Τήλος: Οι πρώτοι γάμοι ομοφύλων το 2008, όπως τους έζησαν 3 από τους πρωταγωνιστές τους

Οι γάμοι της Τήλου έχουν περάσει στην ιστορία των διεκ­δι­κή­σεων των ΛΟΑΤΚΙ+ και ευρύ­τερα των ανθρω­πί­νων

δικαιω­μά­των στην Ελλάδα.

«Αγα­πη­τοί φίλοι, διεκ­δι­κούμε να ανή­κουμε σε εκεί­νους τους πολίτες του κόσμου, που σκοπός και πράξη ζωής τους είναι η κατο­χύ­ρωση των ανθρω­πί­νων δικαιω­μά­των ως παναν­θρώ­πι­νες αξίες.

Διεκ­δι­κούμε, επίσης, να κατα­τασ­σό­μα­στε στην ομάδα εκείνη των ανθρώ­πων που χαί­ρε­ται μόνο όταν συμ­βά­λει στην ευτυχία των άλλων. Διεκ­δικώ να ανήκω σ’ αυτούς τους οποίους είναι αδια­νό­ητο να αρνη­θούν σε δυο ανθρώ­πους να ασκή­σουν το όποιο δημο­κρα­τικό τους δικαί­ωμα, εφόσον αυτοί το ζητούν, και ιδιαί­τερα όταν αφορά το άβατο της ιδιω­τι­κής τους ζωής.

Γι’ αυτούς κυρίως τους λόγους πραγ­μα­το­ποι­ή­σαμε αυτή την τελετή που εσείς θελή­σατε του πολι­τι­κού σας γάμου, εδώ σήμερα. Και δεν μας αρκεί να σας ευχη­θούμε αλλά απαι­τούμε να είστε ευτυ­χι­σμέ­νοι. Σας ευχα­ρι­στούμε πάρα πολύ που μας επι­τρέ­ψατε να συμ­με­τά­σχουμε στον ωραίο γενι­κό­τερο αγώνα για την κατο­χύ­ρωση των ανθρω­πί­νων δικαιω­μά­των».

Υπάρχει ένας δήμαρ­χος στην Τήλο που μπορεί να παντρέ­ψει ομόφυλα ζευ­γά­ρια. Το όνομά του ήταν Τάσος Αλι­φέ­ρης και ήταν ένας άνθρω­πος βαθιά δημο­κρά­της.

Εκείνο το πρωινό του Ιουνίου του 2008 στην Τήλο πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­καν οι πρώτοι πολι­τι­κοί γάμοι ομό­φυ­λων ζευ­γα­ριών στη χώρα. Εκείνο το πρωινό πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε μία από τις εξω­στρε­φείς και ορατές δράσης της ΛΟΑΤΚΙ+ κοι­νό­τη­τας.

Η Ευαγ­γε­λία Βλάμη, η Όλγα Μαρί Καρ­πο­δίνη, ο Δημή­τρης Τσα­μπρού­νης και ο Θέμης Κατσα­γιάν­νης σήκωσαν στους ώμους τους το βάρος, κατα­νο­ώ­ντας πλήρως τη σημασία της πράξης τους. Ισότητα. Αυτό ζητού­σαν. Πολε­μή­θη­καν πολύ και από πολλούς κι όμως οι πέντε πρω­τα­γω­νι­στές της ιστο­ρι­κής αυτής στιγμής δεν έκαναν χιλιο­στό πίσω.

«Βρες μου έναν νόμο που το απα­γο­ρεύει και δεν θα τον κάνω», έλεγε ο Αλι­φέ­ρης στο τηλέ­φωνο, έχοντας στην άλλη άκρη της γραμμής τον τότε εισαγ­γε­λέα του Αρείου Πάγου, Γεώργιο Σανιδά.

Η απουσία ανα­φο­ράς στον Αστικό Κώδικα όρων που σχε­τί­ζο­νται με το φύλο, καθι­στούν την τέλεση των γάμων αυτών εφικτή. Θυμό­μα­στε ξανά αυτή την κομβική στιγμή για τα ανθρώ­πινα δικαιώ­ματα μιλώ­ντας με τους ανθρώ­πους που βρέ­θη­καν το πρωινό της 3ης Ιουνίου στη μικρή αίθουσα του Δημαρ­χείου της Τήλου.

Στο ΒΗΜΑ μιλούν ο Δημή­τρης Τσα­μπρού­νης, ο ένας εκ των δύο γαμπρών, ο Γρη­γό­ρης Βαλ­λια­νά­τος, μάρ­τυ­ρας στους γάμους και ο άνθρω­πος που δια­χει­ρί­στηκε (πριν και μετά) επι­κοι­νω­νιακά την υπόθεση, ο Πανα­γιώ­της Ευαγ­γε­λί­δης, συγ­γρα­φέας, μετα­φρα­στής, σκη­νο­θέ­της, σενα­ριο­γρά­φος, μέλος της ΟΛΚΕ (Ομο­φυ­λο­φι­λική, Λεσβιακή Κοι­νό­τητα Ελλάδας) και δημιουρ­γός της ταινίας «Οι γάμοι της Τήλου» με πλάνα που τράβηξε ο ίδιος επί ένα 48ωρο στο νησί, αλλά και η σημε­ρινή Δήμαρ­χος Τήλου, η Μαρία Καμμά Αλιφέρη.

Δημή­τρης Τσα­μπρού­νης: «Ήταν το ωραιό­τερο πράγμα που έχω κάνει στη ζωή μου»

«Ζευ­γά­ρια υπήρχαν αλλά δυστυ­χώς δεν είχαν το θάρρος. Επίσης, δεν υπήρχαν και περισ­σό­τε­ροι δήμαρ­χοι που να έχουν το θάρρος να το κάνουν. Εάν τότε είχαν βρεθεί είκοσι ζευ­γά­ρια και τρεις δήμαρ­χοι, η συνέ­χεια θα ήταν τελείως δια­φο­ρε­τική.

Το να πω το ‘’ναι’’ και να κάνω τον γάμο ήταν μια ζόρικη, όσο κι ανα­με­νό­μενη απόφαση, γιατί παρόλο που είχα εκτεθεί ήδη αρκετές φορές στα ΜΜΕ, ήξερα ότι θα εκτεθώ πολύ (πολύ) περισ­σό­τερα και η πίεση θα ήταν άλλη. Όπως κι έγινε.

Ο Δημή­τρης Τσα­μπρού­νης

Δεν ήξερα αυτή η έκθεση τι συνέ­πειες θα είχε τόσο σε προ­σω­πικό, όσο και σε επαγ­γελ­μα­τικό επίπεδο. Με χαρά δια­πί­στωσα ότι οι συνέ­πειες ήταν αμε­λη­τέες και στα δύο επίπεδα. Ίσα ίσα οι συνερ­γά­τες μου με έπαιρ­ναν τηλέ­φωνο για να με συγ­χα­ρούν.

Ακόμα, με απα­σχο­λούσε η πίεση και οι αντι­δρά­σεις που ενδε­χο­μέ­νως θα υπήρχαν από ακραία στοι­χεία», λέει ο Δημή­τρης Τσα­μπρού­νης στο ΒΗΜΑ για την απόφασή του να βγει μπροστά.

Και συνε­χί­ζει: «Ξέρετε όμως κάτι; Όταν είσαι πεπει­σμέ­νος για την ορθό­τητα μιας από­φα­σης, από τη στιγμή που δεν πας να στε­ρή­σεις τίποτα από κανέναν, οφεί­λεις να είσαι συνεπής με τον εαυτό σου και τελικά να πεις “θα το κάνω”. Κι ας έχει και κάποιο τίμημα. Αυτή η σκέψη με ώθησε να δεχθώ.

Ο Θέμης ήταν ο πιο κουλ από όλους, ίσως επειδή ήταν πολύ μικρός, ήταν 22 ετών. Ο Θέμης ήταν ο πρώτος που είπε ‘’Τι το σκέ­φτε­σαι; Πάμε να το κάνουμε”. Η σταθερή στάση του με βοήθησε.

Ο Θέμης Κατσα­γιάν­νης

Όσο για την Ευαγ­γε­λία και την Όλγα Μαρί, ξέρω ότι η Ευαγ­γε­λία προ­σπά­θησε πολύ μέχρι να την πείσει. Στην ταινία “Οι γάμοι της Τήλου” φαί­νε­ται αυτό, δεν εμφα­νί­ζε­ται σχεδόν καθόλου».

Ο Αλι­φέ­ρης, πριν προ­χω­ρή­σει, ζήτησε γνω­μά­τευση από τον δικη­γόρο και στέ­λε­χος του ΠαΣοΚ Δωδε­κα­νή­σου, Φώτη Κωστό­πουλο. Τη θετική γνω­μά­τευση επι­κρό­τησε ο Νίκος Αλι­βι­ζά­τος.

Ο Δημή­τρης Τσα­μπρού­νης θυμάται χαρα­κτη­ρι­στικά τη φράση του Αλι­βι­ζά­του: «εφόσον έχει γίνει ο γάμος και υπάρχει η υπο­γραφή του δημάρ­χου και υπάρχει και η ληξιαρ­χική πράξη, ο γάμος παράγει νομικές συνέ­πειες. Η Ευαγ­γε­λία με την Όλγα Μαρί έκαναν κανο­νικά κοινές φορο­λο­γι­κές δηλώ­σεις για τα επόμενα χρόνια. Η Εφορία τις δεχόταν, γιατί όφειλε να τις δεχθεί».

Ο Δημή­τρης, ο Θέμης, η Ευαγ­γε­λία και η Όλγα Μαρί κατα­νο­ού­σαν τη σημασία της πράξης τους, τόσο για την κοι­νό­τητα, όσο και για την Ελλάδα. Με σαφή τη βεβαιό­τητα ότι θα κάνουν κάτι πολύ σημα­ντικό, μπήκαν στο αερο­πλάνο για τη Ρόδο κι έπειτα στο πλοίο της γραμμής με προ­ο­ρι­σμό το νησί της Τήλου, έχοντας στις απο­σκευές τους μια ελπίδα μεγάλη πως κάτι θα αλλάξει. Και άλλαξε.

«Είχαμε απο­τέ­λε­σμα. Συζη­τή­θηκε ο πολι­τι­κός γάμος μεταξύ προ­σώ­πων του ίδιου φύλου για πρώτη φορά τόσο εκτενώς. Οι γάμοι της Τήλου δημιούρ­γη­σαν ένα ωστικό κύμα αυτο­πε­ποί­θη­σης για την κοι­νό­τητα. Θυμάμαι τις αντι­δρά­σεις των ατόμων της κοι­νό­τη­τας τις επό­με­νες ημέρες και ήταν πολύ συγκι­νη­τι­κές.

Κάποιοι από αυτούς βρήκαν το θάρρος να κάνουν το δικό τους coming out στην οικο­γέ­νειά τους, στη δουλειά τους. Εμείς μιλού­σαμε για τον γάμο, αλλά ο συμ­βο­λι­σμός αυτής της πράξης πήγαινε πολύ πιο πέρα από τον γάμο. Και για αυτό πήρε και τη διά­σταση που πήρε.

«Οφεί­λεις να είσαι συνεπής με τον εαυτό σου και τελικά να πεις ‘θα το κάνω’. Κι ας έχει και κάποιο τίμημα».

Πολύ σημα­ντικό ότι ορίζαμε εμείς την ατζέντα. Η συζή­τηση άρχιζε να αλλάζει από το πρώτο Αthens Pride του 2005. Μέχρι τότε ο λεσβια­σμός υπήρχε μόνο στην ηδο­νο­βλε­ψία των ετερo αντρών και η ανδρική ομο­φυ­λο­φι­λία κάτι που υπήρχε μόνον ως σκάν­δαλο της κολά­σεως. Ας μην μιλή­σουμε για τα τρανς πρόσωπα, που δυστυ­χώς είναι ακόμη πιο αόρατα.

Με το Pride και πολύ πιο ουσια­στικά και δυνατά με τους γάμους της Τήλου, ορίζαμε εμείς την ατζέντα με θετικό τρόπο. Είπαμε σε όλους ‘’είμαστε εδώ και τα αιτή­ματά μας είναι συγκεκριμένα’’.

Και για να επι­στρέψω σε εκείνο το πρωινό του Ιουνίου του 2008, θα σας πω ότι ήταν το ωραιό­τερο πράγμα που έχω κάνει στη ζωή μου. Αν βρι­σκό­μουν ξανά στα τέλη του Μάη του 2008, θα έκανα ακριβώς τα ίδια βήματα με ακριβώς τα ίδια άτομα», εξο­μο­λο­γεί­ται ο Δημή­τρης Τσα­μπρού­νης στο ΒΗΜΑ.

Πριν κλεί­σουμε του ζητώ ένα σχόλιο για το νομο­σχέ­διο για τον γάμο των ομό­φυ­λων ζευ­γα­ριών, 16 χρόνια μετά την Τήλο. «Μου έρχεται στον νου το σύνθημα του ‘81 ‘’ο αγώνας τώρα δικαιώνεται’’. Είναι αξιο­ση­μεί­ωτο ότι στην Ελλάδα φέρνει το νομο­σχέ­διο μια κεντρο­δε­ξιά κυβέρ­νηση. Συνήθως, τέτοια νομο­σχέ­δια προ­ω­θού­νται από κεντρο­α­ρι­στε­ρές κυβερ­νή­σεις, με ελά­χι­στες εξαι­ρέ­σεις.

Ισότητα σημαί­νει η ύπαρξη ενός νομο­σχε­δίου που θα ανα­φέ­ρε­ται ρητά σε γάμο ζευ­γα­ριών ανε­ξαρ­τή­τως φύλου, ώστε να είναι καθ΄ολα συμπε­ρι­λη­πτικό και για τα τρανς άτομα και για όλα τα άτομα που δεν έχουν μονο­σή­μα­ντη ταυ­τό­τητα φύλου».

Πανα­γιώ­της Ευαγ­γε­λί­δης: «Ήμασταν πραγ­μα­τικά χαρού­με­νοι γιατί αντι­λαμ­βα­νό­μα­σταν ότι γρά­φε­ται ιστορία»

Με μια κάμερα στο χέρι ο Πανα­γιώ­της Ευαγ­γε­λί­δης ταξί­δεψε μαζί με τους υπό­λοι­πους στην Τήλο ώστε να κατα­γρά­ψει όσα θα συμβούν στο νησί προ­κει­μέ­νου να μείνουν ως αρχειακό υλικό στην ΟΛΚΕ.

Πολλά χρόνια αργό­τερα, στον καιρό της καρα­ντί­νας, ο Ευαγ­γε­λί­δης θα απο­φα­σί­σει το υλικό αυτό να το κάνει ταινία με την περι­γραφή του Δημήτρη Τσα­μπρούνη που ως αφη­γη­τής «ντύνει» τα πλάνα του.

Η ταινία «Οι γάμοι της Τήλου» ολο­κλη­ρώ­θηκε το 2021, το 2022 προ­βλή­θηκε για πρώτη φορά στο Φεστι­βάλ Θεσ­σα­λο­νί­κης και τώρα είναι δια­θέ­σιμη στη streaming πλατ­φόρμα Cinobo. Στο φετινό Φεστι­βάλ Θεσ­σα­λο­νί­κης, μιας και η πόλη είναι η φετινή πρω­τεύ­ουσα του ευρω­παϊ­κού Pride, θα προ­βλη­θεί ξανά η ταινία και θα είναι προ­σβά­σιμη για τυφλούς και άτομα με προ­βλή­ματα όρασης και για κωφούς και βαρή­κο­ους.

Ο Πανα­γιώ­της Ευαγ­γε­λί­δης μιλά στο ΒΗΜΑ για όσα προη­γή­θη­καν της από­φα­σης να τελε­στούν οι γάμοι στην Τήλο, αλλά και για όσα έγιναν στο νησί τον Ιούνιο του 2008.

«Έγιναν όλα πάρα πολύ γρήγορα. Το τηλε­φώ­νημα (ότι ο Αλι­φέ­ρης προ­τί­θε­ται να κάνει τους γάμους) πρέπει να έγινε τέλη Μαΐου του 2008 και οι γάμοι πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­καν το πρωί της 3ης Ιουνίου. Μέσα σε πολύ μικρό χρονικό διά­στημα έπρεπε να γίνουν πολλά.

Η αναγ­γε­λία των γάμων έγινε στην εφη­με­ρίδα Εστία ακριβώς για να περάσει όσο το δυνατόν περισ­σό­τερο απα­ρα­τή­ρητη. Πράγ­ματι δημο­σιεύ­τηκε, όμως μέσα σε μια-δυο μέρες έγινε πρω­το­σέ­λιδο. Τα δύο ζευ­γά­ρια που πήγαν στην Τήλο ήταν ζευ­γά­ρια ακτι­βι­στικά. Τα πραγ­μα­τικά ζευ­γά­ρια λόγω κλα­σι­κής ελλη­νι­κής ομο­φο­βίας και κυνη­γη­τού, δεν ήθελαν να βγουν προς τα έξω.

«Δεν ήμασταν πια στη ‘φούσκα’ μας, είχαμε βγει και είχαμε έναν θεσμικό παρά­γο­ντα να επι­κυ­ρώ­σει τη βούληση δύο ανδρών και δύο γυναι­κών να παντρευ­τούν».

Ως οργά­νωση χτυ­πή­σαμε πόρτες για να ρωτή­σουμε αν θα το έκαναν. Οι απα­ντή­σεις που πήραμε ήταν αρνη­τι­κές. ‘’Όχι γιατί θα γίνει σκάν­δαλο, θα το μάθουν οι γονείς μου και δεν θέλω. Εμείς πρέπει να βγούμε πρώτοι;’’ ‘’Όχι, γιατί μπορεί να στρα­βώ­σει το θέμα και να μην γίνει κι εμείς θα έχουμε εκτεθεί’’. Ήταν κάποιες από τις απα­ντή­σεις που ακού­σαμε.

Οπότε, όπως πάντα, οι ακτι­βι­στές βγήκαν μπροστά. Έτσι απο­φα­σί­στη­καν τα ζευ­γά­ρια τα οποία ήταν η Όλγα Μαρί Καρ­πο­δίνη με την Ευαγ­γε­λία Βλάμη και ο Δημή­τρης Τσα­μπρού­νης με τον Θέμη Κατσα­γιάννη». Οι αντι­δρά­σεις στο νησί ήταν λίγες και υπήρχε λόγος με ονο­μα­τε­πώ­νυμο.

Ο Πανα­γιώ­της Ευαγ­γε­λί­δης μιλά στο ΒΗΜΑ για όσα προη­γή­θη­καν της από­φα­σης να τελε­στούν οι γάμοι στην Τήλο, αλλά και για όσα έγιναν στο νησί τον Ιούνιο του 2008.

«Έγιναν όλα πάρα πολύ γρήγορα. Το τηλε­φώ­νημα (ότι ο Αλι­φέ­ρης προ­τί­θε­ται να κάνει τους γάμους) πρέπει να έγινε τέλη Μαΐου του 2008 και οι γάμοι πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­καν το πρωί της 3ης Ιουνίου. Μέσα σε πολύ μικρό χρονικό διά­στημα έπρεπε να γίνουν πολλά.

Η αναγ­γε­λία των γάμων έγινε στην εφη­με­ρίδα Εστία ακριβώς για να περάσει όσο το δυνατόν περισ­σό­τερο απα­ρα­τή­ρητη. Πράγ­ματι δημο­σιεύ­τηκε, όμως μέσα σε μια-δυο μέρες έγινε πρω­το­σέ­λιδο. Τα δύο ζευ­γά­ρια που πήγαν στην Τήλο ήταν ζευ­γά­ρια ακτι­βι­στικά. Τα πραγ­μα­τικά ζευ­γά­ρια λόγω κλα­σι­κής ελλη­νι­κής ομο­φο­βίας και κυνη­γη­τού, δεν ήθελαν να βγουν προς τα έξω.

«Δεν ήμασταν πια στη ‘φούσκα’ μας, είχαμε βγει και είχαμε έναν θεσμικό παρά­γο­ντα να επι­κυ­ρώ­σει τη βούληση δύο ανδρών και δύο γυναι­κών να παντρευ­τούν».

Ως οργά­νωση χτυ­πή­σαμε πόρτες για να ρωτή­σουμε αν θα το έκαναν. Οι απα­ντή­σεις που πήραμε ήταν αρνη­τι­κές. ‘’Όχι γιατί θα γίνει σκάν­δαλο, θα το μάθουν οι γονείς μου και δεν θέλω. Εμείς πρέπει να βγούμε πρώτοι;’’ ‘’Όχι, γιατί μπορεί να στρα­βώ­σει το θέμα και να μην γίνει κι εμείς θα έχουμε εκτεθεί’’. Ήταν κάποιες από τις απα­ντή­σεις που ακού­σαμε.

Οπότε, όπως πάντα, οι ακτι­βι­στές βγήκαν μπροστά. Έτσι απο­φα­σί­στη­καν τα ζευ­γά­ρια τα οποία ήταν η Όλγα Μαρί Καρ­πο­δίνη με την Ευαγ­γε­λία Βλάμη και ο Δημή­τρης Τσα­μπρού­νης με τον Θέμη Κατσα­γιάννη». Οι αντι­δρά­σεις στο νησί ήταν λίγες και υπήρχε λόγος με ονο­μα­τε­πώ­νυμο.

Ο Τάσος Αλι­φέ­ρης είχε προ­σφέ­ρει τόσα πολλά που οι δημότες του τον εμπι­στεύ­ο­νταν απόλυτα και ήταν στο πλευρό του. Ο Ευαγ­γε­λί­δης θυμάται χαρα­κτη­ρι­στικά: «Όσο κι αν ήταν πρω­τά­κου­στος ο γάμος ομό­φυ­λων ζευ­γα­ριών, οι κάτοι­κοι της Τήλου είπαν “βεβαίως, ό,τι πει ο Δήμαρ­χός μας”. Υπήρξαν και κάποιοι που ήταν ενάντια.

Και στην ταινία φαί­νε­ται ότι έχουν έρθει έξω από το Δημαρ­χείο και φωνά­ζουν, αλλά η πλειο­ψη­φία των κατοί­κων ήταν μαζί του. Έχω κάνει και μια συνέ­ντευξη σε μια μεγάλη κυρία εκεί στο χωριό η οποία λέει αυτό ακριβώς το πράγμα: “είμαστε με τον Δήμαρχό μας. Είναι δημο­κρά­της, πασχί­ζει για το καλό του νησιού, έχει κάνει πολλά ωραία πράγ­ματα κι εμείς θα τον στη­ρί­ξουμε σε ό,τι θέλει”».

Οι γάμοι έγιναν στις 7 το πρωί προ­κει­μέ­νου να μην τους προ­λά­βουν οι εξε­λί­ξεις. Ο γιος του Αλιφέρη είχε διη­γη­θεί πως από τις 6 φυλού­σαν καρα­ούλι στις πόρτες του δημαρ­χείου.

Ο Πανα­γιώ­της Ευαγ­γε­λί­δης θυμάται: «Την επομένη της άφιξής μας δώσαμε ραντε­βού με τον Αλιφέρη στο Δημαρ­χείο στις επτά το πρωί, πριν ανοί­ξουν οι δημό­σιες υπη­ρε­σίες στην Αθήνα. Αυτός ήταν ο φόβος, ότι κάτι μπορεί να γίνει και να παυθεί. Δεν έγινε τίποτα.

Μπήκαμε σε μια μικρή αίθουσα στο Δημαρ­χείο. Είχε ένα μεγάλο τραπέζι κι όσοι άνθρω­ποι χωρού­σαμε, περίπου δώδεκα, ήμασταν γύρω από αυτό το τραπέζι. Εγώ ήμουν στη μία άκρη του τρα­πε­ζιού, ακριβώς απέ­να­ντι από τον Αλιφέρη.

Τα κορί­τσια στα αρι­στερά του, τα αγόρια στα δεξιά του. Μετά τις υπο­γρα­φές, ξεσπά­σαμε σε χει­ρο­κρο­τή­ματα ενώ ο Τάσος Αλι­φέ­ρης διάβασε ένα συγκι­νη­τικό κείμενο που είχε γράψει».

Αμέσως μετά οι τέσ­σε­ρις πρω­τα­γω­νι­στές βγήκαν από το Δημαρ­χείο για να ξεκι­νή­σει ο επό­με­νος γύρος στα παρά­θυρα των κανα­λιών. Όλοι ήθελαν μια δήλωσή τους. Και την είχαν. Γιατί η γραμμή τους ήταν «μιλάμε σε όλους και λέμε την αλήθεια μας». Ο Ευαγ­γε­λί­δης περι­γρά­φει γλαφυρά τις στιγμές που ακο­λού­θη­σαν, χωρίς φυσικά να κατε­βά­ζει την κάμερα.

«Ήμασταν μεθυ­σμέ­νοι από ευχα­ρί­στηση. Ήταν μέρες κατα­πλη­κτι­κές παρόλο που ακού­σαμε τα εξ αμάξης. Δεν κοι­μη­θή­καμε, δεν φάγαμε επί δύο 24ώρα, ήμασταν σε κατά­σταση υψηλής αδρε­να­λί­νης, σε κατά­σταση ευφο­ρίας.

Ήμασταν πραγ­μα­τικά χαρού­με­νοι γιατί αντι­λαμ­βα­νό­μα­σταν ότι γρά­φε­ται ιστορία. Κι αυτό γιατί δεν ήμασταν πια στη “φούσκα” μας, είχαμε βγει και είχαμε έναν θεσμικό παρά­γο­ντα να επι­κυ­ρώ­σει τη βούληση δύο ανδρών και δύο γυναι­κών να παντρευ­τούν. Ζήσαμε μεγάλες στιγμές.

Μετά τους γάμους επι­κρά­τησε ένα παν­δαι­μό­νιο. Ο Δημή­τρης Τσα­μπρού­νης και η Ευαγ­γε­λία Βλάμη ανέ­λα­βαν τις συνε­ντεύ­ξεις και την επι­κοι­νω­νία με τα Μέσα, ήταν έτσι κι αλλιώς οι εκπρό­σω­ποι της οργά­νω­σης στα ΜΜΕ. Για αυτό και είχαν επι­λε­γεί γιατί είχαν την ικα­νό­τητα και την πείρα να το δια­χει­ρι­στούν επι­κοι­νω­νιακά.

Μαζί μας ήταν και ο Γρη­γό­ρης Βαλ­λια­νά­τος που έπαιξε πολύ μεγάλο ρόλο στις απο­φά­σεις, στις ζυμώ­σεις, στις δια­πραγ­μα­τεύ­σεις με τους δημο­σιο­γρά­φους.

Την επόμενη ημέρα φύγαμε από την Τήλο. Στο λιμάνι της Ρόδου μάς περί­με­ναν δημο­σιο­γρά­φοι κι ένας Ροδίτης που μας έβριζε. Τσα­κώ­θηκε και με τον Αλιφέρη που μας έχει συνο­δεύ­σει μέχρι εκεί. “Ήρθες εσύ κατα­κτη­τής του νησιού μας από τη Μάνη κι έφερες τα μανιά­τικα κόλπα και θες να μας δια­φθεί­ρεις”, του έλεγε».

Από τους πέντε πρω­τα­γω­νι­στές, οι τρεις δεν είναι πια στη ζωή. Για τον Τάσο Αλιφέρη, για την Ευαγ­γε­λία Βλάμη και για την Όλγα Μαρί Καρ­πο­δίνη. Για αυτούς τους τρεις ο Ευαγ­γε­λί­δης θέλησε να κάνει τους «Γάμους της Τήλου». Μια πολύ­τιμη μαρ­τυ­ρία για τις επό­με­νες γενιές, μιας κομ­βι­κής σημα­σίας στιγμής για την ιστορία των ΛΟΑΤΚΙ+ δικαιω­μά­των στη χώρα μας.

«Πέρα από την πολι­τική διά­σταση, αισθάν­θηκα ότι είχα κι ένα χρέος σε προ­σω­πικό και συναι­σθη­μα­τικό επίπεδο -η Ευαγ­γε­λία ήταν κολλητή φίλη μου- να δείξω αυτά τα πρόσωπα και το στίγμα που άφησαν πίσω τους σε ένα ιστο­ρικό γεγονός για την κοι­νό­τητα και τα ανθρώ­πινα δικαιώ­ματα και την ισότητα στην Ελλάδα.

Χαί­ρο­μαι όμως πολύ που μένει κι ένα ίχνος αυτού του θαυ­μά­σιου ανθρώ­που, του Τάσου του Αλιφέρη. Είμαστε όλοι ευγνώ­μο­νες σε αυτούς τους ανθρώ­πους που βγήκαν μπροστά και πήραν πάνω τους όλο το βάρος».

Γρη­γό­ρης Βαλ­λια­νά­τος: «Οι γάμοι της Τήλου είναι ένα σύμβολο στην ιστορία του ΛΟΑΤΚΙ+ κινή­μα­τος»

«Το Απε­λευ­θε­ρω­τικό Κίνημα Ομο­φυ­λο­φί­λων Ελλάδας (ΑΚΟΕ) είναι η αρχή της ιστο­ρίας της κοι­νό­τη­τάς μας σε σχέση με τα αιτή­ματα αυτά. Η κυβέρ­νηση Καρα­μανλή εξήγ­γειλε ένα σύμφωνο συμ­βί­ω­σης μόνο για ετε­ρό­φυλα ζευ­γά­ρια.

Στη συνά­ντηση που είχαμε με τον τότε Υπουργό Δικαιο­σύ­νης, τον Σωτήρη Χατζη­γάκη, του μετα­φέ­ραμε ότι το θεω­ρούμε ανε­πί­τρε­πτο και ζητή­σαμε να επε­κτεί­νει το σύμφωνο και στα ομόφυλα ζευ­γά­ρια. Ο Σωτήρης Χατζη­γά­κης ήταν ένας κεντρώος πολι­τι­κός αλλά υπουρ­γός της κυβέρ­νη­σης της Νέας Δημο­κρα­τίας.

Μας μίλησε με ειλι­κρί­νεια λέγο­ντας ότι η παρά­ταξη δεν αντέχει ένα σύμφωνο για όλους, αλλά εάν κάνει ένα νομο­θέ­τημα που θα μας απο­κλείει θα μπο­ρού­σαμε να πάμε προ­σφύ­γουμε στο Ευρω­παϊκό Δικα­στή­ριο και να το αλλά­ξουμε. Ήταν μια πολι­τική εκτί­μηση σοβαρή και αληθής.

Πολύ σύντομα ο Καρα­τζα­φέ­ρης είπε ‘’ο Βαλ­λια­νά­τος και οι φίλοι του θα πάνε στο Ευρω­παϊκό Δικα­στή­ριο και θα κερδίσουν’’. Οι κυβερ­νή­σεις με την πολι­τική τους ή την ανη­μπό­ρια τους δεν υπο­λο­γί­ζουν τον δια­συρμό της χώρας στο Ευρω­παϊκό Δικα­στή­ριο.

Ο Γρη­γό­ρης Βαλ­λια­νά­τος

Η Ελλη­νική Δημο­κρα­τία από το 1982 έχει ψηφίσει τον Νόμο 1250 ο οποίος προ­βλέ­πει για πρώτη φορά στη χώρα τον πολι­τικό γάμο. Γρά­φτηκε με τέτοιον τρόπο από την επι­τροπή Μάνεση ώστε να μην συμπε­ρι­λαμ­βά­νει το φύλο των μελ­λό­νυμ­φων ή των συζύγων στο κείμενό του.

Αυτό συνέβη λόγω της ρητής πρό­θε­σης των ακα­δη­μαϊ­κών συντα­κτών του να συμπε­ρι­λά­βει μελ­λο­ντικά και ζευ­γά­ρια του ίδιου φύλου. Όταν είδαμε ότι από πλευράς Πολι­τείας δεν θα γινόταν κάτι, απο­φα­σί­σαμε να κάνουμε κάτι επα­να­στα­τικό.

Απευ­θυν­θή­καμε στον Συνα­σπι­σμό και ζητή­σαμε από τον Αλέκο Αλαβάνο να εφαρ­μό­σει τον νόμο. Απά­ντησε ότι θα μπο­ρού­σαν να το κάνουν, αν δεχθούν οι νομικές υπη­ρε­σίες τους. Δεν δέχθη­καν.

«Χρειά­στηκε πάρα πολλή πίεση και αγάπη για να δεχθούν. Νομίζω ότι ξεπέ­ρα­σαν τον εαυτό τους. Ποτέ δεν φαντά­ζο­νταν τι θα τους έρθει στο κεφάλι».

Ο Αλέξης Τσίπρας το 2006, όταν ήταν υπο­ψή­φιος Δήμαρ­χος Αθη­ναίων, εξήγ­γειλε στην πλατεία Κλαυθ­μώ­νος κατά τη διάρ­κεια του Pride ότι αν εκλεγεί θα εφαρ­μό­σει τον νόμο κι άρα θα γίνο­νται γάμοι ομό­φυ­λων ζευ­γα­ριών.

Όταν στη συνέ­χεια απευ­θυν­θή­καμε στον ΣΥΡΙΖΑ και ζητή­σαμε να εφαρ­μό­σουν τον νόμο μάς απά­ντη­σαν ότι το νομικό τμήμα κάποιων δήμων έχει αντιρ­ρή­σεις», εξηγεί στο ΒΗΜΑ ο Γρη­γό­ρης Βαλ­λια­νά­τος, δίνο­ντας το παρα­σκή­νιο που προη­γή­θηκε της από­φα­σης να γίνουν οι γάμοι της Τήλου.

Η απόφαση πάρθηκε όμως οι δυσκο­λίες που έπρεπε να δια­χει­ρι­στεί ήταν πολλές. «Η μία δυσκο­λία ήταν πώς θα γίνει πραγ­μα­τι­κό­τητα ο γάμος σε ένα τόσο εχθρικό κλίμα. Είχαμε απέ­να­ντί μας τους πάντες, την Κυβέρ­νηση, τον Εισαγ­γε­λέα, την Αστυ­νο­μία, το Λιμε­νικό.

Δεν ήθελαν να γίνει αυτός ο γάμος, ούτε το πείραμα. Δεύτερη δυσκο­λία ήταν ι να βρω τους γαμπρούς και τις νύφες. Τελικά, κάποιος έπρεπε να συλ­λά­βει ποιο προφίλ ανθρώ­πων χρεια­ζό­ταν. Να τους βρει και να τους πείσει.

Σας μιλάω ειλι­κρινά ήταν πάρα πολύ δύσκολο να τους πείσω, όχι μόνο να κάνουν μια σπου­δαία ακτι­βι­στική δράση και θα προ­χω­ρή­σουν τα πράγ­ματα -που ήταν αλήθεια- αλλά και ότι θα κλη­ρο­νο­μή­σουν ένα βουνό δημο­σιό­τη­τας.

Θέλω να τιμήσω την Ευαγ­γε­λία Βλάμη, την Όλγα Μαρί Καρ­πο­δίνη, τον Δημήτρη Τσα­μπρούνη και τον Θέμη Κατσα­γιάννη. Χρειά­στηκε πάρα πολλή πίεση και αγάπη για να δεχθούν. Νομίζω ότι ξεπέ­ρα­σαν τον εαυτό τους. Ποτέ δεν φαντά­ζο­νταν τι θα τους έρθει στο κεφάλι.

Έφεραν σε πέρας, με λίγο παρα­πάνω κρασί και ψάχνο­ντάς τους τη νύχτα στο νησί, αυτό το δύσκολο έργο. Είναι μια παρα­κα­τα­θήκη. Η ελπίδα μας ήταν δια­φο­ρε­τική μετά τους γάμους της Τήλου».

Ο Γρη­γό­ρης Βαλ­λια­νά­τος ταξι­δεύει στην Τήλο και γίνεται μάλιστα μάρ­τυ­ρας στους γάμους. Με τη δική του κατα­λυ­τική καθο­δή­γηση επι­λέ­γε­ται ο οδός της εξω­στρέ­φειας προς τα Μέσα.

Όπως χαρα­κτη­ρι­στικά λέει: «Δεν παύαμε όλες εκείνες τις ημέρες να είμαστε σε σύνδεση με κάθε είδους τηλε­ο­πτικό σταθμό. Είχαμε απο­φα­σί­σει ότι μιλάμε με όλο τον κόσμο, λέμε την αλήθεια και τους βάζουμε στη θέση τους».

Ζητώ το σχόλιό του για το νομο­σχέ­διο. «Ο Μητσο­τά­κης ξέρει ότι έχει κόστος, αλλά το κάνει. Η πραγ­μα­τι­κό­τητα είναι ότι κάνουμε ένα μεγάλο βήμα μπροστά. Το να λέγεται, στην υπο­κρι­τική ελλη­νική κοι­νω­νία, ότι ο γάμος θα γίνεται από όλο τον κόσμο είναι σαν να ακού­γε­ται ο γδούπος της πτώσης του κάστρου της πατριαρ­χίας στη χώρα. Όλα θα είναι δια­φο­ρε­τικά.

Όσο για την παρέν­θετη κύηση πρέπει να σας δια­βε­βαιώσω, με όση δύναμη διαθέτω, πως ό,τι ισχύει για τις γυναί­κες θα ισχύει και για τους άντρες. Είναι θέμα πια ευρω­παϊ­κού πιστο­ποι­η­τι­κού γονεϊ­κό­τη­τας που ψηφί­στηκε στις 13 Δεκεμ­βρίου 2023 στο Ευρω­παϊκό Κοι­νο­βού­λιο».

Η τελευ­ταία μου ερώτηση αφο­ρούσε στην Ευαγ­γε­λία Βλάμη, πολύ στενή κι αγα­πη­μένη φίλη του Γρηγόρη Βαλ­λια­νά­του. Πώς θα ένιωθε άραγε αυτή η γυναίκα βλέ­πο­ντας πως απέ­χουμε ελά­χι­στα από την ισότητα στον πολι­τικό γάμο;

«Η Ευαγ­γε­λία θα ήταν πάρα πολύ χαρού­μενη. Θα έπαιρνε μια μεγάλη σημαία και θα απο­γειω­νό­ταν σε χαμηλό ύψος για να τη βλέ­πουμε. Και νομίζω ότι το κάνει».

Μαρία Καμμά Αλιφέρη: «Οι γάμοι είναι κανο­νικά κατα­χω­ρη­μέ­νοι στο βιβλίο των πολι­τι­κών γάμων μέχρι σήμερα»

«Σίγουρα κάποιους τους παρα­ξέ­νεψε το γεγονός τότε, όμως οι περισ­σό­τε­ροι το είδαν ψύχραιμα. Το είδαν υπό το πρίσμα της ελευ­θε­ρίας και ανθρω­πί­νων δικαιω­μά­των.

Η κοι­νω­νία της Τήλου έχει μία τέτοια οπτική, ας μην ξεχνάμε και το πώς δια­χει­ρι­στή­καμε το προ­σφυ­γικό τα τελευ­ταία χρόνια. Αυτά που παρα­κο­λου­θή­σατε εσείς στην τηλε­ό­ραση ήταν αντι­δρά­σεις που υπήρχαν έξω από το νησί της Τήλου. Ξεσπά­σματα και ακραίες αντι­δρά­σεις στην Τήλο δεν υπήρξαν.

Είμαστε πολύ περή­φα­νοι που η κοι­νω­νία της Τήλου πρω­το­στά­τησε σε κάτι που έρχεται η ελλη­νική Βουλή να το ψηφίσει μετά από 16 χρόνια. Αυτό δείχνει πόσο μπροστά ήταν ο Τάσος Αλι­φέ­ρης και οι συμπο­λί­τες μας στο νησί», δηλώνει στο ΒΗΜΑ η Δήμαρ­χος της Τήλου, Μαρία Καμμά Αλιφέρη.

Όταν μια τοπική κοι­νω­νία είναι χωρίς γιατρό, ακόμα και σήμερα η Τήλος δεν έχει γιατρό, η μετα­τό­πιση του ενδια­φέ­ρο­ντος από τα ζητή­ματα ζωτικής σημα­σίας, δύσκολα γίνεται. Το ίδιο ισχύει τώρα, το ίδιο ίσχυε και τότε.

«Έχουμε τόσα σημα­ντικά πράγ­ματα που πρέπει να επι­λύ­σουμε εμείς οι νησιώ­τες και ιδιαί­τερα οι ακρίτες που οι μεγάλες συζη­τή­σεις στα τηλε­ο­πτικά πλατό μάς αφήνουν άναυ­δους. Αυτό έλεγαν και τότε στο νησί το 2008. Υπήρχε ένα καφε­νείο στο νησί το οποίο το είχε ο άνδρας μου (αδερφός του Τάσου Αλιφέρη).

«Μιλάμε για ανθρώ­πινα δικαιώ­ματα κι εδώ αρχί­ζουν και τελειώ­νουν όλα».

Οι δημο­σιο­γρά­φοι έβλεπαν τότε Αλι­φέ­ρης κι έπαιρ­ναν τηλέ­φωνο για δηλώ­σεις. Το καφε­νείο αυτό το δού­λευαν οι γονείς μου. Ο πατέρας μου ήταν 12 χρόνια δήμαρ­χος σε πολύ σκληρά χρόνια για το νησί, από το 1974 μέχρι και το 1986. Πάλευε να φέρει γιατρό στην Τήλο, δεν είχαμε ακτο­πλοΐα, δεν είχαμε φούρνο, δεν είχαμε φάρμακα. Οι γονείς μου είχαν θάψει το πρώτο τους παιδί γιατί δεν είχαμε γιατρό.

Όταν λοιπόν αυτός ο άνθρω­πος έδωσε πραγ­μα­τικό αγώνα για να κρα­τη­θεί ζωντανό το νησί κι έπαιρ­ναν τηλέ­φωνο οι δημο­σιο­γρά­φοι για να ρωτή­σουν για τους γάμους, απά­ντησε “δεν σας είδα να νοιά­ζε­στε για τα προ­βλή­ματα του νησιού μας”.

Είναι τόσα πολλά τα προ­βλή­ματα που αντι­με­τω­πί­ζαμε και αντι­με­τω­πί­ζουμε που οι γάμοι ήταν απλώς μια διοι­κη­τική πράξη. Δεν το είδαν ως κάτι τραγικό. Το είδαν ως κάτι φυσιο­λο­γικό. Τόσο απλά.

Οι μεγα­λύ­τε­ροι άνθρω­ποι ξέρετε τι έλεγαν; “Τι με νοιάζει εμένα τι κάνουν στο σπίτι τους και στο κρεβάτι τους;” Δεν ξέρω πώς φάνηκε, πάντως εδώ οι άνθρω­ποι δεν έδωσαν και τόσο μεγάλη σημασία. Η κοι­νω­νία της Τήλου πιστεύει στον άνθρωπο, πιστεύει στην ελευ­θε­ρία και στην ευτυχία του ανθρώ­που.

Και τότε και τώρα αυτό που πρυ­τα­νεύει είναι η λογική. Δεν μπο­ρούμε να κλεί­νουμε τα μάτια στην πραγ­μα­τι­κό­τητα. Μιλάμε για ένα κοι­νω­νικό πρό­βλημα που πρέπει να το δεις και πρέπει να το λύσεις.

Η υπόθεση των γάμων της Τήλου βρί­σκε­ται ακόμα στο Ευρω­παϊκό Δικα­στή­ριο. Ανέλαβα Δήμαρ­χος το 2012, εγώ κανένα έγγραφο ακύ­ρω­σης δεν έχω δει, καμία επι­στολή δεν είχε έρθει στον Δήμο. Οι γάμοι της Τήλου είναι κανο­νικά κατα­χω­ρη­μέ­νοι στο βιβλίο των πολι­τι­κών γάμων.

Μιλάμε για ανθρώ­πινα δικαιώ­ματα κι εδώ αρχί­ζουν και τελειώ­νουν όλα», συμπλη­ρώ­νει η Μαρία Καμμά Αλιφέρη.

Πηγή tovima.gr