Ο ανενεργός βιολογικός στην Πάτμο και η διαδρομή των λυμάτων

Μια απί­στευτη –αλλά δυστυ­χώς όχι πρω­τό­τυπη– ιστορία εξε­λίσ­σε­ται τις τελευ­ταίες ημέρες στην Πάτμο ανα­φο­ρικά με τη λει­τουρ­γία του βιο­λο­γι­κού καθα­ρι­σμού. Εδώ και δύο ημέρες ανα­βλύ­ζουν λύματα από φρεάτιο στην παραλία Χοχλα­κάς, τα οποία κατα­λή­γουν στη θάλασσα. Αιτία είναι όχι μόνο η μη λει­τουρ­γία της εγκα­τά­στα­σης, η οποία κατα­σκευά­στηκε μόλις το 2018 σε αντι­κα­τά­σταση παλαιό­τε­ρης, αλλά και η έμφραξη του αγωγού με τον οποίο κανο­νικά διο­χε­τεύ­ο­νται τα –καθα­ρι­σμένα– λύματα στη θάλασσα. Στην υπόθεση παρε­νέβη η ΕΥΔΑΠ κάνο­ντας πυρο­σβε­στι­κές παρεμ­βά­σεις για να μετρια­στεί η ρύπανση, αλλά και ο εισαγ­γε­λέας που διε­ρευνά την απόδοση ευθυνών.

Ο βιο­λο­γι­κός καθα­ρι­σμός της Πάτμου ήταν ένας από τους πολλούς που ανέλαβε να φτιάξει στα μέσα της προη­γού­με­νης δεκα­ε­τίας η Εγνατία Οδός Α.Ε. σε όλη τη χώρα. Η εγκα­τά­σταση ήρθε να αντι­κα­τα­στή­σει την πολύ προ­βλη­μα­τική προη­γού­μενη, που είχε φτια­χθεί κάποια στιγμή τη δεκα­ε­τία του 1980. Το έργο εντά­χθηκε στο ΕΣΠΑ 2007-2013 το… 2013, δηλαδή στο «κλεί­σιμο» του προ­γράμ­μα­τος. Επρεπε να λει­τουρ­γή­σει το 2016, αλλά τελικά για μια σειρά από λόγους τέθηκε σε λει­τουρ­γία το 2018. «Ηταν μια πολύ καλή εγκα­τά­σταση η οποία θα έκανε τρι­το­βάθ­μια επε­ξερ­γα­σία των λυμάτων της Χώρας, της Σκάλας και του Κάμπου, για έναν πλη­θυ­σμό από 3.000 έως 11.000 ανθρώ­πους, ώστε να εξυ­πη­ρε­τεί και την του­ρι­στική αιχμή», λέει ο δήμαρ­χος του νησιού, Νικήτας Τσα­μπα­λά­κης.

H απο­χέ­τευση λει­τουρ­γούσε με «παρά­καμψη» και τα λύματα κατέ­λη­γαν σε ένα φρεάτιο, το οποίο υπερ­χεί­λισε. Η αφα­λά­τωση δεν έχει επη­ρε­α­στεί και το νερό είναι 100% πόσιμο, υπο­στη­ρί­ζει ο δήμαρ­χος του νησιού.

Χωρίς συντή­ρηση

Σύμφωνα με τον δήμαρχο, η τύχη της εγκα­τά­στα­σης ήταν η ίδια με αντί­στοι­χες πολλών άλλων μικρών νησιών του Αιγαίου: τη λει­τουρ­γία της ανέλαβε ο δήμος, χωρίς ειδι­κευ­μένο προ­σω­πικό, χωρίς πρό­γραμμα συντη­ρή­σεων, χωρίς πόρους. Τη χρονιά των δημο­τι­κών εκλογών έγινε δια­γω­νι­σμός για τη συντή­ρηση και ανα­τέ­θηκε σε ιδιώτη. «Ξέρετε τι επι­πέ­δου υπη­ρε­σίες προ­σφέ­ρο­νται; Δύο άτομα με έναν επι­βλέ­πο­ντα που πάει στο νησί μία φορά την εβδο­μάδα. Πού είναι οι χημικές ανα­λύ­σεις, το πρό­γραμμα συντή­ρη­σης, προ­μή­θειας ανταλ­λα­κτι­κών; Η σύμβαση δεν προ­βλέ­πει τίποτα. Ομως δεν λει­τουρ­γεί έτσι ένας βιο­λο­γι­κός. Αυτές οι συμ­βά­σεις δεί­χνουν την άγνοια που υπάρχει στην τοπική αυτο­διοί­κηση για το θέμα», εκτιμά ο Κων­στα­ντί­νος Βου­γιου­κλά­κης, γενικός διευ­θυ­ντής απο­χέ­τευ­σης στην ΕΥΔΑΠ.

Βιο­λο­γι­κοί καθα­ρι­σμοί: Ερευνα για τη λυμα­το­λά­σπη στην Πάτμο – Μιλά στην «Κ» ο δήμαρ­χος του νησιού

Ως απο­τέ­λε­σμα της έλλει­ψης συντή­ρη­σης, τα προ­βλή­ματα είναι τα τελευ­ταία χρόνια συνεχή. «Τίποτα δεν πήγαινε καλά. Κάθε τόσο προ­έ­κυ­πτε κάποιο πρό­βλημα», λέει ο κ. Τσα­μπα­λά­κης. Ομως πριν από λίγες ημέρες η κατά­σταση έφθασε στο απρο­χώ­ρητο. Η παραλία Χοχλα­κάς, κάτω από τον βιο­λο­γικό καθα­ρι­σμό, γέμισε με λύματα, που κατα­λή­γουν στη θάλασσα. Η δυσο­σμία και η ρύπανση οδή­γη­σαν τους περιοί­κους σε καταγ­γε­λίες, με απο­τέ­λε­σμα την εμπλοκή του εισαγ­γε­λέα. Μάλιστα κάποια στιγμή δια­δό­θηκε η είδηση ότι οι βρύσες του νησιού έτρεχαν μολυ­σμένο νερό. «Η αφα­λά­τωση του νησιού βρί­σκε­ται μισό χιλιό­με­τρο μακριά και δεν έχει επη­ρε­α­στεί. Κάνουμε συνεχώς μετρή­σεις και το νερό είναι 100% πόσιμο. Δεν ξέρω γιατί να δια­δί­δει κανείς τέτοια πράγ­ματα», υπο­στη­ρί­ζει ο δήμαρ­χος του νησιού.

Αυτοψία

Στην υπόθεση παρε­νέβη χθες το υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος ζητώ­ντας από την ΕΥΔΑΠ να πραγ­μα­το­ποι­ή­σει αυτοψία και να δει πώς μπορεί να βοη­θή­σει. Στο νησί μετέβη κλι­μά­κιο οκτώ ατόμων. «Οπως δια­πι­στώ­σαμε, στον βιο­λο­γικό καθα­ρι­σμό όλα είναι φραγ­μένα και οι μεμ­βρά­νες κατε­στραμ­μέ­νες. Εως τώρα λοιπόν η απο­χέ­τευση δούλευε με ένα “μπαϊπάς” (σ.σ. παρά­καμψη): τα λύματα δεν έμπαι­ναν στον βιο­λο­γικό, αλλά κατέ­λη­γαν όλα σε ένα φρεάτιο, λίγο πριν από το δεύτερο φρεάτιο που οδηγεί στον υπο­θα­λάσ­σιο αγωγό. Ομως και ο αγωγός είναι φραγ­μέ­νος. Συνε­πεία αυτής της κατά­στα­σης, το φρεάτιο υπερ­χεί­λισε στην ακτή και όλα κατέ­λη­γαν επι­φα­νειακά στη θάλασσα», εξηγεί ο κ. Βου­γιου­κλά­κης.

«Οταν δια­πι­στώ­σαμε την κατά­σταση, θέσαμε τρεις στόχους. Πρώτον, να εξα­σφα­λί­σουμε ότι το πρό­βλημα δεν θα “επι­στρέ­ψει” στη Χώρα και στη Σκάλα. Δεύ­τε­ρον, να συγκρα­τή­σουμε τα σκου­πί­δια για να μην κατα­λή­γουν στη θάλασσα. Για να το πετύ­χουμε αυτό θέσαμε σε λει­τουρ­γία την προ­ε­πε­ξερ­γα­σία, ώστε να συγκρα­τού­νται τα λίπη, τα μωρο­μά­ντιλα και όλα τα σκου­πί­δια που πετιού­νται στην απο­χέ­τευση. Τρίτον, να λει­τουρ­γή­σουμε τον υπο­θα­λάσ­σιο αγωγό. Οταν το πετύ­χουμε αυτό, το βιο­λο­γικό φορτίο, χωρίς σκου­πί­δια, θα κατα­λή­γει σε βάθος 25 μέτρων, περίπου 210 μέτρα από την ακτή. Προ­φα­νώς δεν είναι η ιδανική λύση, αλλά είναι πολύ καλύ­τερα από αυτό που συμ­βαί­νει».

Μύκονος: Γιατί υπερ­χεί­λισε ο αγωγός λυμάτων στον Πλατύ Γιαλό

Οπως ανα­φέ­ρει ο κ. Βου­γιου­κλά­κης, μόνο η αντι­κα­τά­σταση των μεμ­βρα­νών κοστί­ζει περίπου 100.000 ευρώ. «Προ­φα­νώς και ο δήμος δεν είναι σε θέση να ανα­λά­βει το κόστος, πρέπει να βοη­θη­θεί από την πολι­τεία. Αυτή πάντως είναι η γενική κατά­σταση σε πολλά νησιά, όπου οι εγκα­τα­στά­σεις λει­τουρ­γούν χωρίς εξει­δι­κευ­μένο προ­σω­πικό, χωρίς επαρ­κείς πόρους και σχε­δια­σμό», κατα­λή­γει ο κ. Βου­γιου­κλά­κης. Να σημειω­θεί ότι προ ημερών υπήρξε (ξανά) διαρροή λυμάτων και στον Πλατύ Γιαλό της Μυκόνου, πιθα­νό­τατα από βλάβη στο δίκτυο απο­χέ­τευ­σης.

Οι μονάδες στα νησιά

Σε πρό­σφατη μελέτη του Πανε­πι­στη­μίου Αιγαίου δια­πι­στώ­θηκε ότι για τις 53 μονάδες επε­ξερ­γα­σίας λυμάτων που υπάρ­χουν στο Αιγαίο και στο Ιόνιο:

• Περίπου το ένα τέταρτο (15/53) είναι παλιές, αφού κατα­σκευά­στη­καν πριν από το 2000.

• Στις μισές (25 από τις 53) έχουν λήξει οι περι­βαλ­λο­ντι­κοί όροι.

• Στις 16 από τις 53 μονάδες οι ανώ­τα­τες τιμές των εκροών στη θάλασσα δεν συμ­μορ­φώ­νο­νται με την κοι­νο­τική νομο­θε­σία.

Πηγή: kathimerini.gr