Μεγάλες ανατροπές στον ελληνικό τουρισμό – Τα «σκήπτρα» σε Αντίπαρο και Πάτμο

Το 2023 ανα­δει­κνύ­ε­ται σε χρονιά που μεταλ­λάσ­σει τον γεω­γρα­φικό αλλά και τον εποχικό «χάρτη» του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού, καθώς η ταξι­διω­τική συμπε­ρι­φορά Ελλήνων και ξένων μετα­βάλ­λε­ται πλέον ευδιά­κριτα. Ετσι, η χώρα οδεύει προς νέο έτος-ρεκόρ σε ταξι­διω­τι­κές εισπρά­ξεις, αλλά όλο και λιγό­τε­ροι επι­λέ­γουν πλέον τα πάρα πολύ ακριβά resort σε προ­ο­ρι­σμούς όπου γενι­κό­τερα το κόστος δια­κο­πών είναι αυξη­μένο και όλο και περισ­σό­τε­ροι απο­φεύ­γουν κατά το δυνατόν τον Αύγου­στο εξαι­τίας της πολυ­κο­σμίας και των δυσκο­λιών που αυτή συνε­πά­γε­ται για την προ­σω­πική εμπει­ρία των ταξι­διω­τών. Ξεχω­ρι­στές και μονα­δι­κές προ­σω­πι­κές εμπει­ρίες είναι άλλωστε πλέον ολοένα και περισ­σό­τερο το ζητού­μενο, με εξαί­ρεση τον μαζικό του­ρι­σμό του all inclusive που εξα­κο­λου­θεί να επι­λέ­γε­ται από ξένους που επι­ζη­τούν ελεγ­χό­μενο και συγκρα­τη­μένο συνο­λικό κόστος δια­κο­πών.

Την ίδια ώρα, η Αττική που μέχρι και πέρυσι δεν ήταν πάρα ενδιά­με­σος καλο­και­ρι­νός προ­ο­ρι­σμός ολίγων ημερών για τους ξένους ταξι­διώ­τες που κατευ­θύ­νο­νταν στα νησιά, έχει κατα­στεί αυτο­τε­λής προ­ο­ρι­σμός που προ­σελ­κύει για μεγάλες διάρ­κειες δια­μο­νής του­ρί­στες που συνει­δη­το­ποιούν πως πρό­κει­ται για τη μόνη ευρω­παϊκή πρω­τεύ­ουσα με παρα­λιακό μέτωπο και απα­ρά­μιλλο πολι­τι­στικό πλούτο.

Παράλ­ληλα, συνε­χί­ζε­ται με ραγδαί­ους ρυθμούς η αύξηση του μερι­δίου των βρα­χυ­χρό­νιων μισθώ­σεων, όχι μόνο μέσω δια­δι­κτυα­κών πλατ­φορ­μών τύπου Airbnb αλλά και από μικρούς δια­χει­ρι­στές βιλών και άλλου τύπου παρα­θε­ρι­στι­κών ακι­νή­των. Παρά όμως την τάση εξορ­θο­λο­γι­σμού του κόστους των δια­κο­πών αλλά και της εποχής πραγ­μα­το­ποί­η­σής τους, ο υπερ­πο­λυ­τε­λής του­ρι­σμός γνω­ρί­ζει νέα υψηλά καθώς οι πλη­ρό­τη­τες στα μεγάλα, εξαι­ρε­τικά αλλά πολύ ακριβά ξενο­δο­χεία παρα­μέ­νουν υψηλές. Αλλά και αυτού του είδους ο κόσμος, που ανήκει στα πολύ ψηλό­τερα εισο­δη­μα­τικά επίπεδα, αλλάζει ομοίως τις προ­τι­μή­σεις του και αρχίζει να απο­φεύ­γει νησιά όπως η Μύκονος και να προτιμά ανερ­χό­με­νους ποιο­τι­κούς προ­ο­ρι­σμούς όπως η Αντί­πα­ρος ή η Πάτμος.

«Η του­ρι­στική αγορά αλλάζει όχι μόνο λόγω δια­φο­ρε­τι­κών προ­τι­μή­σεων, αλλά και εξαι­τίας των πάρα πολύ υψηλών τιμών που ζητούν πλέον πολλοί Ελληνες ξενο­δό­χοι, όπως και λόγω της τάσης του κόσμου να απο­φεύ­γει προ­ο­ρι­σμούς μαζικού του­ρι­σμού», παρα­δέ­χε­ται επι­χει­ρη­μα­τίας του κλάδου, συμπλη­ρώ­νο­ντας πως «η δημο­φι­λία της Ελλάδας σε συν­δυα­σμό με την αύξηση των τιμών την έχει φέρει πλέον σε άμεσο αντα­γω­νι­σμό με πολύ μεγά­λους παίκτες στη διεθνή αγορά, όπως είναι οι Βαλε­α­ρί­δες ή το Σαν Τροπέ». Η Ελλάδα φέτος είχε την υψη­λό­τερη αύξηση τιμών σε σύγκριση με τις υπό­λοι­πες χώρες σε σχέση με το 2019, σύμφωνα με την εται­ρεία ερευνών Mabrian. Φέτος, οι επι­σκέ­πτες των ελλη­νι­κών ξενο­δο­χείων 5 αστέρων κλή­θη­καν να πλη­ρώ­σουν κατά μέσο όρο 123% περισ­σό­τερα από ό,τι το καλο­καίρι του 2019, ανα­φέ­ρει η Mabrian. Μπορεί η Γαλλία και η Ιταλία να έχουν ακόμα τις πιο ακριβές τιμές αλλά έχουν και μεγα­λύ­τερη δημο­φι­λία, ενώ η επίσης δημο­φι­λής Ισπανία ξεχω­ρί­ζει για τις αντα­γω­νι­στι­κές τιμές της.

Ως απο­τέ­λε­σμα στην Ελλάδα περισ­σό­τε­ροι του­ρί­στες κατευ­θύ­νο­νται σε λιγό­τερο γνωστά μέχρι πρό­τι­νος νησιά όπως για παρά­δειγμα η Τήνος, η Νάξος, ακόμα και η Λέρος, ενώ έχουν ξεκι­νή­σει να εξε­ρευ­νούν και την ηπει­ρω­τική χώρα με απο­τέ­λε­σμα για πρώτη χρονιά πολλοί ορεινοί προ­ο­ρι­σμοί να γνω­ρί­ζουν πρω­το­φανή κίνηση το καλο­καίρι.

Τούτων λεχθέ­ντων, οι ταξι­διω­τι­κές εισπρά­ξεις φέτος μπορεί όχι μόνο να υπερ­βούν εύκολα το ρεκόρ των 18,2 δισ. του 2019 αλλά και να μοι­ρα­στούν σε περισ­σό­τε­ρους προ­ο­ρι­σμούς. Ηδη αυτό είναι εμφανές: οι ταξι­διω­τι­κές εισπρά­ξεις του πρώτου εξα­μή­νου σημεί­ω­σαν νέο ιστο­ρικό ρεκόρ καθώς δια­μορ­φώ­θη­καν, σύμφωνα με τα προ­σω­ρινά στοι­χεία της Τρά­πε­ζας της Ελλάδος, στα 6,174 δισ. ευρώ έναντι 4,98 δισ. πέρυσι και 5,41 δισ. το 2019. Δηλαδή σημεί­ω­σαν αύξηση της τάξης του 15% ή 760 εκατ. ευρώ περίπου από το 2019. Μάλιστα προ λίγων ημερών η Εθνική Τράπεζα δημο­σιο­ποί­ησε μελέτη με βάση την οποία οι του­ρι­στι­κές εισπρά­ξεις το 2023 μπορεί να φθάσουν τα 21 δισ. ευρώ, ποσό που υπερ­βαί­νει κατά 20% το ρεκόρ του 2019 (18,17 δισ. ευρώ) και φυσικά τα επίπεδα του 2022 (17,63 δισ. ευρώ, σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος).

Οι κρα­τή­σεις για τον Σεπτέμ­βριο δεί­χνουν επίσης νέα ρεκόρ, ενώ ο Οκτώ­βριος στέλνει πολύ θετικά μηνύ­ματα και μεγάλα ξένα του­ρι­στικά γραφεία έχουν επε­κτεί­νει τα πακέτα τους για δια­κο­πές στον ελλη­νικό ήλιο και τη θάλασσα έως και τις αρχές Νοεμ­βρίου.

Μικρό­τε­ρες πλη­ρό­τη­τες στη Μύκονο

Εως και τον Ιούλιο οι απευ­θείας αφίξεις ξένων επι­σκε­πτών στη Μύκονο είναι μειω­μέ­νες κατά 7,2%. Ακόμα μεγα­λύ­τερη μείωση εμφα­νί­ζουν οι πλη­ρό­τη­τες των ξενο­δο­χείων που φαί­νε­ται να κινού­νται κατά μέσον όρο πέριξ του 70% σε σχέση με 90% και πλέον πέρυσι. Οι πρώτες ενδεί­ξεις από τον Αύγου­στο παρα­πέ­μπουν σε ανάλογη εικόνα. Λίγο καλύ­τε­ρες εμφα­νί­ζο­νται οι επι­δό­σεις των βρα­χυ­χρό­νιων μισθώ­σεων στη Μύκονο, ωστόσο απο­τε­λεί κοινή παρα­δοχή πως ο προ­ο­ρι­σμός διορ­θώ­νει από τα ρεκόρ του 2022 εξαι­τίας των ιδιαί­τερα υψηλών τιμών όχι μόνο των κατα­λυ­μά­των αλλά και της εστί­α­σης και της ψυχα­γω­γίας στο νησί εν γένει. «Η Μύκονος γίνεται θύμα της επι­τυ­χίας της καθώς ο πολύ μεγάλος αριθμός των του­ρι­στών στο νησί και οι πολύ υψηλές τιμές έχουν αλλοιώ­σει την ποιό­τητα της προ­σφε­ρό­με­νης εμπει­ρίας», σημειώ­νει επι­χει­ρη­μα­τίας από το νησί. Επι­πλέον, σε αυτά τα επίπεδα τιμών καλεί­ται πλέον να απο­δεί­ξει γιατί είναι καλύ­τερο να επι­σκε­φθεί τη Μύκονο και όχι κάποιον άλλον δια­κε­κρι­μένο διεθνή προ­ο­ρι­σμό του επι­πέ­δου της.

Μείωση αφίξεων και στη Σαντο­ρίνη

Κατά 7,9% είναι μειω­μέ­νες οι απευ­θείας αφίξεις ξένων ταξι­διω­τών στη Σαντο­ρίνη, η οποία το 2022 σημεί­ωσε ρεκόρ με 1,683 εκατ. αφίξεις ξένων. Ανε­παρ­κείς υπο­δο­μές, εντο­νό­τατο κυκλο­φο­ριακό πρό­βλημα, διαρκής συνω­στι­σμός από τη συνεχή ανε­ξέ­λεγ­κτη κατά­πλευση κρουα­ζιε­ρο­πλοίων και δυσκο­λίες στη δια­χεί­ριση του προ­ο­ρι­σμού απο­θαρ­ρύ­νουν τους ταξι­διώ­τες παρά τη μονα­δική παγκο­σμίως φυσική ομορφιά της και τοπική κουλ­τούρα. Η Σαντο­ρίνη εξάλλου απο­τε­λεί διεθνές case study υπερ­του­ρι­σμού, με τις αυτο­διοι­κη­τι­κές, περι­φε­ρεια­κές και εθνικές αρχές να μην έχουν κατα­φέ­ρει ακόμα να αντι­με­τω­πί­σουν έστω και στοι­χειω­δώς το πρό­βλημα.

Τα «σκήπτρα» σε Αντί­παρο και Πάτμο

Ενώ οι ξένοι δεί­χνουν να έχουν δεύ­τε­ρες σκέψεις για τη Μύκονο και τη Σαντο­ρίνη, όσοι από τους ευκα­τά­στα­τους επι­σκέ­πτες τους αγαπούν την Ελλάδα αλλά και Ελληνες που συνή­θι­ζαν να επι­σκέ­πτο­νται τη Μύκονο για τον κοσμο­πο­λί­τικο χαρα­κτήρα της στρέ­φο­νται προς δύο κυρίως εναλ­λα­κτι­κούς προ­ο­ρι­σμούς: την Αντί­παρο και την Πάτμο. Νησιά αμφό­τερα που έχουν ανα­πτυ­χθεί έντονα τα τελευ­ταία 10 χρόνια πασχί­ζουν φέτος να αντε­πε­ξέλ­θουν στον αυξη­μένο αριθμό λίαν απαι­τη­τι­κών επι­σκε­πτών. Με ιδιαί­τερα ανε­πτυγ­μένη την αγορά ακριβών ακι­νή­των, τόσο η Αντί­πα­ρος όσο και η Πάτμος γνώ­ρι­σαν φέτος μεγάλο αριθμό αφίξεων ήδη από τον Ιούνιο, ενώ εκτι­μά­ται πως η σεζόν θα είναι ιδιαί­τερα ενι­σχυ­μένη και τον Σεπτέμ­βριο. Προ­σω­πι­κό­τη­τες που άλλοτε επι­σκέ­πτο­νταν τα καλο­καί­ρια τη Μύκονο, βρέ­θη­καν φέτος στους δύο αυτούς κοσμο­πο­λί­τι­κους και πολύ λιγό­τερο κορε­σμέ­νους συγκρι­τικά προ­ο­ρι­σμούς.

Βου­λιά­ζουν οι κόλποι από θαλα­μη­γούς

Πολλοί άγνω­στοι μέχρι πριν από λίγα χρόνια όρμοι και κολ­πί­σκοι στο Αιγαίο και στο Ιόνιο βου­λιά­ζουν φέτος από μικρά και μεγάλα σκάφη, ιδιό­κτητα και κυρίως ναυ­λω­μένα. Στα Δωδε­κά­νησα είναι εντο­νό­τατη και η παρου­σία των τουρ­κι­κής προ­έ­λευ­σης θαλα­μη­γών καθώς οι ελλη­νι­κές θάλασ­σες παρα­μέ­νουν για μία ακόμα χρονιά ο νούμερο ένα προ­ο­ρι­σμός για ναυ­λω­μένα super yachts παγκο­σμίως. Η ταυ­τό­χρονη παρου­σία τόσο μεγάλου αριθμού σκαφών εκπλήσ­σει δυσά­ρε­στα Ελληνες και ξένους συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων όσων φτάνουν εκεί με σκάφη. Πρό­κει­ται για εξέλιξη που απο­δί­δε­ται αφενός στην ενί­σχυση του brand name της χώρας και στην απα­ρά­μιλλη φυσική ομορφιά της και αφε­τέ­ρου στο γεγονός πως οι όποιες λιγο­στές χρε­ώ­σεις επι­βα­ρύ­νουν τα ναυ­λω­μένα σκάφη στην Ελλάδα είναι αμε­λη­τέες. Για το σύνολο της χρονιάς η Ελλάδα παρα­μέ­νει ο «νούμερο ένα» προ­ο­ρι­σμός σε ναυ­λώ­σεις σκαφών σε παγκό­σμιο επίπεδο, με μερίδιο αγοράς 27% επί του συνόλου των εβδο­μά­δων κρα­τή­σεων θαλα­μη­γών μήκους άνω των 20 μέτρων, σύμφωνα με στοι­χεία της International Yacht Company (IYC) που ήταν δια­θέ­σιμα στην αρχή του καλο­και­ριού. Πρό­κει­ται για μερίδιο αυξη­μένο κατά τρεις ποσο­στιαίες μονάδες από το 24% του 2022. Και διπλά­σιο σχεδόν της δεύ­τε­ρης Γαλλίας που βρί­σκε­ται στο 15%.

Αύξηση σε ορει­νούς προ­ο­ρι­σμούς

Το 2023 είναι η χρονιά που οι χει­με­ρι­νοί προ­ο­ρι­σμοί της Ελλάδας αλλά και η ηπει­ρω­τική χώρα εν γένει υπο­δέ­χο­νται τους περισ­σό­τε­ρους του­ρί­στες. Ο επι­κε­φα­λής της Ατυπης Ομάδας Ξενο­δό­χων των Ορεινών και Ημιο­ρει­νών Προ­ο­ρι­σμών και πρό­ε­δρος της Ενωσης Ξενο­δό­χων Δράμας, Αγγελος Καλλίας, επι­κα­λού­με­νος τα μέχρι στιγμής δια­θέ­σιμα στοι­χεία της ομάδας δηλώνει στην «Kαθημερινή» πως χει­με­ρι­νοί συνήθως προ­ο­ρι­σμοί βρί­σκο­νται πλέον σε νέα ιστο­ρικά υψηλά με μέση αύξηση αφίξεων της τάξης του 15%. «Ζαγο­ρο­χώ­ρια, Δράμα, Πήλιο, Βαρ­δού­σια αλλά και προ­ο­ρι­σμοί της ορεινής Πελο­πον­νή­σου έχουν πλήθος του­ρι­στών και μάλιστα αλλο­δα­πών», σημειώ­νει χαρα­κτη­ρι­στικά, εξη­γώ­ντας πως με βάση πλη­ρο­φο­ρίες που έχει, οι πλη­ρό­τη­τες είναι αυξη­μέ­νες από 10% έως και 20% σε σχέση με άλλες περιό­δους. «Εχει αρχίσει και γίνεται γνωστό στο εξω­τε­ρικό πως η Ελλάδα έχει πολύ περισ­σό­τερα μέρη από νησιά, καθώς τα προη­γού­μενα χρόνια πολλοί προ­ο­ρι­σμοί έχουν κάνει σημα­ντική δουλειά για την προ­ώ­θησή τους και παράλ­ληλα έχουν ανα­πτυ­χθεί οι νέοι οδικοί άξονες και υπο­δο­μές που κάνουν εύκολα προς τα μέρη όπως τα Ζαγο­ρο­χώ­ρια», εξηγεί.

Νάξος, Τήνος, σε νέα υψηλά

Σημα­ντικά αυξη­μέ­νες εμφα­νί­ζο­νται οι αφίξεις σε σχέση με άλλα χρόνια στη Νάξο και την Τήνο. Τα δύο κυκλα­δί­τικα νησιά προ­σελ­κύ­ουν τα τελευ­ταία έτη ολοένα και περισ­σό­τε­ρους Ελληνες και ξένους, ενώ λει­τουρ­γούν και ως εναλ­λα­κτι­κοί προ­ο­ρι­σμοί στις ακρι­βό­τε­ρες Κυκλά­δες όπως η Πάρος. Η ανε­πάρ­κεια κατα­λυ­μά­των έχει ήδη οδη­γή­σει τις τιμές των ακι­νή­των υψη­λό­τερα, ενώ επεν­δύ­σεις γίνο­νται και σε ξενο­δο­χεία είτε παλαιά που ανα­και­νί­ζο­νται είτε και σε νέες υπο­δο­μές. Παράλ­ληλα, οι βρα­χυ­χρό­νιες μισθώ­σεις και τα παρα­δο­σιακά ενοι­κια­ζό­μενα δωμάτια γνω­ρί­ζουν χρυσές εποχές, ανα­φέ­ρουν άνθρω­ποι που ταξί­δε­ψαν φέτος σε αυτά τα Κυκλα­δο­νή­σια. Παράλ­ληλα, νησιά που μέχρι πριν από λίγες δεκα­ε­τίες θεω­ρού­νταν επιει­κώς «δευ­τε­ρο­κλα­σάτα» έχουν αρχίσει να προ­σελ­κύ­ουν αγο­ρα­στικό ενδια­φέ­ρον σε ακίνητα και παρα­θε­ρι­στι­κές κατοι­κίες. Χαρα­κτη­ρι­στικό παρά­δειγμα η Λέρος, νησί παρε­ξη­γη­μένο, στο οποίο φέτος Ελληνες και ξένοι έχουν αρχίσει να απο­κτούν ακίνητα είτε μέσα σε οικι­σμούς είτε σε ολό­κλη­ρες αδό­μη­τες εκτά­σεις. Για την ώρα, η μεγα­λύ­τερη κίνηση προ­έρ­χε­ται από επι­σκέ­ψεις από γει­το­νικά νησιά, αλλά το ενδια­φέ­ρον βαίνει εντει­νό­μενο. Πολύ πιο μπροστά βρί­σκε­ται η Κύθνος, η οποία παρά την από­σταση από την Αττική τα προη­γού­μενα χρόνια δεν κατά­φερε να εκμε­ταλ­λευ­τεί τη μεγάλη του­ρι­στική ανά­πτυξη των Κυκλά­δων.

Η εκτό­ξευση της Αθήνας

Τεκτο­νι­κές είναι οι αλλαγές για τον του­ρι­σμό της Αττικής, με την Αθήνα αλλά και τους παρα­θα­λάσ­σιους προ­ο­ρι­σμούς και τον Αργο­σα­ρω­νικό να απο­τε­λούν πλέον προ­ο­ρι­σμό πρώτης επι­λο­γής για πλήθη ξένων επι­σκε­πτών. Η επι­βα­τική κίνηση του αερο­δρο­μίου της Αθήνας κατά τη διάρ­κεια του Ιουλίου φέτος ανήλθε σε 3,29 εκατ., αυξη­μένη κατά 16,1% σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2022, αλλά και αυξη­μένη κατά 10,5% σε σχέση με το προ­παν­δη­μικό έτος 2019. Τόσο η εγχώρια όσο και η διεθνής επι­βα­τική κίνηση ξεπέ­ρα­σαν τα επίπεδα του 2022 κατά 12,7% και 17,7% αντί­στοιχα. Συνο­λικά, κατά τους επτά πρώτους μήνες του έτους, η επι­βα­τική κίνηση του αερο­δρο­μίου ανήλθε σε 15,37 εκατ., αυξη­μένη κατά 30,1% σε σύγκριση με το 2022, αλλά και κατά 7,9% σε σύγκριση με το 2019.