Ελληνοτουρκικά: Γεραπετρίτης και Φιντάν καθόρισαν τα επόμενα βήματα λίγο πριν την επίσκεψη Ερντογάν στα κατεχόμενα

Τα επόμενα βήματα στα ελλη­νο­τουρ­κικά, ανα­ζη­τώ­ντας νέες ισορ­ρο­πίες μετά και την έγκριση από την Ελλάδα του Θαλάσ­σιου Χωρο­τα­ξι­κού Σχε­δια­σμού, σχε­διά­ζει η Αθήνα, καθώς η πρώτη «μετρη­μένη» αντί­δραση της τουρ­κι­κής πλευράς δεν προ­ε­ξο­φλεί και την συνο­λική «απά­ντηση» στις ελλη­νι­κές πρω­το­βου­λίες.

Ο Υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών Γιώργος Γερα­πε­τρί­της συνα­ντή­θηκε στην Κων­στα­ντι­νού­πολη και είχε ιδιω­τικό δείπνο με τον ομόλογό του, Χακάν Φιντάν, στο πλαίσιο της πεν­θή­με­ρης επί­σκε­ψής του στην Πόλη. Οι Υπουρ­γοί Εξω­τε­ρι­κών των δύο χωρών ανα­μέ­νε­ται να συνα­ντη­θούν και πάλι στην Αττά­λεια, στην Υπουρ­γική Σύνοδο του ΝΑΤΟ στις 14-15 Μαΐου.

Οι συνα­ντή­σεις αυτές επι­διώ­κουν να δώσουν ένα κλίμα κανο­νι­κό­τη­τας στις σχέσεις, παρά τα σοβαρά προ­βλή­ματα που έχουν ανα­δει­χθεί τις τελευ­ταίες εβδο­μά­δες. Παράλ­ληλα, απο­σκο­πούν στη δια­μόρ­φωση του πλαι­σίου, ώστε να καθο­ρι­στεί και να συμ­φω­νη­θεί η ημε­ρο­μη­νία σύγκλη­σης του Ανώ­τα­του Συμ­βου­λίου Συνερ­γα­σίας μεταξύ των δύο χωρών.

Το δείπνο των δύο ΥΠΕΞ έγινε λίγες ώρες πριν από τη φιέστα που ετοι­μά­ζε­ται για το Σάββατο στα Κατε­χό­μενα, με την επί­σκεψη Ερντο­γάν, όπου ο Τούρκος πρό­ε­δρος ανα­μέ­νε­ται να θέσει τέλος στη συζή­τηση για ομο­σπον­διακή λύση, απαι­τώ­ντας λύση δύο κρατών και συγ­χρό­νως να «τρα­βή­ξει το λουρί» στους Τουρ­κο­κύ­πριους που αντι­δρούν στην ισλα­μο­ποί­ηση που επι­χει­ρεί­ται από την Άγκυρα.

Είναι προ­φα­νές ότι οι εκδη­λώ­σεις και οι δηλώ­σεις από τα Κατε­χό­μενα επη­ρε­ά­ζουν το κλίμα και στα ελλη­νο­τουρ­κικά.

Ο Πρω­θυ­πουρ­γός Κυριά­κος Μητσο­τά­κης, σε συνέ­ντευξή του (στο vidcast «Direct» της ιστο­σε­λί­δας protothema.gr και στον δημο­σιο­γράφο Γιώργο Ευγε­νίδη), είχε θέσει το πλαίσιο των επό­με­νων κινή­σεων, επι­ση­μαί­νο­ντας ότι η Ελλάδα ασκεί πλήρως τα κυριαρ­χικά δικαιώ­ματά της και ότι θα επι­διω­χθεί να γίνει κανο­νικά το Ανώτατο Συμ­βού­λιο Συνερ­γα­σίας και η επί­σκεψή του στην Άγκυρα.

«Δεν υπάρχει κάποιο ζήτημα και κάποιος ιδιαί­τε­ρος λόγος, γιατί αυτή η συνά­ντηση θα έπρεπε να μετα­τε­θεί ή, ακόμα χει­ρό­τερα, να ανα­βλη­θεί. Επιμένω: όσο περισ­σό­τερο συζη­τούμε, τόσο καλύ­τερα είναι τα πράγ­ματα, έστω και αν δια­φω­νούμε. Και μπο­ρούμε να δια­φω­νούμε έντονα, αλλά πρέπει να μπο­ρούμε να δια­φω­νούμε πολι­τι­σμένα και δεν χρειά­ζε­ται σε καμία περί­πτωση η δια­φω­νία να οδηγεί αυτό­ματα σε ρητο­ρική έξαρση ή, ακόμα χει­ρό­τερα, σε στρα­τιω­τι­κο­ποί­ηση του βασικού ζητή­μα­τος που έχουμε με την Τουρκία», δήλωσε χαρα­κτη­ρι­στικά ο Πρω­θυ­πουρ­γός.

Στον σχε­δια­σμό της Αθήνας είναι η σύγκληση του Ανώ­τα­του Συμ­βου­λίου να μην μετα­τε­θεί επ’ αόρι­στον και πάντως να γίνει πριν από το καλο­καίρι, καθώς σε δια­φο­ρε­τική περί­πτωση θα δοθεί η εικόνα ενός μηχα­νι­σμού που αδρα­νο­ποιεί­ται, κάτι που δεν επι­θυ­μεί η κυβέρ­νηση. Και οι διμε­ρείς επαφές αλλά και η τακτική σύγκληση του Συμ­βου­λίου δίνουν μια εικόνα κανο­νι­κό­τη­τας και συγ­χρό­νως είναι χρή­σι­μες, προ­κει­μέ­νου να δια­τη­ρού­νται ανοιχτά τα κανάλια επι­κοι­νω­νίας σε υψηλό επίπεδο και να λει­τουρ­γούν και για την απο­συ­μπί­εση πιθανών εντά­σεων.

Παρά το γεγονός ότι η πρώτη αντί­δραση του τουρ­κι­κού ΥΠΕΞ ήταν ήπια και σε αυτό έπαιξε ρόλο και η συζή­τηση και η αλλη­λο­ε­νη­μέ­ρωση που είχαν οι Γερα­πε­τρί­της και Φιντάν στις Βρυ­ξέλ­λες, η Αθήνα ανη­συ­χεί, καθώς εκτι­μά­ται ότι η πίεση που δέχεται στο εσω­τε­ρικό η τουρ­κική κυβέρ­νηση από την αντι­πο­λί­τευση πιθα­νό­τατα να δρο­μο­λο­γή­σει και κινή­σεις επί του πεδίου.

Από τη στιγμή που εγκρί­θηκε ο ελλη­νι­κός ΘΧΣ τη Μεγάλη Τετάρτη, στην Τουρκία υπήρξε μια «υστε­ρική» αντί­δραση από τα ΜΜΕ και από τα κόμματα της αντι­πο­λί­τευ­σης, που κατη­γό­ρη­σαν την τουρ­κική κυβέρ­νηση και τον ίδιο τον Ερντο­γάν ότι απο­δέ­χθη­καν τα τετε­λε­σμένα που επέβαλε η Αθήνα στο Αιγαίο και στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο. Κύριο σημείο της κρι­τι­κής είναι ότι με τον ελλη­νικό ΘΧΣ νομι­μο­ποιεί­ται ο «Χάρτης της Σεβίλ­λης», ότι γίνεται απο­δε­κτή η «παρά­νομη κατά­ληψη» των νησιών και νησίδων του Αιγαίου και, κυρίως, το θέμα της επέ­κτα­σης των ελλη­νι­κών χωρικών υδάτων έως τα 12 ν.μ. , παρά το γεγονός, ότι αυτά τα δυνη­τικά όρια της αιγια­λί­τι­δας ζώνης δεν απο­τυ­πώ­νο­νται στον χάρτη που δόθηκε στη δημο­σιό­τητα.

Η δημο­σιο­ποί­ηση του ελλη­νι­κού ΘΧΣ ήταν η τελευ­ταία από μια σειρά κινή­σεων που έχουν προ­κα­λέ­σει παρο­ξυ­σμό στον τουρ­κικό Τύπο και στην αντι­πο­λί­τευση, αλλά και στους εθνι­κι­στές που στη­ρί­ζουν την κυβέρ­νηση Ερντο­γάν.

Η εξαγ­γε­λία του ελλη­νι­κού εξο­πλι­στι­κού προ­γράμ­μα­τος, ο σχε­δια­σμός της «Ασπίδας του Αχιλλέα», η αμυ­ντική ενί­σχυση της Κύπρου και η εμβά­θυνση των αμυ­ντι­κών σχέσεων με τις ΗΠΑ, η επί­σκεψη Μητσο­τάκη στο Ισραήλ, η εκδή­λωση ενδια­φέ­ρο­ντος της Chevron για το οικό­πεδο νότια της Κρήτης, σε περιοχή που επι­κα­λύ­πτει την λιβυκή πλευρά του Τουρ­κο­λι­βυ­κού Μνη­μο­νίου, αλλά και ο ρόλος της Ελλάδας και της Κύπρου ώστε να μην υπάρξει άνευ όρων εμπλοκή της Τουρ­κίας στην Ευρω­παϊκή Άμυνα, είναι ζητή­ματα που έχουν επι­βα­ρύ­νει αρκετά το κλίμα στην τουρ­κική πλευρά.

Η Άγκυρα είχε ανα­κοι­νώ­σει, κάτι που επι­βε­βαί­ωσε και ο Φιντάν την Πέμπτη, ότι έχει ολο­κλη­ρώ­σει τον δικό της ΘΧΣ (Θαλάσ­σιο Χωρο­τα­ξικό Σχε­δια­σμό), ο οποίος απο­τυ­πώ­νει όλες τις διεκ­δι­κή­σεις της σε Αιγαίο και Ανα­το­λική Μεσό­γειο, στο πλαίσιο της «Γαλά­ζιας Πατρί­δας» και ανα­μέ­νε­ται να τον κατα­θέ­σει στις αρμό­διες υπη­ρε­σίες του ΟΗΕ.

Κρίσιμο τεστ, ωστόσο, θα είναι το επόμενο διά­στημα η επα­νεκ­κί­νηση των εργα­σιών για την πόντιση του καλω­δίου Κρήτης–Κύπρου, καθώς και η θεσμο­θέ­τηση των Θαλάσ­σιων Πάρκων, θέματα τα οποία, όπως είπε ο Πρω­θυ­πουρ­γός, θα προ­χω­ρή­σουν κανο­νικά.

Σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες, πάντως, τα Θαλάσ­σια Πάρκα θα επα­νε­ξε­τα­στούν από το Υπουρ­γείο Εθνικής Άμυνας, οπότε θα χρεια­στεί εύλογο διά­στημα για την ορι­στι­κο­ποί­ησή τους, ενώ ανώτερη πηγή του ΥΠΕΞ τόνιζε ότι η επι­στροφή των ερευ­νη­τι­κών για την πόντιση του καλω­δίου δεν θα είναι άμεση. Η Αθήνα είναι προ­φα­νές ότι θέλει να κάτσει η «σκόνη» που σήκωσε η έγκριση του ΘΧΣ και να προ­χω­ρή­σει με πιο αργούς ρυθμούς στα δύο αυτά ζητή­ματα, τα οποία μπορεί να προ­κα­λέ­σουν εντά­σεις επί του πεδίου , σε μία περίοδο που τέτοιες απο­στα­θε­ρο­ποι­η­τι­κές κατα­στά­σεις είναι ανε­πι­θύ­μη­τες.

Η Κυβέρ­νηση εκτιμά ότι δεν υπάρχει βιασύνη για τα επόμενα βήματα καθώς πρω­το­βου­λίες όπως αυτή με την Chevron, αλλά και με τον ΘΧΣ, δια­ψεύ­δουν όσους θεω­ρού­σαν, στην απέ­να­ντι πλευρά του Αιγαίου αλλά και στο εσω­τε­ρικό, ότι η Ελλάδα απο­δέ­χε­ται την ετε­ρο­βαρή ερμη­νεία της Δια­κή­ρυ­ξης των Αθηνών, που προ­βά­λει η Τουρκία, θεω­ρώ­ντας ότι τα «ήρεμα νερά» συν­δέ­ο­νται και με την αποχή από την άσκηση των κυριαρ­χι­κών δικαιω­μά­των της Ελλάδας.

Αυτό δημιουρ­γεί αρκετά προ­βλή­ματα στο θέμα της ηλε­κτρι­κής δια­σύν­δε­σης, η οποία δεν μπορεί να ανα­βάλ­λε­ται επ’ αόρι­στον, καθώς απο­τε­λεί ένα μεγάλο project ευρω­παϊ­κού ενδια­φέ­ρο­ντος, στο οποίο εμπλέ­κο­νται και σημα­ντικά οικο­νο­μικά και επι­χει­ρη­μα­τικά συμ­φέ­ρο­ντα και είναι έργο γεω­στρα­τη­γι­κής σημα­σίας.

Είναι σημα­ντικό, πάντως, εφόσον ολο­κλη­ρω­θεί η δια­δι­κα­σία σχε­δια­σμού όλων των χαρτών που συνο­δεύ­ουν τον ΘΧΣ και η κατά­θεσή τους στην Κομι­σιόν, να ξεκι­νή­σει και η έμπρα­κτη εφαρ­μογή του. Διότι αυτό θα του προσ­δώ­σει εγκυ­ρό­τητα και αξιο­πι­στία επί του πεδίου, καθώς μέχρι τότε θα παρα­μέ­νει απλώς μια θεω­ρη­τική απο­τύ­πωση, έστω και σε κοι­νο­τικό πλαίσιο , των αξιώ­σεων της Ελλάδας επί των θαλάσ­σιων ζωνών, σημα­ντικό μέρος των οποίων αμφι­σβη­τεί και διεκ­δι­κεί η Τουρκία. Η Αθήνα οφείλει επίσης συντε­ταγ­μένα να προ­χω­ρή­σει στην υιο­θέ­τηση των ευθειών γραμμών βάσης και του κλει­σί­μα­τος των Κόλπων οι οποίες χρη­σι­μο­ποι­ή­θη­καν για την χάραξη του ΘΧΣ

Παρά την προσ­δο­κία ότι με την έγκριση του ΘΧΣ και με τη δημο­σιο­ποί­ηση του αντί­στοι­χου τουρ­κι­κού σχε­δια­σμού θα υπήρχε δια­πι­στω­μένη διαφορά που θα μπο­ρούσε να οδη­γή­σει σε προ­σφυγή σε διεθνή δικαιο­δο­σία, είναι προ­φα­νές ότι τα εμπόδια που υπήρχαν μέχρι τώρα για μια τέτοια εξέλιξη παρα­μέ­νουν. Και το γεγονός, μάλιστα, ότι η Ελλάδα έχει επι­σή­μως εγκρί­νει έναν χάρτη που απο­τυ­πώ­νει το μέγιστο των αξιώ­σεών της σε θαλάσ­σιες ζώνες καθιστά ακόμη πιο δύσκολη απέ­να­ντι στην κοινή γνώμη ,την επίλυση της δια­φο­ράς, είτε μέσω δια­πραγ­μα­τεύ­σεων είτε μέσω του Διε­θνούς Δικα­στη­ρίου της Χάγης, καθώς δεν θα δικαιώ­νει απο­λύ­τως την ελλη­νική θέση, όπως αυτή απο­τυ­πώ­θηκε στον ΘΧΣ.

Οι θέσεις δε της Τουρ­κίας, περί μη άσκησης του δικαιώ­μα­τος της Ελλάδας για επέ­κταση των χωρικών υδάτων έως τα 12 ν.μ., για νησίδες «απροσ­διο­ρί­στου κυριαρ­χίας» και για μηδε­νική ή μειω­μένη επήρεια των νησιών, είναι προ­φα­νές ότι δεν απο­τε­λούν καν σημείο εκκί­νη­σης συζή­τη­σης ή και δια­πραγ­μά­τευ­σης για τη σύνταξη συνυ­πο­σχε­τι­κού.

Με ενδια­φέ­ρον ανα­μέ­νε­ται η αντί­δραση της Τουρ­κίας σε ένα ακόμη μέτωπο, καθώς έχει απο­δυ­θεί σε έναν αγώνα ανα­τρο­πής της από­φα­σης των «τουρ­κο­γε­νών κρατών» της Κεντρι­κής Ασίας να ανοί­ξουν πρε­σβείες στη Λευ­κω­σία και να συνυ­πο­γρά­ψουν Κοινή Δια­κή­ρυξη με την Ε.Ε. (4 Απρι­λίου), στην οποία υιο­θε­τού­νται τα ψηφί­σματα του ΣΑ του ΟΗΕ 541 (1983) και 550 (1984), που αφορούν το Κυπριακό και κατα­δι­κά­ζουν την ανα­κή­ρυξη του ψευ­δο­κρά­τους.

Στη Σύνοδο Κορυφής συμ­με­τεί­χαν οι ηγέτες του Καζακ­στάν, της Κιρ­γι­ζίας, του Τατζι­κι­στάν, του Τουρ­κμε­νι­στάν και του Ουζ­μπε­κι­στάν, ενώ πρε­σβείες στη Λευ­κω­σία άνοιξαν το Ουζ­μπε­κι­στάν, το Καζακ­στάν και το Τουρ­κμε­νι­στάν. Οι κινή­σεις αυτές απο­τέ­λε­σαν σοβαρό πλήγμα για το κύρος του ίδιου του Τ. Ερντο­γάν, ο οποίος έχει επεν­δύ­σει πολι­τικά και διπλω­μα­τικά στον λεγό­μενο Οργα­νι­σμό Τουρ­κο­γε­νων Κρατών, και η κυβέρ­νησή του δέχθηκε σφοδρή κριτική από την αντι­πο­λί­τευση, που έκανε λόγο για «ήττα» της Τουρ­κίας.

Τόσο ο κ. Ερντο­γάν όσο και ο Χ. Φιντάν έχουν δηλώσει ότι γίνο­νται, εκτός δημό­σιας σφαίρας, παρεμ­βά­σεις τους ώστε να ανα­τρα­πεί αυτή η κατά­σταση και τις επό­με­νες ημέρες προ­γραμ­μα­τί­ζε­ται μια σειρά κινή­σεων με επί­κε­ντρο τα Κατε­χό­μενα.

Στις 1-2 Μαΐου, στη Λευ­κω­σία, με «οικο­δε­σπότη» την «Τουρ­κική Δημο­κρα­τία της Βόρειας Κύπρου», συνε­δρί­ασε η Αντι­προ­σω­πεία του Συμ­βου­λίου των Πρε­σβύ­τε­ρων, ένας από τους θεσμούς του Οργα­νι­σμού Τουρ­κο­γε­νών Κρατών , με σκοπό να μετρια­στούν οι εντυ­πώ­σεις από το άνοιγμα των πρε­σβειών στη Λευ­κω­σία.

Το Σάββατο στην επί­σκεψη του στα Κατε­χό­μενα ο Ερντο­γαν θα εγκαι­νιά­σει το νέο «Προ­ε­δρικό Μέγαρο» και το συγκρό­τημα «κυβερ­νη­τι­κών» κτιρίων στην κατε­χό­μενη Λευ­κω­σία, τα οποία κατα­σκευά­στη­καν με τη συν­δρομή της Άγκυρας. Ο Τούρκος Πρό­ε­δρος έτσι θα δείξει την πλήρη στήριξή του στο ψευ­δο­κρά­τος και ανα­μέ­νε­ται, βεβαίως, να επα­να­λά­βει τη θέση περί «δύο κρατών» και να επι­τε­θεί σε ξένους παρά­γο­ντες που παρεμ­βαί­νουν και υπο­στη­ρί­ζουν την Κυπριακή Δημο­κρα­τία, στο­χεύ­ο­ντας ουσια­στικά τα βέλη του στο Ισραήλ, την Ελλάδα αλλά και τις ΗΠΑ.

Στο διά­στημα 1–4 Μαΐου, στα Κατε­χό­μενα, σε χώρους του παλιού αερο­δρο­μίου, πραγ­μα­το­ποιεί­ται η μεγάλη τουρ­κική έκθεση τεχνο­λο­γίας «TEKNOFEST», η οποία διε­ξά­γε­ται κάθε χρόνο στην Κων­στα­ντι­νού­πολη και σε μια άλλη πόλη της Τουρ­κίας. Φέτος, απο­φα­σί­στηκε η δεύτερη αυτή έκθεση να γίνει στην κατε­χό­μενη Λευ­κω­σία, ως ένδειξη στή­ρι­ξης στην «ΤΔΒΚ» αλλά και ενσω­μά­τω­σής της στην Τουρκία.

Πηγή: protothema.gr