Διακήρυξη του 4ου Συμποσίου Ρόδου-Καστελλόριζου της ΕΕΔΔΔΣ για τα 40χρονα της Σύμβασης για το Δίκαιο της Θάλασσας του 1982

Τα μέλη της Ελλη­νι­κής Εται­ρείας Διε­θνούς Δικαίου & Διεθνών Σχέσεων και οι συμ­με­τέ­χο­ντες, στο 4ο Συμπό­σιο Διε­θνούς Δικαίου και Διε­θνούς Πολι­τι­κής Ρόδου-Καστελλόριζου για το Αιγαίο και την Ανα­το­λική Μεσό­γειο, που έλαβε χώρα στις 11-13 Σεπτεμ­βρίου 2022, υπό την αιγίδα της Α.Ε. της Προ­έ­δρου της Δημο­κρα­τίας Κατε­ρί­νας Σακελ­λα­ρο­πού­λου, με θέμα «40 χρόνια από τη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασ­σας του Montego Bay, 1982: Ζητή­ματα, Εφαρ­μο­γές, Προ­κλή­σεις», και σε μια κρίσιμη καμπή εξε­λί­ξεων της διε­θνούς κοι­νό­τη­τας, θεω­ρούμε επι­στη­μο­νικό μας καθήκον να θέσουμε ορι­σμένα ζητή­ματα σχετικά με τη Σύμβαση Δικαίου Θαλάσ­σης και άλλα συναφή με την περιοχή θέματα:

 

Νομικό πλαίσιο

1.       Η Σύμβαση Δικαίου της Θάλασ­σας, το «Σύνταγμα των Θαλασ­σών και των Ωκεανών», απο­τε­λεί ένα σημα­ντικό νομικό κεκτη­μένο απο­δε­κτό από το σύνολο της διε­θνούς κοι­νό­τη­τας και συνάμα ένα κοι­νω­νικό κεκτη­μένο με πολιτικο-οικονομική σημασία για Κράτη και Λαούς.

2.       Η Ελλάδα, συμ­βαλ­λό­μενο μέρος και προ­σα­να­το­λι­σμένη σε αυτό το νομικό σύστημα κανόνων, οφείλει να το εφαρ­μό­ζει και να προωθεί την εφαρ­μογή του. Στο πλαίσιο αυτό, έχει σημασία η πλήρης εφαρ­μογή των προ­νοιών της Σύμ­βα­σης.

3.       Το σύστημα αυτών των ουσια­στι­κών κανόνων γίνεται απο­δε­κτό σήμερα από τη Διεθνή Πρα­κτική και Νομο­λο­γία ότι έχει και εθιμικό χαρα­κτήρα που αυξάνει τη δεσμευ­τι­κό­τητα του περιε­χο­μέ­νου της Σύμ­βα­σης, με ό,τι αυτό συνε­πά­γε­ται στο νομικό πεδίο.

4.       Κινή­σεις ορι­σμέ­νων χωρών να υπο­βαθ­μί­σουν την σημασία της Σύμ­βα­σης, την οικου­με­νι­κό­τητα και τον εθιμικό χαρα­κτήρα των δια­τά­ξεών της, πρέπει να αντι­με­τω­πι­σθούν καίρια, προ­κει­μέ­νου να δια­σφα­λι­σθεί ο ενιαίος χαρα­κτή­ρας της Σύμ­βα­σης και της εφαρ­μο­γής της.

5.       Κατά τη Σύμβαση, όπως ερμη­νεύ­ε­ται και εφαρ­μό­ζε­ται από τη Διεθνή Νομο­λο­γία και αντα­να­κλά­ται στη Διεθνή Πρα­κτική, όλα τα νησιά ανε­ξαρ­τή­τως μεγέ­θους έχουν τα ίδια δικαιώ­ματα, όπως και τα ηπει­ρω­τικά εδάφη∙ το δικαί­ωμα των νήσων σε θαλάσ­σιες ζώνες δεν τελεί υπό αίρεση, ούτε τα νησιά απο­τε­λούν εξ ορισμού «ειδική/σχετική περί­σταση».

6.       Τα δικαιώ­ματα και οι υπο­χρε­ώ­σεις στο πλαίσιο της Σύμ­βα­σης δεν εξαρ­τώ­νται από τις γεω­γρα­φι­κές συν­θή­κες της κάθε περιο­χής. Οι ίδιοι κανόνες εφαρ­μό­ζο­νται ως προς τη θέσπιση και την οριο­θέ­τηση των θαλασ­σίων ζωνών στις «κλει­στές και ημί­κλει­στες θάλασ­σες» και στις άλλες θαλάσ­σιες περιο­χές.

 

Εδαφικό καθε­στώς

7.       Το εδαφικό καθε­στώς των νησιών στο Αιγαίο είναι σαφώς προσ­διο­ρι­σμένο βάσει Διεθνών Συν­θη­κών (Συνθήκη Ειρήνης της Λωζάν­νης του 1923, Συνθήκη Ειρήνης των Παρι­σίων του 1947, Ιταλο-τουρκικές συμ­φω­νίες του 1932).

8.       Γκρίζες ζώνες κυριαρ­χίας στο Αιγαίο δεν υπάρ­χουν.

9.       Οι ισχυ­ρι­σμοί της Τουρ­κίας περί απο­στρα­τι­κο­ποί­η­σης των νησιών του Ανα­το­λι­κού Αιγαίου είναι αβά­σι­μοι. Η ασφά­λεια των ελλη­νι­κών νησιών είναι δικαί­ωμα της Ελλη­νι­κής Δημο­κρα­τίας ενόψει της ξεκά­θα­ρης και παρού­σας τουρ­κι­κής απειλής. Η συσχέ­τιση κρα­τι­κής κυριαρ­χίας με δήθεν απο­στρα­τι­κο­ποί­ηση απο­τε­λεί νέα, έωλη και ανυ­πό­στατη αξίωση της Τουρ­κίας.

10.     Απειλές και προ­σφυγή στη χρήση βίας είναι απα­ρά­δε­κτες και απόλυτα κατα­δι­κα­στέες. Η απειλή χρήσης βίας κατά της εδα­φι­κής ακε­ραιό­τη­τας οιου­δή­ποτε κράτους απα­γο­ρεύ­ε­ται από τον Κατα­στα­τικό Χάρτη των Ηνω­μέ­νων Εθνών (άρθρο 2, παρ. 4), ενώ προ­βλέ­πε­ται το δικαί­ωμα της ατο­μι­κής ή συλ­λο­γι­κής νόμιμης άμυνας (άρθρο 51). Οι δια­φο­ρές στο θαλάσ­σιο χώρο ανάμεσα σε παρά­κτια κράτη με αντι­κεί­με­νες ή παρα­κεί­με­νες ακτές επι­λύ­ο­νται με ειρη­νικό τρόπο (άρθρο 33 ΧαρτΗΕ) στη βάση των κανόνων του Διε­θνούς Δικαίου και ειδι­κό­τερα της Σύμ­βα­σης του Δικαίου της Θάλασ­σας του 1982.

11.     Και­νο­φα­νείς και σαθροί ισχυ­ρι­σμοί περί Ελλη­νι­κής «κατοχής» (sic) των νήσων του Ανα­το­λι­κού Αιγαίου απο­τε­λούν πρω­το­φανή στρέ­βλωση του Διε­θνούς Δικαίου και ειδι­κό­τερα της Συν­θή­κης της Λωζάν­νης.

12.     Ειση­γού­μεθα στην Ελλη­νική Κυβέρ­νηση να προ­χω­ρή­σει, με τη δέουσα προ­ε­τοι­μα­σία, στην περαι­τέρω εφαρ­μογή των δια­τά­ξεων της Σύμ­βα­σης στο σύνολο του Ελλη­νι­κού θαλάσ­σιου χώρου. Στο πλαίσιο αυτό χρήσιμη είναι και η αναφορά στο νόμο 4001/2011.

Προ­στα­σία του θαλάσ­σιου περι­βάλ­λο­ντος και της θαλάσ­σιας βιο­ποι­κι­λό­τη­τας

13.     Εκφρά­ζουμε την ανη­συ­χία μας, ότι λόγω και της ενερ­γεια­κής κρίσης τα κράτη προ­σφεύ­γουν σε δράσεις επι­βα­ρυ­ντι­κές για το θαλάσ­σιο περι­βάλ­λον, οι οποίες σε συν­δυα­σμό με τις επι­πτώ­σεις από την κλι­μα­τική αλλαγή, την άνοδο της στάθμης της θάλασ­σας, την υπε­ρα­λί­ευση, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης της παρά­νο­μης, λαθραίας και άναρχης αλιείας, την ατμο­σφαι­ρική ρύπανση, τη ρύπανση από χερ­σαίες πηγές, τη ρύπανση από πλα­στικά, μικρο­πλα­στικά και νανο­πλα­στικά, την ηχητική ρύπανση και την αλό­γι­στη χρήση νέων τεχνο­λο­γιών σε μέχρι πρό­τι­νος απρο­σπέ­λα­στες περιο­χές, θα έχουν ανυ­πο­λό­γι­στες συνέ­πειες για τη θαλάσ­σια βιο­ποι­κι­λό­τητα, αλλά και για την δια­τρο­φική ασφά­λεια, την ανθρώ­πινη υγεία και ευμά­ρεια.

14.     Παρα­κο­λου­θούμε με ενδια­φέ­ρον τις εργα­σίες της Δια­κυ­βερ­νη­τι­κής Διά­σκε­ψης των Ηνω­μέ­νων Εθνών για την εκπό­νηση της τρίτης Συμ­φω­νίας Εφαρ­μο­γής της Σύμ­βα­σης για το Δίκαιο της Θάλασ­σας  σχετικά με την προ­στα­σία της θαλάσ­σιας βιο­ποι­κι­λό­τη­τας σε περιο­χές εκτός εθνικής δικαιο­δο­σίας.

15.     Στο πλαίσιο αυτό, υπο­γραμ­μί­ζουμε την ανάγκη η Ελλάδα να ανα­λά­βει πρω­το­βου­λίες για την προ­στα­σία του θαλάσ­σιου περι­βάλ­λο­ντος και της θαλάσ­σιας βιο­ποι­κι­λό­τη­τας και στον ελλη­νικό θαλάσ­σιο χώρο, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης της θέσπι­σης θαλάσ­σιων προ­στα­τευό­με­νων περιο­χών, προ­κει­μέ­νου να δια­τη­ρη­θεί η ανθε­κτι­κό­τητα των θαλάσ­σιων οικο­συ­στη­μά­των και να αντι­με­τω­πι­σθούν οι επι­πτώ­σεις της κλι­μα­τι­κής  αλλαγής. Στο πνεύμα αυτό, χαι­ρε­τί­ζουμε την ανάληψη από την Ελλάδα της Διε­θνούς Διά­σκε­ψης «Our Ocean Greece 2024».

16.     Κατα­δι­κά­ζουμε απε­ρί­φρα­στα την έντονη τουρ­κική προ­κλη­τι­κό­τητα και παρα­βα­τι­κό­τητα στην περιοχή της Ανα­το­λι­κής Μεσο­γείου και την διεκ­δί­κηση από την τουρ­κική πλευρά θαλασ­σίων ζωνών, βάσει παρά­νο­μων, αυθαί­ρε­των και πλα­σμα­τι­κών χαρά­ξεων, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νου του παρά­νο­μου τουρκο-λιβυκού μνη­μο­νίου, κατά παρά­βαση θεμε­λιω­δών κανόνων του Διε­θνούς Δικαίου, αγνο­ώ­ντας πλήρως την παρου­σία των νησιών της Ελλάδας, καθώς και την ΑΟΖ της Κυπρια­κής Δημο­κρα­τίας στην περιοχή.

17.     Η Ελλάδα παρα­μέ­νει προ­ση­λω­μένη στις αρχές του Διε­θνούς Δικαίου και στην εφαρ­μογή των δια­τά­ξεων της Σύμ­βα­σης Δικαίου της Θάλασ­σας, οι οποίες από πλευράς ουσια­στι­κού δικαίου δεσμεύ­ουν και την Τουρκία ως εθιμικό δίκαιο. Εξάλλου, η Σύμβαση απο­τε­λεί μέρος του ευρω­ε­νω­σια­κού κεκτη­μέ­νου, το οποίο η Τουρκία οφείλει να σεβα­στεί ως υπο­ψή­φια προς ένταξη χώρα.

 

Η Ελλη­νική Εται­ρεία Διε­θνούς Δικαίου & Διεθνών Σχέσεων:

– συνεπής με τις κατα­στα­τι­κές της αρχές και τα προ­τάγ­ματα πολι­τι­κής για τη διεθνή δικαιο­τα­ξία,

– ενόψει της πολ­λα­πλής ενερ­γεια­κής, κλι­μα­τι­κής, δια­τρο­φι­κής και ανθρω­πι­στι­κής κρίσης,

– προ­σβλέ­πει στο σεβασμό του Κατα­στα­τι­κού Χάρτη των Ηνω­μέ­νων Εθνών, της Σύμ­βα­σης για το Δίκαιο της Θάλασ­σας, της Συμ­φω­νίας των Παρι­σίων για την Κλι­μα­τική Αλλαγή, της Ευρω­παϊ­κής Σύμ­βα­σης Δικαιω­μά­των του Ανθρώ­που, του ευρω­ε­νω­σια­κού κεκτη­μέ­νου, ιδιαί­τερα της Πολι­τι­κής Γει­το­νίας, ώστε το Αιγαίο και η Ανα­το­λική Μεσό­γειος να απο­τε­λέ­σουν χώρο ειρήνης, συνερ­γα­σίας, ευη­με­ρίας και σεβα­σμού της διε­θνούς έννομης τάξης.

 

Ρόδος, 13 Σεπτεμ­βρίου 2022