Λειψυδρία: Σήμα κινδύνου για τις αγροτικές καλλιέργειες το καλοκαίρι

Με το 40% του πλη­θυ­σμού της ΕΕ να βρί­σκε­ται αντι­μέ­τωπο με έλλειψη νερού, η επίλυση της εξί­σω­σης της λει­ψυ­δρίας από πλευράς Κομι­σιόν, εθνικών κυβερ­νή­σεων και όλων των εμπλε­κό­με­νων φορέων, μόνο εύκολη δεν είναι. Πρό­σφατη έκθεση της Ευρω­παϊ­κής Υπη­ρε­σίας Περι­βάλ­λο­ντος (EEA) πάντως, δείχνει ότι ο αγρο­τι­κός τομέας είναι εκείνος που πλη­ρώ­νει κατά βάση το «μάρμαρο», αφού είναι ο μεγα­λύ­τε­ρος κατα­να­λω­τής νερού. Παράλ­ληλα, είναι και ο μεγα­λύ­τε­ρος ρυπα­ντής του.

Γεωργοί και κτη­νο­τρό­φοι χάνουν χιλιά­δες ευρώ από την παρα­γωγή τους και αντι­με­τω­πί­ζουν αυξη­μένο κόστος για την άρδευση του εδάφους και τη δια­τροφή των ζώων.

Αυτός είναι και ο λόγος που οι Έλληνες αγρότες έχουν βγει στους δρόμους το τελευ­ταίο διά­στημα -ενδεικτικά σε Νέστο, Άργος, Ελασσόνα- απαι­τώ­ντας φθηνό και επαρκές νερό για τις καλ­λιέρ­γειες τους, καθώς τη φετινή χρονιά οι κάνου­λες «έσφιξαν» για τα καλά, στε­ρώ­ντας τους πολύ­τιμα κυβικά νερού. Η κατά­σταση φαντά­ζει ακόμα πιο απελ­πι­στική μπροστά στο καλο­καίρι, αφού η ανε­παρ­κής παροχή νερού απειλεί να τινάξει στον αέρα την καλ­λιερ­γη­τική περίοδο, ειδικά για ακτι­νί­δια, σπα­ράγ­για και άλλες καλ­λιέρ­γειες που απαι­τούν μεγάλες ποσό­τη­τες νερού. Την ίδια ώρα οι Τοπικοί Οργα­νι­σμοί Εγγείων Βελ­τιώ­σεων (ΤΟΕΒ) βρί­σκο­νται σε απελ­πι­στική κατά­σταση.

Λόγω της κλι­μα­τι­κής αλλαγής, το ποσοστό κατα­νά­λω­σης νερού στην ΕΕ από τον αγρο­τικό τομέα, ανα­μέ­νε­ται να φτάσει ακόμα υψη­λό­τερα, από το 60% που βρί­σκε­ται αυτή τη στιγμή.

Η λει­ψυ­δρία και τα ευρω­παϊκά κίνητρα στους παρα­γω­γούς

Οι ελλι­πείς υπο­δο­μές και η ανε­ξέ­λεγ­κτη ζήτηση νερού από τη βιο­μη­χα­νία, τη γεωργία και τα δημόσια δίκτυα ύδρευ­σης είναι παρά­γο­ντες που επι­βα­ρύ­νουν και θα συνε­χί­σουν να επι­βα­ρύ­νουν ακόμα περισ­σό­τερο τη λει­ψυ­δρία.

Για τον λόγο αυτό, η Kομισιόν θα συμπε­ρι­λά­βει στο πλαίσιο της μελ­λο­ντι­κής ΚΑΠ πακέτα μετά­βα­σης, που στο­χεύ­ουν στην υπο­στή­ριξη και την επι­βρά­βευση αγροτών, που συμ­με­τέ­χουν σε μετα­σχη­μα­τι­στι­κές και διαρ­θρω­τι­κές αλλαγές για τη βελ­τί­ωση της περι­βαλ­λο­ντι­κής και κλι­μα­τι­κής από­δο­σης των εκμε­ταλ­λεύ­σεών τους, όπως η καλύ­τερη δια­χεί­ριση των υδάτων. Αυτό ανα­φέ­ρε­ται στο προ­σχέ­διο έκθεσης της Κομι­σιόν, που διέρ­ρευσε στο Contexte αν και επί του παρό­ντος δεν δίνο­νται λεπτο­μέ­ρειες για τα οικο­νο­μικά κίνητρα.

Όπως προ­σθέ­τει το Politico, εξε­τά­ζε­ται η πιθα­νό­τητα εισα­γω­γής στόχων για την άντληση νερού, αλλά ακόμη κι αν αυτοί προ­χω­ρή­σουν, είναι πιθανό να παρα­μεί­νουν σε εθε­λο­ντική βάση.

Στην Ευρω­παϊκή στρα­τη­γική για την ενί­σχυση της ασφά­λειας του νερού απέ­να­ντι στην κλι­μα­τική αλλαγή, που δημο­σιεύ­τηκε πριν από λίγες μέρες από την Κομι­σιόν, μπαί­νουν στόχοι όπως η βελ­τί­ωση της απο­δο­τι­κό­τη­τας του νερού στην ΕΕ κατά του­λά­χι­στον 10% έως το 2030, ενώ η Ευρω­παϊκή Τράπεζα Επεν­δύ­σεων θα κινη­το­ποι­ή­σει πάνω από 15 δισε­κα­τομ­μύ­ρια ευρώ την περίοδο 2025–2027 για τη χρη­μα­το­δό­τηση έργων σχε­τι­κών με το νερό. Ωστόσο, απου­σιά­ζουν και πάλι πιο συγκε­κρι­μένα μέτρα.

Τα μεγάλα αρδευ­τικά που μπορούν να ξεδι­ψά­σουν τα χωράφια

Μέσα στο καλο­καίρι φέρεται να ετοι­μά­ζε­ται η υπο­γραφή των πέντε αρδευ­τι­κών έργων που προ­ω­θού­νται από το υπουρ­γείο Αγρο­τι­κής Ανά­πτυ­ξης μέσω ΣΔΙΤ, στο πλαίσιο του προ­γράμ­μα­τος «Ύδωρ 2.0» και ανα­μέ­νε­ται μακρο­πρό­θε­σμα να δώσουν μεγάλη ανάσα στον αγρο­τικό κόσμο της χώρας που ασφυ­κτιά και από τη λει­ψυ­δρία.

Υπεν­θυ­μί­ζε­ται, πως έχουν κατα­λή­ξει σε μεγάλα και έμπειρα σχήματα, όπως οι ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, ΑΒΑΞ, AKTOR, METLEN, ΑΚΤΩΡ Παρα­χω­ρή­σεις, Μεσό­γειος, κ.α..

Πάντως, οι αισιό­δο­ξες φωνές που έκαναν λόγο για υπο­γρα­φές ακόμα και έως τα τέλη Μαΐου, τελικά δεν επι­βε­βαιώ­θη­καν με τις εξε­λί­ξεις να ανα­μέ­νο­νται μέσα στο επόμενο διά­στημα, επι­βε­βαιώ­νο­ντας τους αργούς ρυθμούς με τους οποίους συνήθως κινού­νται συνήθως οι ΣΔΙΤ. Οι δια­γω­νι­σμοί για τα πέντε αρδευ­τικά (Λιμνο­δε­ξα­μενή Χοχλα­κίων Λασι­θίου, φράγμα Μινα­γιώ­τικο, Αρδευ­τικό δίκτυο Υπέ­ρειας Λάρισας – Ορφανών Καρ­δί­τσας, απο­κα­τά­σταση και εκσυγ­χρο­νι­σμός δικτύων άρδευ­σης του ΤΟΕΒ Ταυ­ρω­πού και μετα­φορά και διανομή νερού από τον ποταμό Νέστο) έχουν προ­χω­ρή­σει μέχρι του σημείου της ανα­κή­ρυ­ξης των ανα­δό­χων. Εκκρε­μεί η υπο­γραφή των συμ­βά­σεων για να ξεκι­νή­σουν. Να σημειω­θεί ότι τμήμα της χρη­μα­το­δό­τη­σης αυτών προ­έρ­χε­ται από το Ταμείο Ανά­καμ­ψης και συγκε­κρι­μένα τα 157,2 εκατ. από το σύνολο των 691,7 εκατ.

Παράλ­ληλα, την Παρα­σκευή εκδό­θηκε η πρό­σκληση για αρδευ­τικά έργα ύψους 500 εκατ. ευρώ ΣΣ ΚΑΠ του υπουρ­γείου Αγρο­τι­κής Ανά­πτυ­ξης και Τρο­φί­μων, μέσω περι­φε­ρειών. Οι αιτή­σεις οι οποίες θα υπο­βάλ­λο­νται απο­κλει­στικά ηλε­κτρο­νικά μέσω του ΟΠΣΚΑΠ, συνο­δευό­με­νες από τα απαι­τού­μενα δικαιο­λο­γη­τικά/έγγραφα, θα γίνο­νται δεκτές από την Τρίτη, 10 Ιουνίου και έως την Παρα­σκευή, 5 Σεπτεμ­βρίου. Η δράση συγ­χρη­μα­το­δο­τεί­ται από το Ευρω­παϊκό Γεωρ­γικό Ταμείο Αγρο­τι­κής Ανά­πτυ­ξης και το ελλη­νικό Δημόσιο με ποσοστό 100%.

Δικαιού­χοι για την υποβολή σχε­τι­κών προ­τά­σεων είναι:

· Υπουρ­γείο Αγρο­τι­κής Ανά­πτυ­ξης & Τρο­φί­μων, Γενική Δ/νση Αγρο­τι­κής Ανά­πτυ­ξης, Δ/νση Εγγείων Βελ­τιώ­σεων και Εδα­φο­ϋ­δα­τι­κών Πόρων.

· Υπουρ­γείο Υπο­δο­μών και Μετα­φο­ρών, Γενική Δ/νση Υδραυ­λι­κών, Λιμε­νι­κών και Κτι­ρια­κών Υπο­δο­μών, Δ/νση Αντι­πλημ­μυ­ρι­κών και Εγγειο­βελ­τιω­τι­κών Έργων.

· Περι­φέ­ρειες (Αρμό­διες υπη­ρε­σίες οι οποίες έχουν την ευθύνη, σύμφωνα με την εθνική νομο­θε­σία, για το σχε­δια­σμό και την κατάρ­τιση του προ­γράμ­μα­τος των σχε­τι­κών έργων).

Από τις πιστώ­σεις της πρό­σκλη­σης θα χρη­μα­το­δο­τη­θούν έργα τα οποία αφορούν:

· Εκσυγ­χρο­νι­σμό υπαρ­χό­ντων δικτύων άρδευ­σης, καθώς και των σχε­τι­κών υπο­στη­ρι­κτι­κών τους υπο­δο­μών.

· Ανα­καί­νιση και αντι­κα­τά­σταση ηλε­κτρο­μη­χα­νο­λο­γι­κού εξο­πλι­σμού.

· Έργα ταμί­ευ­σης νερού και συνοδά αρδευ­τικά δίκτυα.

· Έργα εξοι­κο­νό­μη­σης ενέρ­γειας στην άρδευση.

· Προ­μή­θεια και εγκα­τά­σταση συστη­μά­των τηλε­με­τρίας και γεωρ­γίας ακρι­βείας.

· Χρήση ανα­κυ­κλω­μέ­νων υδάτων.

· Έργα τεχνη­τού εμπλου­τι­σμού υπό­γειων υδάτων σε ανα­καί­νιση δικτύου από γεω­τρή­σεις.

Σημειώ­νε­ται τέλος ότι η παρέμ­βαση εφαρ­μό­ζε­ται στις αγρο­τι­κές περιο­χές όλης της Χώρας με ελά­χι­στο προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό της αίτησης στή­ρι­ξης πράξης να ορί­ζε­ται το ποσό των 5 εκατ. ευρώ (συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νου ΦΠΑ) και ως μέγι­στος το ποσό των 105 εκατ. ευρώ (συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νου ΦΠΑ).

Τι συμ­βαί­νει με τη ρύπανση των υδάτων από τον αγρο­τικό τομέα

Η διάχυτη ρύπανση από τη γεωργία επη­ρε­ά­ζει σχεδόν το ένα τρίτο των υπό­γειων και επι­φα­νεια­κών υδάτων της Ευρώπης, με τα νιτρικά άλατα που περιέ­χο­νται στα λιπά­σματα και την κοπριά να είναι από τους βασι­κό­τε­ρους υπαί­τιους.

Παρά την ύπαρξη ευρω­παϊ­κής νομο­θε­σίας που στο­χεύει στον περιο­ρι­σμό της συγκέ­ντρω­σης νιτρι­κών στα υπόγεια ύδατα, η πρόοδος από το 2000 και μετά είναι σχεδόν ανύ­παρ­κτη. Οι ειδικοί επι­ση­μαί­νουν ότι το πρό­βλημα έγκει­ται κυρίως στην εφαρ­μογή της νομο­θε­σίας. Η Κομι­σιόν εξε­τά­ζει τη σχετική νομο­θε­σία από το 2023 και μελετά το ενδε­χό­μενο απλο­ποί­η­σης των υφι­στά­με­νων κανόνων, αν και δεν ανα­μέ­νε­ται να ληφθεί απόφαση πριν από το τέλος του 2025.

Οι προ­σπά­θειες για τη μείωση της ρύπαν­σης από την εντα­τική χρήση φυτο­φαρ­μά­κων έχουν απο­δώ­σει καρπούς, αν και η EEA προει­δο­ποί­ησε ότι το 10% των υπό­γειων υδάτων δεν πέτυχε καλή χημική κατά­σταση το 2021, λόγω υψηλών συγκε­ντρώ­σεων φυτο­φαρ­μά­κων. Η υπη­ρε­σία εκτιμά ότι η ΕΕ βρί­σκε­ται σε καλό δρόμο για να επι­τύ­χει τον στόχο της μείωσης κατά 50% της χρήσης και του κιν­δύ­νου από τα χημικά φυτο­φάρ­μακα έως το 2030.

Πηγή: powergame.gr