«Αναδάσωση» των βυθών με πολύτιμες ποσειδωνίες-Το προγραμμα ξεκίνησε από τα Δωδεκάνησα

Μέχρι τώρα γνω­ρί­ζαμε τις ανα­δα­σώ­σεις στις πλαγιές των βουνών και τους κηπου­ρούς σε κήπους ή σε άλση. Ηρθε η ώρα να υπο­δε­χθούμε τις «ανα­δα­σώ­σεις» στα θαλάσ­σια λιβάδια και τους δύτες-κηπουρούς της υπο­βρύ­χιας ποσει­δω­νίας! Οι ερευ­νη­τές του Ινστι­τού­του Θαλάσ­σιας Προ­στα­σίας «Αρχι­πέ­λα­γος» έχουν προ­χω­ρή­σει σε πει­ρα­μα­τική επα­να­φύ­τευση θαλάσ­σιων λιβα­διών ποσει­δω­νίας, σε συνερ­γα­σία με εξει­δι­κευ­μένα ευρω­παϊκά πανε­πι­στή­μια, με πολύ καλά απο­τε­λέ­σματα. «Ξεκι­νή­σαμε το 2017 πει­ρα­μα­τικά να ξανα­φυ­τεύ­ουμε κατε­στραμ­μένα λιβάδια ποσει­δω­νίας και τα απο­τε­λέ­σματα είναι πολύ θετικά. Πλέον είμαστε σε θέση να επα­να­φυ­τεύ­σουμε ολοένα και μεγα­λύ­τε­ρες εκτά­σεις θαλάσ­σιων λιβα­διών», λέει στην «Κ» ο κ. Θοδωρής Τσι­μπί­δης, διευ­θυ­ντής του Ινστι­τού­του. Ηδη, σε θαλάσ­σιο κόλπο στους Λειψούς πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε επι­τυ­χη­μένα πιο εκτε­τα­μένη φύτευση ποσει­δω­νίας και το «Αρχι­πέ­λα­γος» είναι έτοιμο να προ­χω­ρή­σει σε υπο­βρύ­χια φύτευση και σε άλλες παρα­λίες στα Δωδε­κά­νησα.

Πώς γίνεται η δια­δι­κα­σία; «Χρη­σι­μο­ποιούμε αει­φό­ρες πρα­κτι­κές, ακο­λου­θώ­ντας αυστηρά επι­στη­μο­νικά πρω­τό­κολλα, που στη­ρί­ζο­νται στην αρχή της μικρό­τε­ρης δυνατής παρέμ­βα­σης στα φυσικά θαλάσ­σια οικο­συ­στή­ματα. Κατά τη διάρ­κεια της επα­να­φύ­τευ­σης δεν χρη­σι­μο­ποιούμε μεταλ­λικό σύρμα, πλα­στικό ή κάποιο άλλο υλικό που συνει­σφέ­ρει στη θαλάσ­σια ρύπανση», σημειώ­νει στην «Κ» η κ. Ανα­στα­σία Μήλιου, διευ­θύ­ντρια Ερευνών του «Αρχι­πε­λά­γους». «Χρη­σι­μο­ποιούμε τμήματα που απο­κολ­λώ­νται από τα φυτά και ξεβρά­ζο­νται στις ακτές έπειτα από κακο­και­ρία. Επίσης, ριζώ­ματα και κομ­μά­τια φυτών βυθού που ανε­βά­ζουν πάνω οι άγκυρες. Ολα αυτά τα συγκρο­τούμε σε “μόσχευμα” με χρήση βιο­δια­σπώ­με­νων φυτικών υλικών και τα “φυτεύ­ουμε” στον βυθό με δύτες», εξηγεί η ίδια.

Γιατί όμως είναι σημα­ντική η ποσει­δω­νία; Η Posidonia oceanica είναι ένα αγγειό­σπερμο φυτό, το οποίο φυτρώ­νει στον βυθό (σε βάθος μέχρι 50 μέτρων, γιατί χρειά­ζε­ται φως) κι απο­τε­λεί ενδη­μικό είδος της Μεσο­γείου. Περισ­σό­τερα από 300 είδη φυτών και πάνω από 1.000 είδη θαλάσ­σιων ζώων ζουν στα λιβάδια ποσει­δω­νίας, μεταξύ αυτών πολλά από τα ψάρια αλιευ­τι­κής σημα­σίας. «Πρό­κει­ται για οικο­τό­πους με θεμε­λιώδη ρόλο στη δια­τή­ρηση της υγείας και παρα­γω­γι­κό­τη­τας των θαλάσ­σιων οικο­συ­στη­μά­των. Πρώτον, απο­τε­λούν τόπους ανα­πα­ρα­γω­γής, λει­τουρ­γούν σαν βρε­φο­κο­μεία για πολλά είδη. Η τοπική αλιεία πλήτ­τε­ται όταν τα λιβάδια ποσει­δω­νίας εξα­φα­νί­ζο­νται. Δεύ­τε­ρον, απο­τρέ­πουν τη διά­βρωση των ακτών μέσω των ριζω­μά­των και των φύλλων τους. Με την απο­ψί­λωση των θαλάσ­σιων λιβα­διών πολλές παρα­λίες απει­λού­νται με συρ­ρί­κνωση ή και εξα­φά­νιση. Τρίτον, όπως και τα χερσαία φυτά, τα υπο­βρύ­χια δάση δεσμεύ­ουν άνθρακα από την ατμό­σφαιρα», εξηγεί η κ. Μήλιου.

Τα λιβάδια ποσει­δω­νίας τυπικά προ­στα­τεύ­ο­νται στην Ελλάδα (αν και δεν απο­τυ­πώ­νο­νται όλα στους σχε­τι­κούς χάρτες), αλλά αυτό δεν εμπο­δί­ζει τη συρ­ρί­κνωση των εκτά­σεών τους με ανη­συ­χη­τι­κούς ρυθμούς. «Υπάρχει μια γενι­κό­τερη ανοχή στην κατα­στροφή τους, δεν συνει­δη­το­ποιεί­ται η μεγάλη περι­βαλ­λο­ντική και κοινωνικο-οικονομική τους αξία. Κι αυτό ενώ περιο­χές της Δυτικής και Κεντρι­κής Μεσο­γείου οδη­γού­νται ήδη σε ερη­μο­ποί­ηση», λέει ο κ. Τσι­μπί­δης. Στις συν­θή­κες αυτές η σημασία του Αιγαίου ανα­βαθ­μί­ζε­ται, καθώς στη­ρί­ζει σήμερα ορι­σμέ­νες από τις σημα­ντι­κό­τε­ρες εκτά­σεις ποσει­δω­νίας που έχουν ενα­πο­μεί­νει.

«Δυστυ­χώς, υπάρχει άγνοια για το θέμα. Σε πολλές περι­πτώ­σεις εμείς οι ίδιοι ξεπα­τώ­νουμε με μηχα­νή­ματα την ποσει­δω­νία για να καθα­ρί­σουμε δήθεν τον βυθό! Αυτό έγινε και πρό­σφατα στη Μύκονο. Συνη­θι­σμένο απο­τέ­λε­σμα είναι η ταχύ­τατη διά­βρωση. Χάνουμε την παραλία που καθα­ρί­σαμε…», εξηγεί ο κ. Τσι­μπί­δης.

Οι απειλές

Οι πιο συνη­θι­σμέ­νες απειλές που αντι­με­τω­πί­ζουν τα λιβάδια ποσει­δω­νίας είναι η αλιεία με συρό­μενα εργα­λεία (μηχα­νό­τρα­τες, γρι-γρι), τα αγκυ­ρο­βό­λια, οι παρά­κτιες υπο­δο­μές και δρα­στη­ριό­τη­τες, η ρύπανση από υδα­το­καλ­λιέρ­γειες, ο ευτρο­φι­σμός καθώς και η ανά­πτυξη αντα­γω­νι­στι­κών εισβο­λι­κών ειδών. «Κάθε φορά που μία άγκυρα ρίχνε­ται σε λιβάδι ποσει­δω­νίας, η ζημιά χρειά­ζε­ται δεκα­ε­τίες για να ανα­πλη­ρω­θεί», σημειώ­νει η κ. Μήλιου.

«Πλέον, είμαστε σε θέση να επα­να­φυ­τεύ­σουμε ολοένα και μεγα­λύ­τε­ρες εκτά­σεις λιβα­διών ποσει­δω­νίας στις ελλη­νι­κές θάλασ­σες, συμ­βάλ­λο­ντας στη μείωση του απο­τυ­πώ­μα­τος άνθρακα και στη βελ­τί­ωση της υγείας των θαλάσ­σιων οικο­συ­στη­μά­των», λέει ο κ. Τσι­μπί­δης. Κι όπως είπε ένας φίλος «δεν χρειά­ζε­ται πότισμα», μυαλό χρειά­ζε­ται.

«Οπλο» κατά της κλι­μα­τι­κής αλλαγής

Για τις φυτεύ­σεις χρη­σι­μο­ποιού­νται υπο­βρύ­χια φυτά της περιο­χής, που ξεβρά­στη­καν από τη θάλασσα, μαζί με βιο­δια­σπώ­μενα φυτικά υλικά.

Η συμβολή της ποσει­δω­νίας στην αντι­με­τώ­πιση της κλι­μα­τι­κής αλλαγής, που προ­κα­λεί­ται από το κοινωνικο-οικονομικό σύστημα, είναι πολύ μεγάλη. «Η μεγα­λύ­τερη δεξα­μενή δεσμευ­μέ­νου οργα­νι­κού άνθρακα σε ζωντανή υπο­βρύ­χια βλά­στηση έχει βρεθεί σε λιβάδια ποσει­δω­νίας του είδους που φύεται στη Μεσό­γειο», υπο­γραμ­μί­ζει η κ. Μήλιου, διευ­θύ­ντρια Ερευνών του «Αρχι­πε­λά­γους».

«Γαλά­ζιος άνθρα­κας» ονο­μά­ζε­ται ο άνθρα­κας που δεσμεύ­ε­ται από το σύνολο των παρά­κτιων φυτικών οικο­συ­στη­μά­των, δηλαδή τα λιβάδια ποσει­δω­νίας, τα μακρο­φύκη, τη μαγκρό­βια βλά­στηση και τις αλυκές. Η συνο­λική επι­φά­νεια του βυθού που κατα­λαμ­βά­νουν τα συγκε­κρι­μένα οικο­συ­στή­ματα είναι μόλις το 0,2%, αλλά παρα­κρα­τούν το 50% του άνθρακα που δεσμεύ­ε­ται από τα θαλάσ­σια οικο­συ­στή­ματα συνο­λικά. Εχουν αυξη­μένη απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα σε σχέση με την έκτασή τους. «Αξιο­ση­μεί­ωτο είναι ότι σύμφωνα με πρό­σφα­τες έρευνες ανα­γνω­ρί­στηκε ότι τα θαλάσ­σια λιβάδια μπορούν να απορ­ρο­φή­σουν έως και 35 φορές περισ­σό­τερο άνθρακα, σε σύγκριση με τα τροπικά δάση. Συνεπώς, μπορεί να περιο­ρί­σουν και να ανα­στρέ­ψουν έως ένα βαθμό ακόμα και τα φαι­νό­μενα οξεί­δω­σης των θαλασ­σών», εξηγεί η κ. Μήλιου. Το Ινστι­τούτο «Αρχι­πέ­λα­γος» σε συνερ­γα­σία με το τμήμα Βιο­λο­γίας του πανε­πι­στη­μίου Εσεξ της Αγγλίας ερευνά τις δυνα­τό­τη­τες και τις ποσό­τη­τες απορ­ρό­φη­σης άνθρακα από τα λιβάδια ποσει­δω­νίας στο Αιγαίο, χρη­σι­μο­ποιώ­ντας ειδικά ψηφιακά κατα­γρα­φικά συστή­ματα.

Η σημασία επο­μέ­νως των υπο­βρύ­χιων δασών και της ποσει­δω­νίας, όσον αφορά την αντι­με­τώ­πιση της κλι­μα­τι­κής απορ­ρύθ­μι­σης, είναι τερά­στια. Ομως, η δρα­μα­τική απο­ψί­λωσή τους, όπως και άλλες κατα­στρο­φές που συμ­βαί­νουν στη θάλασσα, «πνί­γο­νται» στη σιωπή, δεν προ­κα­λεί πηχυαί­ους τίτλους και ενδια­φέ­ρον, όπως οι μεγάλες πυρ­κα­γιές. Η θάλασσα απο­τε­λεί τον μεγα­λύ­τερο ταμιευ­τήρα άνθρακα· η προ­στα­σία της είναι εξαι­ρε­τικά κρίσιμη και για την απο­τροπή της υπερ­θέρ­μαν­σης του πλανήτη.

πηγή kathimerini.gr

ΓΙΑΝΝΗΣ ΕΛΑΦΡΟΣ