DW: Πιο επιθετική η Τουρκία προς την Ελλάδα μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία

Ο πόλεμος στην Ουκρα­νία αύξησε πολύ τη στρα­τη­γική σημασία της Τουρ­κίας στο ΝΑΤΟ, επι­ση­μαί­νει σε ανάλυσή της η Deutche Welle.

Στη διαμάχη για τα νησιά στο Αιγαίο, η Τουρκία συμπε­ρι­φέ­ρε­ται πλέον πολύ πιο επι­θε­τικά προς την Ελλάδα και απο­δει­κνύει ότι δεν ανέ­χε­ται τις γερ­μα­νι­κές προ­τρο­πές, γράφει ο Κριστόφ Χάσελ­μπαχ σε ανάλυση για την Deutsche Welle.

Πραγ­μα­τικά παρά­λογη

Η όλη ιστορία είναι πραγ­μα­τικά παρά­λογη. Η Τουρκία και η Ελλάδα είναι μέλη της ίδιας αμυ­ντι­κής συμ­μα­χίας – του ΝΑΤΟ, που συγκρο­τή­θηκε για να αμύ­νε­ται ενάντια σε έναν κοινό εχθρό.

Δείτε ακόμα – Ανα­τρι­χια­στική… λεπτο­μέ­ρεια: Τα ονόματα των τουρ­κι­κών πλοίων που συνο­δεύ­ουν το Αμπ­ντούλ Χαμίντ Χαν

Ωστόσο, οι δύο γει­το­νι­κές χώρες βρί­σκο­νται τακτικά στο χείλος του πολέμου – με αντι­πα­ρα­θέ­σεις μεταξύ τους.

Το πόσο απει­λού­μενη νιώθει η Ελλάδα φαί­νε­ται στον αμυ­ντικό της προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό. Με δαπάνες συνο­λικά στο 3,8% του ΑΕΠ, η Αθήνα κατέχει την πρώτη θέση μεταξύ των κρατών μελών του ΝΑΤΟ.

Πρό­κει­ται για αντι­κρουό­με­νες αξιώ­σεις για νησιά της ανα­το­λι­κής Μεσο­γείου, θαλάσ­σια σύνορα και συναφή δικαιώ­ματα σε σημα­ντι­κούς φυσι­κούς πόρους όπως το πετρέ­λαιο και το φυσικό αέριο.

Το 1996, οι δύο χώρες έφτασαν και πάλι κοντά σε ολο­κλη­ρω­τικό πόλεμο για το μικρό και ακα­τοί­κητο νησί Ιμια. Η σύγκρουση κλι­μα­κώ­θηκε ξανά το 2020. Η διε­νέρ­γεια τουρ­κι­κών γεω­τρή­σεων για την ανα­ζή­τηση φυσικού αερίου αυξάνει περιο­δικά τις εντά­σεις και εκλαμ­βά­νε­ται από την Ελλάδα ως πρό­κληση.

Οι ΗΠΑ και ο Γενικός Γραμ­μα­τέας του ΝΑΤΟ έχουν επα­νει­λημ­μένα απο­τρέ­ψει τον πόλεμο μεταξύ γει­το­νι­κών χωρών.

Το 2020, η πρώην καγκε­λά­ριος της Γερ­μα­νίας Ανγκελα Μέρκελ, με την υπο­στή­ριξη της ΕΕ, έπαιξε επίσης σημα­ντικό ρόλο σε μια τέτοια δια­με­σο­λά­βηση.

Αμφι­σβη­τεί την ελλη­νική κυριαρ­χία

Τώρα η σύγκρουση άρχισε να βράζει ξανά. Η Αγκυρα αμφι­σβη­τεί τα ελλη­νικά δικαιώ­ματα σε ορι­σμένα νησιά του ανα­το­λι­κού Αιγαίου όπως η Ρόδος, η Λέσβος, η Σάμος και η Κως.

Σύμφωνα με την Τουρκία, οι Ελληνες έχουν παρα­βιά­σει διε­θνείς συν­θή­κες, δια­τη­ρώ­ντας τη στρα­τιω­τική τους παρου­σία σε αυτά τα μέρη. Η Αγκυρα θυμίζει σχεδόν καθη­με­ρινά τους ισχυ­ρι­σμούς της με τις πτήσεις τουρ­κι­κών μαχη­τι­κών αερο­σκα­φών πάνω από τα ελλη­νικά νησιά.

Η Τουρκία ανα­φέ­ρε­ται στη Συνθήκη της Λωζάνης του 1923, η οποία διευ­θέ­τησε τα σημε­ρινά σύνορα μεταξύ των γει­τό­νων. Ισχυ­ρί­ζε­ται ότι μετά τον ελλη­νο­τουρ­κικό πόλεμο, η Ελλάδα έλαβε τα νησιά Λέσβο, Χίο, Σάμο και Ικαρία. Και η Συνθήκη των Παρι­σίων του 1947 όρισε ότι η Ιταλία παρα­χω­ρεί τα Δωδε­κά­νησα στην Ελλάδα.

Οι εν λόγω συν­θή­κες προ­βλέ­πουν επίσης την απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­ηση των νησιών. Ωστόσο, η Αθήνα δικαιο­λο­γούσε την ανά­πτυξη στρα­τευ­μά­των στα νησιά με την αντί­ληψη απειλής από τα πολυά­ριθμα απο­βα­τικά πλοία στα δυτικά παράλια της Τουρ­κίας και με το δικαί­ωμα κάθε κράτους στην αυτο­ά­μυνα.

«Εξτρε­μι­στική έξαψη;»

Η αντι­πα­ρά­θεση έχει μεγάλη παρά­δοση, αλλά οι λεκτι­κές μονο­μα­χίες είναι εξαι­ρε­τικά σκληρές και αυτή τη φορά.

Ο Ντεβλέτ Μπα­χτσελί, ηγέτης του Κόμ­μα­τος Εθνι­κι­στι­κής Δράσης (MHP), το οποίο είναι εταίρος συνα­σπι­σμού του κυβερ­νώ­ντος Κόμ­μα­τος Δικαιο­σύ­νης και Ανά­πτυ­ξης (AKP) του προ­έ­δρου Ερντο­γάν, ποζάρει με έναν χάρτη που δείχνει όλα τα νησιά στο ανα­το­λικό Αιγαίο και ακόμη και το μεγα­λύ­τερο ελλη­νικό νησί της Κρήτης χαρα­κτη­ρι­σμένα ως τουρ­κικά εδάφη.

«Εξτρε­μι­στική μανία ή επίσημη τουρ­κική πολι­τική;» ρώτησε ο έλληνας πρω­θυ­πουρ­γός Κυριά­κος Μητσο­τά­κης στο Twitter και ζήτησε διευ­κρι­νί­σεις.

Εσω­τε­ρι­κοί πολι­τι­κοί λόγοι τρο­φο­δο­τούν περαι­τέρω τη δρα­στη­ριό­τητα των τούρκων πολι­τι­κών. Το επόμενο έτος θα διε­ξα­χθούν προ­ε­δρι­κές και βου­λευ­τι­κές εκλογές στην Τουρκία.

Ο Ερντο­γάν και το AKP φοβού­νται τη μαζική απώλεια ψήφων, μεταξύ άλλων λόγω του υψηλού πλη­θω­ρι­σμού και της κακής οικο­νο­μι­κής κατά­στα­σης στη χώρα. Οι πράξεις ακτι­βι­σμού στην εξω­τε­ρική πολι­τική έχουν την ικα­νό­τητα να απο­σπούν την προσοχή από τα πραγ­μα­τικά ζητή­ματα.

Αλλά από την ελλη­νική πλευρά, ακού­γε­ται και κρο­τά­λι­σμα όπλων, αν και όχι από μέλη της κυβέρ­νη­σης.

Ο από­στρα­τος αντι­ναύ­αρ­χος Γιάννης Εγκολ­φό­που­λος δήλωσε για άλλη μια φορά τηλε­ο­πτικά ότι πρέπει να γίνει μάθημα στους Τούρ­κους:

«Αν αυτοί (οι Τούρκοι) κάνουν το πρώτο βήμα, θα ζήσουν κάτι που δεν τους έχει συμβεί ποτέ».

Πώς τοπο­θε­τεί­ται η Γερ­μα­νία;

Η υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών Μπέρ­μποκ ήταν αρκετά σαφής κατά την πρό­σφατη επί­σκεψή της στην Ελλάδα και την Τουρκία: «Τα ελλη­νικά νησιά είναι ελλη­νικό έδαφος και κανείς δεν έχει το δικαί­ωμα να το αμφι­σβη­τή­σει».

Δεν έθιξε το θέμα της στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­σης.

Μετά από αυτό, ο τούρκος συνά­δελ­φός της Τσα­βού­σο­γλου παρα­πο­νέ­θηκε ότι η Γερ­μα­νία δεν είναι πλέον ουδέ­τερη, η ισορ­ρο­πία είχε χαθεί πρό­σφατα, σχο­λί­ασε.

Η Ελλάδα πιστεύει επίσης ότι η Γερ­μα­νία δεν δείχνει πάντα δίκαιη στάση απέ­να­ντι στα συμ­φέ­ρο­ντά της.

Ο έλληνας υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών Νίκος Δένδιας άσκησε έντονη κριτική στις γερ­μα­νι­κές εξα­γω­γές όπλων και την πώληση υπο­βρυ­χίων στην Τουρκία. «Με την παρά­δοση αυτών των υπο­βρυ­χίων, υπάρχει μεγάλος κίν­δυ­νος να δια­τα­ρα­χθεί η ισορ­ρο­πία δυνά­μεων στη Μεσό­γειο», είπε.

Και οι δύο χώρες φλερ­τά­ρουν την Ουά­σιγ­κτον

Στην πραγ­μα­τι­κό­τητα, η Γερ­μα­νία έπαιξε μόνο δευ­τε­ρεύ­ο­ντα ρόλο στη σύγκρουση.

Ερντο­γάν και Μητσο­τά­κης προ­σπα­θούν να εξα­σφα­λί­σουν τη στήριξη της Ουά­σιγ­κτον ως προ­τε­ραιό­τητα.

Στα μέσα Μαΐου, ο Μητσο­τά­κης απευ­θύν­θηκε και στα δύο σώματα του Κογκρέ­σου των ΗΠΑ.

Εκεί, τόνισε ότι το ΝΑΤΟ δεν μπορεί να αντέξει «μια άλλη πηγή αστά­θειας» στη νοτιο­α­να­το­λική πλευρά, εκτός από την Ουκρα­νία.

Ο έλληνας πρω­θυ­πουρ­γός άσκησε πίεση ώστε η Ουά­σιγ­κτον να μην υπο­στη­ρί­ξει τον εκσυγ­χρο­νι­σμό και την ενί­σχυση της τουρ­κι­κής αερο­πο­ρίας με νέα αμε­ρι­κα­νικά μαχη­τικά αερο­σκάφη F-16.

Για τον Ερντο­γάν, οι ενέρ­γειες του Μητσο­τάκη ήταν ιδιαί­τερα ταπει­νω­τι­κές γιατί ο έλληνας πρω­θυ­πουρ­γός κατά­φερε να πείσει τις ΗΠΑ να που­λή­σουν F-35 στην Αθήνα, τα οποία είχαν αρνηθεί να παρα­δώ­σουν στην Τουρκία.

Ομως μόλις λίγες εβδο­μά­δες αργό­τερα, στο περι­θώ­ριο της συνόδου του ΝΑΤΟ στη Μαδρίτη, ο αμε­ρι­κα­νός πρό­ε­δρος υπο­σχέ­θηκε στον Ερντο­γάν υπο­στή­ριξη για τον εκσυγ­χρο­νι­σμό των τουρ­κι­κών αερο­σκα­φών F-16.

Φημο­λο­γή­θηκε γιατί ο Μπάι­ντεν το έκανε αυτό: έπρεπε να προ­σφέ­ρει κάτι στον Ερντο­γάν για να κάνει την Αγκυρα να συμ­φω­νή­σει με την ένταξη της Σου­η­δίας και της Φιν­λαν­δίας στο ΝΑΤΟ.

Περισ­σό­τερο απα­ραί­τη­τος παρά­γο­ντας

Ενώ δεν έχει ληφθεί ακόμη η τελική απόφαση για την παρά­δοση των F-16, η κατά­σταση έδειξε πόσο στρα­τη­γικό όφελος απο­κο­μί­ζει η τουρ­κική κυβέρ­νηση από τον πόλεμο στην Ουκρα­νία.

Οι θέσεις της έγιναν τώρα ακόμη πιο σημα­ντι­κές από πριν. Και το ΝΑΤΟ έχει δείξει ξεκά­θαρα ότι δεν μπορεί να αντέξει καμία ρήξη στις σχέσεις με την Τουρκία – τώρα λιγό­τερο από ποτέ, όταν υπάρχει πόλεμος στην Ουκρα­νία.

Στα τέλη Μαΐου, ο Ερντο­γάν κάλεσε τους εταί­ρους του στο ΝΑΤΟ σε στρα­τιω­τική άσκηση στη Σμύρνη, στις ακτές του Αιγαίου, σε κοντινή από­σταση από τα ελλη­νικά νησιά.

Αμε­ρι­κα­νικά, γαλλικά και ιταλικά στρα­τεύ­ματα συμ­με­τεί­χαν στην άσκηση, η οποία αφο­ρούσε την κατά­ληψη ενός πλα­σμα­τι­κού νησιού, ενώ τα ελλη­νικά στρα­τεύ­ματα δεν συμ­με­τεί­χαν.

Στο αρχη­γείο του ΝΑΤΟ, η έξαλλη δια­μαρ­τυ­ρία της Ελλάδας παρέ­μενε ανα­πά­ντητη.