Τι γράφει ο πρώην ΥΠΕΞ Νίκος Κοτζιάς σε απάντηση στις τουρκικές διεκδικήσεις για τα Δωδεκάνησα

Με ένα εκτενές άρθρο ο πρώην ΥΠΕΞ Νίκος Κοτζιάς γράφει για το καθε­στώς των Δωδε­κα­νή­σων και τις τουρ­κι­κές διεκ­δι­κή­σεις. Και όσον αφορά δήθεν νησιά και βρα­χο­νη­σί­δες το καθε­στώς των οποίων δεν έχει διευ­κρι­νι­στεί και όσον αφορά το αίτημα της Τουρ­κίας περί απο­στρα­τι­κο­ποί­η­σης. Και απαντά σημείο προς σημείο στην τουρ­κική επι­χει­ρη­μα­το­λο­γία.

Γράφει ο Νίκος Κοτζιάς:

Η Τουρκία θέτει θέμα “απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­σης” των Δωδε­κα­νή­σων και κυριαρ­χίας σε νησίδες και βρα­χο­νη­σί­δες του ίδιου συμπλέγ­μα­τος (και όχι μόνο). Επι­θυ­μεί τα ελλη­νικά νησιά αφο­πλι­σμένα. Μιλά για απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­ηση ελλη­νι­κών περιο­χών, ενώ η ίδια έχει συστή­σει την “Στρατιά του Αιγαίου” με στόχο τα ελλη­νικά νησιά. Τις πραγ­μα­τι­κές προ­θέ­σεις της, τις είδαμε στην Κύπρο και στα Ίμια.

Πιστεύω βαθιά, ότι τα δύο κράτη, Ελλάδα και Τουρκία, δεν πρέπει να λύσουν τις “δια­φο­ρές τους” με στρα­τιω­τικά μέσα. Ταυ­τό­χρονα, πιστεύω ότι στην περί­πτωση του Αιγαίου και της Ανα­το­λι­κής Μεσο­γείου δεν έχουμε να κάνουμε με δύο κράτη που το μόνο που δια­φω­νούν είναι στην εφαρ­μογή του Διε­θνούς Δικαίου της Θαλάσ­σης (ΔΔτΘ, 1982) αλλά με ένα κράτος, την Τουρκία, που επι­κα­λεί­ται παλιά αποι­κιο­κρα­τικά “δικαιώ­ματα” και αρνεί­ται το ΔΔτΘ. Για αυτό, η προ­σέγ­γιση ότι τα δύο κράτη έχουν μεταξύ τους προ­βλή­ματα που προ­κύ­πτουν απλά από την εφαρ­μογή του ΔΔτΘ και η λύση τους είναι θέμα δια­λό­γου, είναι ανε­παρ­κής.

Η δική μου ανά­γνωση δια­φέ­ρει ριζικά από την κυρί­αρχη ανά­γνωση. Τα προ­βλή­ματα στο Αιγαίο ανάμεσα στην Ελλάδα και την Τουρκία δεν προ­κύ­πτουν μονο­σή­μα­ντα από τις δια­φω­νίες και αμφι­σβη­τή­σεις ως προς την εφαρ­μογή του ΔΔτΘ. Αντί­θετα, προ­κύ­πτουν, ακόμα, από έναν μονα­δικό τρόπο στην ιστορία της πολι­τι­σμέ­νης ανθρω­πό­τη­τας -και προκλητικότητα- επι­βο­λής των επι­διώ­ξεων της Τουρ­κίας: Την επα­να­φορά “δικαιω­μά­των” από την εποχή της αποι­κιο­κρα­τίας.

Τα “ιστο­ρικά επι­χει­ρή­ματα” της Τουρ­κίας δεν έχουν ούτε ιστο­ρική, ούτε νομική βάση

Η Τουρκία αμφι­σβη­τεί την ελλη­νι­κό­τητα ορι­σμέ­νων “βράχων και βρα­χο­νη­σί­δων” (όπως τα ορίζει το ΔΔτΘ), ακόμα και νησίδων, που ανήκουν στο σύμπλεγμα των Δωδε­κα­νή­σων. Επι­κα­λεί­ται κενά στις διε­θνείς συμ­φω­νίες που τα αφορούν και επι­διώ­κει να βάλει προς δια­πραγ­μά­τευση τμήματα της εδα­φι­κής και θαλάσ­σιας (κατά το ΔΔτΘ “μη ξερό έδαφος”) κυριαρ­χίας και δικαιω­μά­των της Ελλάδας. Επι­κα­λεί­ται δε το επι­χεί­ρημα, ότι τάχα δεν είχαν παρα­δο­θεί στην Ιταλία όλες οι νησίδες και βράχοι των Δωδε­κα­νή­σων μετά τον οθωμανικό-ιταλικό πόλεμο. Ας εξε­τά­σουμε προ­σε­κτικά το τουρ­κικό επι­χεί­ρημα:

Πρώτον, και πολύ σημα­ντικό, τα Δωδε­κά­νησα, όλο το σύμπλεγμα, και ο τελευ­ταίος βράχος του, δεν ανήκαν ποτέ στην Τουρκία. Ούτε για ένα δευ­τε­ρό­λε­πτο στη διάρ­κεια της ιστο­ρίας από την γέννηση του τουρ­κι­κού κράτους. Η Τουρκία ουδέ­ποτε είχε δικαιώ­ματα σε οτι­δή­ποτε που έχει σχέση με τα Δωδε­κά­νησα.

Δεύ­τε­ρον, η Ελλάδα “παρέ­λαβε” τα Δωδε­κά­νησα από τους Βρε­τα­νούς που τα πήραν μετά την γερ­μα­νική κατοχή που είχε δια­δε­χτεί εκείνη των Ιταλών. Οι τελευ­ταίοι έκαναν τα Δωδε­κά­νησα αποικία τους μετά την ήττα των Οθω­μα­νών στον μεταξύ τους πόλεμο το 1913. Μη ξεχνάμε ότι τότε ήταν η περί­ο­δος που αποι­κιο­κρα­τι­κές αυτο­κρα­το­ρίες ανα­λάμ­βα­ναν αποι­κίες των ηττη­μέ­νων, όπως οι Ιταλοί από τους Οθω­μα­νούς και αργό­τερα η Γαλλία και η Βρε­τα­νία οθω­μα­νι­κές αποι­κίες στη Μέση Ανατολή (όπως Παλαι­στίνη, Λίβανο και Ιράκ). Κατά συνέ­πεια μέχρι να εντα­χθούν τα Δωδε­κά­νησα στην Ελλάδα, πέρασαν για μικρό ή μεγάλο διά­στημα από τα χέρια τεσ­σά­ρων δια­φο­ρε­τι­κών κρατών-αποικιοκρατικών αυτο­κρα­το­ριών, αλλά ποτέ από τα χέρια της Τουρ­κίας. Τέλος, θυμίζω ότι του­λά­χι­στον το 93% του πλη­θυ­σμού των Δωδε­κα­νή­σων αυτο­προσ­διο­ρί­ζο­νταν από το 19ο αιώνα ως Έλληνες.

Τρίτο, συχνά η Τουρκία, και μάλιστα επίσημα, θεωρεί τον εαυτό της ως μη διάδοχο κράτος της Οθω­μα­νι­κής Αυτο­κρα­το­ρίας, ιδιαί­τερα όταν γίνεται αναφορά στα εγκλή­ματα της τελευ­ταίας, όπως είναι η γενο­κτο­νία των Πόντιων και των Αρμε­νίων. Κατά συνέ­πεια δεν μπορεί να διεκ­δι­κεί ουδεμία κλη­ρο­νο­μιά αυτής της αποι­κιο­κρα­τι­κής αυτο­κρα­το­ρίας.

Τέταρτο, ας υπο­θέ­σουμε ότι η Τουρκία διεκ­δι­κεί, εκ του πονηρού, σε ορι­σμένα ζητή­ματα την οθω­μα­νική συνέ­χεια και την απαρ­νιέ­ται σε ορι­σμένα άλλα, καθώς και ότι στα πρώτα συγκα­τα­λέ­γο­νται και τα Δωδε­κά­νησα. Τότε είναι η ίδια η Οθω­μα­νική αυτο­κρα­το­ρία της οποίας η Τουρκία “είναι συνέ­χεια”, που τα παρέ­δωσε όλα τα Δωδε­κά­νησα και κατά συνέ­πεια δεν δικαιού­ται σήμερα να ζητά η τελευ­ταία οτι­δή­ποτε.

Το πέμπτο είναι και το πιο κρίσιμο σημείο: Όταν η Τουρκία εμφα­νί­ζε­ται ως η συνέ­χεια της Οθω­μα­νι­κής Αυτο­κρα­το­ρίας και διεκ­δι­κεί επι­στροφή δικαιω­μά­των και κυριαρ­χίας για εδάφη/θάλασ­σες που η τελευ­ταία έδωσε σε τρίτες χώρες, σε μια πρώτη ματιά ζητά την ανα­θε­ώ­ρηση διεθνών συμ­φω­νιών που συμ­φω­νή­θη­καν υπό άλλες συν­θή­κες. Στην πραγ­μα­τι­κό­τητα, όμως, δεν ζητά απλά μια “ειδική” εφαρ­μογή του ΔΔτΘ. Δεν ζητά πίσω εδάφη και νησίδες/βρα­χο­νη­σί­δες που απώλεσε η ίδια ως Τουρκία. Το εξω­φρε­νικό είναι ότι ζητά πίσω εδάφη και θαλάσ­σια δικαιώ­ματα που τα κατείχε μια αποι­κιο­κρα­τική αυτο­κρα­το­ρία της οποίας και η ίδια ήταν τμήμα.

Με άλλα λόγια, η Τουρκία επι­διώ­κει να ανα­τρέ­ψει την σύγ­χρονη παγκό­σμια ιστορία, το περί δικαίου αίσθημα, αλλά και το ίδιο το Διεθνές Δίκαιο. Ζητά πίσω εδάφη και δικαιώ­ματα που δεν κατείχε η ίδια, αλλά μια αποι­κιο­κρα­τική αυτο­κρα­το­ρία. Με άλλα λόγια επι­θυ­μεί να εμφα­νί­σει ως σύγ­χρονα διεκ­δι­κού­μενα δικαιώ­ματά της, ξεπε­ρα­σμέ­νες αποι­κιο­κρα­τι­κές πρα­κτι­κές και κατοχές. Η Τουρκία είναι (όταν, βέβαια, την βολεύει), η πρώτη “κλη­ρο­νό­μος” αποι­κιο­κρα­τι­κής δύναμης που θεωρεί ότι οι αποι­κίες απο­τε­λούν ακόμα και σήμερα κλη­ρο­νο­μιά της. Ότι, κατά προ­έ­κταση, έχει δικαιώ­ματα πάνω στα πρώην αποι­κιακά εδάφη. Άποψη που είναι παντε­λώς εχθρική προς την ιστορία, το διεθνές δίκαιο, τους κανόνες καλής γει­το­νίας.

Τα “νομικά επι­χει­ρή­ματα”

Τι επι­κα­λεί­ται η Τουρκία προ­κει­μέ­νου να στη­ρί­ξει νομικά την δεύτερη απαί­τησή της ως προς τα Δωδε­κά­νησα (την απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­ησή τους); Την συμ­φω­νία των Παρι­σίων του 1947. Μόνο που η ίδια δεν είναι “συμ­μέ­το­χος” αυτής της Συμ­φω­νίας. Κατά συνέ­πεια δεν δικαιού­ται να επι­κα­λεί­ται και να ελέγχει μια δια­κρα­τική συμ­φω­νία ανάμεσα σε τρίτα κράτη (άρθρο 34 της Βιέννης), τα οποία (σε αντί­θεση με εκείνη) δεν έχουν σήμερα καμία αντίρ­ρηση για την ελλη­νική πολι­τική στα Δωδε­κά­νησα τμήμα της ελλη­νι­κής πολι­τείας. Ουδέν κράτος, σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο δεν έχει δικαιώ­ματα και ούτε του πέφτει λόγος επί συμ­φω­νιών, συν­θη­κών, συμ­βά­σεων που δεν είναι μέρος τους.

Θυμίζω δε, ότι η πρό­βλεψη για απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­ηση έγινε μετά από επιμονή της τότε Σοβιε­τι­κής Ένωσης. Ο Μολότοφ, αφού συναί­νεσε για την παρά­δοση των νησιών στην Ελλάδα, είχε υπο­γραμ­μί­σει ότι δεν θα ήταν επι­τρε­πτό να χρη­σι­μο­ποι­η­θούν αυτά σε βάρος της Σοβιε­τι­κής Ένωσης στον επερ­χό­μενο ψυχρό πόλεμο. Ακόμα, στην ίδια διά­σκεψη στο Παρίσι, Φλε­βά­ρης του 1947, η Τουρκία υπέ­βαλλε το αίτημα το Καστε­λό­ριζο και η Σύμη να μην επι­στρα­φούν στην Ελλάδα λόγο της εγγύ­τη­τάς τους προς τον κύριο κορμό της Τουρ­κίας. Αίτημα που απορ­ρί­φθηκε “μετά επαίνων”. Τα νησιά, επι­πλέον, σημειώνω, έχουν σύμφωνα με το ΔΔτΘ (άρθρο 121, παρά­γρα­φος 2 αλλά και 3) όλα τα δικαιώ­ματα της ηπει­ρω­τι­κής χώρας ως προς τις θαλάσ­σιες ζώνες.

Πηγή: thetoc.gr