ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Η ανηφορική επιστροφή στην Παναγία Σουμελά

news room 9 λεπτά ανάγνωση
89

Με ένα «πίσω-μπρος», που προ­κά­λεσε αντι­δρά­σεις στον κόσμο των ορθο­δό­ξων χρι­στια­νών και του ποντια­κού ελλη­νι­σμού, οι τουρ­κι­κές αρχές άνοιξαν για τον σημε­ρινό εορ­τα­σμό του Δεκα­πε­νταύ­γου­στου τις πύλες της Ιεράς Μονής Πανα­γίας Σουμελά στην Τρα­πε­ζού­ντα, προ­κα­λώ­ντας αίσθημα ικα­νο­ποί­η­σης στους ανά τον πλανήτη Ποντί­ους και στους χρι­στια­νούς. Οι λόγοι για τους οποίους το καθ’ ύλην αρμόδιο υπουρ­γείο Πολι­τι­σμού, ενώ στην αρχή είχε αρνηθεί την τέλεση της Θείας Λει­τουρ­γίας στον Οικου­με­νικό Πατριάρχη κ.κ. Βαρ­θο­λο­μαίο, ανα­θε­ώ­ρησε στη συνέ­χεια την απόφασή του, δίνο­ντας αρχικά προ­φο­ρική και πριν από τρεις μέρες γραπτή άδεια, δεν έγιναν γνωστοί. Υπε­ρί­σχυ­σαν της μόνιμης καχυ­πο­ψίας του βαθέος τουρ­κι­κού κράτους το δια­φαι­νό­μενο «νέο πνεύμα» στις ελλη­νο­τουρ­κι­κές σχέσεις και τα συμ­φέ­ρο­ντα της του­ρι­στι­κής βιο­μη­χα­νίας ή, όπως αφή­νε­ται να διαρ­ρεύ­σει, «ενδε­χο­μέ­νως υπήρξε γρα­φειο­κρα­τικό μπέρ­δεμα»; Οι πλη­ρο­φο­ρίες πάντως ανέ­φε­ραν ότι για να πραγ­μα­το­ποι­η­θεί το σημε­ρινό προ­σκύ­νημα στον Πόντο ενερ­γο­ποι­ή­θηκε στον άξονα Αθήνας – Αγκυρας, «μέσω διαύλων», και η διπλω­μα­τία. Σε κάθε περί­πτωση, οι προ­σκυ­νη­τές θα προ­σευ­χη­θούν φέτος σε ένα ανα­και­νι­σμένο και πιο ασφαλές μονα­στήρι.

Υστερα από την ολο­κλή­ρωση των εργα­σιών απο­κα­τά­στα­σης του μνη­μείου, οι τουρ­κι­κές αρχές παρα­δί­δουν στον του­ρι­σμό της χώρας τους (κυρίως γι’ αυτόν), και άπαξ του έτους στους ορθο­δό­ξους χρι­στια­νούς για λατρευ­τι­κούς σκοπούς, μια εμβλη­μα­τική μονή (μουσείο για την Τουρκία), με δια­μορ­φω­μέ­νους περι­με­τρικά χώρους και προ­στα­τευ­τικά έργα για τις κτι­ρια­κές υπο­δο­μές της, ώστε να εξυ­πη­ρε­τεί­ται υψηλή του­ρι­στική κίνηση, που μόνο από τους Ποντί­ους ενι­σχύ­ε­ται με περίπου 1.000.000 επι­σκέ­πτες ετησίως. Πλέον οι υπαρ­κτοί «λόγοι ασφα­λείας», που δεν επέ­τρε­παν τα προ­σκυ­νή­ματα των Ποντίων στο μοναστήρι-σύμβολο της «φυλής» επί επτά συνο­λικά χρόνια (τα δύο λόγω κορω­νοϊού), δεί­χνουν να έχουν εκλεί­ψει. Και από την πορεία των ελλη­νο­τουρ­κι­κών σχέσεων θα εξαρ­τά­ται εφεξής η παρα­χώ­ρηση του μνη­μείου για τον Δεκα­πε­νταύ­γου­στο.

Οι τουρ­κι­κές αρχές άνοιξαν για τον εορ­τα­σμό του Δεκα­πε­νταύ­γου­στου τις πύλες της Ιεράς Μονής Πανα­γίας Σουμελά, ενώ στην αρχή είχαν αρνηθεί την τέλεση της Θείας Λει­τουρ­γίας στον Οικου­με­νικό Πατριάρχη κ.κ. Βαρ­θο­λο­μαίο. [INTIME NEWS]

Η όλη επι­στροφή στο «φυλα­κι­σμένο βουνό», απ’ όπου ξερι­ζώ­θη­καν βίαια, Ποντίων και ορθο­δό­ξων χρι­στια­νών, με σκοπό να κατο­χυ­ρώ­σουν το θρη­σκευ­τικό απο­τύ­πωμα του σημε­ρι­νού πολι­τι­στι­κού μνη­μείου και να το ανα­δεί­ξουν ως τόπο θυσίας του ποντια­κού ελλη­νι­σμού, υπήρξε ανη­φο­ρική και δύσκολη. Περι­λαμ­βά­νει «αψι­μα­χίες» στις πλαγιές και μπροστά στις πύλες του θρυ­λι­κού μονα­στη­ριού, επι­κίν­δυ­νες πολι­τι­κο­θρη­σκευ­τι­κές παγίδες, γεω­πο­λι­τι­κές προ­ε­κτά­σεις, όπως προ­κύ­πτει από το πλούσιο διπλω­μα­τικό παρα­σκή­νιο, και έχει ως ορόσημο τον Δεκα­πε­νταύ­γου­στο του 2010. Πώς φτάσαμε όμως έως εδώ; Ολα άρχισαν με μια κρυφή δοξο­λο­γία το 1996, παρα­μονή του Δεκα­πε­νταύ­γου­στου. Στο αερο­δρό­μιο της Τρα­πε­ζού­ντας προ­σγειώ­θηκε τότε ένα αερο­πλάνο προ­ερ­χό­μενο από τη Θεσ­σα­λο­νίκη και απο­βί­βασε 120 επι­βά­τες. Την ίδια ημέρα κατέ­πλευσε στο λιμάνι της πόλης και ένα επι­βα­τηγό πλοίο, μετα­φέ­ρο­ντας από την Οδησσό εκα­το­ντά­δες Ρώσους ορθο­δό­ξους χρι­στια­νούς. Ηταν μια πρω­το­βου­λία της Πανελ­λή­νιας Ομο­σπον­δίας Ποντια­κών Σωμα­τείων (ΠΟΠΣ) στο πλαίσιο των εκδη­λώ­σεων «Θεσ­σα­λο­νίκη Πολι­τι­στική Πρω­τεύ­ουσα», η οποία απο­τέ­λεσε την πρώτη οργα­νω­μένη απο­στολή πιστών στη Μαύρη Θάλασσα για προ­σκύ­νημα στο μονα­στήρι της Σουμελά. Οι εκδρο­μείς διέ­σχι­σαν αμί­λη­τοι τη χαράδρα στις πλαγιές του όρους Μελά και εκεί, στην είσοδο του μονα­στη­ριού, ο μητρο­πο­λί­της Δράμας Παύλος τέλεσε «στα κλεφτά» ένα μνη­μό­συνο στη μνήμη των σφα­για­σθέ­ντων Ποντίων την περίοδο 1922-1924. Ο ίδιος ιεράρ­χης είχε τελέσει παρα­νό­μως στα σκα­λο­πά­τια της μονής τρι­σά­γιο και το 1993. Εκτοτε χρι­στια­νοί από τις Δημο­κρα­τίες της τέως Σ.Ε. και Ελληνες Πόντιοι ταξί­δευαν ως «του­ρί­στες» στη Σουμελά τον Δεκα­πε­νταύ­γου­στο και κόβο­ντας εισι­τή­ριο εισέρ­χο­νταν στον χώρο της μονής που λει­τουρ­γούσε και λει­τουρ­γεί ως μουσείο. Εκεί κάποιοι άναβαν κρυφά ένα κερί και έκαναν τον σταυρό τους.

Θεα­μα­τική κίνηση

Το πλούσιο διπλω­μα­τικό παρα­σκή­νιο, με ορόσημο το 2010 – Η παρα­χώ­ρηση του μνη­μείου για τον Δεκα­πε­νταύ­γου­στο θα εξαρ­τά­ται εφεξής από την πορεία των ελλη­νο­τουρ­κι­κών σχέσεων.

Το 2009, ο τότε βου­λευ­τής της ρωσικής Δούμας και πρό­ε­δρος του ΣΑΕ Ανα­το­λι­κής Ευρώπης Ιβαν Σαβ­βί­δης, σε μια θεα­μα­τική κίνηση, που αντι­με­τω­πί­στηκε με καχυ­πο­ψία από το Φανάρι και διπλω­μα­τικά δια­βά­στηκε ως «ευλο­γη­μένη», αν όχι υπο­κι­νη­θείσα, από το Πατριαρ­χείο Μόσχας, μετέ­φερε στη Σουμελά του Πόντου αντί­γραφο της ιστο­ρι­κής εικόνας της ομώ­νυ­μης Πανα­γίας που φυλάσ­σε­ται στο μονα­στήρι στο Βέρμιο. Σχο­λιά­στηκε, τότε, το γεγονός ότι τον συνό­δευαν Ρώσοι ιερείς που έψαλλαν απο­λυ­τί­κια στη γλώσσα τους, όπως επίσης και η επιλογή του να γράψει αφιέ­ρωμα στη ρωσική όπισθεν της εικόνας. Οι μυη­μέ­νοι διέ­γνω­σαν, με αφορμή την πρω­το­βου­λία Σαββίδη, επι­χεί­ρηση θρη­σκευ­τι­κής από­βα­σης της Ρωσίας στον Πόντο, χτί­ζο­ντας προ­γε­φύ­ρωμα στην Παναγία Σουμελά. Εκείνο το προ­σκύ­νημα σημα­δεύ­τηκε και από μικρο­ε­πει­σό­δια με πρω­τα­γω­νι­στή τον τότε νομάρχη Θεσ­σα­λο­νί­κης Πανα­γιώτη Ψωμιάδη, που εντός του προ­αυ­λίου της μονής έψαλε, ακο­λου­θού­με­νος και από κάποιους άλλους Ελληνες «υπερ­πα­τριώ­τες», τον εθνικό ύμνο. Προ­κλή­θηκε ένταση, με την υπεύ­θυνη του μνη­μείου Τουρ­κάλα αρχαιο­λόγο να αντιδρά. Το όλο επει­σό­διο απο­δο­κι­μά­στηκε και από τον Οικου­με­νικό Πατριάρχη, ενώ ο τουρ­κι­κός Τύπος το ανέ­δειξε διε­γεί­ρο­ντας τα εθνι­κι­στικά αντα­να­κλα­στικά στην Τουρκία. Ομως, ο τότε παντο­δύ­να­μος Ερντο­γάν είχε τα δικά του σχέδια για τη Σουμελά, εσω­τε­ρικά και διεθνώς. Ετσι, για την επόμενη επέτειο (2010) η Τουρκία έδωσε για πρώτη φορά επίσημη άδεια τέλεσης της Θείας Λει­τουρ­γίας, και μάλιστα από τον Οικου­με­νικό Πατριάρχη, στη Σουμελά. Οι εθνι­κι­στι­κοί κύκλοι ανέ­βη­καν στα «κερα­μί­δια».

«Τι θέλει ο Ελληνας στην Τουρκία, έρχεται ως προ­σκυ­νη­τής, ως του­ρί­στας ή για να δημιουρ­γή­σει τη Δημο­κρα­τία του Πόντου;» έγραψε χαρα­κτη­ρι­στικά εκείνες τις μέρες μια εφη­με­ρίδα της Τρα­πε­ζού­ντας. Ο Ερντο­γάν, για να προ­λά­βει πιθανές ανε­ξέ­λεγ­κτες αντι­δρά­σεις, έσπευσε με δήλωσή του να κατευ­νά­σει τα πνεύ­ματα, προ­τρέ­πο­ντας μάλιστα την τοπική κοι­νω­νία «η φιλο­ξε­νία να είναι άψογη προς τους επι­σκέ­πτες που θα έρθουν για τη λει­τουρ­γία στη Σουμελά». «…Στη Σουμελά ήρθαν (σ.σ. το 2009) οι χρι­στια­νοί και τέλεσαν τη Θεία Λει­τουρ­γία σύμφωνα με την παρά­δοσή τους», δήλωσε και πρό­σθεσε: «Μια-δυο ομάδες, όπως είναι γνωστό, δεν χρειά­ζε­ται να εξηγήσω ποιοι είναι αυτοί, λένε “ορίστε, ξανα­ζω­ντά­νε­ψαν την επι­θυ­μία για δημιουρ­γία κράτους του Πόντου”. Φίλοι μου, τι έγινε; Ηρθαν, τέλεσαν τη Θεία Λει­τουρ­γία τους και ανα­χώ­ρη­σαν. Πόσοι άνθρω­ποι; 1.500-2.000. Τι χάσαμε; Στην πραγ­μα­τι­κό­τητα κερ­δί­ζουμε. Τι κερ­δί­ζουμε; Να σας πω. Αυτός που είναι βέβαιος για την πίστη του δεν φοβάται την ελευ­θε­ρία της πίστης. Οποιος πιστεύει στις ιδέες του και στις σκέψεις του δεν φοβάται την ελευ­θε­ρία των ιδεών και των σκέψεων. Ανοίξτε και ρίξτε μια ματιά στη ιστορία των Οθω­μα­νών. Κοι­τάξτε, τα είχαν φοβηθεί ποτέ αυτά οι Οθω­μα­νοί; Αντί­θετα, επί Οθω­μα­νών ήταν ανοικτά, χωρίς να αντι­με­τω­πί­σουν την παρα­μι­κρή δυσκο­λία. Τα χρη­σι­μο­ποί­η­σαν στις σχέσεις τους με τη διεθνή κοι­νό­τητα, με τον καλύ­τερο τρόπο, προς όφελος της δικής τους εξου­σίας. Τώρα τι είναι αυτά;… Θεέ μου! Καλ­λιερ­γεί­ται ένα κλίμα φοβίας με σκοπό να ανα­στα­τώ­σουν τη χώρα και να φέρουν τα πάνω κάτω».

Με την έγγραφη άδεια των τουρ­κι­κών αρχών ανά χείρας, λοιπόν, ο Οικου­με­νι­κός Πατριάρ­χης κ.κ. Βαρ­θο­λο­μαίος λει­τούρ­γησε, για πρώτη φορά επι­σή­μως από το 1922, στην Ιερά Μονή της Πανα­γίας Σουμελά στον Πόντο. Εγινε έτσι ο Δεκα­πε­νταύ­γου­στος του 2010 ορόσημο για τον ποντιακό ελλη­νι­σμό αλλά και το Οικου­με­νικό Πατριαρ­χείο. Η κινη­το­ποί­ηση των Ποντίων ήταν μεγάλη. Ταξί­δε­ψαν χιλιά­δες εξ αυτών από Ελλάδα, ΗΠΑ, Αυστρα­λία αλλά και τα παράλια της Μαύρης Θάλασ­σας στην Τρα­πε­ζού­ντα και από εκεί σκαρ­φά­λω­σαν στο όρος Μελά, για το «προ­σκύ­νημα ζωής».

Tο δια­φαι­νό­μενο «νέο πνεύμα» στις ελλη­νο­τουρ­κι­κές σχέσεις υπε­ρί­σχυσε φέτος του βα-θέος τουρ­κι­κού κράτους. [INTIME NEWS]

Πολλοί είχαν μαζί τους ένα μικρό σακου­λάκι για να φέρουν πίσω λίγο χώμα από τη «γη του Πόντου» και να το απο­θέ­σουν στους τάφους εκείνων που επέ­ζη­σαν του διωγμού του 1922, πλην όμως δεν πρό­λα­βαν να κάνουν πράξη το «τάμα της φυλής», ένα προ­σκύ­νημα δηλαδή στον θρυλικό Πόντο, προτού κλεί­σουν τα μάτια τους. Η μαζική έλευση και παρα­μονή των Ποντίων εκδρο­μέων στην Τρα­πε­ζού­ντα έφερε μια γερή ανάσα στην του­ρι­στική βιο­μη­χα­νία και την τοπική οικο­νο­μία. Είχε προη­γη­θεί πλούσιο παρα­σκή­νιο με εμπλοκή της Ρωσίας, για το οποίο είχε μιλήσει στην «Κ» και στον γρά­φο­ντα ο τότε μητρο­πο­λί­της Προύσης κ. Ελπι­δο­φό­ρος (νυν Αρχιε­πί­σκο­πος Αμε­ρι­κής), που χει­ρί­στηκε από τη θέση του αρχι­γραμ­μα­τέα του Πατριαρ­χείου Κων­στα­ντι­νου­πό­λεως το θέμα, το οποίο ξέφευγε από τις αμιγώς θρη­σκευ­τι­κές ευαι­σθη­σίες των πιστών, εμφα­νί­ζο­ντας γεω­πο­λι­τι­κές προ­ε­κτά­σεις. «Ο Πατριάρ­χης βρι­σκό­ταν επί χρόνια σε συνε­χείς συζη­τή­σεις με την τουρ­κική κυβέρ­νηση για το όλο ζήτημα», είχε πει. «Ταυ­τό­χρονα υπήρχε πίεση και έντονο ενδια­φέ­ρον από τη ρωσική πλευρά να ανα­λά­βει το Πατριαρ­χείο Μόσχας τη διορ­γά­νωση των προ­σκυ­νη­μά­των στη Σουμελά και να μετα­φέ­ρει του­ρί­στες από τις πρώην Δημο­κρα­τίες της Σοβιε­τι­κής Ενωσης. Μπρο­στά­ρης ήταν ο κ. Ιβάν Σαβ­βί­δης. Ομως η Μονή της Σουμελά ανήκει στη δικαιο­δο­σία του Οικου­με­νι­κού Πατριαρ­χείου, είναι σταυ­ρο­πη­γιακό μονα­στήρι, την ευθύνη λει­τουρ­γίας του την έχει το Φανάρι και δεν νομι­μο­ποιεί­ται να εμπλέ­κε­ται άλλη Εκκλη­σία. Παρε­νέβη ο Πατριάρ­χης και ξεκα­θά­ρισε πως δεν μπορεί κάθε επι­χει­ρη­μα­τίας να ανα­λαμ­βά­νει πρω­το­βου­λίες για τέτοια ευαί­σθητα ζητή­ματα και μάλιστα χωρίς την ευλογία του Πατριαρ­χείου. Ζήτησε, δε, να του δοθεί από την τουρ­κική κυβέρ­νηση έγγραφη άδεια για να τελεί εκείνος ως ηγέτης των Ορθο­δό­ξων λει­τουρ­γίες στο μονα­στήρι, όπως και έγινε».

Με τη βελ­τί­ωση των ελλη­νο­τουρ­κι­κών σχέσεων από τα μέσα της δεκα­ε­τίας του ’90 και την κατάρ­ρευση της ΕΣΣΔ, χρι­στια­νοί Πόντιοι από την Ελλάδα και τις χώρες της Μαύρης Θάλασ­σας ταξί­δευαν συχνά στην Τρα­πε­ζού­ντα.

Οι Ρώσοι πιστοί και τα θέματα ασφα­λείας

Με την άνοδο του Πούτιν στην εξουσία το μονα­στήρι της Πανα­γίας Σουμελά έγινε πόλος έλξης για τους Ρώσους πιστούς, που με την «ευλογία» του Πατριαρ­χείου Μόσχας άρχισαν να συρ­ρέ­ουν το 2008 και το 2009. Κατέ­φθα­ναν με αερο­πλάνα και πλοία μισθω­μένα από τον Σαββίδη, τότε βου­λευτή του κόμ­μα­τος του Πούτιν. Παράλ­ληλα με τις κινή­σεις Σαββίδη το Κρεμ­λίνο, διά του ΥΠΕΞ Σεργκέι Λαβρόφ, πίεζε ώστε να ανοίξει η Παναγία Σουμελά για τις θρη­σκευ­τι­κές ανάγκες των χρι­στια­νών. Στόχος, όπως επι­σή­μαι­ναν τότε εκκλη­σια­στι­κοί και διπλω­μα­τι­κοί κύκλοι, ήταν να αυξήσει η Ρωσία την επιρροή της στον ορθό­δοξο χρι­στια­νικό κόσμο. Η επι­χεί­ρηση ρωσικής «κατά­λη­ψης» της Πανα­γίας Σουμελά προ­κα­λούσε δυσφο­ρία στο Φανάρι, που εργα­ζό­ταν αθόρυβα, αλλά πυρε­τω­δώς για την ικα­νο­ποί­ηση του αιτή­μα­τός του. Με τον Βαρ­θο­λο­μαίο αλλά και (δια­κρι­τικά) τους Αμε­ρι­κα­νούς να πιέζουν, και τον Ερντο­γάν να έχει ανάγκη διεθνώς εκείνη την περίοδο να προ­βά­λει ένα ανε­κτικό ως προς τη θρη­σκεία προφίλ και συνυ­πο­λο­γί­ζο­ντας τα οικο­νο­μικά οφέλη, η τουρ­κική κυβέρ­νηση έδωσε τελικά στο Οικου­με­νικό Πατριαρ­χείο έγγραφη άδεια να τελεί Θεία Λει­τουρ­γία άπαξ του έτους, κάθε Δεκα­πε­νταύ­γου­στο. «Είχαμε αγωνία γιατί η πρώτη αυτή Θεία Λει­τουρ­γία θα ήταν καθο­ρι­στική. Φοβό­μα­σταν ότι αν δεν πάει κάτι καλά (ενέρ­γειες ακραίων δικών μας ή και Τούρκων εθνι­κι­στών και επει­σό­δια), ίσως να μη μας επέ­τρε­παν τη Λει­τουρ­γία την επόμενη χρονιά». Ο μητρο­πο­λί­της κ. Ελπι­δο­φό­ρος υπεν­θύ­μισε ότι ακόμη και πριν από τη Μικρα­σια­τική Κατα­στροφή, κανένας Πατριάρ­χης δεν είχε λει­τουρ­γή­σει στην Παναγία Σουμελά, παρότι η μονή ανήκε στο Φανάρι. Η θεα­μα­τική αύξηση της επι­σκε­ψι­μό­τη­τας όμως ήγειρε θέμα προ­στα­σίας των προ­σκυ­νη­τών, δεδο­μέ­νου ότι το μονα­στήρι κρέ­με­ται σαν “αετο­φω­λιά” σε γκρεμό και οι Αρχές ενη­μέ­ρω­σαν το Οικου­με­νικό Πατριαρ­χείο ότι η μονή θα κλείσει τις πόρτες της για επι­σκευές. «Γίνεται καλή δουλειά στη μονή, αξίζει τον κόπο να περι­μέ­νουμε», είχε δηλώσει τότε στην «Κ» ο κ. Ελπι­δο­φό­ρος. Με την ολο­κλή­ρωση των εργα­σιών ήρθε ο κορω­νο­ϊός να δια­κό­ψει τη ροή των πραγ­μά­των. Ο κ. Βαρ­θο­λο­μαίος σχο­λί­ασε θετικά την αδειο­δό­τηση της σημε­ρι­νής Θείας Λει­τουρ­γίας. Ο επί­τι­μος πρό­ε­δρος της Πανελ­λή­νιας Ομο­σπον­δίας Ποντια­κών Σωμα­τείων κ. Στέ­φα­νος Τανι­μα­νί­δης είπε στην «Κ» ότι παρα­μέ­νει το αίτημα των Ποντίων προς τις τουρ­κι­κές αρχές να μετα­φερ­θούν στην Παναγία Σουμελά του Πόντου 50 κει­μή­λια της μονής που ήταν στο μουσείο της, αλλά σήμερα βρί­σκο­νται στο μουσείο της Αγκυρας.

Πηγή kathimerini.gr

Σταύρος Τζίμας

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει.