Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Εμβολιασμού 2025: «Ο εμβολιασμός είναι ανθρώπινο δικαίωμα και είναι εφικτό να γίνει πραγματικότητα για όλους»

Τα εμβόλια απο­τε­λούν ένα από τα μεγα­λύ­τερα επι­τεύγ­ματα της ανθρω­πό­τη­τας. Αυτό έρχεται να μας υπεν­θυ­μί­σει η φετινή Ευρω­παϊκή Εβδο­μάδα Εμβο­λια­σμού από τις 27 Απρι­λίου μέχρι τις 3 Μαΐου 2025, καθώς και το ότι «ο εμβο­λια­σμός είναι ανθρώ­πινο δικαί­ωμα και είναι εφικτό να γίνει πραγ­μα­τι­κό­τητα για όλους». Τα τελευ­ταία 50 χρόνια, χάρη στον εμβο­λια­σμό με βασικά εμβόλια, έχουν σωθεί του­λά­χι­στον 154 εκα­τομ­μύ­ρια ζωές, που ισο­δυ­να­μεί με 6 ζωές το λεπτό, κάθε μέρα, για πέντε δεκα­ε­τίες. Κατά τη διάρ­κεια αυτής της περιό­δου, ο εμβο­λια­σμός συνέ­βαλε στη βελ­τί­ωση της βρε­φι­κής επι­βί­ω­σης κατά 40% παγκο­σμίως, με απο­τέ­λε­σμα περισ­σό­τερα παιδιά από ποτέ στην ανθρώ­πινη ιστορία να μπορούν να χαρούν τα πρώτα τους γενέ­θλια. Εκτι­μά­ται ότι το 60% των ανθρώ­πων που έχουν σωθεί χάρη στα εμβόλια οφεί­λουν τη σωτηρία τους απο­κλει­στικά στο εμβόλιο της ιλαράς.

Αντι­θέ­τως, ο μη εμβο­λια­σμός, αλλά και η καθυ­στέ­ρηση του εμβο­λια­σμού, δημιουρ­γεί θύλακες ανεμ­βο­λί­α­στων ή ατελώς εμβο­λια­σμέ­νων ατόμων, γεγονός που ευνοεί την κυκλο­φο­ρία και τη μετά­δοση μετα­δο­τι­κών ασθε­νειών. Έτσι, τίθεται σε κίνδυνο η υγεία των ανεμ­βο­λί­α­στων και των ατελώς εμβο­λια­σμέ­νων ατόμων (επί­νο­σων) και ιδίως των ευά­λω­των ατόμων με αυξη­μένο κίνδυνο σοβαρών επι­πλο­κών ή και θανάτου.  Σε αυτά συγκα­τα­λέ­γο­νται άτομα που δεν μπορούν να εμβο­λια­στούν λόγω ηλικίας (όπως τα βρέφη που δεν έχουν συμπλη­ρώ­σει την απαι­τού­μενη ηλικία για εμβο­λια­σμό) ή λόγω ιατρι­κών αντεν­δεί­ξεων (όπως τα άτομα με σοβαρές χρόνιες παθή­σεις ή ανο­σο­κα­τα­στολή). Η ευα­λω­τό­τητα όλων μας αυξά­νε­ται όσο η συλ­λο­γική ανοσία υπο­χω­ρεί.

Ιδιαί­τερα σημα­ντική είναι η προ­στα­σία έναντι νοση­μά­των των εγκύων, μέσω του έγκαι­ρου εμβο­λια­σμού τους, για την πρόληψη σοβαρών επι­πλο­κών και θανάτου τόσο των ιδίων όσο  και των μελ­λο­ντι­κών βρεφών τους. Φέτος, η Παγκό­σμια Ημέρα Υγείας στις 7 Απρι­λίου 2025 , σημα­το­δό­τησε την έναρξη μιας ετήσιας εκστρα­τείας αφιε­ρω­μέ­νης στην υγεία της μητέρας και του νεογνού. Το αδρα­νο­ποι­η­μένο εμβόλιο της επο­χι­κής γρίπης και το εμβόλιο που περιέ­χει κοκκύτη, είναι ασφαλή, απο­τε­λε­σμα­τικά και συνι­στώ­νται κατά τη διάρ­κεια της εγκυ­μο­σύ­νης. Τα αντι­σώ­ματα που ανα­πτύσ­σο­νται ως απά­ντηση σε αυτά τα εμβόλια προ­στα­τεύ­ουν την έγκυο σε μια περίοδο που το ανο­σο­ποι­η­τικό της σύστημα είναι εξα­σθε­νη­μένο και μετα­φέ­ρο­νται στο έμβρυο για την προ­στα­σία του τους πρώτους μήνες  ζωής του. Οι έγκυες με υπο­κεί­μενα νοσή­ματα θα πρέπει επίσης να εμβο­λιά­ζο­νται κατά της νόσου COVID-19. Ιδανικά, πριν την εγκυ­μο­σύνη, συστή­νε­ται ο εμβο­λια­σμός της γυναί­κας με το εμβόλιο ιλαράς-ερυθράς-παρωτίτιδας, καθώς η μόλυνση της εγκύου από τους ιούς ιλαράς  ερυθράς μπορεί να βλάψει σοβαρά το έμβρυο.

Η πολιο­μυ­ε­λί­τιδα είναι ένα νόσημα που μπορεί να προ­κα­λέ­σει μόνιμη παρά­λυση. Περισ­σό­τε­ρες από 20 εκα­τομ­μύ­ρια παρα­λύ­σεις έχουν απο­τρα­πεί χάρη στην απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα του εμβο­λίου. Η εκρί­ζωση της πολιο­μυ­ε­λί­τι­δας είναι εφικτή και κάθε δόση εμβο­λίου μετράει.

Η ιλαρά και ερυθρά είναι νοσή­ματα με υψηλή μετα­δο­τι­κό­τητα που μπορούν επίσης να εξα­λει­φθούν. Το 2024, περισ­σό­τε­ροι από 127.000 άνθρω­ποι νόσησαν από ιλαρά στην Ευρω­παϊκή Περι­φέ­ρεια και οι μισοί νοση­λεύ­τη­καν. Το εμβόλιο είναι απο­τε­λε­σμα­τικό και ασφαλές. Λιγό­τερο από το 5% των εμβο­λια­σμέ­νων με δύο δόσεις μπορεί να νοσή­σουν με ιλαρά, ωστόσο αυτοί προ­στα­τεύ­ο­νται από τις σοβαρές επι­πλο­κές της νόσου. Ιδιαί­τερη έμφαση πρέπει να δοθεί στον έγκαιρο εμβο­λια­σμό των επί­νο­σων ατόμων με τη δεύτερη δόση του εμβο­λίου, καθώς φαί­νε­ται ότι στην χώρα μας τα συγκε­κρι­μένα ποσοστά εμβο­λια­σμού είναι πιο χαμηλά σε σχέση με άλλα εμβόλια.

Ο ιός των ανθρω­πί­νων θηλω­μά­των HPV ανευ­ρί­σκε­ται στην πλειο­νό­τητα των καρ­κί­νων των γεν­νη­τι­κών οργάνων, του πρωκτού και του στο­μα­το­φά­ρυγγα και προ­σβάλ­λει και τα δύο φύλα. Επίσης ανευ­ρί­σκε­ται σχεδόν στο σύνολο των προ­καρ­κι­νι­κών αλλοιώ­σεων του καρ­κί­νου του τρα­χή­λου της μήτρας. Ο εμβο­λια­σμός κατά του ιού είναι πάνω από 90% απο­τε­λε­σμα­τι­κός στην πρόληψη του καρ­κί­νου του τρα­χή­λου της μήτρας και στην πρόληψη σημα­ντι­κού ποσο­στού καρ­κί­νων που οφεί­λο­νται στην μόλυνση από τον ιό.

Ο εμβο­λια­σμός δεν σταματά στην παιδική ηλικία αλλά αφορά και στον ενήλικο πλη­θυ­σμό. Οι ενή­λι­κες με υπο­κεί­μενα νοσή­ματα και οι ηλι­κιω­μέ­νοι δια­τρέ­χουν υψη­λό­τερο κίνδυνο σοβαρής νόσησης και θανάτου από τον ιό γρίπης, COVID-19, τον πνευ­μο­νιό­κοκκο και τον ανα­πνευ­στικό συγκυ­τιακό ιό (RSV).

Εκ των ων ουκ άνευ είναι η προ­στα­σία των επαγ­γελ­μα­τιών υγείας και των αγα­πη­μέ­νων τους από λοιμώδη νοσή­ματα στα οποία εκτί­θε­νται καθη­με­ρινά. Παράλ­ληλα, οι επαγ­γελ­μα­τίες υγείας έχουν την υπο­χρέ­ωση εμβο­λια­ζό­με­νοι να προ­στα­τεύ­ουν τους ασθε­νείς τους από νοσή­ματα που προ­λαμ­βά­νο­νται με εμβο­λια­σμό.

Ο ΕΟΔΥ, ανα­γνω­ρί­ζο­ντας την αξία των εμβο­λια­σμών, προ­βαί­νει σε πλήθος δράσεων με σκοπό την προ­α­γωγή τους. Συγκε­κρι­μένα:

·       Προέβη σε μελέτη εμβο­λια­στι­κής κάλυψης του παι­δι­κού πλη­θυ­σμού της Επι­κρά­τειας με ανάλυση δεδο­μέ­νων ηλε­κτρο­νι­κής συντα­γο­γρά­φη­σης (εκτε­λε­σμέ­νες συντα­γές) και στο­χεύει σε περαι­τέρω ανα­λύ­σεις στον ενήλικο πλη­θυ­σμό

·       Εκπό­νησε μελέτη για την κατα­γραφή των γνώσεων, στάσεων και συνη­θειών σχετικά με  τα εμβόλια κατά της COVID-19 και  της γρίπης

·       Διορ­γα­νώ­νει δράσεις για την αντι­με­τώ­πιση της διστα­κτι­κό­τη­τας έναντι των εμβο­λια­σμών που αφορούν στο γενικό πλη­θυ­σμό (καμπά­νιες ενη­μέ­ρω­σης) και στους επαγ­γελ­μα­τίες Πρω­το­βάθ­μιας Φρο­ντί­δας Υγείας (εκπαι­δευ­τικά σεμι­νά­ρια ανά ΥΠΕ)

·       Με αφορμή την πρό­σφατη επι­δη­μία ιλαράς, από τις αρχές του έτους 2024 διε­νερ­γεί δράσεις εμβο­λια­σμού σε πλη­θυ­σμούς Ρομά με το εμβόλιο MMR και κατα­γρά­φει την εμβο­λια­στική τους κάλυψη

Ο εμβο­λια­σμός είναι ανθρώ­πινο δικαί­ωμα και είναι εφικτό να γίνει πραγ­μα­τι­κό­τητα για όλους.