Ορια στις αναβολές και στις άσκοπες μηνύσεις

Τι περι­λαμ­βά­νει το πακέτο των μέτρων για την επι­τά­χυνση της απο­νο­μής της ποι­νι­κής δικαιο­σύ­νης

Οι χιλιά­δες πολίτες που εμπλέ­κο­νται κάθε χρόνο σε δικα­στι­κές δια­δι­κα­σίες στα ποινικά δικα­στή­ρια ξέρουν από πρώτο χέρι για τις καθυ­στε­ρή­σεις, τις ανα­βο­λές επί ανα­βο­λών, την αγωνία για τον χρόνο μιας από­φα­σης και τελικά για τις παθο­γέ­νειες στην απονομή της δικαιο­σύ­νης. Αν η δικαιο­σύνη, όπως υπο­στη­ρί­ζε­ται από πολλές πλευρές, είναι ο μεγάλος ασθενής του κράτους, η ποινική δικαιο­σύνη βρί­σκε­ται από χρόνια στον προ­θά­λαμο της εντα­τι­κής. Η κυβέρ­νηση, προ­κει­μέ­νου να ανα­χαι­τι­στεί η κατάρ­ρευση του ποι­νι­κού συστή­μα­τος, επι­χει­ρεί τώρα στο πλαίσιο προ­ε­κλο­γι­κών της δεσμεύ­σεων να λάβει μέτρα με πακέτο εκτε­τα­μέ­νων αλλαγών, τα οποία, αν ισχύ­σουν κι αν εφαρ­μο­στούν, υπάρχει ελπίδα να απο­δώ­σουν.

Το πακέτο των νέων μέτρων που ετοι­μά­ζει η πολι­τική ηγεσία του υπουρ­γείου Δικαιο­σύ­νης καλύ­πτει όλο το φάσμα της ποι­νι­κής δια­δι­κα­σίας, ξεκι­νώ­ντας από το στάδιο πριν από την άσκηση ποι­νι­κής δίωξης και φθά­νο­ντας έως την έκτιση των ποινών για όλα τα αδι­κή­ματα, είτε πρό­κει­ται για πλημ­με­λή­ματα είτε για κακουρ­γή­ματα.

Οι νέες ρυθ­μί­σεις τις οποίες παρου­σιά­ζει σήμερα η «Κ» της Κυρια­κής στο­χεύ­ουν, όπως τονίζει ο αρμό­διος υπουρ­γός Γιώργος Φλω­ρί­δης, στην αλλαγή κλί­μα­τος στην απονομή της ποι­νι­κής δικαιο­σύ­νης, με στόχο οι πολίτες να βρί­σκουν το δίκιο τους γρήγορα και απο­τε­λε­σμα­τικά.

Αλλά ας πάρουμε τα μέτρα ένα ένα. Σε ό,τι αφορά το τσου­νάμι των μηνύ­σεων προ­βλέ­πε­ται ότι αβά­σι­μες, κατα­φα­νώς ψευδείς, άλλες που υπο­βάλ­λο­νται από δόλο ή βαριά αμέλεια θα αρχειο­θε­τού­νται σε κάθε περί­πτωση από τον εισαγ­γε­λέα. Θα πηγαί­νουν δηλαδή στον κάλαθο των αχρή­στων και δεν θα απα­σχο­λούν περαι­τέρω, όπως δυστυ­χώς γίνεται κατά κόρον μέχρι σήμερα, το δικα­στικό σύστημα.

Oποιος όμως παρά την αρχειο­θέ­τηση επι­μέ­νει και θέλει η υπόθεσή του να προ­χω­ρή­σει, θα πλη­ρώ­νει παρά­βολο 600 ευρώ.

Διώξεις για δικο­μα­νείς

Σημα­ντι­κές είναι επίσης οι ρυθ­μί­σεις για τους δικο­μα­νείς. Για τις περι­πτώ­σεις αυτές προ­βλέ­πο­νται όχι μόνο τσου­χτερά πρό­στιμα, αλλά και βαριές ποι­νι­κές διώξεις. Ειδι­κό­τερα, αν από το αρχείο της Εισαγ­γε­λίας προ­κύ­πτει ότι ένας υπο­βάλ­λει κάθε τρεις και λίγο μηνύ­σεις αβά­σι­μες, δόλιες, ψευδείς, εκτός του ότι οι μηνύ­σεις του θα μπαί­νουν αρχείο, θα διώ­κε­ται ποινικά για ψευδή κατα­μή­νυση από τον εισαγ­γε­λέα και από κατή­γο­ρος θα μετα­τρέ­πε­ται σε κατη­γο­ρού­μενο, και επι­πλέον θα πλη­ρώ­νει και πρό­στιμο, το ύψος του οποίου ακόμη δεν έχει σαφώς προσ­διο­ρι­στεί.

Τα μέτρα κατά της δικο­μα­νίας, που απο­τε­λεί μάστιγα η οποία ταλα­νί­ζει το δικα­στικό μας σύστημα, λαμ­βά­νο­νται σε μια προ­σπά­θεια, όπως τονίζει ο κ. Φλω­ρί­δης, να μειωθεί ο αριθμός αυτών των περι­πτώ­σεων. Πρό­σφατη μελέτη του προϊ­στα­μέ­νου της Εισαγ­γε­λίας Αθηνών, Αντώνη Ελευ­θε­ριά­νου (έχει δημο­σιευ­θεί στην «Κ»), παρου­σιά­ζει ότι έχουμε ρεκόρ μηνύ­σεων που φθάνουν τις 750.000 μέσα στα τελευ­ταία πέντε χρόνια μόνο στην Αθήνα.

Οι «κόφτες»

Με άλλη δέσμη μέτρων επι­χει­ρεί­ται με το νέο νομο­σχέ­διο να περιο­ρι­στούν δρα­στικά οι ανα­βο­λές στις ποι­νι­κές δίκες, που ταλαι­πω­ρούν κόσμο και κοσμάκη και κοστί­ζουν εκα­τομ­μύ­ρια στο κράτος. Στο εξής προ­βλέ­πε­ται ότι θα δίνεται μόνο μία αναβολή σε ποι­νι­κές υπο­θέ­σεις και η δίκη που θα ανα­βάλ­λε­ται θα προσ­διο­ρί­ζε­ται το αργό­τερο μέσα σε οκτώ μήνες. Επίσης καταρ­γεί­ται το απε­ριό­ρι­στο των ανα­βο­λών που ισχύει σήμερα για λόγους υγείας των δικη­γό­ρων, καθώς στο εξής μόνο με χαρτί γιατρού από δημόσιο νοσο­κο­μείο ή δημόσια δομή υγείας και μόνο για μία φορά θα μπορεί ο δικη­γό­ρος να ζητάει αναβολή. Μέχρι τώρα μπο­ρούσε να προ­σκο­μί­σει και χαρτί και από ιδιώτη γιατρό.

Επίσης με τις νέες ρυθ­μί­σεις κατα­βάλ­λε­ται προ­σπά­θεια να περιο­ρι­στεί δρα­στικά το φαι­νό­μενο οι δικη­γό­ροι να ζητούν και να παίρ­νουν ανα­βο­λές επι­κα­λού­με­νοι ότι δικά­ζουν σε άλλο δικα­στή­ριο. Κάτι τέτοιο στο εξής θα γίνεται με αυστη­ρές προ­ϋ­πο­θέ­σεις και ο δικη­γό­ρος θα πλη­ρώ­νει και παρά­βολο 100 ευρώ μόνο για να ζητήσει αναβολή.

Χωρίς βού­λευμα

Ενδια­φέ­ρου­σες και απο­τε­λε­σμα­τι­κές (αν εφαρ­μο­στούν) είναι και οι ρυθ­μί­σεις που συμπιέ­ζουν κατά πολύ τον χρόνο της ποι­νι­κής δια­δι­κα­σίας για όλα τα σοβαρά εγκλή­ματα (κακουρ­γή­ματα για ναρ­κω­τικά, φορο­δια­φυγή, ληστείες και λοιπά).

Καταρ­γεί­ται η έκδοση βου­λεύ­μα­τος από δικα­στικά συμ­βού­λια για τη συντρι­πτική πλειο­νό­τητα των σημα­ντι­κών εγκλη­μά­των.

Καταρ­γεί­ται η έκδοση βου­λεύ­μα­τος από δικα­στικά συμ­βού­λια για τη συντρι­πτική πλειο­νό­τητα των σημα­ντι­κών υπο­θέ­σεων και προ­βλέ­πε­ται συντο­μό­τατη δια­δι­κα­σία από τη στιγμή που θα τελειώ­σει η ανά­κριση και έως ότου φθάσει η υπόθεση σε δίκη. Ειδι­κό­τερα προ­βλέ­πε­ται ότι ο εισαγ­γε­λέας Εφετών μετά το τέλος της ανά­κρι­σης θα υπο­βάλ­λει πρόταση για την υπόθεση, οι εμπλε­κό­με­νοι –κατη­γο­ρού­με­νοι, μηνυτές ή παθό­ντες– θα υπο­βάλ­λουν τις παρα­τη­ρή­σεις τους και στη συνέ­χεια με σύμφωνη γνώμη εισαγ­γε­λέα και προ­έ­δρου Εφετών η υπόθεση, αν έτσι κρίνουν, θα οδη­γεί­ται σε δίκη.

Επίσης για να εκκα­θα­ρί­ζο­νται συντο­μό­τερα ποι­νι­κές υπο­θέ­σεις σε πλημ­με­λή­ματα, όταν ο εισαγ­γε­λέας στέλνει την υπόθεση στο ακρο­α­τή­ριο, αν κάποιος θέλει να προ­σφύ­γει και να ζητήσει επα­νε­ξέ­ταση θα πλη­ρώ­νει παρά­βολο 400 ευρώ.

Με άλλες δια­τά­ξεις προ­βλέ­πε­ται ότι οι περισ­σό­τε­ρες ποι­νι­κές δίκες στο Πρω­το­δι­κείο και το Εφετείο θα δικά­ζο­νται στο εξής από έναν δικαστή (μονο­μελή δικα­στή­ρια), ενώ καταρ­γού­νται στο εξής τα Πεντα­μελή Εφετεία και γίνο­νται Τριμελή σε μια προ­σπά­θεια εξοι­κο­νό­μη­σης δικα­στών και ταχύ­τε­ρης διεκ­πε­ραί­ω­σης των υπο­θέ­σεων.

Φυλακή και εργασία

Αρδην αλλάζει και το σύστημα έκτισης των ποινών. Στο εξής όλες οι ποινές, πάνω από ένα χρόνο, προ­βλέ­πε­ται ότι θα εκτί­ο­νται, δηλαδή ο κατη­γο­ρού­με­νος που κατα­δι­κά­στηκε θα μπαίνει φυλακή για ένα διά­στημα, ενώ για το υπό­λοιπο θα πλη­ρώ­νει ή θα παρέχει κοι­νω­φελή εργασία.

Ο θεσμός της κοι­νω­φε­λούς εργα­σίας, να εργά­ζο­νται δηλαδή οι κατα­δι­κα­σθέ­ντες σε διά­φο­ρες υπη­ρε­σίες, όπως δήμοι, νοσο­κο­μεία, ιδρύ­ματα, πυρο­φύ­λαξη και λοιπά, είναι μια πολύ­παθη ιστορία. Ισχύει στα χαρτιά για δεκα­ε­τίες, αλλά δεν έχει τύχει εφαρ­μο­γής. Τώρα, όπως μας πλη­ρο­φο­ρεί ο υφυ­πουρ­γός Δικαιο­σύ­νης Ιωάννης Μπούγας, έχει δημιουρ­γη­θεί ήδη μια ψηφιακή πλατ­φόρμα, όπου έχουν δηλώσει ενδια­φέ­ρον 1.500 φορείς (δήμοι, νοσο­κο­μεία κ.ά.) οι οποίοι θέλουν να απα­σχο­λή­σουν κατα­δι­κα­σθέ­ντες από τα ποινικά δικα­στή­ρια. Ευχής έργον θα είναι αυτή τη φορά ο θεσμός να εφαρ­μο­στεί, όπως συμ­βαί­νει σε πολλές ευρω­παϊ­κές χώρες.

Από την άλλη, για εκεί­νους που κατα­δι­κά­ζο­νται για σοβαρά κακουρ­γή­ματα (ληστείες, κλοπές, πλα­στο­γρα­φίες και λοιπά) με το νέο νομο­σχέ­διο προ­βλέ­πε­ται ότι θα μένουν περισ­σό­τερο στη φυλακή, καθώς αυξά­νε­ται κατά περίπου δύο έτη ο χρόνος που μπορούν να υπο­βά­λουν αίτηση για προ­σω­ρινή απόλυση. Ο χρόνος δηλαδή όχι για να απο­φυ­λα­κι­στούν, αλλά για να κριθεί αν θα απο­φυ­λα­κι­στούν, απόφαση που λαμ­βά­νει δικα­στικό συμ­βού­λιο.

Σε ό,τι αφορά τους ισο­βί­τες, η δυνα­τό­τητα να αιτη­θούν προ­σω­ρινή απόλυση ορί­ζε­ται στα 20 χρόνια πραγ­μα­τι­κής έκτισης της ποινής τους, ενώ για εκεί­νους που έχουν δις ή τρις ισόβια ορί­ζε­ται στα 25 χρόνια.

Εξαι­ρε­τικό ενδια­φέ­ρον παρου­σιά­ζει και η ρύθμιση που δια­χω­ρί­ζει τους πολυ­ϊ­σο­βί­τες που έχουν πάνω από πέντε φόνους, για τους οποίους προ­βλέ­πε­ται ότι μπορούν να αιτη­θούν απόλυση προ­σω­ρινά από τις φυλακές έπειτα από 27 χρόνια πραγ­μα­τι­κής έκτισης της ποινής τους. Η διάταξη αφορά προ­φα­νώς τους κατα­δι­κα­σμέ­νους για τη δράση της «17 Νοέμβρη» (Δημήτρη Κου­φο­ντίνα και λοιπούς) που εκτίουν ακόμη ποινές και βρί­σκο­νται στη φυλακή.

Δια­πραγ­μά­τευση

Τέλος, με το νομο­σχέ­διο του υπουρ­γείου Δικαιο­σύ­νης, που θα τεθεί τον Σεπτέμ­βριο σε δημόσια δια­βού­λευση, ενι­σχύ­ε­ται ο θεσμός (και αυτός ισχύει στα χαρτιά, αλλά δεν έχει τύχει εφαρ­μο­γής) της ποι­νι­κής δια­πραγ­μά­τευ­σης, που σημαί­νει ότι ο εισαγ­γε­λέας μπορεί να δια­πραγ­μα­τευ­θεί με τον κατη­γο­ρού­μενο την ποινική του μετα­χεί­ριση. Ο θεσμός τυγ­χά­νει ευρύ­τα­της εφαρ­μο­γής σε πολλές ευρω­παϊ­κές χώρες – Βέλγιο, Γερ­μα­νία και αλλού.

Με τις νέες ρυθ­μί­σεις προ­βλέ­πε­ται ότι πριν ακόμη ασκηθεί ποινική δίωξη για σοβαρά εγκλή­ματα, όταν μια υπόθεση είναι σε στάδιο προ­κα­ταρ­κτι­κής έρευνας ο ποινικά εμπλε­κό­με­νος ή ο εισαγ­γε­λέας θα ανοί­γουν με αίτηση το κεφά­λαιο της δια­πραγ­μά­τευ­σης. Αν ο ποινικά ελεγ­χό­με­νος παρα­δε­χθεί την ενοχή του, θα έχει ευνοϊκή ποινική μετα­χεί­ριση και η υπόθεση δεν θα φθάνει στο ακρο­α­τή­ριο.

Ο στόχος

Ο υφυ­πουρ­γός Δικαιο­σύ­νης Ιωάννης Μπούγας εξηγεί στην «Κ» της Κυρια­κής τις στο­χεύ­σεις του νομο­σχε­δίου της κυβέρ­νη­σης για ταχύ­τερη ποινική δικαιο­σύνη. «Η ταχεία περά­τωση των ποι­νι­κών δικών είναι επι­βε­βλη­μένη όχι μόνο για να περιο­ρι­στεί η ταλαι­πω­ρία των πολιτών και το υψηλό κόστος που συνε­πά­γε­ται για την οικο­νο­μία μας η βραδεία εκκα­θά­ριση των ποι­νι­κών υπο­θέ­σεων, αλλά κυρίως για την απο­κα­τά­σταση της αντί­λη­ψης στην κοι­νω­νία ότι υπήρξε συντε­ταγ­μένη, δίκαιη και έγκαιρη αντί­δραση της πολι­τείας σε συγκε­κρι­μένο έγκλημα».

10 αλλαγές για ταχύ­τερη απονομή

Τέλος η πρα­κτική δικη­γό­ρων για ανα­βο­λές λόγω άλλων υπο­χρε­ώ­σεων.

Μόνον μία αναβολή για λόγους υγείας και μόνον με χαρτί από δημόσιο νοσο­κο­μείο.

Ποι­νι­κές διώξεις στους επαγ­γελ­μα­τίες μηνυτές.

Αμεση αρχειο­θέ­τηση των αβά­σι­μων μηνύ­σεων.

Τσου­χτερά παρά­βολα έως 600 ευρώ για δικο­μα­νείς.

27 χρόνια πραγ­μα­τι­κής κάθειρ­ξης οι πολυι­σο­βί­τες (πάνω από πέντε φόνους).

Δύο χρόνια παρα­πάνω στις φυλακή κατα­δι­κα­σμέ­νοι για βαριά αδι­κή­ματα.

Εκτί­ο­νται υπο­χρε­ω­τικά όλες οι ποινές πάνω από ένα χρόνο.

Καταρ­γού­νται τα Πεντα­μελή Εφετεία. Γίνο­νται τριμελή.

Από Μονο­μελή Δικα­στή­ρια οι περισ­σό­τε­ρες δίκες.

Πηγή kathimerini.gr