Γιώργος Κουμουτσάκος: Ανησυχητική αύξηση ροών στο Αιγαίο

Βαθιά ανη­συ­χία από την αύξηση των ροών προ­σφύ­γων και μετα­να­στών κατά 17% τις τελευ­ταίες εβδο­μά­δες –ήδη σε Λέσβο, Σάμο, Χίο, Κω και Λέρο έχουν ξεπε­ρά­σει τις 20.000– εκφρά­ζει ο ανα­πλη­ρω­τής υπουρ­γός Μετα­να­στευ­τι­κής Πολι­τι­κής Γιώργος Κου­μου­τσά­κος σε συνέ­ντευξή του στην «Κ». Σημειώ­νει ότι η νέα κυβέρ­νηση παρέ­λαβε ένα «κλειστό» σύστημα με συνε­χείς εισροές και ελά­χι­στες εκροές, απο­κα­λύ­πτει ότι δημιουρ­γεί­ται ένας νέος «διά­δρο­μος» μεταξύ Αλε­ξαν­δρού­πο­λης και Σαμο­θρά­κης και μιλάει για πρό­σθετη πίεση σε ένα ήδη ασφυ­κτικό σκηνικό, όπου παρα­τη­ρεί­ται όχι μόνον υπερ­πλη­θυ­σμός στα νησιά, αλλά και οριακή κατά­σταση στην ενδο­χώρα. Επι­ση­μαί­νει ότι οι απειλές που εκτο­ξεύ­ουν οι Τούρκοι το τελευ­ταίο διά­στημα, σε συν­δυα­σμό με τις τετα­μέ­νες σχέσεις της Αγκυρας με Βρυ­ξέλ­λες και Ουά­σιγ­κτον, προ­κα­λούν σοβαρό προ­βλη­μα­τι­σμό, αν και ανα­γνω­ρί­ζει πως η Τουρκία έχει επω­μι­σθεί μεγάλο βάρος και υπό αυτό το πρίσμα τονίζει ότι η Αθήνα προ­σβλέ­πει σε συνερ­γα­σία με τη γείτονα χώρα.

– Μόλις επι­σκε­φθή­κατε τη Μυτι­λήνη. Ποια είναι η κατά­σταση σε ό,τι αφορά τις ροές από την Τουρκία προς τα νησιά;

– Η κατά­σταση που παρα­λά­βαμε ήταν εξαρχής ιδιαι­τέ­ρως δύσκολη: υπερ­πλη­θυ­σμός στις υπάρ­χου­σες 5 δομές στα νησιά και οριακή κατά­σταση στις 25 δομές της ενδο­χώ­ρας, ακα­τάλ­λη­λες υπο­δο­μές και ανε­παρ­κές προ­σω­πικό, ιδιαί­τερα χρο­νο­βό­ρες δια­δι­κα­σίες στην εξέταση ασύλου και, ως συνέ­πεια όλων αυτών, κατα­πό­νηση των τοπικών κοι­νω­νιών. Πήγα στη Λέσβο, διότι τα μηνύ­ματα είναι ανη­συ­χη­τικά, και αυτό παρά το ότι, όπως έχει τονίσει ο υπουρ­γός Προ­στα­σίας του Πολίτη κ. Χρυ­σο­χο­ΐ­δης, οι υπη­ρε­σίες και τα στελέχη τους επι­τε­λούν με αυτα­πάρ­νηση το καθήκον τους σε πολύ δύσκο­λες συν­θή­κες, δια­σφα­λί­ζο­ντας έτσι, παρά τις μεγάλες αντι­ξο­ό­τη­τες, την ομαλή οικο­νο­μική λει­τουρ­γία και την κοι­νω­νική ειρήνη στο νησί. Παρα­τη­ρού­νται αυξη­μέ­νες ροές που δημιουρ­γούν πρό­σθετη πίεση σε μια ήδη ασφυ­κτική κατά­σταση στο Κέντρο Υπο­δο­χής και Ταυ­το­ποί­η­σης στη Μόρια. Υπάρχει ένταση ροών σε όλη τη διάρ­κεια του 2019, ιδιαί­τερα όμως τους τελευ­ταί­ους μήνες.

Σήμερα στη Λέσβο, στη Σάμο, στη Χίο, στην Κω και στη Λέρο, οι πρό­σφυ­γες και μετα­νά­στες έχουν ξεπε­ρά­σει συνο­λικά τις 20.000. Αύξηση 17% σε λίγες εβδο­μά­δες. Το τελευ­ταίο διά­στημα δεν υπάρχει ημέρα χωρίς ροές. Ενδει­κτικά, στη Λέσβο είχαμε αύξηση 44% σε σχέση με την ίδια περίοδο πέρυσι. Σήμερα (Παρα­σκευή) ήταν μία από τις χει­ρό­τε­ρες ημέρες για τη Λέσβο. Εφθασαν έξι βάρκες με 250 ανθρώ­πους. Δεν είναι όμως μόνον οι αριθμοί. Είναι και η γεω­γρα­φική δια­σπορά. Τα δίκτυα των δια­κι­νη­τών επι­διώ­κουν διάχυση των ροών σε περισ­σό­τερα νησιά. Διευ­ρύ­νε­ται έτσι το γεω­γρα­φικό πεδίο των ενερ­γειών αντι­με­τώ­πι­σης. Τους τελευ­ταί­ους μήνες, έχει δημιουρ­γη­θεί ένας νέος «διά­δρο­μος» μεταξύ Αλε­ξαν­δρού­πο­λης και Σαμο­θρά­κης. Πρό­σθε­τος λόγος προ­βλη­μα­τι­σμού, η γεω­πο­λι­τική υπερ­θέρ­μανση της ευρύ­τε­ρης περιο­χής, που θα μπο­ρούσε να οδη­γή­σει σε νέα αύξηση ροών.

– Τελευ­ταία ακού­γο­νται απει­λη­τι­κές δηλώ­σεις προς την Ευρώπη από τον πρόεδρο Ερντο­γάν και άλλους υψη­λό­βαθ­μους Τούρ­κους για το μετα­να­στευ­τικό.

– Δεν χρειά­ζε­ται υπερ­δρα­μα­το­ποί­ηση αυτών των δηλώ­σεων. Παρό­μοιες έχουν γίνει και στο παρελ­θόν. Δεν μπορούν όμως να αγνοη­θούν. Η ένταση του ύφους και του περιε­χο­μέ­νου τους και, κυρίως, η συχνό­τητά τους, σε μια χρονική στιγμή όπου οι σχέσεις της Αγκυρας με Βρυ­ξέλ­λες και Ουά­σιγ­κτον είναι δύσκο­λες, εύλογα προ­κα­λούν πρό­σθετο προ­βλη­μα­τι­σμό. Η συνερ­γα­σία με την Τουρκία, η οποία έχει πράγ­ματι σηκώσει μεγάλο βάρος της προ­σφυ­γι­κής κρίσης, έχει ιδιαί­τερη σημασία και για τις δύο χώρες. Γι᾽ αυτό και από τις πρώτες επαφές που έκανα αμέσως μετά την ανάληψη των καθη­κό­ντων μου ήταν με τον Τούρκο πρέσβη στην Αθήνα, τον οποίο γνωρίζω άλλωστε από την εποχή που ήμασταν και οι δύο εκπρό­σω­ποι Τύπου των υπουρ­γείων Εξω­τε­ρι­κών των χωρών μας. Του μετέ­φερα τη βούληση για εποι­κο­δο­μη­τική συνερ­γα­σία στο πλαίσιο της δήλωσης Ε.Ε. – Τουρ­κίας, για το προσφυγικό-μεταναστευτικό. Μιας συνερ­γα­σίας απο­συν­δε­δε­μέ­νης από τις υπαρ­κτές δυσκο­λίες στο πλαίσιο των διμερών σχέσεών μας.

– Πού βρί­σκε­ται η εφαρ­μογή της κοινής δήλωσης Ε.Ε. – Τουρ­κίας για την επα­νεισ­δοχή παρά­νο­μων μετα­να­στών;

– Αναμ­φί­βολα η δήλωση αυτή έχει λει­τουρ­γή­σει εκτο­νω­τικά. Ομως, μπορεί και πρέπει να απο­δώ­σει πολύ περισ­σό­τερο. Δυστυ­χώς, η προη­γού­μενη κυβέρ­νηση είχε χαμηλή απόδοση στο θέμα των επι­στρο­φών και, αντι­στοί­χως, η Τουρκία δεν επι­τυγ­χά­νει την απα­ραί­τητη εκρί­ζωση των δικτύων των δια­κι­νη­τών και είναι ελλειμ­μα­τική στην αυστηρή επι­τή­ρηση των ακτών της. Ενα ακόμα ζήτημα που θα πρέπει να δούμε είναι η άρνηση της Τουρ­κίας να δέχεται επι­στρο­φές από την ελλη­νική ενδο­χώρα ατόμων που έχουν εισέλ­θει στην Ελλάδα από τα νησιά, κάτι στο οποίο δυστυ­χώς συνέ­βαλε, με την αδι­καιο­λό­γητα παθη­τική στάση της, η προη­γού­μενη κυβέρ­νηση. Αυτά μπορούν να βελ­τιω­θούν με δουλειά, αμοι­βαία κατα­νό­ηση και καλή θέληση. Η απο­τε­λε­σμα­τική αντι­με­τώ­πιση του προσφυγικού-μεταναστευτικού είναι προς το συμ­φέ­ρον και της Ελλάδας και της Τουρ­κίας. Η επι­τυ­χη­μένη εφαρ­μογή της δήλωσης του 2016 είναι πρό­κληση και στοί­χημα και για την ίδια την Ευρώπη, αφού τη συμ­φώ­νη­σαν οι αρχηγοί κρατών και κυβερ­νή­σεων των μελών της. Αυτά τόνισα και στον σύμ­βουλο Εξω­τε­ρι­κής Πολι­τι­κής της καγκε­λα­ρίου Μέρκελ, τον κ. Χέκερ, που συνά­ντησα πρό­σφατα, ενόψει και του ταξι­διού του πρω­θυ­πουρ­γού στο Βερο­λίνο, όπου το μετα­να­στευ­τικό θα είναι ένα από τα βασικά θέματα συζή­τη­σης.

– Η συνερ­γα­σία με την Ε.Ε. και οι προ­θέ­σεις της νέας προ­έ­δρου της Επι­τρο­πής;

– Η συνερ­γα­σία με την Επι­τροπή είναι κομβική για την αντι­με­τώ­πιση του προ­σφυ­γι­κού. Σε αυτό βοήθησε, όλα αυτά τα χρόνια, η δράση των αρμο­δίων επι­τρό­πων Δημήτρη Αβρα­μό­που­λου και Χρήστου Στυ­λια­νίδη. Τώρα, όμως, έχουμε μπροστά μας μια νέα Επι­τροπή. Δεν γνω­ρί­ζουμε ποιοι θα ανα­λά­βουν αυτά τα κρίσιμα για την Ελλάδα «χαρ­το­φυ­λά­κια». Η Ελλάδα, ως χώρα πρώτης γραμμής, ως χώρα-σύνορο της Ενωσης, που έχει εξα­ντλή­σει τα όριά της στο ζήτημα αυτό, προ­σβλέ­πει και πάλι σε απο­δο­τική συνερ­γα­σία με τη νέα Επι­τροπή και τα κράτη-μέλη. Είναι θετικό ότι η νέα πρό­ε­δρος Ούρ­σουλα φον ντερ Λάιεν έχει θέσει πολύ ψηλά στις προ­τε­ραιό­τη­τές της το μετα­να­στευ­τικό. Θέλω να ελπίζω ότι αυτό θα συμ­βά­λει στο να επι­τευ­χθεί σύντομα συμ­φω­νία για το κοινό ευρω­παϊκό σύστημα ασύλου, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νου του κανο­νι­σμού «Δου­βλίνο IV», στη βάση μιας γνήσιας, ουσια­στι­κής αλλη­λεγ­γύης. Εως τότε η Ελλάδα προ­σβλέ­πει σε μετα­βα­τι­κούς ευρω­παϊ­κούς μηχα­νι­σμούς, αφενός, δικαιό­τε­ρης κατα­νο­μής των βαρών, αφε­τέ­ρου, απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τε­ρης πολι­τι­κής επι­στρο­φών προς τρίτες χώρες. Στο τελευ­ταίο αυτό σημείο, των επι­στρο­φών, επε­ξερ­γα­ζό­μα­στε πρόταση-πρωτοβουλία σε επίπεδο Ε.Ε. και είμαστε σε επαφή με την Κυπριακή Δημο­κρα­τία και άλλα μέλη, προ­κει­μέ­νου να τη στη­ρί­ξουν.

– Σας ανη­συ­χεί ακόμα η κατά­σταση στη Συρία;

– Τα στοι­χεία δεί­χνουν ότι πλέον ένα μικρό ποσοστό των εισερ­χο­μέ­νων στην Ελλάδα προ­έρ­χε­ται από τη Συρία. Η πλειο­νό­τητα προ­έρ­χε­ται από το Αφγα­νι­στάν, το Πακι­στάν και την υπο­σα­χά­ρια Αφρική. Η βελ­τί­ωση της κατά­στα­σης στη Συρία θα είναι κατα­λυ­τική για να μην υπάρ­ξουν και άλλες ροές και να επι­στρέ­ψουν επι­τέ­λους οι Σύροι πρό­σφυ­γες στην πατρίδα τους. Ομως, τελευ­ταίες πλη­ρο­φο­ρίες μάς επι­βάλ­λουν ιδιαί­τερη προσοχή, ειδικά για την περιοχή του Ιντλίμπ, που παρα­κο­λου­θούμε στενά.

– Ποιο είναι το σκηνικό που παρα­λά­βατε στο υπουρ­γείο και πώς προ­τί­θε­στε εσείς να αντι­με­τω­πί­σετε το ζήτημα;

– Το υπουρ­γείο Μετα­να­στευ­τι­κής Πολι­τι­κής ήταν ένα κατα­κερ­μα­τι­σμένο υπουρ­γείο, χωρίς ενιαία κουλ­τούρα των υπη­ρε­σιών, διά­σπαρτο σε έξι δια­φο­ρε­τικά κτίρια. Με ανε­παρ­κείς υπο­δο­μές, χρο­νο­βό­ρες δια­δι­κα­σίες και μια γενι­κό­τερη αντί­ληψη χαλαρής εφαρ­μο­γής και υλο­ποί­η­σης. Υπήρξαν υπεύ­θυ­νοι και σοβαροί άνθρω­ποι, με καλές προ­θέ­σεις. Ωστόσο, τα χέρια τους ήταν δεμένα από την ιδε­ο­λη­πτική αντι­με­τώ­πιση του ζητή­μα­τος από τον χώρο του ΣΥΡΙΖΑ. Μια αντί­ληψη που εμφα­νί­ζο­νταν ότι δήθεν προ­στα­τεύει τα ανθρώ­πινα δικαιώ­ματα, ενώ, όπως απο­δεί­χθηκε, έφτανε να τα κατα­πατά με απάν­θρω­πες συν­θή­κες, όπως στη Μόρια, την Ειδο­μένη και αλλού.

Απέ­να­ντι στην ιδε­ο­λη­πτική χαλα­ρό­τητα, αντι­τάσ­σουμε τη δημο­κρα­τική αυστη­ρό­τητα. Ο σεβα­σμός των ανθρω­πί­νων δικαιω­μά­των και η ισχυρή προ­ά­σπιση του αγαθού της ασφά­λειας είναι θεμε­λιώ­δεις αρχές που πρέπει να συνυ­πάρ­χουν σε μια συνε­κτική μετα­να­στευ­τική πολι­τική.

– Τα επόμενα βήματά σας στο εσω­τε­ρικό «μέτωπο»;

– Βασικές προ­τε­ραιό­τη­τές μας είναι η προ­στα­σία των συνόρων, η αυστηρή επο­πτεία στα Κέντρα Υπο­δο­χής και Ταυ­το­ποί­η­σης, η απο­συμ­φό­ρηση των νησιών, η επι­τά­χυνση των δια­δι­κα­σιών εξέ­τα­σης ασύλου, προ­κει­μέ­νου να γίνο­νται πιο απο­τε­λε­σμα­τικά, με αυτο­νό­ητο σεβασμό του διε­θνούς δικαίου. Υπάρ­χουν σε εκκρε­μό­τητα δεκάδες χιλιά­δες αιτή­σεων. Εχουν υπο­βλη­θεί 30.500 μόνον το πρώτο εξάμηνο του έτους. Οι αιτή­σεις το 2018 στη Λέσβο και στη Σάμο είναι περισ­σό­τε­ρες από εκείνες στην Αυστρία και στη Φιν­λαν­δία αντι­στοί­χως. Οσοι μπαί­νουν σήμερα στη χώρα έχουν προ­γραμ­μα­τι­σμένη πρώτη συνέ­ντευξη σε περίπου δύο χρόνια. Οι ρυθμοί αυτοί δεν μπορεί να συνε­χι­στούν. Χρειά­ζο­νται παρεμ­βά­σεις, προ­κει­μέ­νου η δια­δι­κα­σία να είναι πιο απο­τε­λε­σμα­τική, σε συν­δυα­σμό με την ενί­σχυση της στε­λέ­χω­σης και των υπο­δο­μών. Παράλ­ληλα, θα εξε­τα­στεί η δια­δι­κα­σία αξιο­λό­γη­σης της ευα­λω­τό­τη­τας ώστε να μην εκμε­ταλ­λεύ­ο­νται κάποιοι τις αδυ­να­μίες του συστή­μα­τος, προ­φα­σι­ζό­με­νοι προ­βλή­ματα που δεν έχουν. Στο μεταναστευτικό-προσφυγικό παρα­λά­βαμε ένα «κλειστό» σύστημα με συνε­χείς εισροές και ελά­χι­στες εκροές. Το έργο μας είναι πολύ δύσκολο, αλλά είμαστε απο­φα­σι­σμέ­νοι να επι­τύ­χουμε.

πηγή kathimerini.gr

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΕΛΛΙΣ