Επανασχεδιασμός επιδομάτων στη σκιά του σκανδάλου

Tην πε­ρί­ο­δο 2020-2022 ο ΟΠΕΚΑ δα­πά­νη­σε πάνω από 430 εκατ. ευρώ για να χρη­μα­το­δο­τή­σει τις συ­ντά­ξεις των ανα­σφά­λι­στων υπε­ρη­λί­κων. Ενα επί­δο­μα κοι­νω­νι­κής πο­λι­τι­κής το οποίο απο­δει­κνύ­ε­ται ότι τη συ­γκε­κρι­μέ­νη πε­ρί­ο­δο δι­νό­ταν με χει­ρό­γρα­φες δια­δι­κα­σί­ες και δι­καιο­λο­γη­τι­κά που πα­ρα­δί­δο­νταν… χέρι με χέρι. Η ελ­λη­νι­κή Δι­καιο­σύ­νη θα απο­φαν­θεί αν αυτές οι δια­δι­κα­σί­ες εκτός από χει­ρό­γρα­φες ήταν και πα­ρά­νο­μες, με απο­τέ­λε­σμα να φτά­σουν χρή­μα­τα του ελ­λη­νι­κού Δη­μο­σί­ου σε αν­θρώ­πους που δεν τα δι­καιού­νταν.

Και ταυ­τό­χρο­να η ελ­λη­νι­κή πο­λι­τεία θα «τρέ­ξει» ευρύ πρό­γραμ­μα επα­να­σχε­δια­σμού της κοι­νω­νι­κής πο­λι­τι­κής της χώρας, η οποία, από τα επί­ση­μα στοι­χεία, απο­δει­κνύ­ε­ται ότι υπο­στη­ρί­ζει ελά­χι­στα τον βα­σι­κό σκοπό της που είναι να μειώ­σει τον κίν­δυ­νο της φτώ­χειας. Ο επα­να­σχε­δια­σμός θα στη­ρι­χτεί στα ευ­ρή­μα­τα της πρώ­της γε­νι­κευ­μέ­νης «απο­γρα­φής» κοι­νω­νι­κών επι­δο­μά­των, η οποία ανα­μέ­νε­ται να ολο­κλη­ρω­θεί σε ένα πο­σο­στό της τά­ξε­ως του 80% τον Ιού­νιο. Με βάση τα ευ­ρή­μα­τα, θα «τρέ­ξουν» ηλε­κτρο­νι­κοί έλεγ­χοι για τον εντο­πι­σμό πα­ρά­νο­μων επι­δο­μά­των. Επί­σης θα δρο­μο­λο­γη­θεί δια­δι­κα­σία επα­νε­ξέ­τα­σης των κρι­τη­ρί­ων χο­ρή­γη­σης με στόχο τη βελ­τί­ω­ση της απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τας. H Eurostat μας κα­τα­τάσ­σει στην προ­τε­λευ­ταία θέση της Ευ­ρώ­πης όσον αφορά το πο­σο­στό μεί­ω­σης του κιν­δύ­νου της φτώ­χειας λόγω της κα­τα­βο­λής των επι­δο­μά­των. Σε χει­ρό­τε­ρη θέση από την Ελ­λά­δα βρί­σκε­ται μόνο η Τουρ­κία.

Η έκ­θε­ση της Εθνι­κής Αρχής Δια­φά­νειας ανα­δει­κνύ­ει εξό­φθαλ­μες πα­ρα­βά­σεις του κα­νο­νι­στι­κού πλαι­σί­ου. Μέχρι και για την ηλι­κία των δι­καιού­χων υπήρ­χε πα­ρα­ποί­η­ση, καθώς δια­πι­στώ­θη­κε ότι άλλη ηλι­κία ανέ­γρα­φε ο φά­κε­λος της αί­τη­σης και άλλη προ­έ­κυ­πτε με βάση τον ΑΜΚΑ. Γι’ αυτό και με το πό­ρι­σμα, εκτός από τη δρο­μο­λό­γη­ση των δια­δι­κα­σιών που σχε­τί­ζο­νται με αυτή κα­θαυ­τήν την υπό­θε­ση (πει­θαρ­χι­κός έλεγ­χος εμπλε­κό­με­νων υπαλ­λή­λων, ει­σαγ­γε­λι­κή έρευ­να και εκ­κί­νη­ση δια­δι­κα­σί­ας επι­στρο­φής των χρη­μά­των που αρ­χι­κά εκτι­μώ­νται σε 1,8 εκατ. ευρώ), ζη­τεί­ται και αυ­στη­ρό­τε­ρο πλαί­σιο ελέγ­χου ώστε να δια­σφα­λι­στεί η τή­ρη­ση των προ­ϋ­πο­θέ­σε­ων χο­ρή­γη­σης των επι­δο­μά­των. Στην προ­κει­μέ­νη πε­ρί­πτω­ση, η προ­σο­χή επι­κε­ντρώ­νε­ται στα επι­δό­μα­τα των ανα­σφά­λι­στων υπε­ρη­λί­κων. Την πε­ρί­ο­δο 2020-2022 ο ΟΠΕΚΑ δα­πα­νού­σε περί τα 145 εκατ. ευρώ ετη­σί­ως για την ενί­σχυ­ση των δι­καιού­χων, καθώς το επί­δο­μα έφτα­νε στα 360 ευρώ μη­νιαί­ως. Τώρα που το επί­δο­μα έχει αυ­ξη­θεί στα πε­ρί­που 410 ευρώ, αντί­στοι­χα έχει τρο­πο­ποι­η­θεί και ο ετή­σιος προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός στα 210 εκατ. ευρώ τον χρόνο.

H Eurostat κα­τα­τάσ­σει την Ελ­λά­δα στην προ­τε­λευ­ταία θέση της Ευ­ρώ­πης όσον αφορά το πο­σο­στό μεί­ω­σης του κιν­δύ­νου της φτώ­χειας λόγω κα­τα­βο­λής επι­δο­μά­των — Σε χει­ρό­τε­ρη θέση είναι μόνο η Τουρ­κία.

Το πρό­βλη­μα εντο­πί­ζε­ται στο ότι η δια­δι­κα­σία χο­ρή­γη­σης του συ­γκε­κρι­μέ­νου επι­δό­μα­τος δεν είναι πλή­ρως ψη­φιο­ποι­η­μέ­νη, με απο­τέ­λε­σμα να μπαί­νει «αν­θρώ­πι­νο χέρι» για μια σειρά από λό­γους, όπως η δια­πί­στω­ση του τόπου δια­μο­νής αλλά και του χρό­νου δια­μο­νής εντός της ελ­λη­νι­κής επι­κρά­τειας. Αυτό ση­μαί­νει ότι ο ΟΠΕΚΑ δεν είναι σε θέση να δια­βε­βαιώ­σει ότι οι πε­ρι­πτώ­σεις πα­ρά­νο­μης κα­τα­βο­λής επι­δο­μά­των εξα­ντλού­νται στη συ­γκε­κρι­μέ­νη υπό­θε­ση.

ΟΠΕΚΑ: «Μοί­ρα­σαν» επι­δό­μα­τα 1,89 εκατ. ευρώ σε μη δι­καιού­χους

Η ανά­γκη να δρο­μο­λο­γη­θεί ένα εκτε­τα­μέ­νο πρό­γραμ­μα ψη­φια­κών ελέγ­χων το οποίο να κα­λύ­πτει όχι μόνο τα επι­δό­μα­τα του ΟΠΕΚΑ, αλλά το σύ­νο­λο των οι­κο­νο­μι­κών ενι­σχύ­σε­ων του κρά­τους –μι­λά­με για ένα κον­δύ­λι που ξε­περ­νά­ει τα 5,5 δισ. ευρώ, καθώς τόσα δί­δο­νται μόνο για τα επι­δό­μα­τα του ΟΠΕΚΑ αλλά και τα επι­δό­μα­τα ανερ­γί­ας– έχει κα­τα­γρα­φεί εδώ και αρ­κε­τό καιρό. Γι’ αυτό και ψη­φί­στη­κε ο νόμος που προ­βλέ­πει τη σύ­στα­ση του Εθνι­κού Μη­τρώ­ου Επι­δο­μά­των. Το εγ­χεί­ρη­μα προ­ω­θεί το υπουρ­γείο Οι­κο­νο­μι­κών σε συ­νερ­γα­σία με τη ΓΓΠΣ και μέχρι τον Ιού­νιο ανα­μέ­νε­ται να υπάρ­ξουν τα πρώτα στοι­χεία. Ου­σια­στι­κά, στην «πι­λο­τι­κή φάση» θα συ­μπε­ρι­λη­φθούν οι δι­καιού­χοι επι­δο­μά­των που ει­σπράτ­τουν πε­ρί­που το 80% του ετή­σιου προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού κοι­νω­νι­κής πο­λι­τι­κής.

Η έκ­θε­ση της Αρχής Δια­φά­νειας ανα­δει­κνύ­ει εξό­φθαλ­μες πα­ρα­βά­σεις. Μέχρι και για την ηλι­κία των δι­καιού­χων υπήρ­χε πα­ρα­ποί­η­ση: άλλη ηλι­κία ανέ­γρα­φε ο φά­κε­λος της αί­τη­σης και άλλη προ­έ­κυ­πτε με βάση τον ΑΜΚΑ.

Ο βα­σι­κός στό­χος της απο­γρα­φής είναι ένας: να κα­τα­γρα­φούν συ­γκε­ντρώ­σεις επι­δο­μά­των υπό τον ίδιο ΑΦΜ. Προ­τε­ραιό­τη­τα είναι να κα­ταρ­τι­στεί κα­τά­λο­γος με όσους εμ­φα­νί­ζο­νται να ει­σπράτ­τουν τρία ή και τέσ­σε­ρα επι­δό­μα­τα. Εδώ και 10ετίες, ο κρα­τι­κός μη­χα­νι­σμός δεν έχει δυ­να­τό­τη­τα να κάνει τέ­τοιους ελέγ­χους. Οι ακραί­ες πε­ρι­πτώ­σεις είναι και αυτές που θα μπουν κατά προ­τε­ραιό­τη­τα στο μι­κρο­σκό­πιο προ­κει­μέ­νου να διε­ρευ­νη­θεί κατά πόσο συ­ντρέ­χουν οι προ­ϋ­πο­θέ­σεις χο­ρή­γη­σης όλων αυτών των επι­δο­μά­των. Σε δεύ­τε­ρη φάση –και πι­θα­νό­τα­τα μετά τις εκλο­γές– θα τεθεί και θέμα τρο­πο­ποί­η­σης των ει­σο­δη­μα­τι­κών και λοι­πών κρι­τη­ρί­ων ώστε να υπάρ­ξει κα­λύ­τε­ρη στό­χευ­ση.

Η επι­δο­μα­τι­κή πο­λι­τι­κή της Ελ­λά­δας δεν είναι απο­τε­λε­σμα­τι­κή, και αυτό με τη βούλα της Eurostat. Με­τρά­ει για όλες τις χώρες-μέλη το πο­σο­στό του κιν­δύ­νου φτώ­χειας που μειώ­νε­ται εξαι­τί­ας της επι­δο­μα­τι­κής πο­λι­τι­κής. Στην Ελ­λά­δα τα στοι­χεία έδει­ξαν επί­δο­ση της τά­ξε­ως του 16,6% με βάση τα στοι­χεία του 2024, αλλά και επι­δεί­νω­ση συ­γκρι­τι­κά με το 2023 (18,18%) και το 2022 (20,34%). Ο μέσος όρος της Ευ­ρω­ζώ­νης δια­μορ­φώ­νε­ται στο 33,86%, κάτι που ση­μαί­νει ότι η από­στα­ση της Ελ­λά­δας είναι χα­ώ­δης. Χει­ρό­τε­ρη επί­δο­ση έχει μόνο η Τουρ­κία με 11,9%.

Πηγή: kathimerini.gr