Βόμβα στην οικονομία και το πολιτικό σύστημα τα αναδρομικά – Τα δικαστήρια ξαναγράφουν ιστορία

Πανικός επι­κρα­τεί τόσο στην παρούσα κυβέρ­νηση όσο και στη Νέα Δημο­κρα­τία, από την κατά­σταση που έχει προ­κα­λέ­σει η δικα­στική δικαί­ωση συντα­ξιού­χων και εν ενερ­γεία υπαλ­λή­λων για την επι­στροφή των δώρων ανα­δρο­μικά. Μια δημο­σιο­νο­μική βόμβα που απειλεί να τινάξει στον αέρα την οικο­νο­μία και να τη βυθίσει σε μια ακόμη κρίση που θα έχει και τις επι­πτώ­σεις που όλοι γνω­ρί­ζουμε, δηλαδή νέο μνη­μό­νιο, σκληρή επο­πτεία, επι­στροφή των δανει­στών κ.λπ.

Οι προει­δο­ποι­ή­σεις που φτάνουν τόσο από το εξω­τε­ρικό όσο και από οικο­νο­μι­κούς παρά­γο­ντες στο εσω­τε­ρικό της χώρας, είναι ηχηρές και σκοπό έχουν να αφυ­πνί­σουν την κυβέρ­νηση η οποία παίζει προ­ε­κλο­γικά παι­χνί­δια που­λώ­ντας ελπίδα σε εκα­τομ­μύ­ρια πολίτες που ελπί­ζουν ότι θα πάρουν έστω και λίγα από τα «πετσο­κομ­μένα» δώρα από το 2012 και μετά όταν η Ελλάδα βρέθηκε στο χείλος της χρε­ο­κο­πίας.

Σύμφωνα με τους υπο­λο­γι­σμούς που έχουν γίνει, μετά την απόφαση για επι­στροφή των δώρων σε 470 χιλιά­δες εν ενέρ­γεια δημο­σί­ους υπαλ­λή­λους και συντα­ξιού­χους, (μια απόφαση του ΣτΕ που κοστί­ζει περί τα 2,7-2,8 δις ευρώ) το σύνολο του δημο­σιο­νο­μι­κού λογα­ρια­σμού ανε­βαί­νει στα 13 με 14 δις ευρώ.

Ένα ποσό τερά­στιο για τα ελλη­νικά δεδο­μένα που αν υπο­χρε­ω­θεί το κράτος να δώσει θα αλλάξει ξανά η ιστορία της χώρας. Τα δικα­στή­ρια επί της ουσίας θα ξανα­γρά­ψουν ιστορία για μια υπόθεση η οποία ναι μεν ήταν άδικη αλλά οι απο­φά­σεις ελή­φθη­σαν υπό το φάσμα της χρε­ο­κο­πίας. Και σίγουρα αυτά τα χρήματα δεν υπάρ­χουν τώρα για να δοθούν, άλλωστε, κάτι τέτοιο θα άνοιγε τον ασκό του Αιόλου και θα μπο­ρούσε να οδη­γή­σει την Ελλάδα στα δικα­στή­ρια επί χρόνια για όλες τις μνη­μο­νια­κές απο­φά­σεις που πάρ­θη­καν και αφο­ρού­σαν σε περι­κο­πές.

Την ανη­συ­χία τους για τις δικα­στι­κές εξε­λί­ξεις εξέ­φρα­σαν οι υπουρ­γοί Οικο­νο­μι­κών στο πρό­σφατο Eurogroup, όμως, πιο ηχηρή ήταν η προει­δο­ποί­ηση του διοι­κητή της ΤτΕ, Γιάννη Στουρ­νάρα ο οποίος την περα­σμένη Πέμπτη υπο­γράμ­μισε ότι υπάρχει σοβαρός κίν­δυ­νος δημο­σιο­νο­μι­κού εκτρο­χια­σμού από τυχόν νέες δικα­στι­κές απο­φά­σεις που θα ακυ­ρώ­νουν τις περι­κο­πές στις συντά­ξεις από το 2015 και μετά για 1 και πλέον εκα­τομ­μύ­ριο συντα­ξιού­χους και θα δώσουν ανα­δρο­μικά τα δώρα Χρι­στου­γέν­νων (τον 13ο μισθό) σε 650.000 δημο­σί­ους υπαλ­λή­λους από το 2013 μέχρι και εφέτος.

Το πρό­βλημα μπορεί για ορι­σμέ­νους να είναι «ευκαι­ρία» για να που­λή­σουν προ­ε­κλο­γι­κές ελπίδες. Ομως, η κατά­σταση είναι πολύ σοβαρή για τέτοια παι­χνί­δια με την οικο­νο­μία. Και αμέσως μετά τις γιορτές το πολι­τικό σύστημα θα πρέπει να εξε­τά­σει με προσοχή τι ακριβώς θα συμβεί και πώς μπορεί να αντι­με­τω­πι­στεί. Ακόμη και με νομο­θε­τική ρύθμιση που θα μπορεί να στα­μα­τή­σει το επι­κεί­μενο «τσου­νάμι», όπως λένε ειδικοί που φοβού­νται τα χει­ρό­τερα.

Σύμφωνα με ασκή­σεις προ­σο­μοί­ω­σης που έχουν γίνει, από την ακύρωση των περι­κο­πών στις συντά­ξεις από το 2015 και μετά η συντα­ξιο­δο­τική δαπάνη θα αυξηθεί κατά 1%-1,5% του ΑΕΠ ετησίως, δηλαδή κατά 1,8 έως 2,7 δισ. ευρώ τον χρόνο.

Επίσης, από την ανα­δρο­μική κατα­βολή του δώρου Χρι­στου­γέν­νων η μισθο­λο­γική δαπάνη του Δημο­σίου θα αυξηθεί κατά 700 εκατ. ευρώ για κάθε χρόνο από το 2013 και μετά.

Οι απο­φά­σεις του ΣτΕ, που εκδό­θη­καν με τη δια­δι­κα­σία της «πρό­τυ­πης δίκης», κρί­νο­ντας αντι­συ­νταγ­μα­τι­κές τις ρυθ­μί­σεις των τελευ­ταίων περι­κο­πών, πυρο­δό­τη­σαν κύμα διεκ­δι­κή­σεων των συντα­ξιού­χων. Εθεσαν όμως φραγμό στις ανα­δρο­μι­κές διεκ­δι­κή­σεις, αφού έκριναν ότι όσοι δεν είχαν ασκήσει αγωγές πριν από την έκδοσή τους (Ιούνιο 2015) δεν μπο­ρού­σαν να διεκ­δι­κή­σουν ανα­δρο­μικά, αλλά μόνο από την έκδοση των απο­φά­σεων και για το μέλλον.

Αν και από τον Μάιο του 2016 έχουμε νέο ασφα­λι­στικό νόμο και άλλον τρόπο υπο­λο­γι­σμού συντά­ξεων, δεν παύει και η δυνα­τό­τητα διεκ­δί­κη­σης των αντι­συ­νταγ­μα­τι­κών μνη­μο­νια­κών περι­κο­πών, καθώς για τους παλαιούς συντα­ξιού­χους συνε­χί­στηκε η κατα­βολή συντά­ξεων με τις περι­κο­πές που κρί­θη­καν αντι­συ­νταγ­μα­τι­κές. Ως εκ τούτου, η δυνα­τό­τητα διεκ­δί­κη­σης συνε­χί­ζε­ται και μετά τον Μάιο του 2016.

Μάλιστα, όπως εκτι­μούν νομικοί κύκλοι της κεντρι­κής τρά­πε­ζας, η δυνα­τό­τητα διεκ­δί­κη­σης συνε­χί­ζε­ται μέχρι και το τέλος του 2018, δεδο­μέ­νου ότι ο νόμος Κατρού­γκα­λου θα τεθεί σε πλήρη ισχύ την 1η Ιανουα­ρίου 2019.

H νέα δημο­σιο­νο­μική απειλή ήρθε και πάλι από το ΣτΕ. Η επτα­με­λής σύνθεση του Στ’ Τμή­μα­τος του Συμ­βου­λίου, με σειρά απο­φά­σεών της έκρινε ότι οι περι­κο­πές των δώρων Χρι­στου­γέν­νων και Πάσχα και του επι­δό­μα­τος θερινής αδείας των εν ενερ­γεία δημο­σίων υπαλ­λή­λων, υπαλ­λή­λων ΟΤΑ και ΝΠΔΔ είναι αντι­συ­νταγ­μα­τι­κές.

Σύμφωνα με το σκε­πτικό των συμ­βού­λων οι περι­κο­πές που έγιναν με τον νόμο 4093/2012 και εφαρ­μό­στη­καν από 1.1.2013 αντί­κει­νται στα άρθρα 25 και 4 του Συντάγ­μα­τος και στις απορ­ρέ­ου­σες από αυτά αρχές της ισό­τη­τας και της ανα­λο­γι­κό­τη­τας. Ωστόσο, λόγω της αντι­συ­νταγ­μα­τι­κό­τη­τας και της σοβα­ρό­τη­τας του θέματος, παρα­πέμ­φθηκε για τελική κρίση στην Ολο­μέ­λεια του ΣτΕ.

Ηχηρές προει­δο­ποι­ή­σεις

Ο κ. Στουρ­νά­ρας παρα­δί­δο­ντας την Πέμπτη την ενδιά­μεση έκθεση της Τρά­πε­ζας της Ελλάδος για τη νομι­σμα­τική πολι­τική στον Πρόεδρο της Βουλής Νίκο Βούτση τόνισε με σαφή­νεια ότι «οι εκτι­μή­σεις για τις προ­ο­πτι­κές της οικο­νο­μίας περι­λαμ­βά­νουν σημα­ντι­κούς κιν­δύ­νους και αβε­βαιό­τη­τες, όπως η υπερ­βο­λική φορο­λό­γηση και τυχόν ανά­κληση ή καθυ­στε­ρή­σεις στην υλο­ποί­ηση των μεταρ­ρυθ­μί­σεων και του προ­γράμ­μα­τος ιδιω­τι­κο­ποι­ή­σεων».

Ο κ. Στουρ­νά­ρας επι­σή­μανε στον Πρόεδρο της Βουλής ότι οι διεκ­δι­κή­σεις για τα ανα­δρο­μικά στις συντά­ξεις και η αβε­βαιό­τητα εν αναμονή των τελικών απο­φά­σεων του ΣτΕ απει­λούν να ανα­τι­νά­ξουν όλες τις προ­βλέ­ψεις για τη βιω­σι­μό­τητα του δημό­σιου χρέους.

Οπως ανα­φέ­ρει δε στην έκθεση, «η μη εφαρ­μογή των θεσμο­θε­τη­μέ­νων περι­κο­πών στις συντά­ξεις το 2019, σε συν­δυα­σμό με την εφαρ­μογή των απο­φά­σεων της Ολο­μέ­λειας του Συμ­βου­λίου της Επι­κρα­τείας οι οποίες έκριναν αντι­συ­νταγ­μα­τι­κές προ­γε­νέ­στε­ρες περι­κο­πές, δρουν επι­βα­ρυ­ντικά στην ανάλυση βιω­σι­μό­τη­τας του δημό­σιου χρέους, καθώς οδηγούν σε προς τα άνω ανα­θε­ώ­ρηση της συντα­ξιο­δο­τι­κής δαπάνης, και απο­τε­λούν τον σημα­ντι­κό­τερο δημο­σιο­νο­μικό κίνδυνο μεσο­πρό­θε­σμα».

Αυτό που δεν είπε είναι ότι η κεντρική τράπεζα έχει κάνει άσκηση για το πόσο θα αυξηθεί η συντα­ξιο­δο­τική δαπάνη σε περί­πτωση που το ΣτΕ κρίνει αντι­συ­νταγ­μα­τικό τον νόμο.

Τα νούμερα είναι εφιαλ­τικά, καθώς η αύξηση της δαπάνης για συντά­ξεις κατ’ έτος υπο­λο­γί­ζε­ται από 1% έως 1,5% του ΑΕΠ.

Η επι­βά­ρυνση για τα ανα­δρο­μικά θα εξαρ­τη­θεί από τον χρόνο εφαρ­μο­γής μιας τυχόν από­φα­σης, όπως έγινε και με την ακύρωση των μειώ­σεων στα ειδικά μισθο­λό­για στρα­τιω­τι­κών, δικα­στι­κών και γιατρών του ΕΣΥ που επι­βά­ρυ­ναν τον προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό του 2018 κατά 1,2 δισ. ευρώ.

Ο διοι­κη­τής της Τρά­πε­ζας της Ελλάδος επι­κα­λέ­στηκε και τη γνώμη του Γρα­φείου Προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού της Βουλής στην τελευ­ταία έκθεση την οποία υπο­γρά­φει ο Φρα­γκί­σκος Κου­τε­ντά­κης και ανα­φέ­ρει:

«Σημα­ντική πηγή αβε­βαιό­τη­τας απο­τε­λεί η κλι­μά­κωση των δημο­σιο­νο­μι­κών πιέσεων υπό το βάρος δικα­στι­κών απο­φά­σεων που ακυ­ρώ­νουν εφαρ­μο­σμέ­νες μισθο­λο­γι­κές και συντα­ξιο­δο­τι­κές ρυθ­μί­σεις. Η πρό­σφατη νομο­θε­τική παρέμ­βαση για κατα­βολή των ανα­δρο­μι­κών ποσών σε μισθω­τούς και συντα­ξιού­χους των ειδικών μισθο­λο­γίων που προ­έ­κυ­ψαν από τις δικα­στι­κές απο­φά­σεις του ΣτΕ απο­τε­λεί μια πράξη συμ­μόρ­φω­σης στη συνταγ­μα­τική νομι­μό­τητα. Ωστόσο, προ­κύ­πτουν ζητή­ματα ίσης μετα­χεί­ρι­σης. Αυτό μπορεί να εγείρει επι­πλέον διεκ­δι­κή­σεις από άλλες κατη­γο­ρίες μισθω­τών ή συντα­ξιού­χων με σημα­ντικό δημο­σιο­νο­μικό ρίσκο».

Στο ίδιο μήκος κινή­θη­καν και η έκθεση του Ελλη­νι­κού Δημο­σιο­νο­μι­κού Συμ­βου­λίου για τον προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό του 2019 και οι επι­ση­μάν­σεις του κ. Πανα­γιώτη Κορλίρα ότι «οι διεκ­δι­κή­σεις από ακυ­ρώ­σεις μέτρων του παρελ­θό­ντος συνι­στούν δημο­σιο­νο­μική απειλή του μεσο­πρό­θε­σμου προ­γράμ­μα­τος».