Πέθανε ο Χένρι Κίσινγκερ, πρώην υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ

Εχοντας ζήσει μια ζωή σαν κινη­μα­το­γρα­φική ταινία, ο Χένρι Κίσιν­γκερ, ιστο­ρική μορφή της αμε­ρι­κα­νι­κής διπλω­μα­τίας, που όμως είχε ιδιαί­τερα αμφι­λε­γό­με­νες δια­στά­σεις, υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών των ΗΠΑ επί των ημερών του Ρίτσαρντ Νίξον και του Τζέ­ραλντ Φορντ στην προ­ε­δρία, πέθανε στα 100 του χρόνια, όπως ανα­κοί­νωσε το ίδρυμα που ίδρυσε ο νομπε­λί­στας Ειρήνης (1973) και φέρει το όνομά του.

Βασικός δια­μορ­φω­τής της αμε­ρι­κα­νι­κής εξω­τε­ρι­κής πολι­τι­κής τα χρόνια του Ψυχρού Πολέμου, ο Χένρι Κίσιν­γκερ, γόνος οικο­γέ­νειας Γερ­μα­νο­ε­βραίων, «πέθανε στο σπίτι του στο Κονέ­κτι­κατ», διευ­κρί­νισε η ίδια πηγή.

Ο Ρεπου­μπλι­κα­νός πρώην πρό­ε­δρος των ΗΠΑ Τζορτζ Ουά­σιγ­κτον Μπους απέτισε φόρο τιμής στον Κίσιν­γκερ, κρί­νο­ντας πως η Αμερική απώλεσε «μία από τις πιο αξιό­πι­στες και δια­κε­κρι­μέ­νες φωνές σε ζητή­ματα εξω­τε­ρι­κής πολι­τι­κής».

Το γεγονός ότι ο πρό­σφυ­γας που έφυγε από τη ναζι­στική Γερ­μα­νία μπόρεσε να γίνει ο επι­κε­φα­λής της αμε­ρι­κα­νι­κής διπλω­μα­τίας και βασικός δια­μορ­φω­τής της εξω­τε­ρι­κής πολι­τι­κής της χώρας πιστο­ποιεί «το δικό του μεγα­λείο όσο και το μεγα­λείο της Αμε­ρι­κής», είπε ο πρώην πρό­ε­δρος σε δελτίο Τύπου που δημο­σιο­ποι­ή­θηκε από το κέντρο που φέρει το όνομά του.

Ο Κίσιν­γκερ πιστώ­θηκε την προ­σέγ­γιση με τη Μόσχα και με το Πεκίνο, όμως η εικόνα του αμαυ­ρώ­θηκε εξαι­τίας της εμπλο­κής του σε τραγικά γεγο­νότα, πάνω απ’ όλα στο πρα­ξι­κό­πημα της 11ης Σεπτεμ­βρίου 1973 στη Χιλή.

Ενδειξη της αύρας και της επιρ­ροής του βρα­χύ­σω­μου άνδρα με τα χοντρά γυαλιά, την μπάσα φωνή και τη χαρα­κτη­ρι­στική γερ­μα­νική χροιά της προ­φο­ράς του στα αγγλικά: παρά την πολύ προ­χω­ρη­μένη του ηλικία, τον συμ­βου­λευό­ταν συχνά μεγάλο μέρος της πολι­τι­κής ελίτ των ΗΠΑ, κι όχι μόνο, ενώ όχι σπάνια τον υπο­δέ­χο­νταν στο εξω­τε­ρικό αρχηγοί κρατών.

Στο τελευ­ταίο του μείζον ταξίδι, τον Ιούλιο επι­σκέ­φθηκε το Πεκίνο, για να συνα­ντη­θεί με τον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζιν­πίνγκ. Αυτός ο τελευ­ταίος εξήρε τον «θρυλικό διπλω­μάτη» ο οποίος συνέ­βαλε καθο­ρι­στικά στην προ­σέγ­γιση της Κίνας και των ΗΠΑ τα χρόνια του 1970.

Ουδείς άλλος σημά­δεψε όσο αυτός την αμε­ρι­κα­νική εξω­τε­ρική πολι­τική το δεύτερο μισό του 20ού αιώνα. Φημι­σμέ­νος για τις απα­ρά­μιλ­λες δια­πραγ­μα­τευ­τι­κές του ικα­νό­τη­τες, ο Χένρι Κίσιν­γκερ ταυ­τό­χρονα συχνά επε­δεί­κνυε ροπή στον αυταρ­χι­σμό.

Ο πραγ­μα­τι­στής πολι­τι­κός που πιστώ­νε­ται την «αμε­ρι­κα­νική Realpolitik» ήταν πάντα αληθινό «γεράκι» της Ουά­σιγ­κτον – υπήρξε περί­πλοκη προ­σω­πι­κό­τητα, που γεν­νούσε τόσο θαυ­μα­σμό όσο και μίσος.

Ο ναζι­σμός σημά­δεψε ανε­ξί­τηλα τον νεαρό Γερ­μα­νο­ε­βραίο Χάιντς Αλφρεντ Κίσιν­γκερ, που γεν­νή­θηκε την 27η Μαΐου 1923 στη Φουρτ (Βαυαρία): στα 15 του, μετα­τρε­πό­ταν σε πρό­σφυγα στις ΗΠΑ μαζί με την οικο­γέ­νειά του. Αφού απέ­κτησε την αμε­ρι­κα­νική υπη­κο­ό­τητα στα 20 του χρόνια, θα κατα­τασ­σό­ταν στον στρατό και θα υπη­ρε­τούσε στην Ευρώπη, κυρίως στη στρα­τιω­τική αντι­κα­τα­σκο­πεία, λόγω των άπται­στων γερ­μα­νι­κών του. Παρα­ση­μο­φο­ρή­θηκε για τη δράση του.

Μετά τον Β΄ Παγκό­σμιο Πόλεμο, επι­θυ­μώ­ντας διακαώς να συνε­χί­σει τις σπουδές του, μπήκε στο Χάρ­βαρντ – από όπου βγήκε με πτυχίο στις διε­θνείς σχέσεις, προτού γίνει μέλος του διδα­κτι­κού προ­σω­πι­κού και της διεύ­θυν­σης του πασί­γνω­στου πανε­πι­στη­μίου. Εκείνη την περίοδο, οι Δημο­κρα­τι­κοί πρό­ε­δροι Τζον Κένεντι και Λίντον Τζόνσον άρχιζαν να συμ­βου­λεύ­ο­νται ολοένα συχνό­τερα τον λαμπρό – και ιδιαί­τερα φιλό­δοξο– καθη­γητή.

Oμως ο διο­πτρο­φό­ρος πανε­πι­στη­μια­κός δεν θα μετα­τρε­πό­ταν σε παγκό­σμια μορφή της διπλω­μα­τίας παρά την περίοδο του Ρίτσαρντ Νίξον, όταν αρχικά έγινε σύμ­βου­λος εθνικής ασφα­λείας του Λευκού Οίκου και κατόπιν υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών – κατείχε και τις δύο θέσεις από το 1973 έως το 1975, ενώ παρέ­μεινε ΥΠΕΞ υπό τον Τζέ­ραλντ Φορντ έως το 1977.

Eθεσε σε εφαρ­μογή την αμε­ρι­κα­νική Realpolitik, επι­διώ­κο­ντας την απο­κλι­μά­κωση των εντά­σεων με τη Σοβιε­τική Ενωση και την προ­σέγ­γιση με την Κίνα του Μάο, όπου πήγε επα­νει­λημ­μένα –με άκρα μυστι­κό­τητα– για να προ­ε­τοι­μά­σει την ιστο­ρική επί­σκεψη του προ­έ­δρου Νίξον στο Πεκίνο το 1972.

Διε­ξή­γαγε εξάλλου, επίσης με άκρα μυστι­κό­τητα, ενώ βομ­βαρ­δι­ζό­ταν ανηλεώς το Ανόι, δια­πραγ­μα­τεύ­σεις για να τερ­μα­τι­στεί ο πόλεμος του Βιετνάμ.

Το αμφι­λε­γό­μενο Νόμπελ

Η υπο­γραφή της συμ­φω­νίας κατά­παυ­σης του πυρός ήταν αυτό που επι­κα­λέ­στηκε η επι­τροπή όταν του απέ­νειμε το Νόμπελ Ειρήνης το 1973 – όμως ο Βιετ­να­μέ­ζος ηγέτης Λε Ντουκ Το (κέρ­δι­σαν από κοινού το Νόμπελ με τον Κίσιν­γκερ) αρνή­θηκε να το παρα­λά­βει. Η βρά­βευση πιθανόν θα παρα­μεί­νει η πιο αμφι­λε­γό­μενη στην Ιστορία.

Επι­κρι­τές του Χένρι Κίσιν­γκερ για χρόνια απαι­τού­σαν να δικα­στεί για εγκλή­ματα πολέμου.

Κατήγ­γει­λαν τον σκο­τεινό, όχι σπάνια απρο­κά­λυ­πτο, ρόλο του σε απο­φά­σεις όπως οι μαζικοί βομ­βαρ­δι­σμοί των ΗΠΑ στην Καμπό­τζη ή η αμε­ρι­κα­νική υπο­στή­ριξη στον Ινδο­νή­σιο δικτά­τορα Σου­χάρτο, η εισβολή των δυνά­μεων του οποίου στο Ανα­το­λικό Τιμόρ στοί­χισε τη ζωή σε του­λά­χι­στον 200.000 ανθρώ­πους το 1975.

Ομως ήταν πάνω απ’ όλα η δράση της CIA στη Λατι­νική Αμερική, συχνά με προ­σω­πι­κές του εντολές, αυτή που αμαύ­ρωσε περισ­σό­τερο από καθετί άλλο την εικόνα του: ειδικά το στρα­τιω­τικό πρα­ξι­κό­πημα του 1973 στη Χιλή, η κατά­ληψη της εξου­σίας από τον Αου­γού­στο Πινο­τσέτ και ο θάνατος του σοσια­λι­στή προ­έ­δρου Σαλ­βα­δόρ Αλιέντε.

Στην πορεία των ετών, ήρθαν στο φως απόρ­ρητα έγγραφα που απο­κά­λυ­πταν το περί­γραμμα και το εύρος αυτού που θα γινόταν γνωστό με την ονο­μα­σία «Σχέδιο Κόνδωρ»: σκοπός του ήταν η εξά­λειψη των αντι­πά­λων των στρα­τιω­τι­κών δικτα­το­ριών στη Λατι­νική Αμερική τα χρόνια του 1970 και του 1980.

Μολα­ταύτα, ο συγ­γρα­φέας των βιβλίων Διπλω­μα­τία (1994) και Παγκό­σμια Τάξη (2014), πατέρας δύο παιδιών, παντρε­μέ­νος από το 1974 με τη φιλάν­θρωπο Νάνσι Μαγκί­νες, δια­τη­ρούσε ως τον θάνατό του τερά­στια επιρροή. Και –φυσικά– παρέ­μενε «γεράκ»ι: τον Ιανουά­ριο, τάχθηκε υπέρ της συνέ­χι­σης της υπο­στή­ρι­ξης στην Ουκρα­νία, που έπρεπε, κατ’ αυτόν, να γίνει κράτος-μέλος του NATO.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ