Alpha Bank: Έτος-ρεκόρ για τον ελληνικό τουρισμό το 2022 – Ποιες οι προκλήσεις

Το 2022 πιθα­νό­τατα θα ανα­δει­χθεί, σύμφωνα με τα έως τώρα δια­θέ­σιμα στοι­χεία, σε νέο έτος-ρεκόρ για τον ελλη­νικό του­ρι­σμό, καθώς ανα­μέ­νε­ται οι ταξι­διω­τι­κές εισπρά­ξεις να προ­σεγ­γί­σουν τα Ευρώ 20 δισ., υπερ­βαί­νο­ντας σημα­ντικά το αντί­στοιχο μέγεθος του 2019 (Ευρώ 18,2 δισ.).

Μεταξύ άλλων παρα­γό­ντων, η διετία της παν­δη­μίας οδήγησε σε μεγα­λύ­τερη ανάγκη για ταξίδια, ενώ οι συσ­σω­ρευ­μέ­νες απο­τα­μιεύ­σεις της περιό­δου ισχύος των περιο­ρι­στι­κών μέτρων διεύ­ρυ­ναν τις δυνα­τό­τη­τες χρη­μα­το­δό­τη­σής τους. Η εξέλιξη αυτή εκτι­μά­ται ότι οδηγεί:

στη συνέ­χιση της ισχυρής δυνα­μι­κής ανόδου του ΑΕΠ, στο δεύτερο και το τρίτο τρίμηνο του έτους, με απο­τέ­λε­σμα να προ­σεγ­γί­σει επίπεδα σημα­ντικά υψη­λό­τερα από τον μέσο όρο της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης (ΕΕ-27),

στην ενί­σχυση των κρα­τι­κών εσόδων, δημιουρ­γώ­ντας επαρκή δημο­σιο­νο­μικό χώρο για τη λήψη πρό­σθε­των μέτρων στή­ρι­ξης των νοι­κο­κυ­ριών και των επι­χει­ρή­σεων έναντι του αυξα­νό­με­νου επι­πέ­δου τιμών που έχει προ­κα­λέ­σει η ενερ­γειακή κρίση.

Παράλ­ληλα, η έξοδος της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας από το καθε­στώς ενι­σχυ­μέ­νης επο­πτείας ενι­σχύει την ευε­λι­ξία στην άσκηση δημο­σιο­νο­μι­κής πολι­τι­κής, στο πλαίσιο των κανόνων που ισχύουν σε επίπεδο ΕΕ-27. Η εντυ­πω­σιακή άνοδος της του­ρι­στι­κής κίνησης, ωστόσο, φέρνει στο προ­σκή­νιο την ανάγκη ανα­προ­σαρ­μο­γής των επι­χει­ρη­μα­τι­κών μοντέ­λων του του­ρι­στι­κού κλάδου, με στόχο: (i) τη βιω­σι­μό­τητά τους έναντι της απειλής της κλι­μα­τι­κής αλλαγής και του υπερ­του­ρι­σμού (overtourism), σε ορι­σμέ­νες χρο­νι­κές περιό­δους, ή προ­ο­ρι­σμούς και (ii) τη δια­σφά­λιση ότι η ποιό­τητα του του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος της χώρας ακο­λου­θεί τις σύγ­χρο­νες τάσεις (megatrends) στην πλευρά της ζήτησης.

Παρά τις έντονες πλη­θω­ρι­στι­κές πιέσεις που εξα­κο­λου­θούν να υφί­στα­νται, με τον Δείκτη Τιμών Κατα­να­λωτή να έχει σημειώ­σει ετήσια αύξηση ύψους 11,6% τον Ιούλιο αλλά και την αβε­βαιό­τητα που επι­κρα­τεί στην ΕΕ-27 σχετικά με την επάρ­κεια ενέρ­γειας τον προσεχή χειμώνα, η ανθε­κτι­κό­τητα της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας εκτι­μά­ται ότι παρα­μέ­νει ισχυρή. Οι βασικοί παρά­γο­ντες που θα στη­ρί­ξουν την οικο­νο­μική μεγέ­θυνση κατά το τρέχον έτος ανα­μέ­νε­ται να είναι οι εξα­γω­γές υπη­ρε­σιών, οι οποίες κατέ­γρα­ψαν το πρώτο εξάμηνο του 2022 την υψη­λό­τερη επίδοση αντί­στοι­χου χρο­νι­κού δια­στή­μα­τος της τελευ­ταίας εικο­σα­ε­τίας (δια­θέ­σιμα στοι­χεία ΤτΕ από το 2002), αλλά και τα κυβερ­νη­τικά μέτρα στή­ρι­ξης με σκοπό την ενί­σχυση του δια­θέ­σι­μου εισο­δή­μα­τος και επο­μέ­νως της ιδιω­τι­κής κατα­νά­λω­σης.

Βάσει των πρό­σφα­των ανα­κοι­νώ­σεων, οι επι­δο­τή­σεις στην κατα­νά­λωση ενέρ­γειας ανα­μέ­νε­ται να απορ­ρο­φή­σουν έως και το 94% της αύξησης για τα νοι­κο­κυ­ριά και το 89% για τις επι­χει­ρή­σεις τον Σεπτέμ­βριο, με το κόστος τους να ανέρ­χε­ται σε Ευρώ 1,9 δισ. Ως εκ τούτου, ο ρυθμός ανόδου του ΑΕΠ το 2022 πιθα­νό­τατα θα ξεπε­ρά­σει σημα­ντικά τις σχε­τι­κές προ­βλέ­ψεις (Πρό­γραμμα Στα­θε­ρό­τη­τας, Απρί­λιος 2022: 3,1%, Τράπεζα της Ελλάδος, Ιούνιος 2022: 3,2%, Ευρω­παϊκή Επι­τροπή, Ιούλιος 2022: 4%).

Στην ανάλυσή της, η Alpha Bank κατα­γρά­φει τα τελευ­ταία δια­θέ­σιμα στοι­χεία σχετικά με τις επι­δό­σεις των μεγεθών του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού κατά το τρέχον έτος, εξε­τά­ζει τις επι­πτώ­σεις τους στην οικο­νο­μική μεγέ­θυνση και τα κρατικά έσοδα και παρα­θέ­τει ορι­σμέ­νους προ­βλη­μα­τι­σμούς που αφορούν στη βιω­σι­μό­τητα των επι­χει­ρη­μα­τι­κών μοντέ­λων του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού μεσο-μακροπρόθεσμα.

Ταξι­διω­τι­κές Εισπρά­ξεις και διεύ­ρυνση δημο­σιο­νο­μι­κού χώρου

Το πρώτο εξάμηνο του 2022, επι­σκέ­φθη­καν την Ελλάδα σχεδόν 8 εκα­τομ­μύ­ρια ταξι­διώ­τες από το εξω­τε­ρικό, ενώ οι ταξι­διω­τι­κές εισπρά­ξεις ανήλθαν σε Ευρώ 5,1 δισ., με τα εν λόγω μεγέθη να υπο­λεί­πο­νται σε σύγκριση με το 2019 κατά 15% και 5,3%, αντί­στοιχα. Επι­πρό­σθετα η μέση δαπάνη ανά ταξίδι ήταν αυξη­μένη σε σύγκριση με το διά­στημα Ιανουαρίου-Ιουλίου 2019 κατά 12,6%.

Σε ό,τι αφορά στις ταξι­διω­τι­κές αφίξεις ανά χώρα, το μεγα­λύ­τερο ποσοστό προήλθε από την ΕΕ-27 και συγκε­κρι­μένα από τη Γερ­μα­νία (18%) και τη Γαλλία (7%), ενώ οι του­ρί­στες από το Ηνωμένο Βασί­λειο και τις ΗΠΑ ανήλθαν σε 15% και 4% επί του συνόλου. Αντί­στοιχα, το 21% των ταξι­διω­τι­κών εισπρά­ξεων του πρώτου εξα­μή­νου του 2022 πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε από ταξι­διώ­τες από τη Γερ­μα­νία, το 15% από το Ηνωμένο Βασί­λειο, το 7,4% από τη Γαλλία και το 6,6% από τις ΗΠΑ. Επι­πλέον, η επι­βα­τική κίνηση επι­τα­χύν­θηκε εντός του προη­γού­με­νου μήνα, με τις διε­θνείς αφίξεις στα ελλη­νικά αερο­δρό­μια να έχουν αυξηθεί κατά περίπου 200% στο διά­στημα Ιανουαρίου-Ιουλίου 2022, σε σύγκριση με το ίδιο διά­στημα του 2021.

Παράλ­ληλα, η συνο­λική αξία των εισα­γω­γών αγαθών αυξή­θηκε κατά 49%, σε ετήσια βάση, λόγω της ταυ­τό­χρο­νης ανόδου του πλη­θω­ρι­σμού και της κατα­νά­λω­σης, γεγονός που οδήγησε σε σημα­ντική άνοδο του ελλείμ­μα­τος του ισο­ζυ­γίου αγαθών κατά το πρώτο εξάμηνο του 2022, σε Ευρώ 17,9 δισ. από Ευρώ 10,9 δισ. το πρώτο εξάμηνο του 2021. Το ποσοστό κάλυψης του εμπο­ρι­κού ελλείμ­μα­τος από τις ταξι­διω­τι­κές εισπρά­ξεις ωστόσο, ανήλθε σε 28,6%, έναντι 11% το ίδιο διά­στημα του 2021. Αξίζει να σημειω­θεί ότι οι εισπρά­ξεις από τον του­ρι­σμό χρη­μα­το­δό­τη­σαν το εμπο­ρικό έλλειμμα κατά 44%, κατά μέσο όρο, την πεντα­ε­τία 2015-2019.

Επι­πλέον, οι του­ρι­στι­κές εισπρά­ξεις ενί­σχυ­σαν, μεταξύ άλλων, κατά το πρώτο εξάμηνο του 2022, τα έσοδα της Γενικής Κυβέρ­νη­σης, τα οποία ανήλθαν σε Ευρώ 41,8 δισ. έναντι Ευρώ 35,3 δισ. το ίδιο διά­στημα του 2021, κατα­γρά­φο­ντας αύξηση κατά 18,5%. Σημα­ντική ήταν η αύξηση των εσόδων από ΦΠΑ, καθώς ανήλθαν σε Ευρώ 8,4 δισ. έναντι Ευρώ 6,7 δισ. το πρώτο εξάμηνο του 2021. Σύμφωνα με τα πιο πρό­σφατα στοι­χεία του Κρα­τι­κού Προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού, μάλιστα, τα φετινά έσοδα του Κρα­τι­κού Προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού μέχρι και τον Ιούλιο, και συγκε­κρι­μένα τα έσοδα από φόρους, υπε­ρέ­βη­σαν τις εκτι­μή­σεις κατά Ευρώ 4,2 δισ. Αξίζει, ωστόσο, να επι­ση­μαν­θεί ότι μέρος των αυξη­μέ­νων εσόδων θα πρέπει να απο­δο­θεί και στον πλη­θω­ρι­σμό, καθώς τα έσοδα υπο­λο­γί­ζο­νται σε ονο­μα­στι­κές τιμές.

Συμπε­ρα­σμα­τικά, ο ελλη­νι­κός του­ρι­σμός οδεύει προς μία εξαι­ρε­τική χρονιά, στη­ρί­ζο­ντας τα δημόσια οικο­νο­μικά, παρά τις πλη­θω­ρι­στι­κές πιέσεις παγκο­σμίως και το περι­βάλ­λον υψηλής αβε­βαιό­τη­τας που έχει προ­κύ­ψει μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρα­νία και την ενερ­γειακή κρίση. Επι­πρό­σθετα, οι προ­ο­πτι­κές για το ελλη­νικό του­ρι­στικό προϊόν παρα­μέ­νουν ιδιαί­τερα θετικές. Σε αυτή την εκτί­μηση συνη­γο­ρούν τόσο διε­θνείς τάσεις όπως η αύξηση της μεσαίας τάξης σε ανα­δυό­με­νες ασια­τι­κές οικο­νο­μίες (π.χ. Κίνα, Ινδία) και του προσ­δό­κι­μου ζωής που ανα­μέ­νε­ται να οδη­γή­σουν σε αύξηση των του­ρι­στι­κών ροών παγκο­σμίως (Deloitte, REMACO, INSETE, «Ελλη­νι­κός Του­ρι­σμός 2030, Σχέδια δράσης», 2021), όσο και εγχώ­ριοι παρά­γο­ντες, όπως η αύξηση της επεν­δυ­τι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας, ιδιαί­τερα μέσω των πόρων του Ταμείου Ανά­καμ­ψης.

Overtourism, επι­μή­κυνση της του­ρι­στι­κής περιό­δου και νέες προ­κλή­σεις

Ωστόσο, προ­κει­μέ­νου μεσο-μακροπρόθεσμα η άνοδος του του­ρι­σμού να δια­τη­ρη­θεί αλλά και να κατα­στεί βιώσιμη χρήζουν αντι­με­τώ­πι­σης οι νέες προ­κλή­σεις που ανα­κύ­πτουν.

Ο υπερ­του­ρι­σμός συνιστά μία από τις σημα­ντι­κό­τε­ρες προ­κλή­σεις, καθώς οι συνέ­πειές του (υπερ­δό­μηση, υπερ­φόρ­τωση/ελλεί­ψεις υπο­δο­μών, επι­βά­ρυνση του περι­βάλ­λο­ντος) δύναται να αλλοιώ­σουν την ποιό­τητα των παρε­χό­με­νων υπη­ρε­σιών, με αντί­στροφα από τα επι­θυ­μητά απο­τε­λέ­σματα για το του­ρι­στικό προϊόν και τη φήμη της χώρας. Αξίζει να σημειω­θεί ότι σύμφωνα με πρό­σφατη μελέτη (INSETE Intelligence, TCI Research, “Athens/ Greece Sentiment Tracker”, July 2022), η γενική φήμη της Ελλάδας στο δια­δί­κτυο υπερέβη τον Ιούλιο την αντί­στοιχη της Ισπα­νίας και της Πορ­το­γα­λίας, ενι­σχυ­μένη από παρά­γο­ντες όπως ο πολι­τι­σμός, το φαγητό, η διαμονή και οι εκδη­λώ­σεις, ενώ υπο­λεί­πε­ται της Ιταλίας.

Τον περα­σμένο μήνα, ωστόσο, η φήμη της χώρας μας υπο­χώ­ρησε ελαφρώς, εξαι­τίας της ταξι­διω­τι­κής εμπει­ρίας (διαμονή, εστίαση, αξιο­θέ­ατα κ.λπ.), ακο­λου­θώ­ντας την πτωτική τάση που κατα­γρά­φηκε σε παγκό­σμιο και ευρω­παϊκό επίπεδο, φαι­νό­μενο που παρα­τη­ρεί­ται συχνά στην αιχμή της του­ρι­στι­κής περιό­δου. Τέλος, σύμφωνα με την εν λόγω έρευνα, αρνη­τικά βάρυναν στη φήμη της χώρας μας θέματα που σχε­τί­ζο­νταν με το κλίμα (κύμα καύσωνα, πυρ­κα­γιές κ.ο.κ.), τα αυξα­νό­μενα κρού­σματα Covid-19, τις υψηλές χρε­ώ­σεις στην εστίαση κ.λπ.

Επι­πλέον, ενδε­χό­μενη διαρ­θρω­τική μετα­τό­πιση της εισερ­χό­με­νης ταξι­διω­τι­κής κίνησης στην Ελλάδα προς υψη­λό­τερα εισο­δη­μα­τικά κλι­μά­κια παρα­σύ­ρει το σύνολο των τιμών προς τα πάνω, πλήτ­το­ντας τον εγχώριο του­ρι­σμό, ιδιαί­τερα των μεσαίων και χαμηλών εισο­δη­μα­τι­κών στρω­μά­των. Παράλ­ληλα, οι επι­πτώ­σεις της κλι­μα­τι­κής αλλαγής, όπως οι υψη­λό­τε­ρες θερ­μο­κρα­σίες, οι ακραίες και­ρι­κές συν­θή­κες, η έλλειψη πόρων, καθώς και η διά­βρωση του φυσικού περι­βάλ­λο­ντος ανα­μέ­νε­ται να έχουν σημα­ντικό αρνη­τικό αντί­κτυπο στην του­ρι­στική βιο­μη­χα­νία.

Ο του­ρι­στι­κός κλάδος ανα­μέ­νε­ται επίσης να επη­ρε­α­στεί μεσο-μακροπρόθεσμα από τάσεις παγκο­σμίου κλί­μα­κας, οι οποίες απο­τε­λούν προ­τε­ραιό­τητα της ευρω­παϊ­κής πολι­τι­κής -όπως η πράσινη και ψηφιακή μετάβαση-, και αφορούν στην ανά­πτυξη και χρήση της τεχνο­λο­γίας στην καθη­με­ρινή ζωή, στις αλλαγές στα συμπε­ρι­φο­ρικά πρότυπα των ταξι­διω­τών, αλλά και στις δημο­γρα­φι­κές εξε­λί­ξεις (βλ. “Greek Tourism Industry Reloaded: Post-pandemic Rebound and Travel Megatrends”, Αlpha Bank Economic Research, Μάιος 2022).

Τούτων δοθέ­ντων, απά­ντηση στις προ­κλή­σεις που αντι­με­τω­πί­ζει ο του­ρι­σμός μπορεί να δοθεί μέσω του στρα­τη­γι­κού σχε­δια­σμού. Η επι­μή­κυνση της του­ρι­στι­κής περιό­δου -έστω και κατά ένα μήνα- δύναται αφενός να δώσει μόνιμη άνοδο στο ΑΕΠ της χώρας και αφε­τέ­ρου να αμβλύ­νει σημα­ντικά τον κίνδυνο του υπερ­του­ρι­σμού στο μέλλον σε ορι­σμέ­νες χρο­νι­κές περιό­δους του καλο­και­ριού, ή περιο­χές. Η απο­τε­λε­σμα­τική δια­χεί­ριση των του­ρι­στι­κών ροών, των φυσικών και πολι­τι­στι­κών πόρων, η ανά­πτυξη εναλ­λα­κτι­κών μορφών του­ρι­σμού και νέων προ­ο­ρι­σμών, η δια­τή­ρηση αναλ­λοί­ω­του του χαρα­κτήρα των προ­ο­ρι­σμών, των αγρο­τι­κών και οικι­στι­κών περιο­χών, η άνοδος των εσόδων χωρίς υπέρ­με­τρη άνοδο των επι­σκε­πτών, απο­τε­λούν στόχους η επί­τευξη των οποίων θα δώσει περαι­τέρω ώθηση στον ελλη­νικό του­ρι­σμό, δια­φυ­λάσ­σο­ντας παράλ­ληλα την ανθε­κτι­κό­τητα του κλάδου και την ταυ­τό­τητα των προ­ο­ρι­σμών και των τοπικών κοι­νω­νιών.

Η αύξηση των του­ρι­στι­κών ροών ενδε­χο­μέ­νως δεν θα πρέπει πλέον να απο­τε­λεί πρω­ταρ­χικό στόχο, όσο η κατα­νομή τους σε περισ­σό­τε­ρες περι­φέ­ρειες της χώρας, καθ’ όλη τη διάρ­κεια του έτους.

Πηγή fortunegreece.com