Παγκόσμια Ημέρα Ηλικιωμένων: Η Ελλάδα στις πλέον γερασμένες χώρες της Ε.Ε.

«Στην Ελλάδα, σε αντί­θεση με άλλες ευρω­παϊ­κές χώρες, η διεθνής αυτή ημέρα περνάει συνήθως σχεδόν απα­ρα­τή­ρητη παρόλο που η γήρανση προ­βλη­μα­τί­ζει ιδιαί­τερα καθώς ενώ ο συνο­λι­κός πλη­θυ­σμός μας αυξή­θηκε κατά 39% ανάμεσα στις αρχές της πρώτης μετα­πο­λε­μι­κής δεκα­ε­τίας και σήμερα, οι 65 ετών και άνω αυξή­θη­καν 4,6 φορές (από 520 χιλ. σε 2,4 εκα­τομ­μύ­ρια) ενώ οι 85 ετών και άνω πολ­λα­πλα­σιά­στη­καν επί 20 (600 χιλ. σήμερα έναντι 30 μόλις χιλ. το 1951)».

Αυτά τονίζει στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρα­κτο­ρείο Ειδή­σεων ο Βύρων Κοτζα­μά­νης, Διευ­θυ­ντής του Ινστι­τού­του Δημο­γρα­φι­κών Ερευνών και Μελετών (ΙΔΕΜ), με αφορμή την Παγκό­σμια Ημέρα των Ηλι­κιω­μέ­νων, που τα Ηνωμένα Έθνη έχουν θεσπί­σει από το 1990 να τιμάται την 1η Οκτω­βρίου κάθε έτους.

Η χώρα μας, συνε­χί­ζει ο επι­στή­μο­νας, έχοντας το 23% του πλη­θυ­σμού της 65 ετών και άνω εντάσ­σε­ται σήμερα στις πλέον γερα­σμέ­νες χώρες της Ε.Ε ενώ θα παρα­μεί­νει στην ομάδα αυτή και τις τρεις επό­με­νες δεκα­ε­τίες. Ταυ­τό­χρονα, χαρα­κτη­ρί­ζε­ται και από έντονες χωρικές δια­φο­ρο­ποι­ή­σεις καθώς το ποσοστό των 65 ετών και άνω κυμαί­νε­ται από 12,6% (ελά­χι­στο, Π.Ε Μυκόνου) έως 33,9 % (μέγιστο, Π.Ε Ευρυ­τα­νίας).

Οδεύ­ουμε, επο­μέ­νως, σύμφωνα με τον ίδιο, προς έναν εκρη­κτικό συν­δυα­σμό «γήραν­σης» και «υπερ­γη­ρίας» σε περισ­σο­τέ­ρους από 1 στους 4 Νομούς της χώρας μας, με απο­τέ­λε­σμα σύντομα (πολύ πριν το 2050) να έχουμε μια ομάδα όπου το 1/3 του πλη­θυ­σμού τους θα είναι 65 ετών και άνω, ενώ ταυ­τό­χρονα το 1/4 εξ αυτών θα είναι «υπέρ­γη­ροι».

Λαμ­βά­νο­ντάς υπόψη δε ότι στις μετά το 1970 γενεές έχουμε μείωση της γαμη­λιό­τη­τας και αύξηση τόσο των δια­ζυ­γίων όσο και του ποσο­στού αυτών που δεν θα απο­κτή­σουν παιδιά θα έχουμε ένα διαρκώς αυξα­νό­μενο πλήθος ατόμων που θα βρεθεί μετά τα 65 του με πολύ λίγα άτομα στο στενό του οικο­γε­νειακό περι­βάλ­λον. Το κράτος προ­νοίας -και όχι η οικογένεια- θα κληθεί επο­μέ­νως να καλύψει όλο και περισ­σό­τερο τις ανάγκες των ατόμων αυτών με δεδο­μένο ότι τα κόστη θα είναι αδύ­να­τον να καλυ­φθούν από τους ιδίους .

O κ. Κοτζα­μά­νης τονίζει επίσης ότι η ραγδαία αύξηση του αριθμού των ηλι­κιω­μέ­νων ανα­δει­κνύει, εκτός των άλλων, και τη σημασία της προ­α­γω­γής της υγείας καθ’ όλη τη διάρ­κεια της ζωής. Δεν είναι καθόλου τυχαίο δε ότι για το 2024 τα Ηνωμένα Έθνη επέ­λε­ξαν σαν κεντρικό θέμα της Διε­θνούς Ημέρας των ηλι­κιω­μέ­νων το «Γήρανση με αξιο­πρέ­πεια: Η σημασία της ενί­σχυ­σης των συστη­μά­των υγείας και φρο­ντί­δας για τους ηλι­κιω­μέ­νους παγκο­σμίως». Βρι­σκό­μα­στε πλέον και στην Ελλάδα, ανα­φέ­ρει, όπως άλλωστε και στις περισ­σό­τε­ρες γηρά­σκου­σες ανε­πτυγ­μέ­νες χώρες, σε μια κρίσιμη καμπή, σε μια αβέβαιη μετα­βα­τική περίοδο.

Η μέλ­λουσα ιστορία της γήραν­σής μας δεν έχει ακόμη γραφεί και οι κοι­νω­νι­κοί φορείς διστά­ζουν να επι­λέ­ξουν ανάμεσα στα υπάρ­χο­ντα σενάρια, σενάρια που δεν έχουν ούτε την ίδια οικο­νο­μική και κοι­νω­νική βαρύ­τητα, ούτε τις ίδιες πιθα­νό­τη­τες επα­λή­θευ­σης. Η χει­ρό­τερη επιλογή συνί­στα­ται, κατά τη γνώμη του στον εγκλω­βι­σμό της κοι­νω­νίας μας στις υπάρ­χου­σες δομές και μηχα­νι­σμούς λει­τουρ­γίας, στους παρό­ντες μηχα­νι­σμούς σύλ­λη­ψης και θεώ­ρη­σης των «προ­βλη­μά­των», στην εμμονή στα ισχύ­ο­ντα συστή­ματα αφαί­ρε­σης κοι­νω­νι­κών πόρων και ανα­δια­νο­μής.

Η καλύ­τερη, σύμφωνα με τον ίδιο, συνί­στα­ται στη διεύ­ρυνση των ηλι­κια­κών συνόρων, στη δημιουρ­γία εναλ­λα­κτι­κών επι­λο­γών ανάμεσα στην εργασία, τον ελεύ­θερο χρόνο και την εκπαί­δευση στη διάρ­κεια των δια­δο­χι­κών κύκλων της ζωής, στη μερική κατάρ­γηση των τειχών που δια­χω­ρί­ζουν την ενεργή από τη μη ενεργή ζωή, στην ανά­δειξη και αξιο­ποί­ηση του τερα­στίου απο­θέ­μα­τος δυνά­μεων και πόρων που κατέ­χουν τα άτομα της απο­κα­λού­με­νης ευσχή­μως «τρίτης» ή ακόμη και «τέταρ­της» ηλικίας». Συνί­στα­ται, επίσης, στη δόμηση νέων πολι­τι­κών, στην «επα­νε­φεύ­ρεση» της γήραν­σης και στην ανα­δό­μηση των θεσμών, στην αλλαγή των νοο­τρο­πιών, στην ανα­θε­ώ­ρηση της οπτικής γωνίας σύλ­λη­ψης και προ­σέγ­γι­σης του «προ­βλή­μα­τος» και, τέλος, στη δυνα­μική, οργα­νω­μένη εμφά­νιση στο προ­σκή­νιο των άμεσα ενδια­φε­ρο­μέ­νων που θα πάψουν να απο­τε­λούν μόνον στα­τι­στι­κές κατη­γο­ρίες.

Για να κατα­λή­ξει τονί­ζο­ντας:

«Η πρό­κληση είναι παρούσα: Από τις λύσεις που θα δοθούν, θα κριθεί και στη χώρα μας αν ο κοι­νω­νι­κός στιγ­μα­τι­σμός, η περι­θω­ριο­ποί­ηση των «ηλι­κιω­μέ­νων» -επάγωγο της έως σήμερα θεω­ρού­με­νης απου­σίας «συλ­λο­γι­κής χρη­σι­μό­τη­τάς» τους- θα αρθεί, εάν το κοι­νω­νικό ρολόι θα προ­λά­βει το βιο­λο­γικό, εάν η ανι­σορ­ρο­πία ανάμεσα στις δύο βασικές συνι­στώ­σες της γήραν­σης (κοι­νω­νική και δημο­γρα­φική) είναι δυνατόν να ανα­τρα­πεί. Από τις επι­λο­γές που θα γίνουν θα κριθεί επίσης, εάν «ευγε­νείς» δρα­στη­ριό­τη­τες (όπως η φροντίδα- θερα­πεία) που θεω­ρού­νται σήμερα ακόμη σε μεγάλο βαθμό ως μη «παρα­γω­γι­κές» θα απο­κτή­σουν τη θέση που τους ανήκει, ώστε να δυνα­μι­τί­σουν την οικο­νο­μία του μέλ­λο­ντος σε συν­δυα­σμό και με την αυξη­μένη ζήτηση προ­ϊ­ό­ντων και υπη­ρε­σιών για τους ηλι­κιακά μεγα­λύ­τε­ρους.

Οι τρόποι προ­σαρ­μο­γής μας στη γήρανση ποι­κίλ­λουν φυσικά και είναι άμεση συνάρ­τηση των πολι­τι­κών που θα υιο­θε­τη­θούν και του χρόνου που θα έχουμε από τη στιγμή που θα απο­φα­σί­σουμε να δρά­σουμε. Το ερώτημα όμως που βάσιμα δύναται να τεθεί είναι εάν οι προ­α­να­φερ­θεί­σες ανα­διαρ­θρώ­σεις και ανα­κα­τα­τά­ξεις μπορούν να πραγ­μα­το­ποι­η­θούν χωρίς -εκτός των άλλων- αλλαγές στο παρα­γω­γικό μας μοντέλο και στους τρόπους παρα­γω­γής και δια­νο­μής του συλ­λο­γι­κού πλούτου, αλλαγές που απαι­τού­νται εξαι­τίας -εκτός των άλλων- και των δημο­γρα­φι­κών μας εξε­λί­ξεων. Από την απά­ντηση στο ερώτημα αυτό θα κριθεί και εάν η συλ­λο­γική και δια­γε­νε­ακή αλλη­λεγ­γύη που όλοι επι­κα­λού­νται είναι μύθος ή πραγ­μα­τι­κό­τητα…».

Πηγή: newmoney.gr