H απάντηση του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης στην ερώτηση που κατέθεσε ο Κυριάκος Βελόπουλος για τους αλιείς

Σχετικά με την παρα­πάνω Ερώτηση που κατέ­θεσε ο Βου­λευ­τής κ. Κυρ. Βελό­που­λος, για τα θέματα της αρμο­διό­τη­τας του Υπουρ­γείου Αγρο­τι­κής Ανά­πτυ­ξης και Τρο­φί­μων, σας πλη­ρο­φο­ρούμε τα εξής:

A. Ο έλεγχος των αλιευ­τι­κών δρα­στη­ριο­τή­των στα εθνικά ύδατα συνιστά εθνική υπο­χρέ­ωση, στο πλαίσιο τήρησης της Κοινής Αλιευ­τι­κής Πολι­τι­κής (ΚΑλΠ) της ΕΕ (Κανο­νι­σμός (ΕΚ) αριθ. 1380/2013), με στόχο να δια­σφα­λι­στεί ότι οι δρα­στη­ριό­τη­τες αλιείας και υδα­το­καλ­λιέρ­γειας συμ­βά­λουν στη μακρο­πρό­θε­σμη περι­βαλ­λο­ντική, οικο­νο­μική και κοι­νω­νική βιω­σι­μό­τητα, και τελεί υπό το συντο­νι­σμό της Γενικής Δ/νσης Αλιείας του ΥπΑΑΤ. Η διε­νέρ­γεια των εν λόγω ελέγχων απο­τε­λεί αρμο­διό­τητα του Υπουρ­γείου Ναυ­τι­λίας και Νησιω­τι­κής Πολι­τι­κής (ΥΝΑΝΠ). Στους ελέγ­χους περι­λαμ­βά­νο­νται εκείνοι που πραγ­μα­το­ποιού­νται κατόπιν διό­πτευ­σης περι­στα­τι­κών παρά­νο­μων, λαθραίων και άναρχων αλιευ­τι­κών δρα­στη­ριο­τή­των (ΠΛΑ) από αλιευ­τικά σκάφη υπό τουρ­κική σημαία σε ελλη­νικά χωρικά ύδατα.

Οι συγκε­κρι­μέ­νοι έλεγχοι διέ­πο­νται από τον Κανο­νι­σμό (ΕΕ) 1005/2008 του Συμ­βου­λίου και τον Κανο­νι­σμό 1010/2009 της Επι­τρο­πής περί δημιουρ­γίας κοι­νο­τι­κού συστή­μα­τος πρό­λη­ψης, απο­τρο­πής και εξά­λει­ψης της παρά­νο­μης, λαθραίας και άναρχης αλιείας. Επι­ση­μαί­νε­ται ότι στην παρά­νομη αλιεία περι­λαμ­βά­νο­νται και οι αλιευ­τι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες οι οποίες διε­ξά­γο­νται από αλλο­δαπά αλιευ­τικά σκάφη σε θαλάσ­σια ύδατα υπό τη δικαιο­δο­σία του παρά­κτιου κράτους, χωρίς την άδεια του εν λόγω κράτους.

Οι διο­πτεύ­σεις αλιευ­τι­κών σκαφών τρίτων χωρών που επι­δί­δο­νται σε δρα­στη­ριό­τη­τες που ενδέ­χε­ται να θεω­ρη­θούν ως ΠΛΑ αλιεία σε ελλη­νικά χωρικά ύδατα, πραγ­μα­το­ποιού­νται από σκάφη της Ελλη­νι­κής Ακτο­φυ­λα­κής και της FRONTEX. Σε όλες τις περι­πτώ­σεις, τα τουρ­κικά σκάφη καλού­νται να εγκα­τα­λεί­ψουν τα ελλη­νικά χωρικά ύδατα από τα τμήματα της Ελλη­νι­κής Ακτο­φυ­λα­κής.

Οι σχε­τι­κές ανα­φο­ρές των ελέγχων που πραγ­μα­το­ποιού­νται επί αυτών των αλιευ­τι­κών σκαφών, περι­λαμ­βά­νουν επαρ­κείς πλη­ρο­φο­ρίες για την ανα­γνώ­ριση των αλιευ­τι­κών σκαφών που επι­δί­δο­νται με ΠΛΑ αλιεία, σύμφωνα με το άρθρο 26 παρά­γρα­φος 1 του κανο­νι­σμού (ΕΕ) 1005/2008 του Συμ­βου­λίου, και θεω­ρού­νται απο­δει­κτικά στοι­χεία προς χρήση στο πλαίσιο της εφαρ­μο­γής των μηχα­νι­σμών χαρα­κτη­ρι­σμού σύμφωνα και επι­βο­λής που προ­βλέ­πο­νται από τον προ­α­να­φερ­θέ­ντα Κανο­νι­σμό (ΕΕ) 1005/2008.

Οι ανα­φο­ρές δια­βι­βά­ζο­νται το συντο­μό­τερο δυνατόν και σε τακτά χρονικά δια­στή­ματα από την αρμόδια Υπη­ρε­σία του ΥΝΑΝΠ στην Ευρω­παϊκή Επι­τροπή (Γενική Διεύ­θυνση Αλιείας- DG MARE) για περαι­τέρω ενέρ­γειες. Κατόπιν επε­ξερ­γα­σίας του ανωτέρω υλικού τεκ­μη­ρί­ω­σης, η Ευρω­παϊκή Επι­τροπή, σε συνερ­γα­σία με τις ανα­φε­ρό­με­νες παρα­πάνω συναρ­μό­διες ελλη­νι­κές αρχές, έχει ήδη ανα­λά­βει πρω­το­βου­λία για την αντι­με­τώ­πιση του ζητή­μα­τος. Επι­ση­μαί­νε­ται ότι η ανωτέρω δια­δι­κα­σία τελεί υπό τον κεντρικό συντο­νι­σμό των αρμό­διων υπη­ρε­σιών του ΥΠΕΞ και έχει τον χαρα­κτήρα του απόρ­ρη­του.

Για την αντι­με­τώ­πιση επί του πεδίου περι­στα­τι­κών ΠΛΑ αλιείας από αλιευ­τικά σκάφη Τρίτων Χωρών εντός ελλη­νι­κών χωρικών υδάτων, δεν απαι­τεί­ται τρο­πο­ποί­ηση του Άρθρου 33 του Αλιευ­τι­κού Κώδικα, δεδο­μέ­νου ότι ισχύουν ήδη τα ακό­λουθα σύμφωνα με σχε­τι­κές δια­τά­ξεις της ενω­σια­κής νομο­θε­σίας :

Όταν αλιευ­τικό σκάφος Τρίτης Χώρας εντο­πι­στεί να αλιεύει παρά­νομα εντός των χωρικών υδάτων κράτους μέλους χωρίς άδεια και χωρίς να προ­σεγ­γί­ζει κάποιον λιμένα, οι άμεσες κατα­σταλ­τι­κές ενέρ­γειες που προ­βλέ­πο­νται στο άρθρο 43 του Κανο­νι­σμού (ΕΚ) αριθ. 1005/2008 περί κατα­πο­λέ­μη­σης της ΠΛΑ αλιείας είναι τα εξής άμεσα μέτρα επι­βο­λής:

•     Άμεση διακοπή των αλιευ­τι­κών δρα­στη­ριο­τή­των.

•     Υπο­χρε­ω­τική κατεύ­θυνση του σκάφους σε καθο­ρι­σμένο λιμένα για επι­θε­ώ­ρηση, ακόμα και αν δεν σκόπευε να εισέλ­θει.

•     Κατά­σχεση των αλιευ­τι­κών εργα­λείων, των αλιευ­μά­των ή/και των προ­ϊ­ό­ντων που βρί­σκο­νται επί του σκάφους.

•     Προ­σω­ρινή ακι­νη­το­ποί­ηση του σκάφους (δέσμευση).

•     Επιβολή χρη­μα­τι­κής εγγύ­η­σης (π.χ. κατα­βολή εγγυο­δο­σίας).

•     Έναρξη ανα­κρι­τι­κής δια­δι­κα­σίας από το κράτος μέλος στα ύδατα του οποίου δια­πρά­χθηκε η παρά­βαση.

Σύμφωνα με τα άρθρα 3 και 42 του ανωτέρω Κανο­νι­σμού, η διε­νέρ­γεια αλιείας από σκάφος χωρίς άδεια από το κράτος σημαίας ή το παρά­κτιο κράτος μέλος:

•     Ορί­ζε­ται ως παρά­νομη, λαθραία και άναρχη (ΠΛΑ) αλιεία.

•     Συνιστά σοβαρή παρά­βαση, γεγονός που ενερ­γο­ποιεί άμεσα τη δια­δι­κα­σία κυρώ­σεων.

B. Η λει­τουρ­γία του Κέντρου Παρα­κο­λού­θη­σης Αλιείας (ΚΠΑ), η διε­νέρ­γεια ελέγχων των αλιευ­τι­κών σκαφών μέσω δορυ­φο­ρι­κού συστή­μα­τος, η βεβαί­ωση των σχε­τι­κών παρα­βά­σεων και η επιβολή των κυρώ­σεων σε συνέ­χεια των αντί­στοι­χων βεβαιώ­σεων απο­τε­λεί αρμο­διό­τητα του Υπουρ­γείου Ναυ­τι­λίας και Νησιω­τι­κής Πολι­τι­κής (ΥΝΑΝΠ).

Το σύστημα δορυ­φο­ρι­κής παρα­κο­λού­θη­σης αλιευ­τι­κών σκαφών (VMS) καθο­ρί­ζε­ται από το ενω­σιακό πλαίσιο, κυρίως τον Κανο­νι­σμό (ΕΚ) αριθ. 1224/2009 (περί θεσπί­σεως κοι­νο­τι­κού συστή­μα­τος ελέγχου της τήρησης των κανόνων της κοινής αλιευ­τι­κής πολι­τι­κής) και τον Εκτε­λε­στικό Κανο­νι­σμό (ΕΕ) αριθ. 404/2011. Στο πλαίσιο αυτό, θεσπί­στηκε η υπο­χρέ­ωση για τα κράτη μέλη να δημιουρ­γή­σουν Κέντρα Παρα­κο­λού­θη­σης Αλιείας (ΚΠΑ) και να ανα­πτύ­ξουν το Σύστημα Παρα­κο­λού­θη­σης Σκαφών (VMS).

Το υφι­στά­μενο εθνικό θεσμικό πλαίσιο που ρυθ­μί­ζει θέματα υπο­χρε­ώ­σεων των κυβερ­νη­τών, όρους πρό­σβα­σης σε απα­γο­ρευ­μέ­νες περιο­χές, δια­δι­κα­σία βεβαί­ω­σης παρα­βά­σεων και επι­βο­λής κυρώ­σεων, απο­τε­λεί­ται από δύο βασικές Υπουρ­γι­κές Απο­φά­σεις (ΥΑ) του Υπουρ­γού Αγρο­τι­κής Ανά­πτυ­ξης και Τρο­φί­μων:

1.     Την υπ’ αριθ. 162252/8-1-2007 (ΦΕΚ Β’ 86) Απόφαση.

2.     Την υπ’ αριθ. 176764/28-8-2009 (ΦΕΚ Β’ 2064) Απόφαση, η οποία τρο­πο­ποί­ησε την προη­γού­μενη.

Το Κέντρο Παρα­κο­λού­θη­σης Αλιείας (ΚΠΑ) εδρεύει στο Υπουρ­γείο Ναυ­τι­λίας και Νησιω­τι­κής Πολι­τι­κής (ΥΝΑΝΠ), όπως ορί­ζε­ται ρητά στο άρθρο 46, παρά­γρα­φος 1 του ν. 4770/2021 (ΦΕΚ Α’ 15).

Αρμο­διό­τη­τες Λιμε­νι­κού Σώματος (Λ.Σ.)/ΚΠΑ στον Έλεγχο και τις Κυρώ­σεις:

•     Τα δεδο­μένα του δορυ­φο­ρι­κού συστή­μα­τος παρα­κο­λού­θη­σης αλιευ­τι­κών σκαφών (VMS) του ΥΝΑΝΠ απο­τε­λούν υλικό για τη βεβαί­ωση της παρά­βα­σης της ισχύ­ου­σας Κοι­νο­τι­κής και Εθνικής Αλιευ­τι­κής Νομο­θε­σίας.

•     Το ΚΠΑ δια­βι­βά­ζει σημα­τική διαταγή δια­πί­στω­σης της παρά­βα­σης μαζί με το υλικό τεκ­μη­ρί­ω­σης, στην κατά τόπο αρμόδια Λιμε­νική Αρχή για την ολο­κλή­ρωση της δια­δι­κα­σίας επι­βο­λής των διοι­κη­τι­κών ποινών.

Όλα τα επαγ­γελ­μα­τικά αλιευ­τικά σκάφη με ελλη­νική σημαία, συνο­λι­κού μήκους άνω των 12 μέτρων, ή αυτά που φέρουν άδεια αλί­ευ­σης συγκε­κρι­μέ­νων αλιευ­μά­των, ανε­ξαρ­τή­τως μήκους, υπο­χρε­ού­νται στην τοπο­θέ­τηση της Δορυ­φο­ρι­κής Συσκευής Κατα­γρα­φής Στίγ­μα­τος (συσκευή VMS). Οι κυβερ­νή­τες των υπό­χρεων σκαφών οφεί­λουν να εξα­σφα­λί­ζουν τη συνεχή και απρό­σκο­πτη λει­τουρ­γία της συσκευής VMS και την ανάληψη των τηλε­πι­κοι­νω­νιών της με το Κ.Π.Α.. Απα­γο­ρεύ­ε­ται η κατα­στροφή, βλάβη, διακοπή λει­τουρ­γίας ή η με κάθε τρόπο παρέμ­βαση στη συσκευή VMS, καθώς και η αλλοί­ωση των δεδο­μέ­νων.

Σε περί­πτωση εισόδου σε απα­γο­ρευ­μένη περιοχή λόγω ανάγκης, ο κυβερ­νή­της οφείλει να προ­βαί­νει σε ημε­ρο­λο­γιακή εγγραφή και να ανα­φέ­ρει στην πλη­σιέ­στερη αρμόδια Λιμε­νική Αρχή τα πλήρη στοι­χεία του σκάφους, τον χρόνο εισόδου, την αιτία και τον εκτι­μώ­μενο χρόνο παρα­μο­νής/εξόδου. Η μη ενη­μέ­ρωση της οικείας Λιμε­νι­κής Αρχής θεω­ρεί­ται ως διε­νέρ­γεια αλιείας και επι­σύ­ρει τις προ­βλε­πό­με­νες διοι­κη­τι­κές κυρώ­σεις.

Κάθε παρά­βαση στοι­χειο­θε­τεί­ται με ανάλογη εκτύ­πωση υλικού τεκ­μη­ρί­ω­σης, του οποίου μπορεί να λαμ­βά­νει γνώση ο παρα­βά­της. Σε περί­πτωση που ο παρα­βά­της αμφι­σβη­τεί την ακρί­βεια των μετρή­σεων του υλικού τεκ­μη­ρί­ω­σης, μπορεί να αιτεί­ται από την Λιμε­νική Αρχή, στην τοπική αρμο­διό­τητα της οποίας τελέ­στηκε η παρά­βαση, την επα­να­μέ­τρηση με επι­τό­πια δια­πί­στωση.

Ειδικά για παρα­βά­σεις που αφορούν αλιεία σε απα­γο­ρευ­μένη από­σταση ή/και βάθος, ο παρα­βά­της μπορεί να αιτηθεί την επα­να­μέ­τρηση με επι­τό­πια δια­πί­στωση, είτε από δια­τι­θέ­μενο πλωτό μέσο της Υπη­ρε­σίας, είτε, εναλ­λα­κτικά, από το αλιευ­τικό σκάφος με το οποίο δια­πι­στώ­θηκε η παρά­βαση, παρου­σία οργάνου της Λιμε­νι­κής Αρχής.

Η πρό­βλεψη για περι­θώ­ριο ανοχής 500 μέτρων με βάση την πρό­σφατη τρο­πο­ποί­ηση του Κανο­νι­σμού 1224/2009, (Καν2842/2023) θα περιο­ρι­στεί δρα­στικά σύμφωνα με τον υπό έκδοση σχετικό Εφαρ­μο­στικό Κανο­νι­σμό διότι οι σύγ­χρο­νες συσκευές δορυ­φο­ρι­κού εντο­πι­σμού παρέ­χουν πολύ μεγα­λύ­τερη ακρί­βεια και αξιο­πι­στία από το μέγιστο απο­δε­κτό σφάλμα των 500 μέτρων που αντι­στοι­χούσε στην περί­πτωση βλάβης της παλαιό­τε­ρης νομο­θε­σίας.

Η επιβολή προ­στί­μων βασί­ζε­ται στην τεκ­μη­ρί­ωση του ακρι­βούς στίγ­μα­τος που κατα­γρά­φε­ται από το ΚΠΑ, το οποίο παρέ­χε­ται από τις σύγ­χρο­νες, ακρι­βείς συσκευές VMS.

Ο ΥΦΥΠΟΥΡΓΟΣ

ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ