Thomas Cook: Το τελικό κόστος και η επόμενη μέρα στον τουρισμό

Για την ακρί­βεια, οι χει­ρι­σμοί προ­κά­λε­σαν τη δυσα­ρέ­σκεια μεγάλου μέρους του του­ρι­στι­κού κόσμου που συν­δέ­ε­ται με την πτώ­χευση του Thomas Cook. Τόσο για την καθυ­στε­ρη­μένη ανα­κοί­νωση των μέτρων στή­ρι­ξης, όσο και την ουσία επι­μέ­ρους ρυθ­μί­σεων.

Κατά κύριο λόγο, τα βέλη στρά­φη­καν προς το Υπουρ­γείο Οικο­νο­μι­κών, το οποίο εμφα­νί­στηκε ανέ­τοιμο να ανα­κοι­νώ­σει άμεσα μέτρα διευ­κό­λυν­σης, όπως την απαλ­λαγή επι­χει­ρή­σεων από την υπο­χρέ­ωση κατα­βο­λής ΦΠΑ για τα τιμο­λό­για που έχουν εκδοθεί, αλλά δεν θα εισπρα­χθούν λόγω της πτώ­χευ­σης. Μέτρο, όπως εξηγούν επι­χει­ρη­μα­τίες του χώρου, το οποίο εφαρ­μό­στηκε στο πρό­σφατο παρελ­θόν με αφορμή την πτώ­χευση ρωσικών και δυτι­κο­ευ­ρω­παϊ­κών tour operators, σε περίοδο που η χώρα δεσμευό­ταν από μνη­μό­νια.

Κορυ­φαίοι παρά­γο­ντες του χώρου συνέ­δεαν τη δυστο­κία του Υπ.Οικ. με τη δια­δι­κα­σία αξιο­λό­γη­σης και την παρου­σία εκπρο­σώ­πων των δανει­στών στην Αθήνα εκείνες τις μέρες.

Το υπουρ­γείο Του­ρι­σμού, από την πλευρά του, ανα­κοί­νωσε εξαρχής τη λει­τουρ­γία συντο­νι­στι­κού κέντρου για τη δια­χεί­ριση της κατά­στα­σης. Όπως προ­κύ­πτει, ωστόσο, εκ του απο­τε­λέ­σμα­τος, δεν κατά­φερε να συντο­νί­σει ούτε τους παρά­γο­ντες των κορυ­φαίων φορέων του του­ρι­σμού. Το απο­τέ­λε­σμα, σύμφωνα με επι­χει­ρη­μα­τίες του χώρου, ήταν να περισ­σεύ­ουν οι εκτι­μή­σεις για το μέγεθος της ζημιάς από την πτώ­χευση.

Ο πρό­ε­δρος του Ξενο­δο­χεια­κού Επι­με­λη­τη­ρίου Ελλάδας (ΞΕΕ) Αλέ­ξαν­δρος Βασι­λι­κός φρό­ντισε να πάρει απο­στά­σεις από πρό­χει­ρες εκτι­μή­σεις και ανέθεσε στο Ινστι­τούτο Του­ρι­στι­κών Ερευνών και Προ­βλέ­ψεων (ΙΤΕΠ) να εκπο­νή­σει μελέτη για το θέμα. Την ίδια στιγμή, άλλοι κορυ­φαίοι παρά­γο­ντες του χώρου ανέ­βα­ζαν τις εκτι­μώ­με­νες ζημίες έως και στο μισό δισ. ευρώ.

Ο λογα­ρια­σμός

Σύμφωνα με ανε­πί­σημα αλλά επι­βε­βαιω­μένα στοι­χεία προ­ερ­χό­μενα από τον πτω­χευ­μένο όμιλο, οι ζημιές για τις επι­χει­ρή­σεις που συν­δέ­ο­νται με τον Thomas Cook ανέρ­χο­νται σε 170 εκατ. ευρώ, από τα οποία 69,5 εκατ. ευρω αφορούν ξενο­δο­χεία της Κρήτης.

Η ζημιά για το διά­στημα από την αναγ­γε­λία της πτώ­χευ­σης μέχρι τα τέλη Οκτω­βρίου (όταν ολο­κλη­ρώ­νε­ται η θερινή του­ρι­στική περί­ο­δος στις περισ­σό­τε­ρες περιο­χές) ξεπερνά τα 30 εκατ. ευρώ.

Μόνο οι επι­χει­ρή­σεις που συν­δέ­ο­νταν με τον Thomas Cook και πλήτ­το­νται άμεσα από την κατάρ­ρευσή του εκτι­μά­ται ότι φτάνουν τις 500. Όλες τους συγκα­τα­λέ­γο­νται στις πιο εμπο­ρι­κές, υψηλής ζήτησης, επι­χει­ρή­σεις κατα­λυ­μά­των της χώρας.

Η ζημιά που κατα­γρά­φουν ισχυροί παίκτες της ελλη­νι­κής ξενο­δο­χεια­κής αγοράς κυμαί­νε­ται μεταξύ 1 και 3 εκατ. ευρώ έκαστος. Ενδει­κτικά, ξενο­δο­χείο δυνα­μι­κό­τη­τας 150 δωμα­τίων σε έναν από τους δημο­φι­λέ­στε­ρους προ­ο­ρι­σμούς της χώρας κατα­γρά­φει ζημιά 2 εκατ. ευρώ.

Και ενώ η συνο­λική ζημιά για τον ελλη­νικό του­ρι­σμό και το σύνολο της οικο­νο­μίας θα απο­τι­μη­θεί σε δεύτερο χρόνο, κατα­γρά­φο­νται ήδη οι πρώτες εκτι­μή­σεις για τα χρήματα που θα λείψουν από την αγορά, καθώς ξενο­δο­χεια­κές επι­χει­ρή­σεις εξε­τά­ζουν περι­κο­πές δαπανών για να «αντέ­ξουν». Κατά κάποιους υπο­λο­γι­σμούς, που μένει να επι­βε­βαιω­θούν, προ­κύ­πτει ένα ποσό της τάξης του 1 δισ. ευρώ, το οποίο αφορά σε εργα­σίες που επρό­κειτο να πραγ­μα­το­ποι­η­θούν στα ξενο­δο­χεία ενόψει της επό­με­νης του­ρι­στι­κής περιό­δου (συντη­ρή­σεις, ανα­και­νί­σεις, ανα­βαθ­μί­σεις), οι οποίες επα­νε­ξε­τά­ζε­ται αν θα προ­χω­ρή­σουν ή και ανα­στέλ­λο­νται.

Κορυ­φαία ξενο­δο­χειακή πηγή εξη­γούσε στο Euro2day.gr πως το 2018 δαπα­νή­θη­καν για τέτοιες εργα­σίες στα ξενο­δο­χεία 1,6 δισ. ευρώ και υπο­λο­γί­ζε­ται πως από τον Νοέμ­βριο μέχρι τον Απρίλιο του 2020 επρό­κειτο να δαπα­νη­θούν επι­πλέον 1,5-2 δισ. ευρώ. Με τα νέα δεδο­μένα, ωστόσο, που δια­μορ­φώ­νει η πτώ­χευση του Thomas Cook, φαί­νε­ται πως επι­κρα­τούν δεύ­τε­ρες σκέψεις σε πολλούς ξενο­δό­χους. Εκφρά­ζε­ται, μάλιστα, η απαι­σιό­δοξη εκτί­μηση πως το ποσό που θα δια­τε­θεί τελικά για αυτές τις εργα­σίες ενδέ­χε­ται να μην υπερβεί τα 500 εκατ. ευρώ.

Οι ίδιες πηγές ανέ­φε­ραν περι­πτώ­σεις ξενο­δό­χων οι οποίοι σκέ­φτο­νται να μην πραγ­μα­το­ποι­ή­σουν ακόμα και χαμηλού κόστους εργα­σίες, όπως οι ελαιο­χρω­μα­τι­σμοί λίγο πριν ανοί­ξουν τα ξενο­δο­χεία για την επόμενη καλο­και­ρινή περίοδο.

Το κενό στην αγορά και τα στοι­χή­ματα

Το κενό που άφησε πίσω του το «λουκέτο» στον Thomas Cook προσ­διο­ρί­ζει τα στοι­χή­ματα που καλεί­ται να κερ­δί­σει άμεσα ο ελλη­νι­κός του­ρι­σμός. Στοι­χή­ματα που συν­δέ­ο­νται και με ανα­γκαίες προ­σαρ­μο­γές της στρα­τη­γι­κής του σε ό,τι αφορά τις αλυ­σί­δες παρα­γω­γής και δια­νο­μής του του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος της χώρας.

* Αερο­πο­ρι­κές θέσεις: Το κενό αέρος που δημιούρ­γησε στον ελλη­νικό του­ρι­σμό η πτώ­χευση του Thomas Cook φτάνει το 1.150.000 θέσεις. Σύμφωνα με παρά­γο­ντες του χώρου το 30%-35% προ­ε­ξο­φλεί­ται πως θα καλυ­φθεί άμεσα από άλλους παίκτες. Παρα­μέ­νει, ωστόσο, «τρύπα» 700-800 χιλιά­δων θέσεων, που θα πρέπει να καλυ­φθούν με συντο­νι­σμέ­νες ενέρ­γειες της κυβέρ­νη­σης και επι­χει­ρη­μα­τιών του χώρου.

Κορυ­φαίες ξενο­δο­χεια­κές πηγές επι­ση­μαί­νουν τις δυσκο­λίες του εγχει­ρή­μα­τος, καθώς οι ισχυ­ρό­τε­ροι ταξι­διω­τι­κοί όμιλοι της Ευρώπης εμφα­νί­ζο­νται να προ­τι­μούν να τοπο­θε­τή­σουν τα αερο­πλάνα τους, κατά προ­τε­ραιό­τητα, σε άλλους προ­ο­ρι­σμούς της ανα­το­λι­κής Μεσο­γείου όπως η Τουρκία, η Αίγυ­πτος, η Τυνησία και το Μαρόκο, όπου εξα­σφα­λί­ζουν υψη­λό­τερα περι­θώ­ρια κέρδους. Ακο­λου­θεί, όπως υπο­στη­ρί­ζουν, η Ισπανία, με την Ελλάδα να ξεκινά το 2020 με σημα­ντικό χάντι­καπ. Σε αυτή τη φάση, του­λά­χι­στον, καθώς οι τουρ οπε­ρέι­τορ αλλά­ζουν συχνά τους σχε­δια­σμούς τους.

Παρά­γο­ντες του χώρου, την ίδια στιγμή, σημειώ­νουν τον ανα­βαθ­μι­σμένο ρόλο των αερο­πο­ρι­κών εται­ρειών στην αλυσίδα παρα­γω­γής του του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος. Εκεί, δηλαδή, όπου καθο­ρί­ζε­ται σε μεγάλο βαθμό η τιμή διά­θε­σης και η αντα­γω­νι­στι­κό­τητά του. Με αυτό το δεδο­μένο, οι ίδιες πηγές σημειώ­νουν το σημα­ντικό πλε­ο­νέ­κτημα βασικών αντα­γω­νι­στών της Ελλάδας όπως η Ισπανία και η Τουρκία, οι οποίες ελέγ­χουν μεγάλο αριθμό αερο­πο­ρι­κών εται­ρειών, μέσω των οποίων έχουν τη δυνα­τό­τητα να παρεμ­βαί­νουν διορ­θω­τικά όποτε χρειά­ζε­ται. Στον αντί­ποδα, σημειώ­νουν, η Ελλάδα δια­θέ­τει μόλις μία ισχυρή αερο­πο­ρική εται­ρεία (Αegean Αirlines), η οποία ελέγ­χε­ται από ελλη­νικά κεφά­λαια.

* Συμ­βό­λαια ξενο­δο­χείων: Η κατάρ­ρευση του Thomas Cook υπο­χρε­ώ­νει άμεσα εκα­το­ντά­δες ελλη­νικά ξενο­δο­χεία να ανα­ζη­τή­σουν νέα συμ­βό­λαια για το 2020. Αυτό φέρνει σε πλε­ο­νε­κτική θέση τους tour operators και δια­μορ­φώ­νει συν­θή­κες μειώ­σεις των τιμών στα ξενο­δο­χεία. Η ασφυ­κτική πίεση, όμως, που ανα­μέ­νε­ται να δεχθούν οι ξενο­δό­χοι δεν αφορά μόνο εκεί­νους που συν­δέ­ο­νταν με τον Thomas Cook αλλά όλους. Ακόμα και οι μεγα­λο­ξε­νο­δό­χοι, οι οποίοι έχουν υπο­γρά­ψει ισχυρά συμ­βό­λαια με μεγά­λους tour operators για το 2020 δεν κοι­μού­νται ήσυχοι. Και αυτό καθώς γνω­ρί­ζουν πως οι ξενο­δό­χοι που πιέ­ζο­νται περισ­σό­τερο θα σπεύ­σουν να ρίξουν τις τιμές, προ­κει­μέ­νου να βρουν συμ­βό­λαια. Και όταν συμβεί αυτό, η πίεση των tour operators θα μετα­το­πι­στεί και στους μεγά­λους της αγοράς. Όλα τότε θα κριθούν από τη δια­πραγ­μα­τευ­τική ισχύ του καθενός. Επι­πρό­σθετα θα πρέπει να συνυ­πο­λο­γι­στεί η αιω­ρού­μενη απειλή ενός πολέμου τιμών μεταξύ όλων των προ­ο­ρι­σμών της Μεσο­γείου.

* Κανάλια δια­νο­μής: Ο ελλη­νι­κός του­ρι­σμός εμφα­νί­ζε­ται προ­σκολ­λη­μέ­νος σε ένα μοντέλο διά­θε­σης του προ­ϊ­ό­ντος στο οποίο κυριαρ­χούν οι μεγάλοι (κατά προ­τε­ραιό­τητα) tour operators. Αυξά­νο­ντας με αυτό τον τρόπο το ρίσκο για τις επι­χει­ρή­σεις του τομέα αλλά και το σύνολο της οικο­νο­μίας σε περι­πτώ­σεις χρε­ο­κο­πιών όπως αυτή του Thomas Cook. Ο ιδιό­τυ­πος «αναλ­φα­βη­τι­σμός» του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού σε ό,τι αφορά τα κανάλια δια­νο­μής του προ­ϊ­ό­ντος κατα­γρά­φε­ται σε μία εποχή όπου ο ρόλος των tour operators συρ­ρι­κνώ­νε­ται δρα­μα­τικά, ενώ ανα­βαθ­μί­ζε­ται η θέση των ηλε­κτρο­νι­κών γρα­φείων ταξι­δίων (OTAs) και των ψηφια­κών πλατ­φορ­μών τύπου Booking και Expedia, ανα­πτύσ­σο­νται αλμα­τω­δώς πλατ­φόρ­μες κρά­τη­σης ιδιω­τι­κών κατοι­κιών όπως η Airbnb και καλ­πά­ζουν οι απευ­θείας online κρα­τή­σεις από μεμο­νω­μέ­νους ταξι­διώ­τες. Είναι χαρα­κτη­ρι­στικό πως στη βρε­τα­νική αγορά, δεύτερη μεγα­λύ­τερη του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού, το 52% των συνο­λι­κών κρα­τή­σεων δεν πραγ­μα­το­ποιεί­ται μέσω tour operator.