Ο Βασίλης Α. Υψηλάντης στην Ολομέλεια της Βουλής: «Η Δικαιοσύνη δεν αλλάζει με φωνές αλλά με πράξεις – Σοβαρότητα απέναντι στο κράτος, υπευθυνότητα απέναντι στην κοινωνία»

Στην Ολο­μέ­λεια της Βουλής τοπο­θε­τή­θηκε ο Κοσμή­το­ρας της Βουλής και Βου­λευ­τής της Νέας Δημο­κρα­τίας Βασίλης Α. Υψη­λά­ντης, ανα­δει­κνύ­ο­ντας το νομο­σχέ­διο του Υπουρ­γείου Δικαιο­σύ­νης «Παρεμ­βά­σεις στο νομο­θε­τικό πλαίσιο της Εθνικής Σχολής Δικα­στι­κών Λει­τουρ­γών, στον Κώδικα Οργα­νι­σμού Δικα­στη­ρίων και Κατά­στα­σης Δικα­στι­κών Λει­τουρ­γών και στον Κώδικα Συμ­βο­λαιο­γρά­φων και λοιπές δια­τά­ξεις του Υπουρ­γείου Δικαιο­σύ­νης», το οποίο χαρα­κτή­ρισε ως «συνο­λική θεσμική παρέμ­βαση» που ενι­σχύει τη λει­τουρ­γι­κό­τητα, την αξιο­πι­στία και την κοι­νω­νική διά­σταση της Δικαιο­σύ­νης.

Ο Βου­λευ­τής άσκησε σφοδρή κριτική στην αντι­πο­λί­τευση, για τη στάση της ανα­φο­ρικά με το τραγικό σιδη­ρο­δρο­μικό δυστύ­χημα των Τεμπών, σημειώ­νο­ντας:

«…Ένα μέρος της αντι­πο­λί­τευ­σης, θέλο­ντας σήμερα, υπό το φως των πορι­σμά­των για το τραγικό δυστύ­χημα των Τεμπών, να αλλάξει τις θέσεις που είχε δια­τυ­πώ­σει, ξεκί­νησε κατά τρόπο βάναυσο, για τα κοι­νο­βου­λευ­τικά ήθη, με ύβρεις, να γίνεται μέρος μιας φαρ­σο­κω­μω­δίας. Θυμί­ζουν το έργο του Αντώνη Νίλσον «ψέμα στο ψέμα». Αυτό που πετυ­χαί­νουν είναι να είναι  έκθετοι πλέον στην συνεί­δηση του ελλη­νι­κού λαού…».

Ο Βου­λευ­τής ανέ­δειξε τις βασικές τομές του νομο­σχε­δίου:

•       Ανα­βάθ­μιση της Εθνικής Σχολής Δικα­στι­κών Λει­τουρ­γών με αυστη­ρό­τερα κρι­τή­ρια, λει­τουρ­γική αυτο­νο­μία και αξιο­κρα­τική στε­λέ­χωση.

•       Καθιέ­ρωση προ­ϋ­πη­ρε­σίας και παρα­στά­σεων για υπο­ψή­φιους δικα­στές, με έμφαση στην πρα­κτική ικα­νό­τητα.

•       Επέ­κταση των κωλυ­μά­των διο­ρι­σμού για λόγους πει­θαρ­χι­κών ποινών και ανάρ­μο­στης συμπε­ρι­φο­ράς.

•       Θωρά­κιση της δια­δι­κα­σίας επι­λο­γής ηγεσίας των Ανω­τά­των Δικα­στη­ρίων, βάσει συνταγ­μα­τι­κών προ­βλέ­ψεων και αξιο­λο­γι­κών κρι­τη­ρίων.

•       Ρύθμιση για την ευθύνη Υπουρ­γών, απο­τρέ­πο­ντας κατα­χρη­στι­κές διώξεις χωρίς κοι­νο­βου­λευ­τική δια­δι­κα­σία.

Ιδιαί­τερη αναφορά έγινε και στις κοι­νω­νι­κές πτυχές του νομο­σχε­δίου:

•       Καθαρές ρυθ­μί­σεις για την παρέν­θετη μητρό­τητα και την υπο­βοη­θού­μενη ανα­πα­ρα­γωγή με σεβασμό στη βιοη­θική.

•       Προ­τε­ραιό­τητα σε πολύ­τε­κνους και τρί­τε­κνους υπαλ­λή­λους του δικα­στι­κού σώματος.

•       Επέ­κταση του θεσμού “Σπίτι του Παιδιού” και ρύθμιση για τη δημο­σιο­ποί­ηση στοι­χείων επι­κίν­δυ­νων δραστών, ως μέτρα ευθύνης και ασφά­λειας.

«Η Δικαιο­σύνη του 21ου αιώνα χρειά­ζε­ται ανθρώ­πους με εμπει­ρία, θεσμούς που εμπνέ­ουν εμπι­στο­σύνη και πολι­τι­κές που προ­τάσ­σουν το συμ­φέ­ρον των πολιτών. Η Νέα Δημο­κρα­τία δεν ήρθε να δια­χει­ρι­στεί τη στα­σι­μό­τητα, αλλά να αλλάξει την πραγ­μα­τι­κό­τητα – και το κάνει», υπο­γράμ­μισε, καλώ­ντας την Εθνική Αντι­προ­σω­πεία να υπερ­ψη­φί­σει το νομο­σχέ­διο.

Το πλήρες κείμενο της ομιλίας του κ. Βασίλη Α. Υψη­λά­ντη είναι το παρα­κάτω:

«Κυρίες και κύριοι συνά­δελ­φοι,

Το υπό συζή­τηση νομο­σχέ­διο φέρει ένα σαφές απο­τύ­πωμα: είναι ένα ακόμη απο­φα­σι­στικό βήμα της κυβέρ­νη­σης της Νέας Δημο­κρα­τίας για μια δικαιο­σύνη πιο λει­τουρ­γική, προ­σβά­σιμη, πιο δίκαιη.

Με 63 άρθρα και δύο βασικές ενό­τη­τες, με δια­βού­λευση που προ­σέλ­κυσε πάνω από 280 παρεμ­βά­σεις, με σεβασμό στην άποψη των φορέων αλλά και τόλμη απέ­να­ντι στις αγκυ­λώ­σεις, το υπό συζή­τηση σχέδιο νόμου του Υπουρ­γείου Δικαιο­σύ­νης δεν είναι μια απλή τεχνική διόρ­θωση. Είναι μια συνο­λική παρέμ­βαση ουσίας.

Πρώτο πεδίο αλλαγών: η Εθνική Σχολή Δικα­στι­κών Λει­τουρ­γών. Για πρώτη φορά, εισά­γο­νται αυστη­ρό­τερα κρι­τή­ρια επαγ­γελ­μα­τι­κής εμπει­ρίας.

Η μεταρ­ρύθ­μιση ανα­βαθ­μί­ζει την απο­στολή της Σχολής ως καθο­ρι­στι­κού θεσμι­κού πυλώνα για την εκπαί­δευση δικα­στι­κών λει­τουρ­γών. Η υπαγωγή της στο Υπουρ­γείο Δικαιο­σύ­νης είναι διοι­κη­τι­κής φύσης και δια­σφα­λί­ζει σταθερή χρη­μα­το­δό­τηση, λει­τουρ­γική ευε­λι­ξία και προ­γραμ­μα­τι­σμό. Η εκπαι­δευ­τική αυτο­νο­μία δια­τη­ρεί­ται ακέραιη, ενώ καθιε­ρώ­νε­ται αξιο­κρα­τι­κό­τερο σύστημα αξιο­λό­γη­σης και επι­λο­γής των εκπαι­δευ­τών και του προ­σω­πι­κού.

Στην αντί­ληψη ότι η Δικαιο­σύνη είναι χώρος απλής απο­στή­θι­σης ή θεω­ρη­τι­κής επάρ­κειας. Θέλουμε ανθρώ­πους με πραγ­μα­τική επαφή με την πράξη, με εμπει­ρία και κρίση.

Αυξά­νε­ται η απαι­τού­μενη προ­ϋ­πη­ρε­σία για υπο­ψή­φιους, καθιε­ρώ­νε­ται ελά­χι­στος αριθμός παρα­στά­σεων, και επα­να­σχε­διά­ζε­ται ο τρόπος εξέ­τα­σης, με επί­κε­ντρο την ικα­νό­τητα δια­χεί­ρι­σης πραγ­μα­τι­κών δικο­νο­μι­κών προ­βλη­μά­των. Η Δικαιο­σύνη του 21ου αιώνα χρειά­ζε­ται λει­τουρ­γούς έτοι­μους, όχι δοκι­μα­ζό­με­νους.

Και ναι, δίνουμε κίνητρα παρα­μο­νής σε άγονες περιο­χές – όχι για να «βολέ­ψουμε», όπως αρέ­σκε­ται η αντι­πο­λί­τευση να μας μέμ­φε­ται, αλλά για να καλύ­ψουμε ανάγκες που εσείς επί δεκα­ε­τίες αφήνατε ακά­λυ­πτες.

Η επέ­κταση των κωλυ­μά­των σε περι­πτώ­σεις απο­δε­δειγ­μέ­νης ανάρ­μο­στης συμπε­ρι­φο­ράς ή πει­θαρ­χι­κών ποινών απο­βλέ­πει στην προ­στα­σία της ακε­ραιό­τη­τας της Δικαιο­σύ­νης. Το νέο πλαίσιο αντα­να­κλά τις προ­τά­σεις της GRECO και της Επι­τρο­πής Βενε­τίας, εναρ­μο­νί­ζο­ντας τη χώρα μας με τις βέλ­τι­στες ευρω­παϊ­κές πρα­κτι­κές. Όχι μόνο δεν περιο­ρί­ζει, αλλά ενι­σχύει τη θεσμική αξιο­πι­στία.

Το ΝΣ ρυθ­μί­ζει ανα­λυ­τικά δύο επι­πλέον θεσμικά ζητή­ματα για τη δικαιο­σύνη

Για την  επιλογή ηγεσίας των Ανω­τά­των Δικα­στη­ρίων.

Η δια­δι­κα­σία είναι συνταγ­μα­τικά προ­βλε­πό­μενη, αξιο­λο­γική και θεσμικά εγγυ­η­μένη. Επα­νει­λημ­μένα ο Συνταγ­μα­τι­κός Νομο­θέ­της έχει ανα­γνω­ρί­σει τον ρόλο της Εκτε­λε­στι­κής Εξου­σίας στην επιλογή της ηγεσίας των Ανω­τά­των Δικα­στη­ρίων, με σεβασμό στην αρχαιό­τητα και την υπη­ρε­σιακή δια­δρομή. Όποιος ερμη­νεύει αυτή τη δια­δι­κα­σία ως από­πειρα χει­ρα­γώ­γη­σης, είτε αγνοεί τη συνταγ­μα­τική πραγ­μα­τι­κό­τητα είτε την παρα­ποιεί σκο­πί­μως.

Επίσης σχετικά με τη ρύθμιση για την ευθύνη Υπουρ­γών και της παρα­γρα­φής των αδι­κη­μά­των.

Κυρίες και κύριοι συνά­δελ­φοι, για πρώτη φορά εισά­γε­ται ρύθμιση που αφορά στην προ­στα­σία των πολι­τι­κών προ­σώ­πων από κατα­χρη­στι­κές διώξεις, αλλά ταυ­τό­χρονα προ­βλέ­πει επαρ­κείς θεσμι­κές δικλεί­δες για να μην παρα­κάμ­πτε­ται η συνταγ­μα­τικά κατο­χυ­ρω­μένη δια­δι­κα­σία του άρθρου 86.

Η ρύθμιση για τη μη αυτε­πάγ­γελτη ποινική δίωξη για πολι­τικά πρόσωπα λόγω πράξεων ή παρα­λεί­ψεων κατά την άσκηση των καθη­κό­ντων τους, χωρίς προη­γού­μενη ενερ­γο­ποί­ηση της προ­βλε­πό­με­νης κοι­νο­βου­λευ­τι­κής δια­δι­κα­σίας, επιλύει νομικές ασά­φειες και θωρα­κί­ζει τη θεσμική στα­θε­ρό­τητα. Η Δημο­κρα­τία δεν κιν­δυ­νεύει από την προ­στα­σία της νομι­μό­τη­τας, αλλά από την αυθαι­ρε­σία της εργα­λειο­ποί­η­σης της Δικαιο­σύ­νης.

Η διάταξη, εξάλλου, ακο­λου­θεί και σχε­τι­κές απο­φά­σεις των ανω­τά­των δικα­στη­ρίων και σαφώς εδρά­ζε­ται  στο άρθρο 86 του Συντάγ­μα­τος.

Δεύτερο πεδίο: μεταρ­ρυθ­μί­σεις στους δικο­νο­μι­κούς κανόνες και την οργά­νωση της Δικαιο­σύ­νης. Ο εκσυγ­χρο­νι­σμός στον Κώδικα Διοι­κη­τι­κής Δικο­νο­μίας, οι ρυθ­μί­σεις για τις ηγεσίες των ανω­τά­των δικα­στη­ρίων, οι νέες δυνα­τό­τη­τες στα συμ­βο­λαιο­γρα­φικά και επι­με­λη­τικά όργανα – όλα στο­χεύ­ουν σε ένα κράτος που λει­τουρ­γεί, και δεν σέρ­νε­ται.

Ρυθ­μί­ζουμε επίσης την επα­να­φορά ηλι­κια­κών ορίων, τα οποία είχαν καταρ­γη­θεί από την προη­γού­μενη κυβέρ­νηση με πρό­σχημα την ισότητα, αλλά με απο­τέ­λε­σμα τη δημιουρ­γία στρε­βλώ­σεων και εσω­τε­ρι­κών αδικιών. Αυτή είναι η διαφορά μας: εσείς μιλάτε για ισότητα χωρίς αντί­κρι­σμα· εμείς νομο­θε­τούμε για δικαιο­σύνη με εφαρ­μογή.

Ενι­σχύ­ουμε τον θεσμό της Δικα­στι­κής Αστυ­νο­μίας – κρί­σι­μος κρίκος στην καθη­με­ρινή λει­τουρ­γία των δικα­στη­ρίων – και προ­σθέ­τουμε ρυθ­μί­σεις που επι­τρέ­πουν τη στε­λέ­χωση με ευε­λι­ξία, χωρίς να χαμη­λώ­νουμε τον πήχη.

Και περνάμε στο πιο ευαί­σθητο πεδίο: την κοι­νω­νική διά­σταση της Δικαιο­σύ­νης.

Πρώτον, ρυθ­μί­ζουμε ζητή­ματα υπο­βοη­θού­με­νης ανα­πα­ρα­γω­γής και παρέν­θε­της μητρό­τη­τας. Βάζουμε τέλος στις ασαφείς και γκρίζες περιο­χές. Θέτουμε καθα­ρούς κανόνες: η αδυ­να­μία κυο­φο­ρίας λόγω φύλου δεν μπορεί να θεμε­λιώ­νει αίτημα παρέν­θε­της μητρό­τη­τας. Προ­στα­τεύ­ουμε τα παιδιά, προ­τάσ­σουμε την ευθύνη απέ­να­ντι στη ζωή. Γιατί κάποιοι εδώ μέσα, δυστυ­χώς, δεν βλέπουν ούτε την κοι­νω­νική ούτε τη βιοη­θική διά­σταση του ζητή­μα­τος.

Δεύ­τε­ρον, δίνουμε προ­τε­ραιό­τητα σε πολύ­τε­κνους και τρί­τε­κνους υπαλ­λή­λους της Δικαιο­σύ­νης. Κοι­νω­νική δικαιο­σύνη δεν σημαί­νει παροχές χωρίς στόχο. Σημαί­νει στήριξη σε όσους στη­ρί­ζουν τη χώρα με τον πιο άμεσο τρόπο: τις οικο­γέ­νειες.

Επε­κτεί­νουμε το “Σπίτι του Παιδιού” παντού – γιατί για εμάς τα δικαιώ­ματα των ανη­λί­κων δεν είναι αφη­ρη­μένο σύνθημα, αλλά συγκε­κρι­μέ­νες δομές. Είμαστε η κυβέρ­νηση που δεν εξαγ­γέλ­λει, αλλά υλο­ποιεί.

Και βεβαίως, ρυθ­μί­ζουμε το δικαί­ωμα δημο­σιο­ποί­η­σης στοι­χείων επι­κίν­δυ­νων δραστών, ώστε οι πολίτες να είναι ενη­με­ρω­μέ­νοι και προ­στα­τευ­μέ­νοι. Όχι, δεν είναι “ποι­νι­κός λαϊ­κι­σμός”, όπως κάποιοι έσπευ­σαν να πουν. Είναι εφαρ­μο­σμένη πολι­τική ευθύνης απέ­να­ντι στην κοι­νω­νία και τα θύματα.

Κυρίες και κύριοι Βου­λευ­τές,

το νομο­σχέ­διο αυτό είναι ένα ακόμη κεφά­λαιο στο σχέδιό μας για μια Δικαιο­σύνη σύγ­χρονη, ανθρώ­πινη, απο­τε­λε­σμα­τική.

Η αντι­πο­λί­τευση – είτε σιωπά είτε ψελ­λί­ζει – δεν έχει να αντι­προ­τεί­νει τίποτα. Το μόνο που κάνει είναι να παρα­τη­ρεί, να κρι­τι­κά­ρει και να μέμ­φε­ται ό,τι δεν τόλμησε ποτέ να αγγίξει

Η κυβέρ­νηση της Νέας Δημο­κρα­τίας δεν ήρθε να δια­χει­ρι­στεί τη στα­σι­μό­τητα. Ήρθε να αλλάξει τα πράγ­ματα. Και το κάνει.

Με σχέδιο. Με ευθύνη. Με απο­τε­λέ­σματα μετρή­σιμα.

Με τις σκέψεις αυτές σας καλώ να υπερ­ψη­φί­σετε το νομο­σχέ­διο.»