Τι αλλάζει στο επίδομα ανεργίας που ανακοινώνεται από τον πρωθυπουργό στη ΔΕΘ

Η δρα­στική παρέμ­βαση στον τρόπο που δίνο­νται τα κοι­νω­νικά επι­δό­ματα, μεταξύ αυτών και το επίδομα ανερ­γίας, θα είναι στην προ­με­τω­πίδα της παρέμ­βα­σης του Κυριά­κου Μητσο­τάκη στη ΔΕΘ το μεθε­πό­μενο Σαβ­βα­το­κύ­ριακο. Ήδη, οι πρώτες συσκέ­ψεις στο Μέγαρο Μαξίμου και με το οικο­νο­μικό επι­τε­λείο έχουν ξεκι­νή­σει, με τους κυβερ­νη­τι­κούς επι­τε­λείς να είναι συγκρα­τη­μέ­νοι ως προς το εύρος των παροχών. Από την άλλη, ο κ. Μητσο­τά­κης ανα­μέ­νε­ται να εστιά­σει σε μεταρ­ρυθ­μί­σεις με απτό κοι­νω­νικό απο­τύ­πωμα.

Προς τούτο, θα γίνουν αυτή την εβδο­μάδα αρκετές συσκέ­ψεις στο Μέγαρο Μαξίμου, προ­κει­μέ­νου να ορι­στι­κο­ποι­η­θεί το πλάνο της ΔΕΘ.

Παράλ­ληλα, ο κ. Μητσο­τά­κης θα βρί­σκε­ται την Τρίτη στη Θεσ­σα­λο­νίκη, όπου μαζί με τον Άκη Σκέρτσο θα παρου­σιά­σουν στο Μέγαρο Μου­σι­κής την Εθνική Στρα­τη­γική για την Περι­φε­ρειακή Ανά­πτυξη, καθώς και την ψηφιακή πλατ­φόρμα για τα περι­φε­ρειακά σχέδια ανά­πτυ­ξης. Εν συνε­χεία θα ακο­λου­θή­σουν επαφές με τους παρα­γω­γι­κούς φορείς της Βορείου Ελλάδος, ενώ νωρί­τερα ο κ. Μητσο­τά­κης θα συνα­ντή­σεις τους «γαλά­ζιους» βου­λευ­τές των δύο περι­φε­ρειών της συμπρω­τεύ­ου­σας.

Σε αυτόν τον σχε­δια­σμό για μεταρ­ρυθ­μί­σεις με απτό κοι­νω­νικό απο­τύ­πωμα εντάσ­σε­ται και ο εκ βάθρων ανα­σχε­δια­σμός του επι­δό­μα­τος ανερ­γίας που παρου­σιά­ζει απο­κλει­στικά το «ΘΕΜΑ της Κυρια­κής». Ο πυρήνας της κυβερ­νη­τι­κής σκέψης είναι το επίδομα να μην λει­τουρ­γεί ως αντι­κί­νη­τρο εργα­σίας, ιδίως σε μια περίοδο που η μείωση της ανερ­γίας είναι αισθητή και για πρώτη φορά μετά από χρόνια τους καλο­και­ρι­νούς μήνες περιο­ρί­στηκε σε μονο­ψή­φιες τιμές. Σύμφωνα με τα τελευ­ταία στοι­χεία της Στα­τι­στι­κής Αρχής τον Ιούνιο η ανεργία μειώ­θηκε στο 9,6% από 17,5% που ήταν τον αντί­στοιχο μήνα του 2019. Ο αριθμός των απα­σχο­λού­με­νων την ίδια περίοδο αυξή­θηκε κατά 405.000 άτομα φτά­νο­ντας στα 4.293.000 άτομα από 3.898.000 το 2019. Για την κυβέρ­νηση, αυτή η εξέλιξη είναι απο­τέ­λε­σμα της οικο­νο­μι­κής πολι­τι­κής που εφαρ­μό­ζει, με μείωση φόρων και προ­σέλ­κυση επεν­δύ­σεων, με απο­τέ­λε­σμα από το 2019 και εντεύ­θεν να έχουν δημιουρ­γη­θεί πάνω από 400.000 θέσεις εργα­σίας. Και ενώ οι αριθμοί της αγοράς εργα­σίας αρχί­ζουν να επα­νέρ­χο­νται στα προ κρίσης επίπεδα και πλέον από το άγχος της ανεύ­ρε­σης θέσης εργα­σίας το ζητού­μενο είναι η ανεύ­ρεση εργα­ζό­με­νων για τις επι­χει­ρή­σεις, η κρατική δαπάνη για τα επι­δό­ματα βαίνει αυξα­νό­μενη. Με άλλα λόγια, οι άνεργοι μειώ­νο­νται, αλλά το ύψος των επι­δο­μά­των έχει πολ­λα­πλα­σια­στεί.

Εξορ­θο­λο­γι­σμός

Τα στοι­χεία της ΔΥΠΑ που έχει στη διάθεσή του το «ΘΕΜΑ» είναι απο­κα­λυ­πτικά. Ενώ το ποσοστό της ανερ­γίας μειώ­νε­ται και εκτι­μά­ται ότι το 2024 θα δια­μορ­φω­θεί στο 10,6%, εντού­τοις το ύψος της δαπάνης του προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού, με δεδο­μένη και την αύξηση του κατώ­τα­του μισθού (το επίδομα ανερ­γίας συν­δέ­ε­ται οργα­νικά με αυτόν), ανέρ­χε­ται στο 1,76 δις ευρώ. Το ποσό για το 2024 είναι σημα­ντικά αυξη­μένο σε σχέση με το 1,59 δις που δόθηκε το 2023, με τελικό ποσοστό ανερ­γίας 11,6%.

«Οι συν­θή­κες στην αγορά εργα­σίας έχουν μετα­βλη­θεί και το επίδομα πρέπει να εφαρ­μό­ζε­ται ως ένας μηχα­νι­σμός γρή­γο­ρης επα­νέ­ντα­ξης των ανέργων στην παρα­γω­γική δράση για να καλύ­πτο­νται και οι πραγ­μα­τι­κές ανάγκες όλων των κλάδων για εργα­ζό­με­νους», λέει αρμόδια κυβερ­νη­τική πηγή στο «ΘΕΜΑ», εξη­γώ­ντας τη φιλο­σο­φία της παρέμ­βα­σης που θα ανα­κοι­νω­θεί από τον κ. Μητσο­τάκη. Επί της ουσίας, αυτό που σχε­διά­ζει η κυβέρ­νηση είναι να αυστη­ρο­ποι­η­θούν τα κρι­τή­ρια για την ένταξη ενός εργα­ζο­μέ­νου στην «ομπρέλα προ­στα­σίας», το επίδομα να είναι αντα­πο­δο­τικό και δίκαιο, με βάση τον εργα­σιακό βίο του εργα­ζο­μέ­νου, αλλά παράλ­ληλα και να λει­τουρ­γεί ως κίνητρο για την όσο το δυνατόν πιο γρήγορη επι­στροφή στην αγορά εργα­σίας.

«Σύνθετο» και εμπρο­σθο­βα­ρές επίδομα

Σύμφωνα με τον κυβερ­νη­τικό σχε­δια­σμό που θα παρου­σιά­σει λεπτο­με­ρέ­στερα ο πρω­θυ­πουρ­γός, το επίδομα θα έχει ένα σταθερό τμήμα, ένα μετα­βλητό που θα δια­μορ­φώ­νε­ται για κάθε δικαιούχο με βάση τα χρόνια εργα­σίας και τις απο­δο­χές του ενώ θα περι­λαμ­βά­νει και πρό­σθετα ποσά (επι­δό­ματα Πάσχα, Χρι­στου­γέν­νων, τέκνων, μονο­γο­νεϊ­κής οικο­γέ­νειας κλπ). Πρα­κτικά, αυτό σημαί­νει ότι το επίδομα δεν θα είναι ορι­ζό­ντιο και ενιαίο π.χ. άλλο ποσό θα εισπράτ­τει ένας νέος εργα­ζό­με­νος και άλλο ποσό θα εισπράτ­τει ένας εργα­ζό­με­νος με 20 χρόνια εργα­σια­κού βίου και εισφο­ρών.

Ως προς τη νέα δομή του επι­δό­μα­τος, το σταθερό τμήμα του επι­δό­μα­τος ανερ­γίας θα έχει εμπρο­σθο­βαρή χαρα­κτήρα και θα ξεκι­νάει ψηλά για να αντι­με­τω­πι­στεί το σοκ της μετά­βα­σης στην ανεργία ενώ ανά τρίμηνο θα μειώ­νε­ται, ώστε η μείωση να απο­τε­λεί κίνητρο εύρεσης εργα­σίας. Σε ο,τι αφορά το μετα­βλητό μέρος θα έχει αντα­πο­δο­τι­κό­τητα, δηλαδή όσο περισ­σό­τερο εισφέ­ρει ένας εργα­ζό­με­νος στο σύστημα, τόσο μεγα­λύ­τερο ποσό θα δικαιού­ται. Βεβαίως, υπάρ­χουν ακόμα αρκετές λεπτο­μέ­ρειες που μένει να κλει­δώ­σουν, όπως: το συνο­λικό και το ανώτατο ύψος του ποσού, ποιοι θα το λαμ­βά­νουν για 12 μήνες ή για μικρό­τερο διά­στημα με βάση συγκε­κρι­μένα κρι­τή­ρια, ποιος θα είναι ο χρόνος εργα­σίας που θα απαι­τεί­ται για τη λήψη του επι­δό­μα­τος και ποια η ανα­λο­γία χρόνου εργα­σίας για κάθε μήνα χορή­γη­σής του.

Επι­πρό­σθετα, η κυβέρ­νηση θα «διορ­θώ­σει» τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις ένταξης στην περί­με­τρο του επι­δό­μα­τος ανερ­γίας που τρο­πο­ποι­ή­θηκε την περίοδο του κορο­νοϊού, το 2020. Έτσι, από τους 5 μήνες που θα πρέπει κάποιος να έχει δου­λέ­ψει προη­γου­μέ­νως, θα επι­στρέ­ψουμε στο προη­γού­μενο καθε­στώς, με minimum περίοδο εργα­σίας 10-12 μηνών. Αυτή η παρέμ­βαση εκτι­μά­ται ότι θα κλείσει αρκετά «παρά­θυρα», με εργα­ζό­με­νους που εργά­ζο­νται για κάποιους μήνες και στη συνέ­χεια «μετα­κι­νού­νται» στο επίδομα ανερ­γίας, ενώ παράλ­ληλα κάνουν ευκαι­ρια­κές δου­λειές, πολλές φορές με «μαύρες» αμοιβές. Χαρα­κτη­ρι­στικό παρά­δειγμα είναι η βιο­μη­χα­νία του του­ρι­σμού, όπου βεβαίως υπάρ­χουν και ειδικές προ­βλέ­ψεις για το εποχικό επίδομα ανερ­γίας. Θεω­ρεί­ται, πάντως, κρίσιμο η όλη φιλο­σο­φία του επι­δό­μα­τος να εξορ­θο­λο­γι­στεί, προ­κει­μέ­νου και ο του­ρι­στι­κός κλάδος να απο­κτή­σει πιο μακρο­πρό­θε­σμα χαρα­κτη­ρι­στικά και η σεζόν να παρα­τα­θεί εμπρά­κτως, αντί η επίσημη λήξης της να ισο­δυ­να­μεί με μετα­κί­νηση εργα­ζό­με­νων στη δεξα­μενή του επι­δό­μα­τος ανερ­γίας.

Μάλιστα, με βάση την εργα­τική νομο­θε­σία αυτή τη στιγμή, τη στιγμή που ένας εργα­ζό­με­νος απα­σχο­λη­θεί δύο συνε­χείς σεζόν σε επι­χει­ρή­σεις επο­χι­κής λει­τουρ­γίας αποκτά πρό­σβαση στο εποχικό επίδομα εφόσον έχει συμπλη­ρώ­σει 100 μέρες εργα­σίας το τελευ­ταίο 12μηνο. Δηλαδή αρκούν 4 μήνες εργα­σίας για τη λήψη του επι­δό­μα­τος. Από την άλλη ένας κοινός άνεργος για να λάβει επίδομα θα πρέπει να έχει συμπλη­ρώ­σει του­λά­χι­στον 125 μέρες εργα­σίας το τελευ­ταίο 14μηνο, χωρίς μάλιστα να λαμ­βά­νο­νται υπόψη τα ημε­ρο­μί­σθια του τελευ­ταίου διμήνου.

Με συνταγή ΟΟΣΑ

Η παρέμ­βαση που δρο­μο­λο­γεί η κυβέρ­νηση υλο­ποιεί­ται και με βάση τις συστά­σεις του ΟΟΣΑ, ο οποίος αξιο­λό­γησε τον τρόπο λει­τουρ­γίας του ελλη­νι­κού κράτους πρό­νοιας, με το επίδομα ανερ­γίας να είναι βασικό του τμήμα. Συγκρί­νο­ντας τον ελλη­νικό τρόπο απο­νο­μής του επι­δό­μα­τος με άλλων ευρω­παϊ­κών χωρών και ο ΟΟΣΑ κατα­λή­γει στο ότι πρέπει να γίνουν ανα­προ­σαρ­μο­γές, ώστε το επίδομα να είναι πιο αντα­πο­δο­τικό και προ­σα­να­το­λι­σμένο στο να λει­τουρ­γεί ως κίνητρο για την επι­στροφή στην αγορά εργα­σίας. Η αντα­πο­δο­τι­κό­τητα έχει να κάνει, εν προ­κει­μένω, με την καλύ­τερη συσχέ­τιση μισθού και ασφα­λι­στι­κού βίου με το επίδομα, σε περί­πτωση που κάποιος βρεθεί εκτός δου­λειάς. Και ενώ το ποσό του επι­δό­μα­τος ανερ­γίας δεν αλλάζει επί της αρχής, εκτι­μά­ται ότι «παλαιό­τε­ροι» στην αγορά εργα­σίας άνεργοι θα βρεθούν με ποσό μεγα­λύ­τερο από αυτό του κατώ­τα­του μισθού. Ειδικά το πρώτο τρίμηνο της περιό­δου ανερ­γίας, το ποσό που θα έχουν λαμ­βά­νειν θα είναι ακόμα υψη­λό­τερο και θα βαίνει μειού­μενο εντός του δωδε­κα­μή­νου που το δικαιού­ται κάποιος.

Κυβερ­νη­τικά στελέχη επι­ση­μαί­νουν επίσης ότι συμπλη­ρω­μα­τικό κίνητρο που έχει ήδη θεσπι­στεί με τον 4921/2022 απο­τε­λεί η επι­δό­τηση εργα­σίας, δηλαδή η συνέ­χιση της χορή­γη­σης του 50% του επι­δό­μα­τος ανερ­γίας ακόμα και σε όσους ανα­ζη­τού­ντες βρί­σκουν εργασία κατά την περίοδο κατα­βο­λής του κανο­νι­κού (πλήρους) επι­δό­μα­τος ανερ­γίας, έως και τη λήξη της προ­θε­σμίας κατα­βο­λής.

Συνο­λική παρέμ­βαση στα επι­δό­ματα

Το επίδομα ανερ­γίας, βεβαίως, δεν θα είναι το μόνο επίδομα, το οποίο θα περι­λη­φθεί στην ατζέντα ανα­κοι­νώ­σεων του πρω­θυ­πουρ­γού το μεθε­πό­μενο Σάββατο από το Βελ­λί­δειο. Ανα­κοι­νώ­σεις θα υπάρ­ξουν και για όλα τα υπό­λοιπα προ­νοιακά και κοι­νω­νικά επι­δό­ματα, με τον στόχο να είναι η πιο στο­χευ­μένη απονομή τους, γι’ αυτούς που τα έχουν περισ­σό­τερο ανάγκη. Υπό αυτή την έννοια, θα υπάρ­ξουν διορ­θώ­σεις στην περί­με­τρο των δικαιού­χων, ενώ σε ορι­σμέ­νες περι­πτώ­σεις π.χ. στο επίδομα τέκνων θα υπάρξει και ονο­μα­στική αύξηση του ποσού.

Βεβαίως, υπάρ­χουν και παρα­δείγ­ματα επι­δο­μά­των που είναι «σημαία» για την κυβέρ­νηση, με χαρα­κτη­ρι­στικό παρά­δειγμα τα επι­δό­ματα μητρό­τη­τας, τα οποία πέραν των δημο­σίων και ιδιω­τι­κών υπαλ­λή­λων λαμ­βά­νουν ελεύ­θε­ρες επαγ­γελ­μα­τίες και αγρό­τισ­σες, με ποσά που, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νου του επι­δό­μα­τος γέν­νη­σης, πλη­σιά­ζουν ή ανά περί­πτωση υπερ­βαί­νουν τα 10.000 ευρώ. Αυτά τα επι­δό­ματα, όπως διευ­κρι­νί­ζουν κυβερ­νη­τι­κές πηγές, δεν αλλά­ζουν στο παρα­μι­κρό, αντι­θέ­τως στόχος της κυβέρ­νη­σης είναι η διαρκής ενί­σχυσή τους.

Πηγή: protothema.gr