Το Ε.Β.Ε.Π. αναλύει τους λόγους του «άδοξου τέλους» των χειμερινών εκπτώσεων

Το Εμπο­ρικό και Βιο­μη­χα­νικό Επι­με­λη­τή­ριο Πει­ραιώς είχε εκτι­μή­σει στις αρχές Ιανουα­ρίου, πως οι 50 ημέρες των εκπτώ­σεων στην αγορά θα μπο­ρού­σαν να περιο­ρί­σουν τον χει­με­ρινό πλη­θω­ρι­σμό. Όμως παρά τα αισιό­δοξα δεδο­μένα της εορ­τα­στι­κής αγοράς, η επιμονή του πλη­θω­ρι­σμού ανέ­τρεψε τις προσ­δο­κίες, με τον ετήσιο πλη­θω­ρι­σμό στην Ελλάδα να δια­μορ­φώ­νε­ται σύμφωνα με την Eurostat τον Ιανουά­ριο στο 2,8%, παρα­μέ­νο­ντας σχεδόν αμε­τά­βλη­τος σε μηνιαία βάση και πολύ υψη­λό­τερα από τον μέσο όρο 1,7% της Ευρω­ζώ­νης. Αντί­στοιχα, η ΕΛΣΤΑΤ κατέ­γραψε τον Ιανουά­ριο ένα ποσοστό πλη­θω­ρι­σμού της τάξης του 2,5%, καθώς και την μικρό­τερη ετήσια αύξηση της τελευ­ταίας πεντα­ε­τίας στο λιανικό εμπόριο και μάλιστα, να υπο­λεί­πε­ται του πλη­θω­ρι­σμού κατά μισή μονάδα. Ειδι­κό­τερα, ο παρα­δο­σια­κός κλάδος της ένδυσης-υπόδησης κατα­γρά­φει τους τελευ­ταί­ους 12 μήνες απο­θαρ­ρυ­ντι­κές επι­δό­σεις που επε­κτά­θη­καν και στο δίμηνο των εκπτώ­σεων.

Οι πωλή­σεις στο λιανικό εμπόριο εμφα­νί­ζουν στα­σι­μό­τητα, συνο­δευό­μενη με μια μόνο μικρή ετήσια αύξηση 2%, αντί της ανα­με­νό­με­νης στα­θε­ρο­ποί­η­σης της κατα­νά­λω­σης. Το θετικό πρόσημο στα επίπεδα του +5%, που προσ­δο­κού­σαν οι έμποροι να ξεκι­νή­σει και η νέα χρονιά, αρχής γενο­μέ­νης με τις χει­με­ρι­νές τακτι­κές εκπτώ­σεις, δεν επα­λη­θεύ­τηκε. Ακόμα και εάν από τα 74,8 δις ευρώ του συνο­λι­κού τζίρου του λια­νε­μπο­ρίου, αφαι­ρέ­σουμε τους τρεις μεγά­λους κλάδους τρο­φί­μων, οχη­μά­των και καυ­σί­μων, η αύξηση του ετήσιου τζίρου των 27,3 δις ευρώ των λοιπών επι­χει­ρή­σεων λια­νι­κής, αντι­στοι­χεί επίσης σε αύξηση 2%. Μονα­δική εξαί­ρεση απο­τε­λεί ο κύκλος εργα­σιών των Σούπερ Μάρκετ με αύξηση 4,4% στα 20,4 δις ευρώ, που μάλιστα για πρώτη φορά ξεπερνά το 27% του συνο­λι­κού τζίρου στο λιανικό εμπόριο.

Οι προ­τι­μή­σεις των κατα­να­λω­τών, κατά τη διάρ­κεια και των φετινών εκπτώ­σεων, παρέ­μει­ναν οι καθιε­ρω­μέ­νες, ενώ οι αγο­ρα­στι­κές συνή­θειες εστί­α­σαν και πάλι σε προ­σω­πι­κές και οικο­γε­νεια­κές αγορές, αλλά μικρό­τε­ρης συχνό­τη­τας και έντασης. Κατά την διάρ­κεια των χει­με­ρι­νών εκπτώ­σεων του 2026 εκτι­μά­ται πως, του­λά­χι­στον 6 στους 10 κατα­να­λω­τές εκμε­ταλ­λεύ­τη­καν τις εκπτω­τι­κές τιμές, με 3 στους 10 να κάνουν αγορές ένδυσης-υπόδησης, 2 στους 10 σε είδη τεχνο­λο­γίας και 1 στους 10 σε είδη σπιτιού. Για τους υπό­λοι­πους 4 στους 10 κατα­να­λω­τές, η περί­ο­δος των εκπτώ­σεων ήταν «αδιά­φορη», λόγω της παγιω­μέ­νης ακρί­βειας που δια­νύ­ουμε και δύσκολα αντι­με­τω­πί­ζε­ται, ακόμα και με εκπτω­τι­κές τιμές.

Στην πιο δημο­φιλή κατη­γο­ρία των εκπτω­τι­κών περιό­δων, της «Ένδυσης και Υπό­δη­σης», σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, η ετήσια αύξηση του Δείκτη Τιμών Κατα­να­λωτή αυξή­θηκε μεταξύ Ιανουα­ρίου 2026 και Ιανουα­ρίου 2025 κατά +8,0 %. Σημειω­τέον πως, η αύξηση του ΔΤΚ στην ένδυση-υπόδηση ήταν περίπου +1,8 % στο τέλος του 2025, ενώ ο τζίρος ήταν ουσια­στικά στά­σι­μος, φτά­νο­ντας πέρυσι τα 3,8 δις ευρώ. Ειδι­κό­τερα στα κατα­στή­ματα ενδυ­μά­των κατα­γρά­φηκε οριακή ετήσια αύξηση +0,6%, ενώ στα κατα­στή­ματα υπο­δη­μά­των κατα­γρά­φηκε μείωση -3,2%. Επίσης, σε απο­πλη­θω­ρι­σμέ­νες τιμές που αντα­να­κλούν στον περιο­ρι­σμό του δια­θέ­σι­μου εισο­δή­μα­τος των κατα­να­λω­τών, οι αγορές μειώ­θη­καν -1,8% στην ένδυση και -5,6% στην υπόδηση. Άρα, το τεχνικά υψηλό ποσοστό της αύξησης 8% του Ιανουα­ρίου 2026, σε σύγκριση με τα αντί­στοιχα περυ­σινά επίπεδα δεν οφεί­λε­ται στην υπερ­θέρ­μανση της αγοράς, αλλά είναι κυρίως απο­τέ­λε­σμα συν­δυα­σμού των παρα­κάτω επτά διαρ­θρω­τι­κών και συγκυ­ρια­κών παρα­γό­ντων:

1.     Ισχυρό εποχικό απο­τέ­λε­σμα (seasonal effect): Οι φετινές τιμές συγκρί­νο­νται με τον Ιανουά­ριο του προη­γού­με­νου έτους, ο οποίος είχε μεγα­λύ­τερη ένταση εκπτώ­σεων και απορ­ρό­φηση κόστους από τις επι­χει­ρή­σεις. Έτσι η σύγκριση γίνεται σε χαμηλή βάση (base effect) που διο­γκώ­νει το ποσοστό.

2.     Αυξη­μένο κόστος εισα­γω­γών: Η ένδυση–υπόδηση στην Ελλάδα είναι κατά 80% εισα­γό­μενη με τους βασι­κούς παρά­γο­ντες κόστους των ναύλων και των logistics αυξη­μέ­νους λόγω παρα­κάμ­ψεων, καθώς και του κόστους πρώτων υλών και ενέρ­γειας στην παρα­γωγή που πέρασαν στις τελικές τιμές.

3.     Ακρι­βό­τερα λει­τουρ­γικά έξοδα: Τα ακρι­βό­τερα ενοίκια εμπο­ρι­κών χώρων, οι λογα­ρια­σμοί ενέρ­γειας και το αυξη­μένο μισθο­λο­γικό κόστος δεν επέ­τρε­ψαν στα εμπο­ρικά άλλα περι­θώ­ρια απορ­ρό­φη­σης.

4.     Μικρό­τερη ένταση εκπτώ­σεων: Πολλά κατα­στή­ματα περιό­ρι­σαν τις εκπτώ­σεις ή ξεκί­νη­σαν με υψη­λό­τε­ρες αρχικές τιμές με στόχο τη δια­τή­ρηση των απα­ραί­τη­των περι­θω­ρίων κέρδους. Άλλωστε ο ΔΤΚ κατα­γρά­φει τις τελικές τιμές ραφιού και όχι τις καλύ­τε­ρες προ­σφο­ρές.

5.     Αλλαγή κατα­να­λω­τι­κού μείγ­μα­τος: Η μετα­τό­πιση σε λιγό­τε­ρες αγορές, αλλά με ακρι­βό­τερα brand name προ­ϊ­ό­ντα οδηγούν τα στα­τι­στικά σε υψη­λό­τερο μέσο δείκτη τιμών.

6.     Μετα­κύ­λιση κόστους και συσ­σω­ρευ­μένη αύξηση: Όλους τους προη­γού­με­νους μήνες πολλές επι­χει­ρή­σεις κρα­τού­σαν τις τιμές χαμηλά και στις αρχές του 2026 έγινε «καθυ­στε­ρη­μένη διόρ­θωση».

7.     Στα­τι­στική σύγκριση: Ο ΔΤΚ του Ιανουα­ρίου δεν σημαί­νει ότι τα ρούχα αυξή­θη­καν 8%, δεν σημαί­νει πλη­θω­ρι­σμό ζήτησης και δεν σημαί­νει αύξηση κατα­νά­λω­σης, αλλά είναι απο­τέ­λε­σμα κόστους, επο­χι­κό­τη­τας και στα­τι­στι­κής σύγκρι­σης.

Ο Πρό­ε­δρος του Ε.Β.Ε.Π. Βασίλης Κορ­κί­δης επι­ση­μαί­νει: «Το ζητού­μενο των τακτι­κών εκπτώ­σεων είναι με τη μείωση των τιμών, να ρευ­στο­ποι­ή­σουν οι επι­χει­ρή­σεις εποχικό εμπό­ρευμα και να δώσουν την ευκαι­ρία στους κατα­να­λω­τές να απο­φορ­τί­σουν τον οικο­γε­νειακό τους προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό. Σύμφωνα όμως με τα δεδο­μένα του τζίρου των χει­με­ρι­νών εκπτώ­σεων είναι εμφανές πως, η ακρί­βεια συνε­χί­ζει να επη­ρε­ά­ζει όλο και περισ­σό­τερο τους κατα­να­λω­τές, με απο­τέ­λε­σμα να περιο­ρί­ζουν αγορές για να καλύ­ψουν δαπάνες στέ­γα­σης και δια­τρο­φής, ενώ γενικά αγο­ρά­ζουν λιγό­τερα και φθη­νό­τερα προ­ϊ­ό­ντα. Όλα λοιπόν δεί­χνουν πως οι χει­με­ρι­νές εκπτώ­σεις, ανέ­δει­ξαν και πάλι την οικο­νο­μική κόπωση των κατα­να­λω­τών, που δικαιο­λο­γη­μένα δεν μπό­ρε­σαν να αντα­πο­κρι­θούν στις προσ­δο­κίες εμπόρων. Μπορεί ο τζίρος στη λιανική το δίμηνο, Ιανουα­ρίου – Φεβρουα­ρίου 2026, να ξεπε­ρά­σει τα 6 δις ευρώ του αντί­στοι­χου περυ­σι­νού διμήνου, αλλά προ­φα­νώς σε πολλούς κλάδους δεν επαρκεί. Βεβαίως, θα περι­μέ­νουμε τα επίσημα στοι­χεία του Φεβρουα­ρίου, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων των on line πωλή­σεων, για τα τελικά συμπε­ρά­σματα. Οφεί­λουμε όμως να λάβουμε σοβαρά υπόψη μας την ανα­διά­ταξη της κατα­να­λω­τι­κής συμπε­ρι­φο­ράς και να βρούμε τρόπους να δώσουμε νέο ενδια­φέ­ρον στις χει­με­ρι­νές εκπτώ­σεις, ώστε να αξιο­ποι­η­θούν κατάλ­ληλα».