Λειψυδρία: Σήμα κινδύνου για τις αγροτικές καλλιέργειες το καλοκαίρι

Με το 40% του πλη­θυ­σμού της ΕΕ να βρί­σκε­ται αντι­μέ­τω­πο με έλ­λει­ψη νερού, η επί­λυ­ση της εξί­σω­σης της λει­ψυ­δρί­ας από πλευ­ράς Κο­μι­σιόν, εθνι­κών κυ­βερ­νή­σε­ων και όλων των εμπλε­κό­με­νων φο­ρέ­ων, μόνο εύ­κο­λη δεν είναι. Πρό­σφα­τη έκ­θε­ση της Ευ­ρω­παϊ­κής Υπη­ρε­σί­ας Πε­ρι­βάλ­λο­ντος (EEA) πά­ντως, δεί­χνει ότι ο αγρο­τι­κός το­μέ­ας είναι εκεί­νος που πλη­ρώ­νει κατά βάση το «μάρ­μα­ρο», αφού είναι ο με­γα­λύ­τε­ρος κα­τα­να­λω­τής νερού. Πα­ράλ­λη­λα, είναι και ο με­γα­λύ­τε­ρος ρυ­πα­ντής του.

Γε­ωρ­γοί και κτη­νο­τρό­φοι χά­νουν χι­λιά­δες ευρώ από την πα­ρα­γω­γή τους και αντι­με­τω­πί­ζουν αυ­ξη­μέ­νο κό­στος για την άρ­δευ­ση του εδά­φους και τη δια­τρο­φή των ζώων.

Αυτός είναι και ο λόγος που οι Έλ­λη­νες αγρό­τες έχουν βγει στους δρό­μους το τε­λευ­ταίο διά­στη­μα -εν­δει­κτι­κά σε Νέστο, Άργος, Ελασ­σό­να- απαι­τώ­ντας φθηνό και επαρ­κές νερό για τις καλ­λιέρ­γειες τους, καθώς τη φε­τι­νή χρο­νιά οι κά­νου­λες «έσφι­ξαν» για τα καλά, στε­ρώ­ντας τους πο­λύ­τι­μα κυ­βι­κά νερού. Η κα­τά­στα­ση φα­ντά­ζει ακόμα πιο απελ­πι­στι­κή μπρο­στά στο κα­λο­καί­ρι, αφού η ανε­παρ­κής πα­ρο­χή νερού απει­λεί να τι­νά­ξει στον αέρα την καλ­λιερ­γη­τι­κή πε­ρί­ο­δο, ει­δι­κά για ακτι­νί­δια, σπα­ράγ­για και άλλες καλ­λιέρ­γειες που απαι­τούν με­γά­λες πο­σό­τη­τες νερού. Την ίδια ώρα οι Το­πι­κοί Ορ­γα­νι­σμοί Εγ­γεί­ων Βελ­τιώ­σε­ων (ΤΟΕΒ) βρί­σκο­νται σε απελ­πι­στι­κή κα­τά­στα­ση.

Λόγω της κλι­μα­τι­κής αλ­λα­γής, το πο­σο­στό κα­τα­νά­λω­σης νερού στην ΕΕ από τον αγρο­τι­κό τομέα, ανα­μέ­νε­ται να φτά­σει ακόμα υψη­λό­τε­ρα, από το 60% που βρί­σκε­ται αυτή τη στιγ­μή.

Η λει­ψυ­δρία και τα ευ­ρω­παϊ­κά κί­νη­τρα στους πα­ρα­γω­γούς

Οι ελ­λι­πείς υπο­δο­μές και η ανε­ξέ­λεγ­κτη ζή­τη­ση νερού από τη βιο­μη­χα­νία, τη γε­ωρ­γία και τα δη­μό­σια δί­κτυα ύδρευ­σης είναι πα­ρά­γο­ντες που επι­βα­ρύ­νουν και θα συ­νε­χί­σουν να επι­βα­ρύ­νουν ακόμα πε­ρισ­σό­τε­ρο τη λει­ψυ­δρία.

Για τον λόγο αυτό, η Kομι­σιόν θα συ­μπε­ρι­λά­βει στο πλαί­σιο της μελ­λο­ντι­κής ΚΑΠ πα­κέ­τα με­τά­βα­σης, που στο­χεύ­ουν στην υπο­στή­ρι­ξη και την επι­βρά­βευ­ση αγρο­τών, που συμ­με­τέ­χουν σε με­τα­σχη­μα­τι­στι­κές και διαρ­θρω­τι­κές αλ­λα­γές για τη βελ­τί­ω­ση της πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κής και κλι­μα­τι­κής από­δο­σης των εκ­με­ταλ­λεύ­σε­ών τους, όπως η κα­λύ­τε­ρη δια­χεί­ρι­ση των υδά­των. Αυτό ανα­φέ­ρε­ται στο προ­σχέ­διο έκ­θε­σης της Κο­μι­σιόν, που διέρ­ρευ­σε στο Contexte αν και επί του πα­ρό­ντος δεν δί­νο­νται λε­πτο­μέ­ρειες για τα οι­κο­νο­μι­κά κί­νη­τρα.

Όπως προ­σθέ­τει το Politico, εξε­τά­ζε­ται η πι­θα­νό­τη­τα ει­σα­γω­γής στό­χων για την άντλη­ση νερού, αλλά ακόμη κι αν αυτοί προ­χω­ρή­σουν, είναι πι­θα­νό να πα­ρα­μεί­νουν σε εθε­λο­ντι­κή βάση.

Στην Ευ­ρω­παϊ­κή στρα­τη­γι­κή για την ενί­σχυ­ση της ασφά­λειας του νερού απέ­να­ντι στην κλι­μα­τι­κή αλ­λα­γή, που δη­μο­σιεύ­τη­κε πριν από λίγες μέρες από την Κο­μι­σιόν, μπαί­νουν στό­χοι όπως η βελ­τί­ω­ση της απο­δο­τι­κό­τη­τας του νερού στην ΕΕ κατά του­λά­χι­στον 10% έως το 2030, ενώ η Ευ­ρω­παϊ­κή Τρά­πε­ζα Επεν­δύ­σε­ων θα κι­νη­το­ποι­ή­σει πάνω από 15 δι­σε­κα­τομ­μύ­ρια ευρώ την πε­ρί­ο­δο 2025–2027 για τη χρη­μα­το­δό­τη­ση έργων σχε­τι­κών με το νερό. Ωστό­σο, απου­σιά­ζουν και πάλι πιο συ­γκε­κρι­μέ­να μέτρα.

Τα με­γά­λα αρ­δευ­τι­κά που μπο­ρούν να ξε­δι­ψά­σουν τα χω­ρά­φια

Μέσα στο κα­λο­καί­ρι φέ­ρε­ται να ετοι­μά­ζε­ται η υπο­γρα­φή των πέντε αρ­δευ­τι­κών έργων που προ­ω­θού­νται από το υπουρ­γείο Αγρο­τι­κής Ανά­πτυ­ξης μέσω ΣΔΙΤ, στο πλαί­σιο του προ­γράμ­μα­τος «Ύδωρ 2.0» και ανα­μέ­νε­ται μα­κρο­πρό­θε­σμα να δώ­σουν με­γά­λη ανάσα στον αγρο­τι­κό κόσμο της χώρας που ασφυ­κτιά και από τη λει­ψυ­δρία.

Υπεν­θυ­μί­ζε­ται, πως έχουν κα­τα­λή­ξει σε με­γά­λα και έμπει­ρα σχή­μα­τα, όπως οι ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, ΑΒΑΞ, AKTOR, METLEN, ΑΚΤΩΡ Πα­ρα­χω­ρή­σεις, Με­σό­γειος, κ.α..

Πά­ντως, οι αι­σιό­δο­ξες φωνές που έκα­ναν λόγο για υπο­γρα­φές ακόμα και έως τα τέλη Μαΐου, τε­λι­κά δεν επι­βε­βαιώ­θη­καν με τις εξε­λί­ξεις να ανα­μέ­νο­νται μέσα στο επό­με­νο διά­στη­μα, επι­βε­βαιώ­νο­ντας τους αρ­γούς ρυθ­μούς με τους οποί­ους συ­νή­θως κι­νού­νται συ­νή­θως οι ΣΔΙΤ. Οι δια­γω­νι­σμοί για τα πέντε αρ­δευ­τι­κά (Λι­μνο­δε­ξα­με­νή Χο­χλα­κί­ων Λα­σι­θί­ου, φράγ­μα Μι­να­γιώ­τι­κο, Αρ­δευ­τι­κό δί­κτυο Υπέ­ρειας Λά­ρι­σας – Ορ­φα­νών Καρ­δί­τσας, απο­κα­τά­στα­ση και εκ­συγ­χρο­νι­σμός δι­κτύ­ων άρ­δευ­σης του ΤΟΕΒ Ταυ­ρω­πού και με­τα­φο­ρά και δια­νο­μή νερού από τον πο­τα­μό Νέστο) έχουν προ­χω­ρή­σει μέχρι του ση­μεί­ου της ανα­κή­ρυ­ξης των ανα­δό­χων. Εκ­κρε­μεί η υπο­γρα­φή των συμ­βά­σε­ων για να ξε­κι­νή­σουν. Να ση­μειω­θεί ότι τμήμα της χρη­μα­το­δό­τη­σης αυτών προ­έρ­χε­ται από το Τα­μείο Ανά­καμ­ψης και συ­γκε­κρι­μέ­να τα 157,2 εκατ. από το σύ­νο­λο των 691,7 εκατ.

Πα­ράλ­λη­λα, την Πα­ρα­σκευή εκ­δό­θη­κε η πρό­σκλη­ση για αρ­δευ­τι­κά έργα ύψους 500 εκατ. ευρώ ΣΣ ΚΑΠ του υπουρ­γεί­ου Αγρο­τι­κής Ανά­πτυ­ξης και Τρο­φί­μων, μέσω πε­ρι­φε­ρειών. Οι αι­τή­σεις οι οποί­ες θα υπο­βάλ­λο­νται απο­κλει­στι­κά ηλε­κτρο­νι­κά μέσω του ΟΠ­ΣΚΑΠ, συ­νο­δευό­με­νες από τα απαι­τού­με­να δι­καιο­λο­γη­τι­κά/έγ­γρα­φα, θα γί­νο­νται δε­κτές από την Τρίτη, 10 Ιου­νί­ου και έως την Πα­ρα­σκευή, 5 Σε­πτεμ­βρί­ου. Η δράση συγ­χρη­μα­το­δο­τεί­ται από το Ευ­ρω­παϊ­κό Γε­ωρ­γι­κό Τα­μείο Αγρο­τι­κής Ανά­πτυ­ξης και το ελ­λη­νι­κό Δη­μό­σιο με πο­σο­στό 100%.

Δι­καιού­χοι για την υπο­βο­λή σχε­τι­κών προ­τά­σε­ων είναι:

· Υπουρ­γείο Αγρο­τι­κής Ανά­πτυ­ξης & Τρο­φί­μων, Γε­νι­κή Δ/νση Αγρο­τι­κής Ανά­πτυ­ξης, Δ/νση Εγ­γεί­ων Βελ­τιώ­σε­ων και Εδα­φο­ϋ­δα­τι­κών Πόρων.

· Υπουρ­γείο Υπο­δο­μών και Με­τα­φο­ρών, Γε­νι­κή Δ/νση Υδραυ­λι­κών, Λι­με­νι­κών και Κτι­ρια­κών Υπο­δο­μών, Δ/νση Αντι­πλημ­μυ­ρι­κών και Εγ­γειο­βελ­τιω­τι­κών Έργων.

· Πε­ρι­φέ­ρειες (Αρ­μό­διες υπη­ρε­σί­ες οι οποί­ες έχουν την ευ­θύ­νη, σύμ­φω­να με την εθνι­κή νο­μο­θε­σία, για το σχε­δια­σμό και την κα­τάρ­τι­ση του προ­γράμ­μα­τος των σχε­τι­κών έργων).

Από τις πι­στώ­σεις της πρό­σκλη­σης θα χρη­μα­το­δο­τη­θούν έργα τα οποία αφο­ρούν:

· Εκ­συγ­χρο­νι­σμό υπαρ­χό­ντων δι­κτύ­ων άρ­δευ­σης, καθώς και των σχε­τι­κών υπο­στη­ρι­κτι­κών τους υπο­δο­μών.

· Ανα­καί­νι­ση και αντι­κα­τά­στα­ση ηλε­κτρο­μη­χα­νο­λο­γι­κού εξο­πλι­σμού.

· Έργα τα­μί­ευ­σης νερού και συ­νο­δά αρ­δευ­τι­κά δί­κτυα.

· Έργα εξοι­κο­νό­μη­σης ενέρ­γειας στην άρ­δευ­ση.

· Προ­μή­θεια και εγκα­τά­στα­ση συ­στη­μά­των τη­λε­με­τρί­ας και γε­ωρ­γί­ας ακρι­βεί­ας.

· Χρήση ανα­κυ­κλω­μέ­νων υδά­των.

· Έργα τε­χνη­τού εμπλου­τι­σμού υπό­γειων υδά­των σε ανα­καί­νι­ση δι­κτύ­ου από γε­ω­τρή­σεις.

Ση­μειώ­νε­ται τέλος ότι η πα­ρέμ­βα­ση εφαρ­μό­ζε­ται στις αγρο­τι­κές πε­ριο­χές όλης της Χώρας με ελά­χι­στο προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό της αί­τη­σης στή­ρι­ξης πρά­ξης να ορί­ζε­ται το ποσό των 5 εκατ. ευρώ (συ­μπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νου ΦΠΑ) και ως μέ­γι­στος το ποσό των 105 εκατ. ευρώ (συ­μπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νου ΦΠΑ).

Τι συμ­βαί­νει με τη ρύ­παν­ση των υδά­των από τον αγρο­τι­κό τομέα

Η διά­χυ­τη ρύ­παν­ση από τη γε­ωρ­γία επη­ρε­ά­ζει σχε­δόν το ένα τρίτο των υπό­γειων και επι­φα­νεια­κών υδά­των της Ευ­ρώ­πης, με τα νι­τρι­κά άλατα που πε­ριέ­χο­νται στα λι­πά­σμα­τα και την κο­πριά να είναι από τους βα­σι­κό­τε­ρους υπαί­τιους.

Παρά την ύπαρ­ξη ευ­ρω­παϊ­κής νο­μο­θε­σί­ας που στο­χεύ­ει στον πε­ριο­ρι­σμό της συ­γκέ­ντρω­σης νι­τρι­κών στα υπό­γεια ύδατα, η πρό­ο­δος από το 2000 και μετά είναι σχε­δόν ανύ­παρ­κτη. Οι ει­δι­κοί επι­ση­μαί­νουν ότι το πρό­βλη­μα έγκει­ται κυ­ρί­ως στην εφαρ­μο­γή της νο­μο­θε­σί­ας. Η Κο­μι­σιόν εξε­τά­ζει τη σχε­τι­κή νο­μο­θε­σία από το 2023 και με­λε­τά το εν­δε­χό­με­νο απλο­ποί­η­σης των υφι­στά­με­νων κα­νό­νων, αν και δεν ανα­μέ­νε­ται να λη­φθεί από­φα­ση πριν από το τέλος του 2025.

Οι προ­σπά­θειες για τη μεί­ω­ση της ρύ­παν­σης από την εντα­τι­κή χρήση φυ­το­φαρ­μά­κων έχουν απο­δώ­σει καρ­πούς, αν και η EEA προει­δο­ποί­η­σε ότι το 10% των υπό­γειων υδά­των δεν πέ­τυ­χε καλή χη­μι­κή κα­τά­στα­ση το 2021, λόγω υψη­λών συ­γκε­ντρώ­σε­ων φυ­το­φαρ­μά­κων. Η υπη­ρε­σία εκτι­μά ότι η ΕΕ βρί­σκε­ται σε καλό δρόμο για να επι­τύ­χει τον στόχο της μεί­ω­σης κατά 50% της χρή­σης και του κιν­δύ­νου από τα χη­μι­κά φυ­το­φάρ­μα­κα έως το 2030.

Πηγή: powergame.gr