FT: Η AirBnb ξεσπιτώνει καθηγητές, γιατρούς και φοιτητές στα ελληνικά νησιά και την Ιταλία

Οι του­ρί­στες που συρ­ρέ­ουν στα ελλη­νικά νησιά και τις ιτα­λι­κές πόλεις ανε­βά­ζουν το κόστος στέ­γα­σης για τους εργα­ζό­με­νους και τους φοι­τη­τές – Τα ενοίκια ξεπερ­νούν τους μισθούς

Oι βρα­χυ­χρό­νιες μισθώ­σεις έγιναν… θηλιά για φοι­τη­τές και εργα­ζό­με­νους σε του­ρι­στι­κές περιο­χές της Ευρώπης, σύμφωνα με τους Financial Times. Οι του­ρί­στες που συρ­ρέ­ουν στα ελλη­νικά νησιά και τις ιτα­λι­κές πόλεις ανε­βά­ζουν το κόστος στέ­γα­σης για τους πολίτες που μετα­βαί­νουν εκεί για να εργα­στούν ή να σπου­δά­σουν.

Ο Γιώργος Μόρις δεν φαντα­ζό­ταν ποτέ ότι η δουλειά του ως καθη­γη­τής στο γραφικό ελλη­νικό νησί της Σαντο­ρί­νης θα τον ανά­γκαζε να κοι­μά­ται στο αυτο­κί­νητό του, να ξεκου­ρά­ζε­ται στον καναπέ ενός συνα­δέλ­φου του ή να περνάει τη νύχτα σε άδειες αίθου­σες διδα­σκα­λίας.

Αλλά με τους περισ­σό­τε­ρους ιδιο­κτή­τες ακι­νή­των στη Σαντο­ρίνη – που δια­θέ­τουν τα ακίνητα τους σε πλατ­φόρ­μες βρα­χυ­χρό­νιας μίσθω­σης όπως η Airbnb – να απευ­θύ­νο­νται σε πλού­σιους ξένους του­ρί­στες, οι εκπαι­δευ­τι­κοί όπως ο Μόρις και άλλοι εργα­ζό­με­νοι αγω­νί­ζο­νται να βρουν οικο­νο­μικά προσιτά σπίτια.

Όταν ο Μόρις έφτασε τον Σεπτέμ­βριο του 2022 στο νησί, με την του­ρι­στική σεζόν να είναι ακόμα σε εξέλιξη, δεν βρήκε κανένα σπίτι δια­θέ­σιμο για μακρο­χρό­νια ενοι­κί­αση. Κάποια στιγμή βρήκε ένα δωμάτιο ξενο­δο­χείου με 20 ευρώ τη βραδιά, «ένα θαύμα για τη Σαντο­ρίνη», όπως είπε. Αλλά αυτό είχε μια προ­ϋ­πό­θεση: αν ο ιδιο­κτή­της έβρισκε άλλον επι­σκέ­πτη, «ακόμη και στη μέση της νύχτας», ο Μόρις συμ­φώ­νησε να τα μαζέψει και να φύγει, ώστε ο ξενο­δό­χος να μπορεί να χρεώσει υψη­λό­τερη τιμή.

Τα έξοδα στέ­γα­σης υπερ­βαί­νουν τους μισθούς

Τέτοια προ­βλή­ματα δεν περιο­ρί­ζο­νται μόνο στη Σαντο­ρίνη, όπου οι αφίξεις του­ρι­στών πέρυσι ήταν σχεδόν 60% υψη­λό­τε­ρες από το προ της παν­δη­μίας επίπεδο του 2019. Σε πολλά ευρω­παϊκά του­ρι­στικά θέρετρα – από τα ηλιό­λου­στα ελλη­νικά νησιά μέχρι την Πράγα, τη Λισα­βόνα και τις ιστο­ρι­κές ιτα­λι­κές πόλεις – η Airbnb και άλλες βρα­χυ­πρό­θε­σμες ενοι­κιά­σεις δια­κο­πών δια­τα­ράσ­σουν σοβαρά την αγορά κατοι­κίας.

Στη Σαντο­ρίνη, οι εκπαι­δευ­τι­κοί που φτάνουν κάθε Σεπτέμ­βριο ανα­γκά­ζο­νται συνήθως να περά­σουν τους πρώτους μήνες της σχο­λι­κής χρονιάς σε ξενο­δο­χεία μέχρι να μειωθεί η του­ρι­στική περί­ο­δος. Ως απο­τέ­λε­σμα, τα έξοδα στέ­γα­σης τους συχνά υπερ­βαί­νουν τους μισθούς τους, καθώς οι μηνιαίες απο­δο­χές των νέων εκπαι­δευ­τι­κών δεν ξεπερ­νούν συνήθως τα 1.000 ευρώ.

Ίδιο σκηνικό και στην Ιταλία

Στην Ιταλία, η επιτομή της κρίσης της ενοι­κια­ζό­με­νης κατοι­κίας είναι εδώ και καιρό η Βενετία, όπου οι του­ρι­στι­κές κλίνες στα νησιά στην καρδιά της πόλης -περίπου 49.000- ξεπερ­νούν τον συνο­λικό αριθμό των μακρο­χρό­νιων κατοί­κων. Περίπου το 20% αυτών των του­ρι­στι­κών κλινών ενοι­κιά­ζο­νται σε στυλ Airbnb, για βρα­χυ­πρό­θε­σμες του­ρι­στι­κές δια­μο­νές σε δια­με­ρί­σματα που παλιά έμεναν μακρο­χρό­νιοι κάτοι­κοι.

Πολλές άλλες ιτα­λι­κές πόλεις βιώνουν παρό­μοιες τάσεις. Τοπικοί αξιω­μα­τού­χοι και κοι­νω­νι­κοί ακτι­βι­στές λένε ότι αυτό δεν προ­κα­λεί μόνο οξεία έλλειψη οικο­νο­μικά προ­σι­τής στέ­γα­σης, αλλά κατα­στρέ­φει και τον ιστό της παρα­δο­σια­κής αστικής ζωής της χώρας.

«Αυτό έχει αντί­κτυπο στην πολι­τι­στική μας κλη­ρο­νο­μιά», δήλωσε ο Τζιά­κομο Μενέ­γκους, νομικός σύμ­βου­λος της ακτι­βι­στι­κής ομάδας High Pressure Housing, ενός κινή­μα­τος που γεν­νή­θηκε στη Βενετία και τώρα επε­κτεί­νε­ται και σε άλλες πόλεις. «Δεν έχετε μια ζωντανή πόλη, αλλά ένα είδος Ντίσ­νεϋ­λαντ, ή μια πλα­στική ατρα­ξιόν χωρίς ανθρώ­πους να ζουν εκεί. Όλα θα γίνουν λίγο-πολύ ψεύτικα ή πολύ του­ρι­στικά».

Η Ίος

Το ελλη­νικό νησί της Ίου – με 2.000 μόνι­μους κατοί­κους – δέχεται περίπου 150.000 επι­σκέ­πτες κάθε καλο­καίρι, κυρίως clubbers από το Ηνωμένο Βασί­λειο και την Ιρλαν­δία. Ο δήμαρ­χος της Ίου Γκίκας Γκίκας αντι­με­τω­πί­ζει το άλυτο πρό­βλημα της εξεύ­ρε­σης στέγης για τους εκπαι­δευ­τι­κούς, τους για­τρούς, τους πυρο­σβέ­στες και τους αξιω­μα­τι­κούς της ακτο­φυ­λα­κής που απο­στέλ­λο­νται για να εργα­στούν στο νησί.

«Κάθε χρόνο γίνεται όλο και πιο δύσκολο», δήλωσε ο κ.Γκίκας. Φέτος, ένας πυρο­σβέ­στης έμεινε στο τοπικό μουσείο, ενώ ένας αξιω­μα­τι­κός της ακτο­φυ­λα­κής έζησε σε ένα δωμάτιο δίπλα στο ελι­κο­δρό­μιο του νησιού.

Οι μόνιμοι κάτοι­κοι του νησιού -που ενι­σχύ­ο­νται από τα αυξη­μένα εισο­δή­ματά τους από τις βρα­χυ­χρό­νιες μισθώσεις- αδια­φο­ρούν πλέον για τους δημό­σιους υπαλ­λή­λους.

Η κυβέρ­νηση έχει προ­σφέ­ρει ένα επίδομα 1.800 ευρώ τον Ιούλιο και τον Αύγου­στο ως κίνητρο για τους για­τρούς να μετα­κο­μί­σουν στα νησιά, ωστόσο επειδή δεν βρήκαν στέγη δεν μετα­κι­νή­θηκε κανείς.

Αυτή την άνοιξη, φοι­τη­τές πανε­πι­στη­μίων σε διά­φο­ρες ιτα­λι­κές πόλεις -μεταξύ των οποίων το Μιλάνο, η Ρώμη, η Φλω­ρε­ντία, η Μπο­λό­νια, η Πάντοβα και το Τορίνο- κατα­σκή­νω­σαν σε σκηνές σε δημό­σιους χώρους για να δια­μαρ­τυ­ρη­θούν για την οξεία έλλειψη οικο­νο­μικά προ­σι­τής στέ­γα­σης, μετά τη μαζική μετα­τροπή κατοι­κιών σε βρα­χυ­πρό­θε­σμες ενοι­κιά­σεις για δια­κο­πές, ενώ τα πανε­πι­στή­μια ήταν κλειστά κατά τη διάρ­κεια της παν­δη­μίας.

«Πολλοί άνθρω­ποι που νοί­κια­ζαν σε φοι­τη­τές απο­φά­σι­σαν να νοι­κιά­σουν σε του­ρί­στες», δήλωσε η Francesca Benciolini, δημο­τική σύμ­βου­λος της Πάντοβα.

Καθώς η κρίση επι­δει­νώ­νε­ται, πλη­θαί­νουν οι εκκλή­σεις για παρέμ­βαση. Το κίνημα High Pressure Housing έχει παρο­τρύ­νει την ιταλική κυβέρ­νηση να υπο­στη­ρί­ξει νομο­θε­σία που θα εξου­σιο­δο­τεί τις πόλεις να ρυθ­μί­ζουν τις δικές τους τοπικές αγορές κατοι­κιών και τον τρόπο χρήσης των κατοι­κιών.

Τα ρυθ­μι­στικά μέτρα σε επίπεδο πόλης θα μπο­ρού­σαν να περι­λαμ­βά­νουν ποσο­στώ­σεις στον αριθμό των μονάδων που προ­ο­ρί­ζο­νται για βρα­χυ­χρό­νιες μισθώ­σεις ή ένα σύστημα αδειών που θα επι­τρέ­πει στους ιδιο­κτή­τες να νοι­κιά­ζουν ακίνητα σε του­ρί­στες για καθο­ρι­σμένο χρονικό διά­στημα, προτού τους ζητηθεί να επι­στρέ­ψουν στην αγορά των μακρο­πρό­θε­σμων κατοι­κιών.

Μέχρι στιγμής, ωστόσο, ο υπουρ­γός Του­ρι­σμού της Ιταλίας έχει προ­τεί­νει έναν νόμο που θα απαιτεί μόνο την κατα­χώ­ριση των δια­με­ρι­σμά­των που ενοι­κιά­ζο­νται για βρα­χυ­χρό­νιες δια­μο­νές, κάτι που σύμφωνα με τον Menegus θα ήταν «εντελώς ακα­τάλ­ληλο για την απο­κα­τά­σταση της αγοράς κατοι­κίας στις πόλεις όπου υπάρ­χουν πάρα πολλά Airbnbs».

«Μας ενδια­φέ­ρουν πολύ οι ανη­συ­χίες για τη στέγαση, εφαρ­μό­ζουμε τοπι­κούς κανόνες στην Ελλάδα και έχουμε προ­τεί­νει εθνι­κούς κανόνες στην Ιταλία για να βοη­θή­σουμε στη δια­τή­ρηση ιστο­ρι­κών πόλεων όπως η Βενετία», υπο­στή­ριξε η Airbnb.

Ορι­σμέ­νες ιτα­λι­κές πόλεις προ­σπα­θούν να δράσουν στο πλαίσιο των περιο­ρι­σμέ­νων αρμο­διο­τή­των τους. Ο δήμαρ­χος της Φλω­ρε­ντίας Ντάριο Ναρ­ντέλα δήλωσε ότι η πόλη θα προ­σφέ­ρει φορο­λο­γικά κίνητρα για να ενθαρ­ρύ­νει τους ιδιο­κτή­τες ακι­νή­των να νοι­κιά­ζουν σπίτια σε μακρο­χρό­νιους κατοί­κους και όχι σε βρα­χυ­χρό­νιους επι­σκέ­πτες, σκέ­φτηκε ότι αυτή η πρω­το­βου­λία θα μπο­ρούσε να αντι­με­τω­πί­σει νομικές προ­κλή­σεις.

Παρίσι, Λονδίνο και Βαρ­κε­λώνη έχουν θέσει περιο­ρι­σμούς

Πόλεις όπως το Παρίσι, το Λονδίνο καη Βαρ­κε­λώνη έχουν θέσει περιο­ρι­σμούς στις βρα­χυ­χρό­νιες μισθώ­σεις σε μια προ­σπά­θεια να περιο­ρί­σουν τις επι­πτώ­σεις τους, αλλά η επιβολή τους έχει απο­δει­χθεί δύσκολη. Ορι­σμέ­νοι ιδιο­κτή­τες έχουν γίνει έμπει­ροι στο να κατα­σκευά­ζουν δια­δι­κτυα­κές κατα­χω­ρί­σεις για να παρα­κάμ­πτουν τους κανόνες που απαι­τούν εγγρα­φές ή διέπουν πόσες νύχτες το χρόνο μπορούν να προ­σφέ­ρο­νται ακίνητα για βρα­χυ­χρό­νια μίσθωση.

Κατα­λή­γο­ντας το δημο­σί­ευμα των FT, υπο­γραμ­μί­ζει ότι στην Ελλάδα, διε­ξά­γο­νται συζη­τή­σεις για περισ­σό­τε­ρους ελέγ­χους στις πόλεις, με στόχο τους ιδιο­κτή­τες που δια­θέ­τουν πολλά σπίτια τα οποία ενοι­κιά­ζο­νται με βρα­χυ­χρό­νιες μισθώ­σεις.

Εν τω μεταξύ, στα πολυ­πό­θητα νησιά της χώρας, η κυβέρ­νηση εξε­τά­ζει το ενδε­χό­μενο να δώσει κίνητρα σε κατα­σκευα­στι­κές εται­ρείες να ανα­και­νί­σουν παλιά δημο­τικά κτίρια και στη συνέ­χεια να δια­θέ­σουν το 40% των ακι­νή­των αυτών σε κατοι­κίες για για­τρούς, νοση­λευ­τές και εκπαι­δευ­τι­κούς.

«Υπάρ­χουν ακίνητα που θα μπο­ρού­σαν να χρη­σι­μο­ποι­η­θούν», δήλωσε ο Άκης Σκέρ­τσος, υπουρ­γός αρμό­διος για τη στέγαση. «Αλλά το πρό­βλημα δεν θα λυθεί αύριο».

Πηγή: Financial Times