Καρκίνος Μαστού: Πρόληψη, έγκαιρη διάγνωση και ορθή θεραπεία – Ογκοπλαστική χειρουργική και ποιότητα ζωής

ΔΟΚΤΩΡ ΕΙΡΗΝΗ ΑΓΓΕΛΙΔΟΥ-ΧΑΙΡΕΤΗ MD PhD, ΜΑΙΕΥΤΗΡΑΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ-ΟΓΚΟΛΟΓΟΣ, ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΜΑΣΤΟΥ

• Επι­στη­μο­νική Διευ­θύ­ντρια της Μονάδας Μαστού Ρόδου Euromedica, Δρ. Ιατρι­κής Σχολής Πανε­πι­στη­μίου Αθηνών στον Καρκίνο του Μαστού, Επι­στη­μο­νι­κός Συνερ­γά­της ΙΑΣΩ Αθηνών και Ιατρι­κού Κέντρου Αθηνών, Εξει­δι­κευ­μένη στη Λαπα­ρο­σκο­πική και Ενδο­σκο­πική Χει­ρουρ­γική στη Γερ­μα­νία και μέλος της Ευρω­παϊ­κής Γυναι­κο­λο­γι­κής Εται­ρείας Λαπαροσκόπησης-Ενδοσκόπησης ESGE, Τ. Επι­με­λή­τρια Προ­παι­δευ­τι­κής Πανε­πι­στη­μια­κής Κλι­νι­κής Δρέσδης Γερ­μα­νίας και Υπεύ­θυνη του Κέντρου Μαστού

Μία στις οκτώ γυναί­κες θα ανα­πτύ­ξει καρκίνο του μαστού και 1 στις 4 είναι μικρό­τερη των 55 ετών. Ο καρ­κί­νος του μαστού αφορά στο 1% των περι­στα­τι­κών άνδρες.

Πρέπει να γνω­ρί­ζουμε τους παρά­γο­ντες κιν­δύ­νου και να ενι­σχύ­ουμε τους προ­στα­τευ­τι­κούς παρά­γο­ντες, ώστε να προ­λη­φθεί πρω­το­γε­νώς ο καρ­κί­νος του μαστού.

Παρά­γο­ντες κιν­δύ­νου: η ηλικία, η λευκή φυλή, η γενε­τική προ­διά­θεση, το οικο­γε­νειακό ιστο­ρικό, ο προη­γη­θείς καρ­κί­νος ( του μαστού, των ωοθηκών), η αυξη­μένη πυκνό­τητα και οι υπερ­πλα­στι­κές αλλοιώ­σεις του μαστού, η προη­γη­θείσα ακτι­νο­θε­ρα­πεία στο θώρακα, η πρώιμη εμμη­ναρχή, η καθυ­στε­ρη­μένη εμμη­νό­παυση, η ατοκία, η αυξη­μένη ηλικία κατά τον 1ο τοκετό (>30 ετών), η παχυ­σαρ­κία, το κάπνι­σμα, ο σακ­χα­ρώ­δης δια­βή­της και το αλκοόλ.

Προ­στα­τευ­τι­κοί παρά­γο­ντες: Ο μητρι­κός θηλα­σμός από 1,5 έτος, η σωμα­τική άσκηση 3-5 ώρες την εβδο­μάδα, η υγιεινή δια­τροφή (με φυτικές ίνες, πολυα­κό­ρε­στα λίπη, συμπλη­ρώ­ματα βιτα­μί­νης D και A), η αποφυγή μακρο­χρό­νιας ορμο­νι­κής υπο­κα­τά­στα­σης στην εμμη­νό­παυση και μακρο­χρό­νιας χρήσης αντι­συλ­λη­πτι­κών, η αντι­με­τώ­πιση της αϋπνίας και η αποφυγή τοξικών ουσιών στην εμβρυική και παιδική ζωή.

Μόνο 10% των ασθενών έχουν γενε­τικό υπό­βα­θρο, λόγω μεταλ­λά­ξεων των γονι­δίων κυρίως BRCA-1 και BRCA-2. Με μία εξέταση αίματος μπορούν οι γυναί­κες να δια­γνω­σθούν αν είναι φορείς των μεταλ­λά­ξεων αυτών και να μπουν σε πρό­γραμμα εντα­τι­κής παρα­κο­λού­θη­σης από τα 25 έτη.

Για την καλή πρό­γνωση, μεγάλη σημασία παίζει η πρώιμη διά­γνωση. Συνι­στάμε ετήσιο προ­λη­πτικό έλεγχο σε ειδικό μαστο­λόγο από το 25ο έτος της ζωής, αν υπάρχει οικο­γε­νής προ­διά­θεση και από το 30ο έτος στο γενικό πλη­θυ­σμό.

Σύμφωνα με τις διε­θνείς κατευ­θυ­ντή­ριες οδηγίες του 2024 όλες οι γυναί­κες πρέπει να υπο­βάλ­λο­νται από τα 40 έτη και άνω σε ψηφιακή μαστο­γρα­φία ανά 1 με 2 έτη. Μελέτες έδειξαν μείωση της θνη­σι­μό­τη­τας με τη χρήση της κατά 25%. Ο ακτι­νο­γρα­φικά πυκνός μαστός όμως και οι ασθε­νείς κάτω των 40 ετών απο­τε­λούν την αχίλ­λειο πτέρνα της μαστο­γρα­φίας.

Συστή­νε­ται η διε­νέρ­γεια σύγ­χρο­νου υπε­ρη­χο­γρα­φή­μα­τος υψηλής ανά­λυ­σης, που απο­τε­λεί τη δια­γνω­στική μέθοδο εκλογής στις γυναί­κες αυτές. Πρό­σθε­τες τεχνι­κές είναι το έγχρωμο Doppler , η ελα­στο­γρα­φία και η 3D υπε­ρη­χο­γρα­φία, η μαγνη­τική τομο­γρα­φία και η τομο­σύν­θεση.

Μόλις δια­γνω­στεί το ύποπτο εύρημα (ψηλα­φητό ή μη) γίνεται η ιστο­λο­γική διά­γνωση με σύστημα βιοψίας υπό υπε­ρη­χο­γρα­φική ή μαστο­γρα­φική καθο­δή­γηση, υπό τοπική αναι­σθη­σία, χωρίς νοση­λεία, ανώδυνα (όχι παρα­κέ­ντηση με λεπτή βελόνη).

Επί καλο­ή­θους ευρή­μα­τος απο­φεύ­γε­ται το περιττό χει­ρουρ­γείο, ενώ επί κακο­ή­θους η ιστο­λο­γική διά­γνωση κατευ­θύ­νει τη θερα­πευ­τική αντι­με­τώ­πιση, εξα­το­μι­κευ­μένα για την κάθε ασθενή, με εξαι­ρε­τικά απο­τε­λέ­σματα στην επι­βί­ωση και ποιό­τητα ζωής. Παλαιό­τε­ρες τακτι­κές, με τις οποίες η ασθενής μάθαινε τη διά­γνωση μετά το χει­ρουρ­γείο μέσω ταχείας βιοψίας, χωρίς ενη­μέ­ρωση, χωρίς γνώση της βιο­λο­γίας του όγκου και χωρίς προ­εγ­χει­ρη­τικό σχε­δια­σμό, θεω­ρού­νται ξεπε­ρα­σμέ­νες.

Στη χει­ρουρ­γική θερα­πεία, που απο­τε­λεί τον ακρο­γω­νιαίο λίθο, δια­τη­ρούμε το μαστό στο 80 % των περι­πτώ­σεων με μεθό­δους ογκο­πλα­στι­κής (δηλαδή τεχνι­κές πλα­στι­κής χει­ρουρ­γι­κής με έξυπνες τομές και εσω­τε­ρι­κές μετα­φο­ρές κρημνών μαζικού αδένα ή και δέρ­μα­τος για κάλυψη του κενού που αφήνει η αφαί­ρεση του όγκου ή με τη μέθοδο της μείωσης- ανόρ­θω­σης των μαστών).

Στις περι­πτώ­σεις που πρέπει να εφαρ­μο­στεί η μαστε­κτομή η μοντέρνα τεχνική με δια­τή­ρηση δέρ­μα­τος ή και θηλής και άμεση απο­κα­τά­σταση με προ­θέ­ματα σιλι­κό­νης, δια­τα­τή­ρες (expanders) ή μυο­δερ­μα­τι­κούς κρη­μνούς του σώματός μας από την πλάτη ή την κοιλία προ­σφέ­ρουν εξαι­ρε­τικά αισθη­τικά απο­τε­λέ­σματα.

Έτσι η χει­ρουρ­γική του μαστού δεν συνε­πά­γε­ται πλέον τον ακρω­τη­ρια­σμό της γυναί­κας, αλλά μία τεχνικά εξει­δι­κευ­μένη, αισθη­τικά προ­σα­να­το­λι­σμένη επέμ­βαση που εξα­σφα­λί­ζει ποιό­τητα ζωής.

Προ­ο­πτική μελέτη μου για τα απο­τε­λέ­σματα και την επί­δραση των σύγ­χρο­νων τεχνι­κών μαστε­κτο­μής στην ποιό­τητα της ζωής των ασθενών δημο­σιεύ­θηκε στο υψηλής επι­στη­μο­νι­κής αξίας διεθνές ιατρικό περιο­δικό European Journal of Cancer EJC τον 11ο-2022, ενώ άλλη προ­ο­πτική μελέτη μου για τα απο­τε­λέ­σματα και την επί­δραση των και­νο­τό­μων χει­ρουρ­γι­κών τεχνι­κών ογκο­πλα­στι­κής με δια­τή­ρηση του μαστού στην ποιό­τητα της ζωής των ασθενών δημο­σιεύ­θηκε στο υψηλής επι­στη­μο­νι­κής αξίας ιατρικό περιο­δικό The Breast τον 4ο-2023.

Το βραβείο Ιατρι­κής Και­νο­το­μίας και Πρω­το­πο­ρίας μου απο­νε­μή­θηκε για το έργο μου στη χει­ρουρ­γική του μαστού, κατά το 9ο Συμπο­σίο Ιατρι­κής Αριστείας-Καινοτομίας στην Αθήνα τον 6ο- 2023 και το 10ου αντί­στοιχο συμπό­σιο την 1η -6-2024.

Με την ομάδα μου πραγ­μα­το­ποιούμε καθη­με­ρινά όλο το φάσμα των χει­ρουρ­γι­κών επεμ­βά­σεων καλο­ή­θων και κακο­ή­θων παθή­σεων του μαστού, εφαρ­μό­ζο­ντας όλες τις σύγ­χρο­νες τεχνι­κές ογκο­πλα­στι­κής χει­ρουρ­γι­κής και την τεχνική του λεμ­φα­δένα φρουρού, που απο­τε­λεί την ενδε­δειγ­μένη χει­ρουρ­γική θερα­πεία της μασχά­λης στον καρκίνο του μαστού. Παράλ­ληλα πραγ­μα­το­ποιούμε την πλέον σύγ­χρονη δια­γνω­στική και συμ­βου­λευ­τική των παθή­σεων του μαστού και την παρα­κο­λού­θησή τους. Το ποσοστό ίασης των ασθενών μου με καρκίνο του μαστού είναι σχεδόν 100%.

Με τα σύγ­χρονα δια­γνω­στικά μέσα και χει­ρουρ­γι­κές τεχνι­κές, καθώς και την εξέλιξη της ακτι­νο­θε­ρα­πείας και των συστη­μα­τι­κών θερα­πειών (χημειο-, ορμονο- ανο­σο­θε­ρα­πειών και μορια­κών θερα­πειών) μπορεί να ιαθεί ο καρ­κί­νος του μαστού. Το άλφα και το ωμέγα είναι η πρώιμη διά­γνωση και η έγκαιρη θερα­πεία. Ο προ­λη­πτι­κός ετήσιος έλεγχος σε ειδικό μαστο­λόγο σώζει ζωές.