Αντιβιοτικά / Θλιβερή πρωτιά της Ελλάδας σε θανάτους που σχετίζονται με την υπερκατανάλωση

Πόσες φορές είχατε πονό­δο­ντο και πήρατε μόνοι σας αντι­βιο­τικά, από αυτά που είχατε στο σπίτι; Έχετε πάρει ποτέ αντι­βί­ωση για να αντι­με­τω­πί­σετε έναν πονό­λαιμο, με συνάχι βήχα ή μια ωτίτιδα; Αν ναι, τότε θα πρέπει να γνω­ρί­ζετε πως σύμφωνα με τους επι­στή­μο­νες  τα αντι­βιο­τικά «δεν είναι βιτα­μί­νες, ούτε παυ­σί­πονα» και ότι η κατα­νά­λωσή τους δεν ενδεί­κνυ­ται για κρυο­λο­γή­ματα, πονό­δο­ντο και ιογε­νείς λοι­μώ­ξεις, αφού δεν έχουν καμία επί­δραση στους ιούς.

Η άσκοπη χρήση των αντι­βιο­τι­κών, απο­τε­λεί ένα μεγάλο θέμα δημό­σιας υγείας το οποίο απα­σχο­λεί την παγκό­σμια κοι­νό­τητα. Η Ελλάδα, όμως, κατα­γρά­φει μια θλιβερή πρωτιά στη Ευρώπη, αφού η χώρα μας είναι  πρώτη σε θανά­τους που σχε­τί­ζο­νται με την υπερ­κα­τα­νά­λωση αντι­βιο­τι­κών σε σχέση με τον πλη­θυ­σμό σύμφωνα με το Ευρω­παϊκό Κέντρο Ελέγχου Λοι­μώ­ξεων .

Η λαν­θα­σμένη και αλό­γι­στη χρήση των αντι­βιο­τι­κών  έχει σαν απο­τέ­λε­σμα την επι­κρά­τηση ανθε­κτι­κών μικρο­βίων τα οποία αντι­κα­θι­στούν τα ευαί­σθητα μικρό­βια που ζουν στις φυσιο­λο­γι­κές μας χλω­ρί­δες, δηλαδή στο στόμα, το φάρυγγα, τη μύτη, τον εντε­ρικό σωλήνα, τον κόλπο, την ουρήθρα και το δέρμα. Με αυτόν τον τρόπο μειώ­νε­ται σημα­ντικά η απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα των αντι­βιο­τι­κών καθώς αυξά­νε­ται η αντοχή των βακτη­ρι­δίων στις αντι­μι­κρο­βια­κές ουσίες. Η ανα­κά­λυψη και η παρα­γωγή νέων αντι­βιο­τι­κών είναι εξαι­ρε­τικά περιο­ρι­σμένη συγκρι­τικά με την αύξηση της αντοχής των μικρο­βίων στα αντι­βιο­τικά.

Σύμφωνα με το Ευρω­παϊκό Κέντρο Ελέγχου Λοι­μώ­ξεων στη χώρα μας παρα­τη­ρεί­ται ραγδαία άνοδος των ανθε­κτι­κών μικρο­βίων με την αύξηση της κλε­μπ­σιέλ­λας κατά 38%, του κολο­βα­κτη­ρι­δίου κατά 54,7% και του ανθε­κτι­κού στα­φυ­λό­κοκ­κου κατά 8,2%.

Τρίτοι στην κατα­νά­λωση αντι­βιο­τι­κών στην Ευρώπη

Παρά τη μείωση στην κατα­νά­λωση αντι­βιο­τι­κών  τα τελευ­ταία είκοσι χρόνια,  η χρήση τους  εξα­κο­λου­θεί να είναι υπερ­βο­λικά υψηλή σε αρκετές χώρες της Ευρώπης, απο­κα­λύ­πτει έκθεση του Ευρω­παϊ­κού Κέντρου Πρό­λη­ψης και Ελέγχου Νοση­μά­των.

Οι Έλληνες ερχό­μα­στε τρίτοι σε κατα­νά­λωση αντι­βιο­τι­κών μετά τους Ρου­μά­νους (25,7 ημε­ρή­σιες δόσεις ανά 1.000 κατοί­κους την ημέρα το 2021), τους Κύπριους (25,0) και τους Βούλ­γα­ρους (24,4 ). Με δείκτη τις 23,5 ημε­ρή­σιες δόσεις αντι­βιο­τι­κών ανά 1.000 κατοί­κους, τα επίπεδα κατα­νά­λω­σης των Ελλήνων είναι πολύ υψη­λό­τερα από τον μέσο όρο της Ευρώπης (16,4).  Σύμφωνα με την έρευνα λιγό­τερα αντι­βιο­τικά φαί­νε­ται να παίρ­νουν οι κάτοι­κοι της Ολλαν­δίας με 8 και της Αυστρίας με 9 ημε­ρή­σιες δόσεις.

Πάνω από 30.000 θάνατοι κάθε χρόνο στην Ευρώπη από τα «υπερ­βα­κτή­ρια»

Οι επι­στή­μο­νες πλέον κρούουν τον κώδωνα του κιν­δύ­νου και προει­δο­ποιούν για τις επι­πτώ­σεις της υπερ­βο­λι­κής χρήσης αντι­βιο­τι­κών όχι μόνο στους ανθρώ­πους, αλλά και στα ζώα.  Οι λοι­μώ­ξεις που προ­κα­λού­νται από τα λεγό­μενα «υπερ­βα­κτή­ρια» ευθύ­νο­νται για από 31.000 έως 39.000 θανά­τους κάθε χρόνο στην Ευρώπη.

Από τα ανθε­κτικά «υπερ­βα­κτή­ρια» πλήτ­το­νται περισ­σό­τερο η Ελλάδα, η Ιταλία, η Ρου­μα­νία και η Κύπρος με ετήσια ποσοστά από 10 έως και 20 θανά­τους ανά 100.000 κατοί­κους (2016 έως 2020). Η χαμη­λό­τερη θνη­σι­μό­τητα κατα­γρά­φε­ται στην Ολλαν­δία  και τη Νορ­βη­γία (2 ανά 100.000 κατοί­κους).

ΠΟΥ: 10 εκ. θάνατοι μέχρι το 2050

Σύμφωνα με την έκθεση του Παγκό­σμιου Οργα­νι­σμού Υγείας για το 2023, είναι πιθανό η υπερ­κα­τα­νά­λωση αντι­βιο­τι­κών να οδη­γή­σει μέχρι και σε 10 εκα­τομ­μύ­ρια θανά­τους σε όλο τον κόσμο μέχρι το 2050.

Σε παγκό­σμιο επίπεδο, το 2019, έχασαν την ζωή τους 1,27 εκα­τομ­μύ­ρια άνθρω­ποι σε όλο τον κόσμο από σε λοι­μώ­ξεις ανθε­κτι­κές στα φάρμακα, ενώ 4,95 εκα­τομ­μύ­ρια θάνατοι συν­δέ­θη­καν με βακτη­ριακή ανθε­κτι­κό­τητα. Αριθμοί που υπερ­βαί­νουν κατά πολύ τους θανά­τους που οφεί­λο­νται στους «μεγάλων δολο­φό­νους» τον HIV/AIDS και την ελο­νο­σία, που τη ίδια χρονιά στοί­χι­σαν τη ζωή σε 860.000 και 640.000 ανθρώ­πους αντί­στοιχα. Όπως δείχνει το ακό­λουθο διά­γραμμα, η πολυαν­θε­κτι­κό­τητα θα μπο­ρούσε να σκο­τώ­σει έως και 10 εκα­τομ­μύ­ρια ανθρώ­πους σε μόλις τρεις δεκα­ε­τίες, φτά­νο­ντας στο ίδιο επίπεδο με τον αριθμό των θανάτων από καρκίνο το 2020.

Παρόλο που οι κίν­δυ­νοι από την ανθε­κτι­κό­τητα στις μικρο­βια­κές λοι­μώ­ξεις θα επη­ρε­ά­σουν τους ανθρώ­πους σε όλο τον κόσμο, μεγα­λύ­τερη θνη­σι­μό­τητα ανα­μέ­νε­ται να δουν οι φτω­χό­τε­ρες χώρες. Σύμφωνα με τη μελέτη του ΠΟΥ, τους περισ­σό­τε­ρους θανά­τους που σχε­τί­ζο­νται με μικρο­βιακή ανθε­κτι­κό­τητα θα δει η Ασία (4.730.000 ανά 10.000 κατοί­κους), ακο­λου­θού­μενη από την Αφρική (4.150.000), τη Λατι­νική Αμερική (392.000), την Ευρώπη (390.000), τη Βόρεια Αμερική (317.000) και την Ωκεανία (22.000).

Πέρα από τους θανά­τους, οι επι­πτώ­σεις είναι και οικο­νο­μι­κές. Αν δεν ληφθούν δρα­στικά μέτρα, την επόμενη δεκα­ε­τία είναι πιθανό να δούμε έλλειμμα του ΑΕΠ ύψους 3,4 τρι­σε­κα­τομ­μυ­ρίων δολα­ρίων ετησίως και 24 εκα­τομ­μύ­ρια ανθρώ­πους να οδη­γού­νται στην ακραία φτώχεια.

Σύμφωνα με την έκθεση, η ανθε­κτι­κό­τητα στα φάρμακα επι­δει­νώ­νει, επίσης, τις κοι­νω­νι­κές ανι­σό­τη­τες. Ομάδες όπως οι γυναί­κες, τα παιδιά, οι μετα­νά­στες, οι πρό­σφυ­γες, τα άτομα που απα­σχο­λού­νται σε τομείς όπως η γεωργία ή η υγειο­νο­μική περί­θαλψη, καθώς και όσοι ζουν σε συν­θή­κες φτώ­χειας θα είναι ιδιαί­τερα ευά­λω­τοι στις λοι­μώ­ξεις που έχουν γίνει ανθε­κτι­κές στα φάρμακα.