Γ. Βαληνάκης: Απαιτούνται μέτρα αποτροπής και κυρώσεις στην Τουρκία από ΕΕ και ΝΑΤΟ

«Οι καιροί ου μενετοί» και όσοι επι­μέ­νουν κάθε φορά εμμο­νικά στα περί τουρ­κι­κής «μπλόφας» ενι­σχύ­ουν τον εφη­συ­χα­σμό και δεν συμ­βάλ­λουν στην πάντα ανα­γκαία προ­ε­τοι­μα­σία για το χει­ρό­τερο δυνατό σενάριο», δια­μη­νύει με το άρθρο του ο καθη­γη­τής και πρώην ΥΦΕΞ.

Η νέα συμ­φω­νία της Τουρ­κίας με τη Λιβύη έρχεται να ενι­σχύ­σει την ακα­τά­σχετη επι­θε­τι­κό­τητα του συστή­μα­τος Ερντο­γάν κατά της χώρας μας. Πέραν των ερω­τη­μα­τι­κών που γεν­νιού­νται από τον κατά τα φαι­νό­μενα γενικό αιφ­νι­δια­σμό μας, προέχει η ανάγκη απο­τε­λε­σμα­τι­κής αντί­δρα­σης. Ίσως τώρα πλέον συνει­δη­το­ποι­η­θεί ότι απαι­τού­νται πολύ περισ­σό­τερα από τις γνωστές «ενη­με­ρώ­σεις» τρίτων που μέχρι σήμερα οδηγούν απλά σε φρα­στι­κές κατα­δί­κες και όχι σε πρα­κτικά μέτρα απο­τρο­πής της Τουρ­κίας ή σε επιβολή κυρώ­σεων ενα­ντίον της (οι αμε­ρι­κα­νι­κές κυρώ­σεις για τα F-16 αφορούν την αγορά ρωσικών όπλων).

Η (ακόμη όχι πλήρως γνωστή) συμ­φω­νία με την Τρίπολη φαί­νε­ται να απο­σκο­πεί στον σφε­τε­ρι­σμό του λιβυκού ενερ­γεια­κού πλούτου με αντάλ­λαγμα την παρα­πέρα στήριξη του διεθνώς ανα­γνω­ρι­σμέ­νου αλλά οιονεί υπη­ρε­σια­κού καθε­στώ­τος Ντι­μπέι­μπα. Δίνει συγκε­κρι­μένα τη δυνα­τό­τητα στην Τουρκία και εται­ρείες της να ανα­λά­βουν «σε συνερ­γα­σία» με αντί­στοι­χες λιβυκές «τη χρήση ερευ­νη­τι­κών και γεω­τρη­τι­κών σκαφών για την εξε­ρεύ­νηση, ανά­πτυξη και παρα­γωγή σημε­ρι­νών και μελ­λο­ντι­κών, χερ­σαίων και υπε­ρά­κτιων πόρων υδρο­γο­ναν­θρά­κων». Με άλλα λόγια τα γνωστά ερευ­νη­τικά/γεω­τρη­τικά σκάφη της Τουρ­κίας με συνο­δεία πολε­μι­κού στο­λί­σκου της θα οργώ­νουν τον υπο­θα­λάσ­σιο χώρο βόρεια της λιβυκής ακτής ακόμη και μέχρι τα νότια χωρικά ύδατα της Κρήτης.

Από νομική άποψη η συμ­φω­νία είναι ασφαλώς ανυ­πό­στατη ακο­λου­θώ­ντας το έωλο πρότυπο του τουρ­κο­λι­βυ­κού μνη­μο­νίου του 2019. Κατα­δι­κά­στηκε μάλιστα ήδη ως παρά­νομη από την Αν. Λιβύη (κυβέρ­νηση Μπα­σά­γκα και Κοι­νο­βού­λιο) αλλά και από την ΕΕ και την Αίγυπτο. Η σοβα­ρό­τητα όμως των περι­στά­σεων επι­βάλ­λει να μην περιο­ρι­στούμε όπως συνήθως γίνεται σε απο­κλει­στικά νομικές ανα­λύ­σεις και σε θεωρίες περί «αυτό­μα­της ακύ­ρω­σης» του τ/λ μνη­μο­νίου από την ελληνο-αιγυπτιακή συμ­φω­νία οριο­θέ­τη­σης ΑΟΖ του 2020. Οι δυο συμ­φω­νίες πράγ­ματι σε μεγάλο βαθμό επι­κα­λύ­πτο­νται αλλά πρέπει να διευ­κρι­νι­σθεί ότι εκτός από ένα μικρό σημείο η Αίγυ­πτος δεν θίγεται ως προς τη δική της ΑΟΖ από το τ/λ μνη­μό­νιο. Η δια­πί­στωση αυτή πρέπει να συνυ­πο­λο­γι­σθεί στις ελπίδες που σήμερα στη­ρί­ζο­νται στη σύμμαχο (ή «σύμμαχο») Αίγυπτο να προβεί σε δυνα­μι­κές κινή­σεις ανα­τρο­πής της νέας συμ­φω­νίας.

Σε κάθε περί­πτωση δεν πρέπει να μας αιφ­νι­διά­ζει η σταθερά προ­βλέ­ψιμη εμμο­νική πρόθεση της Άγκυρας να προ­κα­λέ­σει βλάβη στα ελλη­νικά συμ­φέ­ρο­ντα σε όλα τα μέτωπα και με κάθε τρόπο. Στη συγκε­κρι­μένη περί­πτωση δεν θα διστά­σει να αξιο­ποι­ή­σει τη συμ­φω­νία για λογα­ρια­σμό της (αμφι­σβη­τή­σι­μης νομι­μό­τη­τας) κυβέρ­νη­σης Ντι­μπέι­μπα στην Τρίπολη ώστε:

α) να διευ­ρύ­νει τη στρα­τιω­τική της παρου­σία στη Λιβύη και να δημιουρ­γή­σει μια νέα εστία ανά­φλε­ξης περι­σφίγ­γο­ντας την Ελλάδα από τα νότια και ανα­γκά­ζο­ντάς την να αφιε­ρώ­σει στο νέο.μέτωπο πολύ­τιμο διπλω­μα­τικό κεφά­λαιο, μέρος των μονάδων της (ήδη σε επι­φυ­λακή) και καθη­με­ρινή προσοχή

β) ως βάση για διεκ­δί­κηση επί του πεδίου σημα­ντι­κού τμή­μα­τος της ελλη­νι­κής ΑΟΖ νότια της Κρήτης. Επι­ση­μαί­νε­ται ότι πρό­κει­ται για θαλάσ­σιες/υπο­θα­λάσ­σιες περιο­χές που η ίδια η Λιβύη είχε απο­δε­χθεί κατά τις διμε­ρείς δια­πραγ­μα­τεύ­σεις το 2009-10 ως ελλη­νι­κές (βάσει της μέσης γραμμής) και ότι περι­λαμ­βά­νο­νται στον λεγό­μενο «χάρτη Μανιάτη» (πάλι στη βάση της μέσης γραμμής) που δημο­σιεύ­θηκε σε ΦΕΚ το 2014 και κοι­νο­ποι­ή­θη­καν διεθνώς. Δυστυ­χώς παρά την κυβερ­νη­τική εξαγ­γε­λία για (επαν)έναρξη δια­πραγ­μα­τεύ­σεων οριο­θέ­τη­σης το 2021 δεν υπήρξε συνέ­χεια, ενώ η Τουρκία πέτυχε να εδραιω­θεί και επι­πλέον να προ­σε­ται­ρι­στεί σε ένα βαθμό ακόμη και την κυβέρ­νηση της Αν.Λιβύης.

Μπροστά στη νέα όξυνση και βαδί­ζο­ντας από ένταση σε κρίση απαι­τού­νται «έξυπνες» και όχι ενστι­κτώ­δεις και εκ των υστέρων κινή­σεις (πάντα δυσκο­λό­τε­ρες από τις προ­λη­πτι­κές), ενταγ­μέ­νες σε μια ανα­γκαία όσο ποτέ πολυ­διά­στατη στρα­τη­γική. «Οι καιροί ου μενετοί» και όσοι επι­μέ­νουν κάθε φορά εμμο­νικά στα περί τουρ­κι­κής «μπλόφας» ενι­σχύ­ουν τον εφη­συ­χα­σμό και δεν συμ­βάλ­λουν στην πάντα ανα­γκαία προ­ε­τοι­μα­σία για το χει­ρό­τερο δυνατό σενάριο.