Απόψεις και προτάσεις για την τουριστική ανάπτυξη της Ρόδου

Με αφορμή την επί­σκεψη αύριο στη Ρόδο του υπουρ­γού Του­ρι­σμού κ. Χ. Θεοχάρη και του υφ/ργού Του­ρι­σμού, κ. Μ. Κόνσολα, ο πρό­ε­δρος της Ομο­σπον­δίας Ενοι­κια­ζο­μέ­νων Δωμα­τίων και Δια­με­ρι­σμά­των Δωδ/σου κ. Παν. Τοκού­ζης, απευ­θύ­νει την ακό­λουθη ανοικτή επι­στολή (σημ.: πρό­κει­ται για τις προ­τά­σεις που είχε κατα­θέ­σει στις 30 Μαΐου 2018 σε ημερίδα της ΝΟΔΕ).

Ο του­ρι­σμός, όπως όλοι γνω­ρί­ζουμε, εδώ και δεκα­ε­τίες, απο­τε­λεί το βασικό κορμό της οικο­νο­μι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας της Ρόδου, αλλά και όλων των Δωδε­κα­νή­σων. Πρό­κει­ται για τον πλέον πλου­το­πα­ρα­γω­γικό τομέα, που, όμως χαρα­κτη­ρί­ζε­ται από έντονη επο­χι­κό­τητα, ενώ, παράλ­ληλα, απο­τε­λεί και τον πλέον ευαί­σθητο τομέα της οικο­νο­μίας, καθώς επη­ρε­ά­ζε­ται από διά­φο­ρους εξω­γε­νείς παρά­γο­ντες και συν­θή­κες.

Ο πρω­το­γε­νής τομέας, ο οποίος ανέ­κα­θεν απο­τε­λούσε δομικό στοι­χείο της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας και κοι­νω­νίας, εξα­κο­λου­θεί να παρου­σιά­ζει σημα­ντι­κές αδυ­να­μίες και το φαι­νό­μενο αυτό είναι πολύ πιο έντονο στο νησί της Ρόδου, αρκεί κανείς να δει τα στα­τι­στικά στοι­χεία, βάσει των οποίων ο αγρο­τι­κός τομέας στο νησί δια­τη­ρεί το χαμη­λό­τερο ποσοστό ανά την Ελλάδα, με ότι αυτό συνε­πά­γε­ται για το κόστος των αγαθών και την τοπική οικο­νο­μία.

Η Ρόδος από τη δεκα­ε­τία του ’60 είχε καθιε­ρω­θεί ως ένας του­ρι­στι­κός προ­ο­ρι­σμός υψηλού επι­πέ­δου. Τη δεκα­ε­τία του ’80 η εικόνα του νησιού άρχισε να δια­φο­ρο­ποιεί­ται με τον του­ρι­σμό να ανα­πτύσ­σε­ται κυρίως στο βόρειο τρίγωνο του νησιού, ανάμεσα στην πόλη της Ρόδου, την Ιξιά και το Φαλη­ράκι, προ­σελ­κύ­ο­ντας μαζικό του­ρι­σμό και με διάρ­κεια της του­ρι­στι­κής περιό­δου από τέλη Φεβρουα­ρίου με αρχές Μαρτίου μέχρι μέσα Νοεμ­βρίου.

Δυστυ­χώς η πολι­τεία μη αξιο­λο­γώ­ντας σωστά τις ανάγκες του νησιού δε μερί­μνησε έγκαιρα για τη θέσπιση ενός μακρο­χρό­νιου του­ρι­στι­κού σχε­δια­σμού. Ενός σχεδίου ανά­πτυ­ξης του του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος του νησιού, το οποίο με ακρί­βεια να κατα­δει­κνύει τις δυνα­τό­τη­τες και τις προ­ο­πτι­κές που έχει η Ρόδος στον του­ρι­σμό, αλλά και τις ανάγκες σε κλίνες και υπο­δο­μές.

Εκείνη την εποχή έκαναν την εμφά­νισή τους τα μικρά κατα­λύ­ματα, χωρίς κάποιο ολο­κλη­ρω­μένο πλαίσιο λει­τουρ­γίας, προ­κει­μέ­νου να καλύ­ψουν άμεσα τις ανάγκες αυτές, με απο­τέ­λε­σμα ήδη το 2000, και αφού συνε­χι­ζό­ταν η δόμηση νέων ξενο­δο­χεια­κών μονάδων, να έχει δημιουρ­γη­θεί κορε­σμός κλινών και συρ­ρί­κνωση της ζήτησης.

Αντί, λοιπόν να αξιο­λο­γη­θεί η κατά­σταση στο νησί και ποιες είναι πραγ­μα­τικά οι ανάγκες του, με σκοπό την προ­σέλ­κυση ποιο­τι­κό­τε­ρου του­ρι­σμού το 2005 δόθηκαν κίνητρα μέσω προ­γραμ­μά­των επι­δό­τη­σης για τη δημιουρ­γία νέων πεντά­στε­ρων μονάδων προ­σθέ­το­ντας κάποιες χιλιά­δες νέες κλίνες στο ροδιακό, ξενο­δο­χειακό προϊόν.

Πράγ­ματι, η ανα­βάθ­μιση των ξενο­δο­χεια­κών υπη­ρε­σιών αυτή ήταν ανα­γκαία αλλά έπρεπε τα κίνητρα να δοθούν για την ανα­βάθ­μιση των υφι­στά­με­νων ξενο­δο­χεια­κών μονάδων και όχι για τη δημιουρ­γία νέων.

Κι εδώ ξεκι­νάει ένας φαύλος κύκλος για την κάλυψη των ξενο­δο­χεια­κών κλινών, με απο­τέ­λε­σμα τη μείωση κατα­κό­ρυφα των τιμών των ξενο­δο­χεια­κών δωμα­τίων, κάτω ακόμη κι από εκείνων των ενοι­κια­ζο­μέ­νων δωμα­τίων – δια­με­ρι­σμά­των, δημιουρ­γώ­ντας αθέμιτο αντα­γω­νι­σμό απέ­να­ντι στα μικρά του­ρι­στικά κατα­λύ­ματα, αλλά και σοβαρό πρό­βλημα στην τοπική αγορά αφού η υπερ­προ­σφορά που δημιουρ­γή­θηκε είχε σαν συνέ­πεια την υιο­θέ­τηση από τις μεγάλες ξενο­δο­χεια­κές μονάδες του all inclusive.

Και για να αντι­λη­φθεί κανείς τις συνέ­πειες αυτές, αρκεί να δει ότι, ενώ η του­ρι­στική περί­ο­δος ξεκι­νάει από τον Απρίλιο, η λει­τουρ­γία της τοπικής αγοράς ξεκι­νάει από τον Ιούνιο κι έπειτα, οπότε κι αρχί­ζουν να γεμί­ζουν τα του­ρι­στικά κατα­λύ­ματα.

Η υπερ­προ­σφορά αυτή σε συν­δυα­σμό με την εφαρ­μογή του προ­γράμ­μα­τος «Καλ­λι­κράτη» και τη δημιουρ­γία ενός ενιαίου Δήμου στο νησί, προ­κά­λεσε και άλλα προ­βλή­ματα καθη­με­ρι­νό­τη­τας όπως η καθα­ριό­τητα των δρόμων και των παρα­λιών, η συγκο­μιδή απορ­ριμ­μά­των κ.α., τα οποία δυστυ­χώς η τοπική Αυτο­διοί­κηση αδυ­να­τεί να αντι­με­τω­πί­σει.

Βεβαίως, τελευ­ταία στον «κυκεώνα» των προ­βλη­μά­των του νησιού έρχεται να προ­στε­θεί και η βρα­χυ­χρό­νια μίσθωση ακι­νή­των, που δημιουρ­γεί μία νέα επι­χει­ρη­μα­τική πραγ­μα­τι­κό­τητα στον κλάδο των κατα­λυ­μά­των, με «θύματα» τόσο τις επι­χει­ρή­σεις του­ρι­στι­κών κατα­λυ­μά­των όσο και την τοπική κοι­νω­νία αφού τα προ­βλή­ματα στην εύρεση κατοι­κίας είναι ήδη ορατά.

Ένα ακόμα μειο­νέ­κτημα του νησιού είναι η καθυ­στέ­ρηση υλο­ποί­η­σης των μεγάλων έργων όπως είναι η αξιο­ποί­ηση του γκολφ Αφάντου. Ακόμα και η μαρίνα, η οποία ολο­κλη­ρώ­θηκε μετά από 30 χρόνια δεν είναι αρκετό δεδο­μέ­νου ότι η γείτονα χώρα στο διά­στημα αυτό έχει υλο­ποι­ή­σει πολλά παρό­μοια έργα και όχι μόνο ένα.

Μια πρω­το­πό­ρος ενέρ­γεια του νησιού ήταν η ίδρυση του Π.ΡΟ.ΤΟΥΡ., ενός οργα­νι­σμού που είχε συμ­βάλ­λει αρκετά στην προβολή του Ροδια­κού του­ρι­σμού και την προ­ώ­θηση του. Ο οργα­νι­σμός αυτός τώρα υπο­λει­τουρ­γεί και είναι επι­βε­βλη­μένη η ενί­σχυση του συμ­βάλ­λο­ντας ουσια­στικά στην του­ρι­στική ανά­πτυξη και την οικο­νο­μία του νησιού της Ρόδου.

Παρόλο, όμως, τα προ­βλή­ματα, η Ρόδος απο­τε­λεί έναν καθιε­ρω­μένο του­ρι­στικό προ­ο­ρι­σμό, σε διεθνές επίπεδο, με πολ­λα­πλές δυνα­τό­τη­τες ανά­πτυ­ξης αλλά και με πολλές σύγ­χρο­νων υπο­δο­μών επι­χει­ρή­σεις, οι οποίες προ­σφέ­ρουν υψηλού επι­πέ­δου προ­ϊ­ό­ντα και υπη­ρε­σίες. Στο πλαίσιο αυτό προέχει η συνερ­γα­σία της πολι­τείας, με την τοπική Αυτο­διοί­κηση και τους τοπι­κούς φορείς με σκοπό τη δημιουρ­γία μιας μακρο­πρό­θε­σμης στρα­τη­γι­κής στον του­ρι­σμό.

Αυτό θα μπο­ρούσε να επι­τευ­χθεί με:

Δια­φο­ρο­ποί­ηση του του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος της Ρόδου και εξει­δί­κευση σε εναλ­λα­κτι­κές μορφές του­ρι­σμού στη­ρι­ζό­με­νες στα συγκρι­τικά πλε­ο­νε­κτή­ματα επι­λο­γών που προ­σφέ­ρει στους επι­σκέ­πτες το νησί της Ρόδου, παρέ­χο­ντας έτσι στους φιλο­ξε­νού­με­νούς μας μια ξεχω­ρι­στή μονα­δική του­ρι­στική εμπει­ρία με συγκε­κρι­μένη ταυ­τό­τητα.

Άλλωστε, μόνο έτσι μπορεί να επέλθει η πολυ­πό­θητη επι­μή­κυνση της του­ρι­στι­κής περιό­δου και η οικο­νο­μική ανά­πτυξη του νησιού, για τα οποία μιλάμε τα τελευ­ταία χρόνια και δυστυ­χώς το μόνο που έχουμε κατα­φέ­ρει έως σήμερα είναι το αντί­θετο.

Η τοπική Αυτο­διοί­κηση θα πρέπει να ρυθ­μί­σει τα θέματα που αφορούν την εικόνα και την εύρυθμη λει­τουρ­γία του νησιού, όπως είναι η καθα­ριό­τητα, ο εκσυγ­χρο­νι­σμός και η ανα­βάθ­μιση των υπο­δο­μών. Επίσης, να δημιουρ­γή­σει τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις που σχε­τί­ζο­νται με τις εξει­δι­κευ­μέ­νες μορφές του­ρι­σμού.

Η πολι­τεία θα πρέπει να φρο­ντί­σει για την ανα­βάθ­μιση του λιμα­νιού του νησιού και να πιέσει την ανάδοχο εται­ρεία για την επι­τά­χυνση του ρυθμού ολο­κλή­ρω­σης των εργα­σιών ανα­βάθ­μι­σης του αερο­δρο­μίου, τα οποία είναι η πρώτη αλλά και η τελευ­ταία εικόνα που παίρνει μαζί του ο επι­σκέ­πτης.

Επι­πλέον, απα­ραί­τητη είναι η ανά­δειξη της παλιάς πόλης με δρώμενα αλλά και η αξιο­ποί­ηση όλων των αρχαιο­λο­γι­κών μνη­μείων που υπο­λει­τουρ­γούν, όπως το αρχαίο στάδιο, τα οποία θα απο­τε­λέ­σουν πόλο έλξης χιλιά­δων επι­σκε­πτών από όλο τον κόσμο αυξά­νο­ντας την τοπική οικο­νο­μία του νησιού.

Κλεί­νο­ντας, θα ήθελα να επι­ση­μάνω ότι, για να παρα­μεί­νει η Ρόδος ως ένας του­ρι­στι­κός προ­ο­ρι­σμός υψηλού επι­πέ­δου, επι­βάλ­λε­ται να στα­μα­τή­σει η ανέ­γερση οποιασ­δή­ποτε μορφής κλινών για τα επόμενα χρόνια, έως ότου ολο­κλη­ρω­θούν οι απα­ραί­τη­τες υπο­δο­μές που προ­α­νέ­φερα. Η τοπική αυτο­διοί­κηση και όλοι οι φορείς θα πρέπει να κατα­νο­ή­σουμε τους κιν­δύ­νους που εγκυ­μο­νεί για την του­ρι­στική εικόνα του νησιού μας, η υπερ­προ­σφορά κλινών χωρίς να υπάρξει μελέτη και βιώσιμο σχέδιο που θα εξυ­πη­ρε­τεί με τον καλύ­τερο τρόπο τις σύγ­χρο­νες ανάγκες των επι­σκε­πτών.

Τοκού­ζης Πανα­γιώ­της