­μορ­φώ­νει ένα πιο λει­τουρ­γι­κό και σύγ­χρο­νο πλαί­σιο δι­καί­ου, κα­λώ­ντας τη Βουλή να το υπερ­ψη­φί­σει.

Ακο­λου­θεί το πλή­ρες κεί­με­νο της ομι­λί­ας όπως κα­τα­τέ­θη­κε:

«Κύριε Υπουρ­γέ,

Κύριε Υφυ­πουρ­γέ ,

Κυ­ρί­ες και κύ­ριοι Βου­λευ­τές,

Ως Δω­δε­κα­νή­σιος, με ρίζες από τον Πόντο, αι­σθά­νο­μαι σή­με­ρα ημέρα εθνι­κής μνή­μης της γε­νο­κτο­νί­ας των Ελ­λή­νων του Πό­ντου, με σε­βα­σμό  να πω ότι η μνήμη των 350.000 θυ­μά­των της γε­νο­κτο­νί­ας δεν μπο­ρεί να μένει μόνο εθνι­κή υπό­θε­ση, αλλά απαι­τεί τη διε­θνή ανα­γνώ­ρι­ση της τρα­γω­δί­ας που συ­ντε­λέ­στη­κε την πε­ρί­ο­δο 1914–1923 από τους Νε­ό­τουρ­κους και τους Κε­μα­λι­στές.

Η Ελ­λά­δα οφεί­λει, με συ­νέ­πεια και σο­βα­ρό­τη­τα, να συ­νε­χί­σει τον αγώνα για την κα­θο­λι­κή ανα­γνώ­ρι­ση, ώστε η ιστο­ρι­κή αλή­θεια να δι­καιω­θεί και η μνήμη των νε­κρών να με­τα­τρα­πεί σε πα­γκό­σμιο μή­νυ­μα δι­καιο­σύ­νης και σε­βα­σμού.

Η Ρω­μα­νία κι αν ‘πέ­ρα­σαν ανθεί και φέρει κι άλλο.

Κυ­ρί­ες και Κύ­ριοι Συ­νά­δελ­φοι,

Εστιά­ζο­ντας τώρα στο Νο­μο­σχέ­διο του Υπουρ­γεί­ου Δι­καιο­σύ­νης.

Οι αλ­λα­γές στο Κλη­ρο­νο­μι­κό Δί­καιο που συ­ζη­τά­με σή­με­ρα απο­τε­λούν μια ιδιαι­τέ­ρως ση­μα­ντι­κή με­ταρ­ρύθ­μι­ση του ιδιω­τι­κού δι­καί­ου.

Ο Αστι­κός Κώ­δι­κας απο­τε­λεί για δε­κα­ε­τί­ες τον βα­σι­κό άξονα ρύθ­μι­σης των ιδιω­τι­κών σχέ­σε­ων στη χώρα μας.

Η αξία του είναι αδιαμ­φι­σβή­τη­τη.

Αυτό όμως δεν ση­μαί­νει ότι μπο­ρεί να πα­ρα­μέ­νει αμε­τά­βλη­τος.

Το δί­καιο οφεί­λει να πα­ρα­κο­λου­θεί και να ρυθ­μί­ζει τις κοι­νω­νι­κές ανά­γκες στη συ­γκε­κρι­μέ­νη εποχή.

Όταν η πραγ­μα­τι­κό­τη­τα με­τα­βάλ­λε­ται, οι κα­νό­νες χρειά­ζε­ται να προ­σαρ­μό­ζο­νται.

Και το κλη­ρο­νο­μι­κό δί­καιο είναι ένα πεδίο όπου αυτές οι με­τα­βο­λές απο­τυ­πώ­νο­νται με ιδιαί­τε­ρη έντα­ση.

Αφορά την οι­κο­γέ­νεια, την πε­ριου­σία, αλλά και σχέ­σεις που συχνά δο­κι­μά­ζο­νται.

Η συ­γκε­κρι­μέ­νη με­ταρ­ρύθ­μι­ση κι­νεί­ται σε μια σειρά από στα­θε­ρές :

Πρώ­τον, στην ου­σια­στι­κή προ­σαρ­μο­γή του δι­καί­ου στις σύγ­χρο­νες κοι­νω­νι­κές και οι­κο­νο­μι­κές ανά­γκες. Εκ­συγ­χρο­νί­ζε­ται το πλαί­σιο της εξ αδια­θέ­του δια­δο­χής και της νό­μι­μης μοί­ρας, ενώ ανα­δια­μορ­φώ­νε­ται συ­νο­λι­κά το σύ­στη­μα ευ­θύ­νης του κλη­ρο­νό­μου για τα χρέη της κλη­ρο­νο­μί­ας. Ταυ­τό­χρο­να, ενι­σχύ­ε­ται ο θε­σμός της δι­κα­στι­κής εκ­κα­θά­ρι­σης και απλου­στεύ­ο­νται οι δια­δι­κα­σί­ες που διέ­πουν τις σχέ­σεις με­τα­ξύ συ­γκλη­ρο­νό­μων.

Δεύ­τε­ρον, ει­σά­γο­νται για πρώτη φορά στο ελ­λη­νι­κό δί­καιο σύγ­χρο­να ερ­γα­λεία, όπως οι κλη­ρο­νο­μι­κές συμ­βά­σεις αιτία θα­νά­του και οι συμ­φω­νί­ες πα­ραί­τη­σης από μελ­λο­ντι­κά κλη­ρο­νο­μι­κά δι­καιώ­μα­τα, πα­ρέ­χο­ντας με­γα­λύ­τε­ρη ευ­ε­λι­ξία και δυ­να­τό­τη­τα προ­γραμ­μα­τι­σμού στους πο­λί­τες.

Τρί­τον, δί­νε­ται ορι­στι­κή λύση σε ζη­τή­μα­τα που επί χρό­νια προ­κα­λού­σαν ερ­μη­νευ­τι­κές αμ­φι­σβη­τή­σεις στη νο­μο­λο­γία. Διευ­κρι­νί­ζο­νται κρί­σι­μα ση­μεία, όπως ο τρό­πος υπο­λο­γι­σμού της με­ρί­δας των ετε­ρο­θα­λών αδελ­φών και οι προ­θε­σμί­ες απο­ποί­η­σης για πρό­σω­πα χωρίς δι­καιο­πρα­κτι­κή ικα­νό­τη­τα, ενι­σχύ­ο­ντας την ασφά­λεια δι­καί­ου.

Τέλος, κα­ταρ­γού­νται πα­ρω­χη­μέ­νες ρυθ­μί­σεις, δια­σφα­λί­ζε­ται η γλωσ­σι­κή ενό­τη­τα των δια­τά­ξε­ων και επι­τυγ­χά­νε­ται μια πιο συ­νε­κτι­κή και λει­τουρ­γι­κή συ­στη­μα­τι­κή ορ­γά­νω­ση του δι­καί­ου της κλη­ρο­νο­μι­κής δια­δο­χής.

Σε αυτό το ση­μείο, οφεί­λω να συγ­χα­ρώ την πο­λι­τι­κή ηγε­σία του Υπουρ­γεί­ου Δι­καιο­σύ­νης για την πρω­το­βου­λία αυτή,

καθώς και για τη συ­στη­μα­τι­κή επε­ξερ­γα­σία που προη­γή­θη­κε.

Ιδιαί­τε­ρη ανα­φο­ρά αξί­ζει στην επι­τρο­πή που ερ­γά­στη­κε για την προ­ε­τοι­μα­σία της με­ταρ­ρύθ­μι­σης, υπό τον Κα­θη­γη­τή κ. Από­στο­λο Γε­ωρ­γιά­δη, η οποία κα­τέ­βα­λε μια πραγ­μα­τι­κά κο­πιώ­δη και επι­στη­μο­νι­κά τεκ­μη­ριω­μέ­νη προ­σπά­θεια, συμ­βάλ­λο­ντας κα­θο­ρι­στι­κά στη δια­μόρ­φω­ση του πα­ρό­ντος πλαι­σί­ου.

Οι υπό συ­ζή­τη­ση δια­τά­ξεις στο­χεύ­ουν ξε­κά­θα­ρα σε πε­ρισ­σό­τε­ρη ελευ­θε­ρία για τον δια­θέ­τη, ου­σια­στι­κό σε­βα­σμό στη βού­λη­σή του, με­γα­λύ­τε­ρη ασφά­λεια στις συ­ναλ­λα­γές και ενερ­γο­ποί­η­ση της πε­ριου­σί­ας προς όφε­λος της οι­κο­νο­μί­ας.

Κατά τον τρόπο αυτό το δί­καιο της κλη­ρο­νο­μι­κής δια­δο­χής έρ­χε­ται να ακου­μπή­σει στη σύγ­χρο­νη κοι­νω­νι­κή πραγ­μα­τι­κό­τη­τα, ανα­γνω­ρί­ζο­ντας ότι η οι­κο­γέ­νεια δεν εξα­ντλεί­ται πλέον στους πα­ρα­δο­σια­κούς δε­σμούς. Επι­διώ­κε­ται ο εξ ορ­θο­λο­γι­σμός της νό­μι­μης μοί­ρας, με τρόπο τέ­τοιο ώστε να απο­φεύ­γε­ται ο κα­τα­κερ­μα­τι­σμός πε­ριου­σιών και να διευ­κο­λύ­νε­ται η ορ­θο­λο­γι­κή με­τα­βί­βα­ση, ιδίως σε πα­ρα­γω­γι­κές και επι­χει­ρη­μα­τι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες.

Για δε­κα­ε­τί­ες υπήρ­χε μια δογ­μα­τι­κή αγκύ­λω­ση. Για πρώτη φορά επι­τρέ­πο­νται   οι κλη­ρο­νο­μι­κές συμ­βά­σεις, δί­νο­ντας τη δυ­να­τό­τη­τα έγκαι­ρου και ορ­γα­νω­μέ­νου σχε­δια­σμού, με λι­γό­τε­ρες συ­γκρού­σεις και πε­ρισ­σό­τε­ρη στα­θε­ρό­τη­τα.

Επι­πρό­σθε­τα κα­θιε­ρώ­νε­ται ο πλή­ρης δια­χω­ρι­σμός της κλη­ρο­νο­μί­ας από την προ­σω­πι­κή πε­ριου­σία του κλη­ρο­νό­μου. Τα χρέη βα­ραί­νουν απο­κλει­στι­κά την κλη­ρο­νο­μία, όχι τον πο­λί­τη. Έτσι, πε­ριο­ρί­ζο­νται οι απο­ποι­ή­σεις, επα­νε­ντάσ­σο­νται πε­ριου­σί­ες στην οι­κο­νο­μία, ενι­σχύ­ε­ται η ρευ­στό­τη­τα, προ­στα­τεύ­ο­νται οι οι­κο­γε­νεια­κές επι­χει­ρή­σεις και δη­μιουρ­γού­νται συν­θή­κες με­γα­λύ­τε­ρης ανά­πτυ­ξης και δη­μό­σιων εσό­δων.

Κατά τον τρόπο αυτό ει­σφέ­ρουν ένα δι­καιό­τε­ρο, πε­ρισ­σό­τε­ρο λει­τουρ­γι­κό και βα­θύ­τα­τα ανα­πτυ­ξια­κό πλαί­σιο ανα­φο­ράς.

Κυ­ρί­ες και κύ­ριοι συ­νά­δελ­φοι,

Η με­ταρ­ρύθ­μι­ση αυτή δεν είναι χωρίς δυ­σκο­λί­ες.

Σε ένα τόσο σύν­θε­το πεδίο, είναι ανα­με­νό­με­νο να υπάρ­χουν ερω­τή­μα­τα και επι­φυ­λά­ξεις.

Το ζη­τού­με­νο είναι ότι δια­μορ­φώ­νου­με ένα πλαί­σιο που να αντα­πο­κρί­νε­ται κα­λύ­τε­ρα στις ση­με­ρι­νές συν­θή­κες, χωρίς να χάνει τον κοι­νω­νι­κό του προ­σα­να­το­λι­σμό.

Η ευ­θύ­νη μας είναι να δια­μορ­φώ­σου­με κα­νό­νες που να μειώ­νουν τις συ­γκρού­σεις, να ενι­σχύ­ουν τη σα­φή­νεια και να δί­νουν λύ­σεις εκεί όπου μέχρι σή­με­ρα υπήρ­χαν αδιέ­ξο­δα.

Πριν κλεί­σω την ομι­λία μου θα ήθελα επί­σης να υπο­στη­ρί­ξω την τρο­πο­λο­γία σχε­τι­κά με την ανά­κρι­ση και εκ­δί­κα­ση αξιό­ποι­νων πρά­ξε­ων βου­λευ­τών με σχε­τι­κή προ­σθή­κη άρ­θρου 32Α στον Κώ­δι­κα Ποι­νι­κής Δι­κο­νο­μί­ας. Με την τρο­πο­λο­γία αυτή εξα­σφα­λί­ζε­ται η απο­τε­λε­σμα­τι­κή και έγκαι­ρη απο­νο­μή της ποι­νι­κής δι­καιο­σύ­νης σε υπο­θέ­σεις αυ­ξη­μέ­νου θε­σμι­κού εν­δια­φέ­ρο­ντος, ώστε να απο­φεύ­γε­ται η μα­κρο­χρό­νια δια­τή­ρη­ση εκ­κρε­μών ποι­νι­κών υπο­θέ­σε­ων που εν­δέ­χε­ται να επη­ρε­ά­ζουν την εύ­ρυθ­μη λει­τουρ­γία του κοι­νο­βου­λευ­τι­κού βίου και να υπο­νο­μεύ­ουν την εμπι­στο­σύ­νη στους θε­σμούς και στην απο­νο­μή της δι­καιο­σύ­νης.

Ανα­μέ­νε­ται έτσι να εξα­σφα­λί­σει την τα­χεία

και αμε­τά­κλη­τη δι­κα­στι­κή κρίση επί των υπο­θέ­σε­ων αυτών, ώστε να απο­φεύ­γο­νται η πα­ρα­τε­τα­μέ­νη αβε­βαιό­τη­τα για τα ελεγ­χό­με­να πρό­σω­πα και οι δυ­σμε­νείς συ­νέ­πειες που μπο­ρεί να έχει η χρο­νι­κή διαιώ­νι­ση των ποι­νι­κών δια­δι­κα­σιών για τη λει­τουρ­γία του πο­λι­τεύ­μα­τος και την εμπι­στο­σύ­νη των πο­λι­τών.

Με αυτές τις σκέ­ψεις πι­στεύω ακρά­δα­ντα ότι η ελ­λη­νι­κή κοι­νω­νία ωφε­λεί­ται από το νο­μο­σχέ­διο  και μόνον μια στεί­ρα αντι­πο­λί­τευ­ση   δεν θα μπο­ρού­σε να το  υπερ­ψη­φί­σει .

Σας ευ­χα­ρι­στώ.»