Ελληνοτουρκικά: Ο Ερντογάν, τα νησιά και η διάψευση

Ηεπι­λογή του προ­έ­δρου της Τουρ­κίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντο­γάν να πει σε δημο­σιο­γρά­φους ότι στη συνά­ντηση που είχε προ περίπου δέκα ημερών με τον πρω­θυ­πουργό Κυριάκο Μητσο­τάκη έθεσε θέμα απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­σης των νησιών του Ανα­το­λι­κού Αιγαίου και, στη συνέ­χεια, η διά­ψευση τέτοιας συνο­μι­λίας από την ελλη­νική πλευρά, συνα­πο­τε­λούν ένα επει­σό­διο που συνιστά έμπρα­κτη από­δειξη των δυσκο­λιών που πρέπει να ξεπε­ρά­σουν Αθήνα και Αγκυρα προ­κει­μέ­νου να φθάσουν στον σκοπό ο οποίος έχει, θεω­ρη­τικά, τεθεί: τη σύγκλιση, τη μείωση των εντά­σεων και –ει δυνατόν– την προ­σφυγή στη Χάγη.

Οι ισχυ­ρι­σμοί του κ. Ερντο­γάν κατα­γρά­φη­καν την ώρα που ο ίδιος διέ­τασσε να απο­στα­λούν στην Ελλάδα δύο αμφίβια αερο­πλάνα και ένα ελι­κό­πτερο τουρ­κι­κής κατα­σκευής, προ­κει­μέ­νου να συν­δρά­μουν στην κατα­πο­λέ­μηση των πυρ­κα­γιών, ως ένδειξη καλής θέλησης.

Σε γενικές γραμμές, πάντως, πέρα από τις αντι­δρά­σεις που εκ των πραγ­μά­των προ­κά­λεσε η απο­στροφή του κ. Ερντο­γάν περί απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­σης, στην Αθήνα έμπει­ρες πηγές τόνιζαν ότι παρά τα εμπόδια που δημιουρ­γούν τέτοιες δηλώ­σεις, το θέμα είναι πώς θα γίνει η δια­χεί­ριση των ζητη­μά­των τα οποία αφορούν την ουσία.

Συγκε­κρι­μένα χθες, διπλω­μα­τι­κές πηγές σχο­λί­α­ζαν τη δήλωση Ερντο­γάν ανα­φέ­ρο­ντας ότι «ζητή­ματα που ανά­γο­νται στην κυριαρ­χία μας ούτε ετέ­θη­σαν στη συνά­ντηση των δύο αντι­προ­σω­πειών στο Βίλ­νιους ούτε θα μπο­ρού­σαν να είναι αντι­κεί­μενο συζή­τη­σης. Το επα­νέ­λαβε, άλλωστε, με τον πλέον κατη­γο­ρη­μα­τικό τρόπο ο υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών κ. Γερα­πε­τρί­της στη Βουλή, απα­ντώ­ντας σε επί­καιρη ερώτηση βου­λευτή».

Στην Αγκυρα πάντως, υπο­στη­ρί­ζουν πως οι δηλώ­σεις του προ­έ­δρου της Τουρ­κίας για το περιε­χό­μενο της συνά­ντη­σής του με τον κ. Μητσο­τάκη, όπως οι ισχυ­ρι­σμοί του πως συζη­τή­θηκε το ζήτημα της απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­σης των νησιών, είναι μια προ­σπά­θεια της τουρ­κι­κής κυβέρ­νη­σης και του ίδιου του κ. Ερντο­γάν να δείξει πως με την Ελλάδα συζη­τάει όλα τα ζητή­ματα που θέλει να θέσει η Τουρκία.

Σκόπιμη κίνηση

Επι­πλέον, η κίνηση του κ. Ερντο­γάν δεν θεω­ρεί­ται καθόλου τυχαία αλλά ούτε και αυθόρ­μητη. Οι δηλώ­σεις προς τους δημο­σιο­γρά­φους έγιναν στο προ­ε­δρικό αερο­σκά­φος στο ταξίδι της επι­στρο­φής του από την περιο­δεία του στις χώρες του Κόλπου και το ψευ­δο­κρά­τος. Συνήθως, όπως συνέβη και τώρα η Διεύ­θυνση Επι­κοι­νω­νίας της τουρ­κι­κής προ­ε­δρίας στέλνει ένα ολο­κλη­ρω­μένο κείμενο σε όλα τα τουρ­κικά ΜΜΕ με την απο­μα­γνη­το­φώ­νηση όσων ειπώ­θη­καν. Εμπει­ροι ανα­λυ­τές τονί­ζουν πως όταν υπάρχει κάποιο σημείο της συνο­μι­λίας που η προ­ε­δρία κρίνει πως δεν πρέπει να δημο­σιευ­τεί, είτε διορ­θώ­νε­ται είτε αφαι­ρεί­ται.

Πάντως, πέρα από τις δηλώ­σεις Ερντο­γάν για την απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­ηση, είχε προη­γη­θεί και η παρου­σία του προ­έ­δρου της Τουρ­κίας στα Κατε­χό­μενα, όπου επι­βε­βαιώ­θηκε ότι η Αγκυρα επι­μέ­νει στη διχο­το­μική λύση των δύο κρατών. Ενώ χθες, ο υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών Χακάν Φιντάν υπο­δέ­χθηκε στην Κων­στα­ντι­νού­πολη την Ισίκ Σαδίκ, χήρα του Αχμέτ Σαδίκ, του ηγέτη των «Τούρκων» της Δυτικής Θράκης, όπως ανα­φέρ­θηκε χαρα­κτη­ρι­στικά στη σύντομη ενη­με­ρω­τική ανάρ­τηση του τουρ­κι­κού ΥΠΕΞ. Και, βεβαίως, η Αγκυρα αυτή τη χρονιά δεν έδωσε άδεια για την πραγ­μα­το­ποί­ηση του εορ­τα­σμού της Κοι­μή­σεως της Θεο­τό­κου στη Μονή της Πανα­γίας Σουμελά, γεγονός που, επίσης, προ­κά­λεσε την αντί­δραση της Αθήνας.

Επί της ουσίας, πάντως, η ανά­δειξη ζητη­μά­των, όπως η απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­ηση, τα οποία είθι­σται να συζη­τού­νται πίσω από ερμη­τικά κλει­στές πόρτες, στον δημόσιο διάλογο από τον κ. Ερντο­γάν, στο­χεύει αφενός στο εσω­τε­ρικό ακρο­α­τή­ριο, αφε­τέ­ρου στην υπεν­θύ­μιση ότι η Αγκυρα έχει κάποιες θέσεις στα­θε­ρές οι οποίες δεν αλλά­ζουν.

Αλλωστε και από την ελλη­νική πλευρά, τόσο στις δημό­σιες τοπο­θε­τή­σεις του κ. Μητσο­τάκη όσο και σε εκείνες του κ. Γερα­πε­τρίτη, έχει γίνει επα­νει­λημ­μέ­νως αναφορά για την απόφαση της Ελλάδας να μην υπο­χω­ρή­σει από τις «κόκ­κι­νες γραμμές» της.

Βέβαια, όπως είναι γνωστό, η κυριαρ­χία και τα κυριαρ­χικά δικαιώ­ματα δεν ταυ­τί­ζο­νται. Η κυριαρ­χία είναι απόλυτη και με αυτή είναι συν­δε­δε­μέ­νες έννοιες όπως η εδαφική ακε­ραιό­τητα, η απόλυτη αρμο­διό­τητα στις εσω­τε­ρι­κές υπο­θέ­σεις και μία και ενιαία παρου­σία στο διεθνές περι­βάλ­λον.

Η Ελλάδα, όπως και άλλα ευρω­παϊκά κράτη έχουν παρα­χω­ρή­σει μέρος της κυριαρ­χίας τους σε διε­θνείς οργα­νι­σμούς όπως η Ε.Ε., με συνταγ­μα­τικά κατο­χυ­ρω­μέ­νες δια­δι­κα­σίες. Η έννοια των κυριαρ­χι­κών δικαιω­μά­των συν­δέ­ε­ται με τη δυνα­τό­τητα ενός κυρί­αρ­χου κράτους να ασκήσει συγκε­κρι­μέ­νες αρμο­διό­τη­τες, εν προ­κει­μένω να εκμε­ταλ­λευ­θεί την υφα­λο­κρη­πίδα του. Η απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­ηση απο­τε­λεί εκ των πραγ­μά­των παρέμ­βαση στην κυριαρ­χία ενός κράτους, και δεν μπορεί να καθο­ρι­στεί με διεθνή συνθήκη. Εν ολίγοις, απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­ηση σε διμερές επίπεδο είναι αδύ­να­τον να συμ­φω­νη­θεί.

«Καμία υπο­χώ­ρηση»

Με την επι­σή­μανση ότι «δεν είναι δυνατόν να υπάρχει οποια­δή­ποτε παρα­χώ­ρηση σε σχέση με θέματα κυριαρ­χίας», ο υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών Γ. Γερα­πε­τρί­της χθες στη Βουλή ανα­φέρ­θηκε, με αφορμή σχε­τι­κές ερω­τή­σεις βου­λευ­τών της αντι­πο­λί­τευ­σης, στις πιθανές εξε­λί­ξεις στο πλαίσιο του ελλη­νο­τουρ­κι­κού δια­λό­γου. «Τα ζητή­ματα της δήλωσης του πρω­θυ­πουρ­γού σχετικά με τις υπο­χω­ρή­σεις δεν αφορούν θέματα κυριαρ­χίας.

Η κυριαρ­χία είναι απόλυτη, ενιαία και ανα­φαί­ρετη και ως εκ τούτου με βάση το διεθνές δίκαιο δεν επι­δέ­χε­ται οποιασ­δή­ποτε παρα­χώ­ρη­σης ή συρ­ρί­κνω­σης», είπε, για να προ­σθέ­σει: «Σε μια συζή­τηση, η οποία θα ανοίξει με τη γείτονα και η οποία προ­φα­νώς και δεν μπορεί να αφορά τα θέματα κυριαρ­χίας, υπάρχει περί­πτωση να υπάρ­ξουν και ορι­σμέ­νες απο­κλί­σεις από την αρχική μας θέση, που δεν θα είναι επι­ζή­μιες για τα εθνικά μας θέματα ούτε μπορεί να αφορούν θέματα κυριαρ­χίας».

Στο πλαίσιο αυτό ανέφερε: «Η όποια απο­μεί­ωση, η όποια υπο­χώ­ρηση, η σχε­τι­κό­τητα δηλαδή των επι­χει­ρη­μά­των, έχει να κάνει μόνον με τις αρχικές θέσεις συζή­τη­σης, έτσι ώστε να μπο­ρέ­σει να υπάρξει μία αμοι­βαία απο­δε­κτή λύση». Ο κ. Γερα­πε­τρί­της, που σημεί­ωσε ότι έχει ζητήσει να ενη­με­ρώ­σει όλα τα κόμματα, ενδε­χο­μέ­νως την προσεχή Παρα­σκευή, προ­κει­μέ­νου να έχουν «πλήρη γνώση για το πού βρί­σκε­ται, έστω ακόμη και σε πρώιμο στάδιο, η συζή­τηση για τα ελλη­νο­τουρ­κικά», συμπλή­ρωσε: «Ουδέ­ποτε, ούτε η κυβέρ­νηση ούτε η Βουλή θα μπο­ρούσε να συναι­νέ­σει σε οποια­δή­ποτε κατά­σταση, πραγ­μα­τική ή νομική, η οποία θα μπο­ρούσε να υπο­βαθ­μί­σει την εθνική μας γραμμή και τα εθνικά μας συμ­φέ­ρο­ντα».

Πηγή kathimerini.gr

Βασίλης Νέδος Μανώλης Κωστί­δης