Έκθεση-κόλαφος για την Ελλάδα: Μεγάλη αύξηση στους θανάτους από πλημμύρες

Τα ποσοστά θνη­σι­μό­τη­τας από πλημ­μύ­ρες στην Ελλάδα παρα­μέ­νουν χαμη­λό­τερα σε σχέση με άλλες χώρες της Ευρώπης και της Ανα­το­λι­κής Μεσο­γείου, ωστόσο υπάρχει μια αρκετά ισχυρή ανοδική τάση και στην Ελλάδα, τόσο στους ετή­σιους θανά­τους, όσο και στο πλήθος των θανάτων ανά περι­στα­τικό πλημ­μύ­ρας.

Αντί­θετα σε άλλες χώρες αυξά­νε­ται μεν στα­διακά ο αριθμός των περι­στα­τι­κών, αλλά τείνει να μειώ­νε­ται ο αριθμός των θυμάτων ανά πλημ­μύρα. Αυτό προ­κύ­πτει από μια νέα διεθνή επι­στη­μο­νική έρευνα με τη συμ­με­τοχή επι­στη­μό­νων του Ινστι­τού­του Ερευνών Περι­βάλ­λο­ντος και Βιώ­σι­μης Ανά­πτυ­ξης του Εθνικού Αστε­ρο­σκο­πείου Αθηνών (ΙΕΠΒΑ/ΕΑΑ).

Η μελέτη, που παρου­σιά­στηκε αρχικά στο περιο­δικό “Water” και την Τετάρτη στο ετήσιο συνέ­δριο της Αμε­ρι­κα­νι­κής Γεω­φυ­σι­κής Ένωσης (AGU), βασί­ζε­ται στη βάση δεδο­μέ­νων EUFF (EUropean Flood Fatalities), η οποία περι­λαμ­βά­νει πολύ ανα­λυ­τικά στοι­χεία σχετικά με το προφίλ κάθε θύματος που έχασε τη ζωή του κατά την περίοδο 1980-2018 σε πλημ­μυ­ρικά επει­σό­δια λόγω βρο­χο­πτώ­σεων, τα οποία συνέ­βη­σαν σε οκτώ χώρες (Γαλλία, Ελλάδα, Ιταλία, Ισπανία, Πορ­το­γα­λία, Τσεχία, Ισραήλ και Τουρκία). Συνο­λικά αφορά 812 πλημ­μυ­ρικά επει­σό­δια που προ­κά­λε­σαν 2.466 θανά­τους, δηλαδή κατά μέσο όρο περίπου τρία θύματα ανά πλημ­μύρα.

Σύμφωνα με τη βάση δεδο­μέ­νων EUFF, στην Ελλάδα από το 1980 έως το 2018 έχασαν τη ζωή τους 156 άνθρω­ποι σε 56 πλημ­μυ­ρικά επει­σό­δια. Η ανα­λο­γία στη χώρα μας είναι 2,8 νεκροί ανά πλημ­μύρα κατά μέσο όρο (και τέσ­σε­ρις ανά έτος) έναντι 3,8 στην Τουρκία που έχει το υψη­λό­τερο ποσοστό και 2,1 στην Τσεχία που έχει το χαμη­λό­τερο. Η πιο θανα­τη­φόρα εποχή στη χώρα μας είναι το φθι­νό­πωρο και κυρίως ο Νοέμ­βριος (40% των θυμάτων). Συνο­λικά στις οκτώ χώρες ο μήνας με τις περισ­σό­τε­ρες πλημ­μύ­ρες είναι ο Οκτώ­βριος (15% του συνόλου) και πιο φονικός ο Νοέμ­βριος (16% των συνο­λι­κών θυμάτων).

Ο αριθμός των θυμάτων ανά πλημ­μύρα εμφα­νί­ζει ανοδική τάση ιδίως μεταξύ 2000-2018, εκτός από την Ελλάδα, στην Ιταλία και στη νότια Γαλλία. Από άποψη επι­πτώ­σεων των πλημ­μυ­ρών, ο μεγα­λύ­τε­ρος δείκτης είναι στη νότια Γαλλία και ο μικρό­τε­ρος στην Πορ­το­γα­λία.

Όπως δήλωσε στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρα­κτο­ρείο Ειδή­σεων η Δρ. Βασι­λική Κοτρώνη, διευ­θύ­ντρια ερευνών του ΙΕΠΒΑ/ΕΑΑ, η οποία συμ­με­τείχε στην έρευνα, «οι φθι­νο­πω­ρι­νές βρο­χο­πτώ­σεις στην Ελλάδα είναι συχνό­τε­ρες και μεγα­λύ­τε­ρης διάρ­κειας και έντασης, ικανές να προ­κα­λέ­σουν αιφ­νι­δια­στι­κές υπερ­χει­λί­σεις των ποταμών και των ρεμάτων που συχνά είναι ήδη κορε­σμένα».

Όπως προ­κύ­πτει από τη μελέτη, εννέα στους δέκα θανά­τους λόγω πλημ­μύ­ρας στην Ελλάδα (90%) προ­ήλ­θαν από πνιγμό, ενώ άλλες αιτίες θανάτου είναι η υπο­θερ­μία (1,3%), ο τραυ­μα­τι­σμός που κατα­λή­γει σε θάνατο (1,9%) και η ανακοπή καρδιάς κατά τη διάρ­κεια του περι­στα­τι­κού (1,9%).

Όσον αφορά στις συν­θή­κες θανάτου στην Ελλάδα:

1. Τα περισ­σό­τερα θύματα, σχεδόν τρία στα τέσσερα (72%), παρα­σύρ­θη­καν από χεί­μαρρο υδάτων ή/και φερτών υλικών: Τα μισά από αυτά (48%) οδη­γού­σαν προς το χώρο εργα­σίας τους ή επέ­στρε­φαν από αυτόν, το 15% βρί­σκο­νταν πεζή σε εξω­τε­ρικό χώρο εν ώρα εργα­σίας, το 20% βρί­σκο­νταν σε εξω­τε­ρικό χώρο για άλλους λόγους (π.χ. κυνήγι, αναψυχή κ.α.), ενώ υπάρχει κι ένα ακόμη ποσοστό 15% για το οποίο δεν υπάρ­χουν εξα­κρι­βω­μέ­νες πλη­ρο­φο­ρίες. Το 13% των θυμάτων βρέθηκε εγκλω­βι­σμένο σε πλημ­μυ­ρι­σμένο δωμάτιο, συνήθως στο κτήριο της μόνιμης κατοι­κίας του θύματος.
2. Το υπό­λοιπο 15% των θυμάτων πέθανε, όταν κατέρ­ρευσε το κτήριο ή η γέφυρα όπου βρί­σκο­νταν την ώρα του περι­στα­τι­κού.
3. Τα 38 θύματα πέθαναν μέρα (ποσοστό 24%), οι 47 το βράδυ (30%) και οι υπό­λοι­ποι το σού­ρουπο. Το 5% (οκτώ άτομα) πέθαναν την ώρα του ύπνου.
4. Από άποψη ηλικίας, υπήρξαν πέντε θύματα κάτω των 15 ετών (ποσοστό 3,2%), 15 μεταξύ 15-29 ετών (9,6%), 41 μεταξύ 30-49 ετών (26,3%), 46 μεταξύ 50-64 ετών (29,5%), 33 μεταξύ 65-84 ετών (21,2%) και δύο άνω των 85 ετών (1,3%), ενώ για 14 θύματα (9%) δεν προσ­διο­ρί­στηκε η ηλικία.

Επίσης:

• Τα επτά στα δέκα θανα­τη­φόρα περι­στα­τικά έλαβαν χώρα στην περιοχή κατοι­κίας των θυμάτων, ενώ το 16% των θυμάτων ήσαν του­ρί­στες (έναντι μέσου ποσο­στού μόνο 3,7% των του­ρι­στών στις οκτώ χώρες συνο­λικά). Το 4% ήσαν κάτοι­κοι άλλης περιο­χής, ενώ για το υπό­λοιπο 11% δεν υπάρ­χουν εξα­κρι­βω­μένα στοι­χεία.
• Η πλειο­νό­τητα των θυμάτων στην Ελλάδα ήσαν άντρες, σχεδόν οι επτά στους δέκα (69%), κυρίως ενή­λι­κες άνω των 50 ετών. Από τους 2.466 νεκρούς στις οκτώ ευρω­παϊ­κές χώρες, οι περισ­σό­τε­ροι ήσαν άνδρες ηλικίας 30 έως 49 ετών, που παρα­σύρ­θη­καν από τα νερά ή τη λάσπη καθώς οδη­γού­σαν και πνί­γη­καν.

Όπως δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Δρ. Κατε­ρίνα Παπα­γιαν­νάκη, ερευ­νή­τρια ΕΛΕ Β’ του ΙΕΠΒΑ/ΕΑΑ, «το μοτίβο αυτό μπορεί να συσχε­τι­στεί με το χαμη­λό­τερο επίπεδο αντί­λη­ψης του πλημ­μυ­ρι­κού κιν­δύ­νου που απο­δί­δε­ται στους άνδρες, σύμφωνα και με πρό­σφα­τες έρευνες που εστιά­ζουν στον ελλη­νικό πλη­θυ­σμό».

* Οι γυναί­κες είναι περισ­σό­τε­ρες μεταξύ των θυμάτων στις ηλι­κια­κές ομάδες κάτω των 29 και άνω των 65 ετών. Στο σύνολο των θυμάτων και των δύο φύλων μόνο ένα 2% είναι άνω των 65 ετών, κυρίως άτομα που παγι­δεύ­τη­καν στο σπίτι τους την ώρα που κοι­μό­ταν.

* Για το μέρος του συνόλου των θυμάτων στην Ελλάδα (20%) για το οποίο υπάρ­χουν σαφείς μαρ­τυ­ρίες για την αντί­δρασή τους κατά τη διάρ­κεια του περι­στα­τι­κού, παρα­τη­ρού­νται συμπε­ρι­φο­ρές που μπορούν να χαρα­κτη­ρι­στούν επι­κίν­δυ­νες, ικανές δηλαδή να ευθύ­νο­νται σε ένα βαθμό για το θανα­τη­φόρο απο­τέ­λε­σμα, σύμφωνα με τους ερευ­νη­τές. Σε ευρω­παϊκό επίπεδο, επι­κίν­δυ­νες συμπε­ρι­φο­ρές δια­πι­στώ­θη­καν σε του­λά­χι­στον μία στις δέκα περι­πτώ­σεις πνιγμού (11%. Ως συνη­θέ­στε­ρες κατα­γρά­φο­νται η προ­σπά­θεια του θύματος να δια­σχί­σει πλημ­μυ­ρι­σμένο ρέμα και η παρα­μονή του πάνω σε γέφυρα ή σε όχθη υπερ­χει­λι­σμέ­νου ποταμού. Αυτό αφορά κυρίως άνδρες 30-64 ετών. Συχνά άνθρω­ποι άνω των 50 ετών αρνού­νται να υπα­κού­σουν στις προει­δο­ποι­ή­σεις και να εγκα­τα­λεί­ψουν μια πλημ­μυ­ρι­σμένη περιοχή. Ένα μικρό ποσοστό των θυμάτων (2,2%) αφορά άτομα με κινη­τικά προ­βλή­ματα.

Όπως επε­σή­μανε η κ. Παπα­γιαν­νάκη, «η έρευνα που διε­ξά­γουμε εδώ και τέσσερα χρόνια με σειρά ερω­τη­μα­το­λο­γίων, με σκοπό την αξιο­λό­γηση της ετοι­μό­τη­τας των Ελλήνων πολιτών έναντι του πλημ­μυ­ρι­κού κιν­δύ­νου, υπο­δει­κνύει χαμηλά επίπεδα ευαι­σθη­το­ποί­η­σης, πρό­σβα­σης στην ενη­μέ­ρωση και εμπι­στο­σύ­νης στα υφι­στά­μενα μέτρα προ­στα­σίας, καθώς και ανε­παρκή προ­λη­πτική συμπε­ρι­φορά».

πηγή ethnos.gr