Σήμα κινδύνου για τη λειψυδρία στη Μεσόγειο

Τον κώδωνα του κιν­δύ­νου κρούει η επι­στη­μο­νική κοι­νό­τητα σχετικά με τις συν­θή­κες λει­ψυ­δρίας και ξηρα­σίας στη Μεσό­γειο. Η συνεχής αύξηση της θερ­μο­κρα­σίας σε συν­δυα­σμό με τις μειω­μέ­νες βρο­χο­πτώ­σεις απο­τε­λούν τους βασι­κούς λόγους ανη­συ­χίας των επι­στη­μό­νων για τη δια­θε­σι­μό­τητα των υδά­τι­νων πόρων. Ειδι­κό­τερα, στο μικρο­σκό­πιο τίθε­νται οι περιο­χές που κατά την του­ρι­στική περίοδο δέχο­νται μεγάλο αριθμό επι­σκε­πτών με απο­τέ­λε­σμα η ζήτηση για νερό να αυξά­νε­ται σημα­ντικά. Σύμφωνα με έκθεση του Παγκό­σμιου Οικο­νο­μι­κού Φόρουμ οι χώρες της Νοτίου Μεσο­γείου και ειδι­κό­τερα η περιοχή της Μέσης Ανα­το­λής και της Βόρειας Αφρικής (MENA)βρί­σκο­νται στο επί­κε­ντρο αυτής της κρίσης λει­ψυ­δρίας καθώς φιλο­ξε­νεί 15 από τις 20 χώρες με τη μεγα­λύ­τερη λει­ψυ­δρία στον κόσμο.

Επι­πλέον, έκθεση του JRC της Κομι­σιόν για την ξηρασία στη Μεσό­γειο που δημο­σιεύ­θηκε τον φετινό Φεβρουά­ριο σχετικά με τις συνε­χι­ζό­με­νες ξηρα­σίες και τις επι­πτώ­σεις τους στην ευρύ­τερη περιοχή, ανέφερε ότι οι μακρο­χρό­νιες θερ­μο­κρα­σίες άνω του μέσου όρου, οι θερμές περί­ο­δοι και οι ανε­παρ­κείς βρο­χο­πτώ­σεις έχουν οδη­γή­σει σε σοβαρές συν­θή­κες ξηρα­σίας στην περιοχή της Μεσο­γείου, επη­ρε­ά­ζο­ντας πολυά­ριθ­μες περιο­χές στη νότια Ιταλία, τη νότια Ισπανία, τη Μάλτα, το Μαρόκο, την Αλγερία και την Τυνησία. Επι­πλέον επε­σή­μανε ότι με βάση τις επο­χι­κές προ­βλέ­ψεις ανα­με­νό­ταν μία θερ­μό­τερη άνοιξη στη νότια Ιταλία, την Ελλάδα, τα νησιά της Μεσο­γείου και τη βόρεια Αφρική και προ­σέ­θεσε ότι καθώς η σοβα­ρό­τητα της ξηρα­σίας ανα­μέ­νε­ται να συνε­χι­στεί, αυξά­νο­νται οι ανη­συ­χίες για τις επι­πτώ­σεις της στη γεωργία, τα οικο­συ­στή­ματα, τη δια­θε­σι­μό­τητα πόσιμου νερού και την παρα­γωγή ενέρ­γειας.

Όπως εξηγεί στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρα­κτο­ρείο Ειδή­σεων, στο πλαίσιο του 3ου Διε­θνούς Φόρουμ για το Νερό, ο πρύ­τα­νης του Δημο­κρί­τειου Πανε­πι­στη­μίου Θράκης και καθη­γη­τής Διευ­θέ­τη­σης Ορεινών Υδάτων, Φώτης Μάρης, σύμφωνα με τις έρευνες οι οποίες έχουν γίνει και τις μετρή­σεις στο κομμάτι της Μεσο­γείου και στον ελλα­δικό χώρο εκτι­μά­ται μία μείωση της απορ­ροής λόγω της μείωσης των βρο­χο­πτώ­σεων σε ποσοστό 15 με 20% μεσο­σταθ­μικά. «Κατα­λα­βαί­νετε ότι αυτή η ποσό­τητα νερού είναι μία κρίσιμη ποσό­τητα και αυτό εκφρά­ζε­ται στη δυνα­τό­τητα κάλυψης των αναγκών για τη λει­τουρ­γία της κοι­νω­νίας. Σε άλλες περιο­χές περισ­σό­τερο έντονα και σε άλλες λιγό­τερο. Οπότε είμαστε υπο­χρε­ω­μέ­νοι αρχικά να επα­να­ξιο­λο­γή­σουμε όλα μας τα συστή­ματα σε ό,τι αφορά την επάρ­κεια την οποία θα έχουν για την κάλυψη και των σημε­ρι­νών αλλά και των μελ­λο­ντι­κών αναγκών. Είναι μια τερά­στια δουλειά η οποία πρέπει να γίνει και ταυ­τό­χρονα να παίρ­νο­νται απο­φά­σεις οι οποίες να ρυθ­μί­ζουν την κατα­νά­λωση από όπου προη­γου­μέ­νως έχουμε ενη­με­ρώ­σει οι επι­στή­μο­νες και το κράτος υπεύ­θυνα τον πολίτη για να κατα­νο­ή­σει ποιες είναι οι αλλαγές οι οποίες πρέπει να γίνουν για να πετύχει η προ­σαρ­μογή», σημειώ­νει ο κ. Μάρης.

Ανα­φο­ρικά με την Ελλάδα όπως επι­ση­μαί­νει η ανά­πτυξη της τοπικής οικο­νο­μίας και η του­ρι­στική ανά­πτυξη δημιουρ­γούν μεγάλες πιέσεις, μία εκ των οποίων είναι η μεγάλη ανάγκη σε πόσιμο νερό. «Είναι πολύ θετικό να αυξά­νε­ται κάθε χρόνο η επι­σκε­ψι­μό­τητα της χώρας, πολύ καλό και για την οικο­νο­μία και για τους ανθρώ­πους που επι­σκέ­πτο­νται την χώρα, αλλά αυτό δημιουρ­γεί έξτρα πίεση. Έχουμε τη μείωση των βρο­χο­πτώ­σεων από την άλλη όμως έχουμε αύξηση των αναγκών», τονίζει και προ­σθέ­τει ότι χρειά­ζο­νται κατά τόπους, στα μικρά, στα μεγα­λύ­τερα νησιά, στις περιο­χές που είναι με χαμηλές βρο­χο­πτώ­σεις ή άνυδρες προ­σαρ­μο­σμένα σχέδια για να υπάρξει η δυνα­τό­τητα κάλυψης όλων αυτών των αναγκών και ταυ­τό­χρονα να γίνουν βελ­τιώ­σεις στην κατεύ­θυνση της βιώ­σι­μης δια­χεί­ρι­σης των υδάτων.

Οι μειω­μέ­νες βρο­χο­πτώ­σεις τη χρονιά που δια­νύ­ουμε απο­τε­λούν επίσης έναν παρά­γο­ντα που επι­βα­ρύ­νει το ζήτημα της λει­ψυ­δρίας κυρίως, όπως εξηγεί ο κ. Μάρης, για το Νότιο Αιγαίο, την Κρήτη και την Νότια Πελο­πόν­νησο, περιο­χές που ήδη έχει κατα­γρα­φεί το πρό­βλημα αλλά και σε μεγάλες πόλεις οι οποίες βασί­ζο­νται στην επι­φα­νειακή απορροή.

«Αυτή τη στιγμή οι βρο­χο­πτώ­σεις στην Ελλάδα χαρα­κτη­ρί­ζο­νται από δύο μέγιστα. Το ένα μέγιστο είναι στα τέλη Νοεμ­βρίου και τον Δεκέμ­βριο και το δεύτερο μέγιστο είναι τέλη Μαΐου-αρχές Ιουνίου. Οπότε κατα­λα­βαί­νετε η υστέ­ρηση που έχουμε μέχρι αυτή τη στιγμή θα κριθεί το πόσο πολύ έντονη και πόσο πολύ μεγάλο θα είναι το έλλειμμα μας από το πώς θα συμπε­ρι­φερ­θούν οι βρο­χο­πτώ­σεις στο αμέσως επόμενο χρονικό διά­στημα μέχρι τις 15 Ιουνίου. Αν σε αυτή την περίοδο που είναι το δεύτερο μέγιστο των βρο­χο­πτώ­σεων της χώρας δεν έχουμε τις ανα­με­νό­με­νες βρο­χο­πτώ­σεις το πρό­βλημα θα παρα­μέ­νει σημα­ντικό στις περιο­χές που ήδη έχει κατα­γρα­φεί. Νότιο Αιγαίο, Κρήτη, Νότια Πελο­πόν­νη­σος και σίγουρα στις μεγάλες πόλεις οι οποίες βασί­ζο­νται στην επι­φα­νειακή απορροή».

Επι­πλέον, σύμφωνα με στοι­χεία που παρέ­θεσε κατά τη διάρ­κεια ομιλίας του στο 3ο Διεθνές Φόρουμ για το Νερό ο καθη­γη­τής Κλι­μα­το­λο­γίας του Εθνικού Καπο­δι­στρια­κού Πανε­πι­στη­μίου Αθηνών και πρό­ε­δρος της Ελλη­νι­κής Μετε­ω­ρο­λο­γι­κής Εται­ρείας, Πανα­γιώ­της Νάστος μέχρι το 2050 η ζήτηση στο νερό προ­βλέ­πε­ται να διπλα­σια­στεί ή και να τρι­πλα­σια­στεί.

Ανα­φο­ρικά με τις βρο­χο­πτώ­σεις ο κ. Νάστος επι­σή­μανε ότι με βάση τα κλι­μα­τικά μοντέλα που έχουν ανα­πτυ­χθεί στην περί­πτωση που η αύξηση της θερ­μο­κρα­σίας αγγίξει τους 2 βαθμούς Κελσίου ανα­μέ­νε­ται μείωση των βρο­χο­πτώ­σεων περίπου 10-15% , κάτι το οποίο θα προ­στε­θεί στην ήδη παρα­τη­ρού­μενη μείωση που έχει σημειω­θεί, της τάξης του 20%, ειδικά στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο.

«Όταν η θερ­μο­κρα­σία μας ξεπε­ρά­σει τον 1,5 βαθμό Κελσίου βλέπετε ότι η θέρ­μανση θα είναι μεγα­λύ­τερη ειδικά στις αρκτι­κές περιο­χές πάνω από την ξηρά και στο Βόρειο Ημι­σφαί­ριο ενώ αντί­στοιχα οι βρο­χο­πτώ­σεις θα ελατ­τω­θούν κυρίως στα μεγάλα γεω­γρα­φικά πλάτη. Στους τρο­πι­κούς στην περιοχή της Μεσο­γείου είναι μία μείωση της τάξης του 20% όπως είπα αυτό προ­στί­θε­ται στην ήδη υπάρ­χουσα μείωση που ήδη έχουμε υποστεί. Αντί­στοιχα, τα απο­τε­λέ­σματα είναι πολύ πιο έντονα όταν η θερ­μο­κρα­σία μας φτάσει στους 2 βαθμούς Κελσίου», σημεί­ωσε και προ­σέ­θεσε ότι η ξηρασία γίνεται πλέον πιο έντονη και πιο εκτε­τα­μένη ειδικά στη νοτιο­α­να­το­λική Μεσό­γειο.

Παράλ­ληλα, όπως τόνισε, σύμφωνα με μία πρό­σφατη μελέτη για την Ελλάδα παρα­τη­ρούν ότι υπάρχει μία μετα­τό­πιση της ξηρα­σίας από τα ανα­το­λικά προς τα δυτικά με κύριο φραγμό στην κλι­μα­τική αλλαγή να απο­τε­λεί η ορο­σειρά της Πίνδου.

«Στη θερ­μο­κρα­σία θα προ­σαρ­μο­στούμε. Εκεί που δεν θα μπο­ρέ­σουμε να προ­σαρ­μο­στούμε, είναι το νερό», υπο­γράμ­μισε ο κ. Νάστος.