Ο «μάρτυρας» της ιστορίας της Λέρου

Στην κορυφή του λόφου Πιτύκι, στο βορειο­α­να­το­λικό τμήμα της Λέρου, η ιστορία του νησιού είναι συγκε­χυ­μένη στο πιο σημα­ντικό μνημείο του. Το Κάστρο του Παντε­λίου, το οποίο δεσπό­ζει πάνω από το νησί σε στρα­τη­γική θέση, ανάμεσα στα φυσικά λιμάνια του κόλπου της Αγίας Μαρίνας και του ομώ­νυ­μου όρμου του Παντε­λίου, απο­τε­λεί μάρτυρα της ιστο­ρίας του νησιού – εδώ έχει απο­τυ­πω­θεί το πέρασμα των αιώνων, και ό,τι άφησαν πίσω.

Στην περιοχή γύρω από το κάστρο έχουν κατά καιρούς εντο­πι­στεί όστρακα από την Εποχή του Χαλκού, τη μυκη­ναϊκή περίοδο, τον 4ο αιώνα και τη ρωμαϊκή περίοδο, απο­δει­κνύ­ο­ντας ότι ο χώρος στον οποίο εντέλει οικο­δο­μή­θηκε η παλαιό­τερη βυζα­ντινή οχύρωση της Λέρου ήταν σε συνεχή χρήση πριν ακόμα από την ανοι­κο­δό­μηση του κάστρου κατά την εποχή του Βυζα­ντίου.

Αργό­τερα, το νησί κατέ­λα­βαν οι ιππότες του Τάγ­μα­τος του Αγίου Ιωάννη – η έλευσή τους δεν άφησε το κάστρο ανε­πη­ρέ­α­στο. Εχτισαν τον εξω­τε­ρικό περί­βολο, με τους ισχυ­ρούς προ­μα­χώ­νες. Σε πολλά σημεία του κάστρου βρί­σκο­νται ακόμα εντοι­χι­σμένα τα οικό­σημα των Ιωαν­νι­τών αρχό­ντων του και των Μεγάλων Μαγί­στρων. Αρκετά από τα μέρη του εσω­τε­ρι­κού περι­βό­λου του κάστρου κατα­σκευά­στη­καν στις αρχές του 16ου αιώνα, κατά την προ­ε­τοι­μα­σία για την επίθεση των Οθω­μα­νών. Κι ύστερα το νησί, όπως και το Κάστρο του Παντε­λίου, πέρασε στα χέρια τους.

Υπό το φως των προ­βο­λέων, το κάστρο αποκτά μια από­κο­σμη όψη.

Επί Τουρ­κο­κρα­τίας, έγιναν επι­διορ­θώ­σεις στον εξω­τε­ρικό περί­βολο και στους προ­μα­χώ­νες. Επί Ιτα­λο­κρα­τίας, επι­σκευά­στη­καν κτίρια εντός του τρίτου περι­βό­λου, τα οποία χρη­σι­μο­ποι­ή­θη­καν για στρα­τιω­τική χρήση. Αλλά οι αλλαγές στην πολι­τική και στρα­τιω­τική σκηνή, και ο αντί­κτυ­πός τους στο κάστρο, δεν στα­μά­τη­σαν εκεί. Το φθι­νό­πωρο του 1943, το Κάστρο του Παντε­λίου βομ­βαρ­δί­ζε­ται από τη γερ­μα­νική αερο­πο­ρία και το ιταλικό πυρο­βο­λικό και γκρε­μί­ζο­νται τμήματα του τείχους του.

Τώρα, 81 χρόνια αργό­τερα, ολο­κλη­ρώ­θη­καν οι μελέτες ωρί­μαν­σης για τη δομική απο­κα­τά­σταση και τη στε­ρέ­ωση των οχυ­ρώ­σεων του κάστρου και για την ανα­κα­τα­σκευή του θεάτρου εντός των τειχών του, ενός θεάτρου που τώρα θα έχει μέγιστη χωρη­τι­κό­τητα 210 θέσεων. Σύμφωνα με το υπουρ­γείο Πολι­τι­σμού, το ζητού­μενο της μελέτης για τη νέα κατα­σκευή του θεάτρου, στη θέση του προ­ϋ­πάρ­χο­ντος, είναι να έχει πιο μόνιμο χαρα­κτήρα, χωρίς να χρειά­ζε­ται μεγάλη συντή­ρηση ή κατα­σκευή νέων βοη­θη­τι­κών χώρων.

Μετά την ανα­κα­τα­σκευή, το θέατρο θα έχει χωρη­τι­κό­τητα 210 θέσεων.

«Η ολο­κλη­ρω­μένη δια­χεί­ριση, προ­στα­σία, ανά­δειξη και επι­σκε­ψι­μό­τητα του Κάστρου Παντε­λίου στη Λέρο απο­τε­λεί μια από τις προ­τε­ραιό­τη­τες που θέσαμε, προ­χω­ρώ­ντας στην εκπό­νηση σειράς μελετών ωρί­μαν­σης έργων πολι­τι­σμού για το νησί», δήλωσε η υπουρ­γός Πολι­τι­σμού Λίνα Μενδώνη, τονί­ζο­ντας ότι έχει ολο­κλη­ρω­θεί το σύνολο των μελετών για την απο­κα­τά­σταση και την ανά­δειξη των σημα­ντι­κών εκκλη­σια­στι­κών μνη­μείων του νησιού, και για το Κάστρο Μπούρ­τζι, μεταξύ άλλων μνη­μείων. «Σε συν­δυα­σμό με τα έργα που έχουμε ήδη εντάξει και χρη­μα­το­δο­τού­νται με πόρους του Ταμείου Ανά­καμ­ψης, γίνεται φανερό ότι η Λέρος αντι­με­τω­πί­ζε­ται με ολι­στική προ­σέγ­γιση προ­στα­σίας και ανά­δει­ξης του πολι­τι­στι­κού της πλούτου, στο πλαίσιο του στρα­τη­γι­κού σχεδίου της αρχι­τε­κτο­νι­κής και πολε­ο­δο­μι­κής αξίας των οικι­σμών Λακκί και Λέπιδα, που εκπο­νή­θηκε από το υπουρ­γείο Πολι­τι­σμού, το Εθνικό Μετσό­βιο Πολυ­τε­χνείο και το Πανε­πι­στή­μιο Θεσ­σα­λίας», σημεί­ωσε η ίδια. Ενα μέχρι τώρα ανα­ξιο­ποί­ητο πολι­τικό κεφά­λαιο γίνεται πια μοχλός ανά­πτυ­ξης για το νησί, τόνισε. «Υπη­ρε­τώ­ντας αυτή τη στό­χευση», συνέ­χισε η υπουρ­γός, «η απο­κα­τά­σταση του Κάστρου Παντε­λίου με την ανα­κα­τα­σκευή και του θεάτρου εντός των τειχών του απο­τε­λεί έναν από τους σημα­ντι­κό­τε­ρους πολι­τι­στι­κούς πόρους που προ­βλέ­πε­ται να επα­νε­ντα­χθεί δυνα­μικά στην πολι­τι­στική ζωή του νησιού».

Πηγή kathimerini.gr

Ηλιάνα Μάγρα