Τοποθέτηση του κ. Δ. Κρεμαστινού κατά την συζήτηση του νομοσχεδίου για την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη

Τοπο­θε­τού­με­νος στη Διαρκή Επι­τροπή Μορ­φω­τι­κών Υπο­θέ­σεων της Βουλής κατά τη συζή­τηση για το νομο­σχέ­διο «Έρευνα, τεχνο­λο­γική ανά­πτυξη και και­νο­το­μία και άλλες δια­τά­ξεις», ο καθη­γη­τής Δημή­τρης Κρε­μα­στι­νός ανα­φέρ­θηκε στη θέση της έρευνας στην Ελλάδα και επι­φυ­λά­χθηκε λέγο­ντας ότι χρειά­ζε­ται ένα νομο­σχέ­διο που θα θέσει το ζήτημα στη σωστή του βάση ώστε η έρευνα να απο­τε­λέ­σει το εφαλ­τή­ριο για την ανά­πτυξη που τόσο πολύ χρειά­ζε­ται η χώρα σήμερα.

Ανα­λυ­τικά, ο καθη­γη­τής Κρε­μα­στι­νός είπε:

«Θα πω ορι­σμένα πράγ­ματα και ενδε­χο­μέ­νως, να επα­νέλθω στην β΄ ανά­γνωση με περισ­σό­τερα. Καταρ­χήν, το πιο ενδια­φέ­ρον σημείο του νομο­σχε­δίου, είναι ότι υπάρχει ένα άρθρο που λέει ότι τα συναρ­μό­δια Υπουρ­γεία μπορεί να ιδρύουν, να καταρ­γούν ή να συγ­χω­νεύ­ουν ερευ­νη­τικά κέντρα ή ινστι­τούτα. Λέω ενδια­φέ­ρον, διότι εάν εφαρ­μο­στεί σωστά και όχι όπως συνήθως εφαρ­μό­ζο­νται πολλοί νόμοι στη χώρα μας, μπορεί να κάνει ένα βήμα προς τα μπροστά. Θα εξηγήσω τι εννοώ με αυτό. Που διδά­σκε­ται σήμερα ο νέος την έρευνα; Στα πανε­πι­στή­μια. Στα δημο­τικά και στη μέση εκπαί­δευση δεν διδά­σκε­ται έρευνα. Εάν, λοιπόν, τα πανε­πι­στή­μια δεν είναι υγιή, δεν μπο­ρούμε μεθαύ­ριο να έχουμε απαι­τή­σεις για αξιό­λο­γους ερευ­νη­τές. Αυτό είναι το πρώτο σημείο που θέλω να επι­ση­μάνω.

Σχετικά με τα σχόλια άλλων κομ­μά­των όσον αφορά την ανεργία, θέλω να επι­ση­μάνω ότι τα ερευ­νη­τικά κέντρα και ινστι­τούτα δεν είναι οι χώροι που άμεσα θα κατα­πο­λε­μή­σουν την ανεργία, δηλαδή να εργα­στούν εκεί οι άνθρω­ποι που δυστυ­χώς σήμερα δεν εργά­ζο­νται, αλλά είναι οι χώροι που αν παρα­γά­γουν γνώση θα ελατ­τώ­σουν ουσια­στικά την ανεργία. Αν η γνώση που παρά­γουν είναι πρω­το­πο­ριακή, αν μπο­ρέ­σουν δηλαδή να δώσουν απο­τε­λέ­σματα με το ερευ­νη­τικό τους έργο, τότε οι θέσεις εργα­σίας που θα δημιουρ­γη­θούν θα είναι πολύ περισ­σό­τε­ρες από αυτές που θα κατα­λάμ­βα­ναν άνθρω­ποι που έχουν τα προ­σό­ντα του ερευ­νητή. Εξέ­φρασα μια επι­φύ­λαξη, διότι από το πανε­πι­στή­μιο μαθαί­νεις την έρευνα και αν δεν τη μάθεις σωστά δεν μπορείς μετά εύκολα να εξε­λι­χθείς και η επι­φύ­λαξη μου αυτή, βεβαίως, είναι βασική.

Στη χώρα σήμερα έχουμε τη λεγό­μενη ερευ­νη­τική δρα­στη­ριό­τητα, η οποία συνί­στα­ται στο να κάνουμε εργα­σίες, τις οποίες καλό είναι να τις κάνουμε παρά να μην κάνουμε τίποτε. Είναι θετικό, αλλά δεν είναι αυτό η έρευνα. Η έρευνα είναι η νέα γνώση που είναι αντα­γω­νι­στική σε παγκό­σμιο επίπεδο, που πρω­το­τυ­πεί, που παίρνει βραβεία Νόμπελ στην ακραία της μορφή, αλλά και που παράγει στελέχη, τα οποία ζητού­νται από άλλα ερευ­νη­τικά κέντρα. Εάν αυτό δεν εξα­σφα­λί­ζε­ται από μια χώρα, η λέξη «έρευνα» παύει να υπάρχει στην ουσία της και αντι­κα­θί­στα­ται από τη λεγό­μενη «ερευ­νη­τική δρα­στη­ριό­τητα» η οποία, επα­να­λαμ­βάνω, είναι προ­τι­μό­τερη από το να μην κάνεις τίποτα. Αυτό δεν σημαί­νει όμως ότι απο­τε­λεί έρευνα. Θα σας δώσω ένα παρά­δειγμα. Θα μπο­ρούσε ένα κέντρο να φτιάξει κάποια στιγμή κάτι πρω­το­πο­ριακό στην τεχνο­λο­γία των κομπιού­τερ; Αυτό θα μετα­φρα­ζό­ταν σε χιλιά­δες θέσεις εργα­σίας, σε δισε­κα­τομ­μύ­ρια. Θα μπο­ρούσε να παρα­γά­γει ένα φάρμακο κατά του καρ­κί­νου ή των καρ­διο­πα­θειών που σήμερα δεν παρά­γο­νται διεθνώς; Αυτό θα γίνει μια φορά, δεν γίνεται κάθε μέρα αλλά υπάρχει μια προ­ο­πτική ότι κάποια στιγμή στο μέλλον, σε δέκα, σε είκοσι, σε τριάντα χρόνια θα γίνει. Εάν δεν υπάρχει προ­ο­πτική, έρευνα δεν υπάρχει σε στη χώρα. Έρευνα χωρίς προ­ο­πτική, δεν είναι έρευνα.

Άκουσα με προσοχή τους φίλους ερευ­νη­τές που παρα­πο­νού­νταν και ζητού­σαν την από­συρση του νομο­σχε­δίου και ομολογώ ότι τους καθη­σύ­χασα, λέγο­ντάς τους ότι «Δεν βαριέ­σαι, άλλο ένα νομο­σχέ­διο είναι, οπωσ­δή­ποτε θα ακο­λου­θή­σουν άλλα, όπως συνήθως γίνεται στη χώρα μας». Κάποια στιγμή όμως θα πρέπει να σκε­φτούμε σοβαρά, θα το πω και στον Υπουργό που έχει την αρμο­διό­τητα. Για να κάνουμε ερευ­νη­τικά κέντρα και ινστι­τούτα, χρειά­ζο­νται τομές και οι τομές στην ιατρική θέλουν αίμα. Δεν γίνο­νται τα ερευ­νη­τικά κέντρα και ινστι­τούτα με δημο­σιο­ϋ­παλ­λη­λική νοο­τρο­πία. Δηλαδή, δεν είναι απλά ο «καλός», εκεί πρέπει να είναι ο άριστος, ο πρώτος, εάν θέλουμε να έχουμε έρευνα. Η έρευνα είναι κάτι δια­φο­ρε­τικό.

Μου έκανε εντύ­πωση προ ετών, όταν με είχαν προ­σκα­λέ­σει στο Πανε­πι­στή­μιο Lomonosov στη Σοβιε­τική Ένωση και την ίδια χρονική περίοδο στην Οξφόρδη, έκανα στους φοι­τη­τές και των δύο πανε­πι­στη­μίων την ίδια ερώτηση, ποιες ήταν οι απόψεις τους για τα τότε πολι­τικά γεγο­νότα. Μου έκανε εντύ­πωση ότι και στην μία και στην άλλη περί­πτωση, μου έδωσαν την ίδια απά­ντηση. Μου είπαν: «καλά γιατί μας ρωτάτε εμάς, εσείς δεν έχετε κυβερ­νή­σεις;». Δηλαδή, μου φάνηκε ότι ήταν από­κο­σμοι. Ακραίο το παρά­δειγμα μου, αλλά θέλω να πω ότι ο ερευ­νη­τής είναι αφο­σιω­μέ­νος, πετάει στα σύννεφα ευτυχώς ή δυστυ­χώς. Αυτή είναι η έρευνα, παγκό­σμια, που αξιο­λο­γεί­ται, προ­ο­δεύει και οδηγεί στα Νόμπελ. Δεν είναι η έρευνα που ανα­κα­τεύει και πολι­τική και οποια­δή­ποτε άλλη κοι­νω­νική ανάγκη.

Είμαστε ένα κράτος των δέκα εκα­τομ­μυ­ρίων, δηλαδή όσο περίπου η μισή Κων­στα­ντι­νού­πολη. Δικαιού­μα­στε να έχουμε παν­σπερ­μία ινστι­τού­των, ερευ­νη­τι­κών κέντρων κλπ.; Όχι, δεν γίνεται έτσι δουλειά. Χρεια­ζό­μα­στε ένα ή δυο μεγάλα ερευ­νη­τικά κέντρα με σωστές προ­δια­γρα­φές, περίπου αυτές που είπα. Βεβαίως, αυτό χρειά­ζε­ται περισ­σό­τερο χρόνο για να το ανα­λύ­σει κανείς. Εάν συμβεί αυτό, δικαιού­σαι να κάνεις και ένα τρίτο ερευ­νη­τικό κέντρο. Αν δεν συμβεί, γιατί να κάνεις τρίτο; Πρέπει να δώσουμε βάση σε αυτό και μόνο σε αυτό.

Όσον αφορά την ερευ­νη­τική δρα­στη­ριό­τητα, μπορεί να επι­βιώ­σει και με τις σημε­ρι­νές συν­θή­κες, με τους χαμη­λούς μισθούς που παίρ­νουν ή με τις επι­χο­ρη­γή­σεις δια­φό­ρων εται­ρειών. Το κράτος θα μπο­ρούσε να δώσει κίνητρα, π.χ. στις φαρ­μα­κο­βιο­μη­χα­νίες να ιδρύ­σουν πραγ­μα­τικά ερευ­νη­τικά κέντρα με απαλ­λαγή φορο­λο­γίας, πραγ­μα­τικά όμως, όχι να δημιουρ­γή­σουν κέντρα για να έχουν φορο­δια­φυγή. Υπάρ­χουν πολλοί τρόποι για να προ­χω­ρή­σει η έρευνα. Βλέ­πο­ντας λοιπόν και εγώ αυτό το νομο­σχέ­διο, το επα­να­λαμ­βάνω αυτό που είπα στους εκπρο­σώ­πους των ερευ­νη­τών, ότι «μη στε­να­χω­ριέ­στε, θα ακο­λου­θή­σουν άλλα νομο­σχέ­δια, διότι δεν βλέπω να λύνει τα πραγ­μα­τικά προ­βλή­ματα». Νομίζω, ότι το ίδιο είπε και ο κ. Λοβέρ­δος. Άρα, λοιπόν, για να συνο­ψίσω θα πρέπει να κρα­τή­σουμε ένα σημείο, ότι πρέπει να κάνουμε μια αρχή που θα ανα­δεί­ξει την πραγ­μα­τική έρευνα και να την ξεχω­ρί­σει από την ερευ­νη­τική δρα­στη­ριό­τητα, που είναι τελείως δια­φο­ρε­τικό πράγμα.»