X. Λουκαράς: «Το Νότιο Αιγαίο αποτελεί έναν τόπο προσέλκυσης επενδύσεων»

Κύριε Λουκαρά να ξεκι­νή­σουμε από την περίοδο που δια­νύ­ουμε. Θα ήθελα να μας δώσετε μια εικόνα για την κατά­σταση όπως δια­μορ­φώ­νε­ται μέχρι αυτή την ώρα με τις προ­κη­ρύ­ξεις για έργα κ.λπ.

Βρι­σκό­μα­στε σε μία περίοδο που ανοι­χτές προ­κη­ρύ­ξεις είναι εν εξε­λί­ξει είτε για πολύ μικρές επι­χει­ρή­σεις, είτε για μεγα­λύ­τε­ρες επι­χει­ρή­σεις που αφορούν είτε ψηφια­κές ανα­βαθ­μί­σεις είτε ίδρυση νέων επι­χει­ρή­σεων μέσω του ανα­πτυ­ξια­κού Νόμου. Υπάρ­χουν προ­κη­ρύ­ξεις οι οποίες λήγουν μέσα στον Σεπτέμ­βριο και μέσα στον Οκτώ­βριο ενώ ταυ­τό­χρονα, δια­νύ­ουμε την περίοδο που ήδη έχει εντα­χθεί ένας μεγάλος αριθμός επι­χει­ρή­σεων στα προ­γράμ­ματα που αφορούν τον Του­ρι­σμό, το Εμπόριο και την Μετα­ποί­ηση για την περιοχή μας. Σε αυτά τα προ­γράμ­ματα υπάρχει ένας μεγάλος αριθμός επεν­δυ­τι­κών σχεδίων που είναι σε εξέλιξη και υλο­ποιού­νται ενώ αξιο­λο­γού­νται οι αιτή­σεις που κατα­τέ­θη­καν την περίοδο έως και τον Μάιο του 2018 και αφο­ρού­σαν την ίδρυση του­ρι­στι­κών κατα­λυ­μά­των. Μέχρι τα τέλη Σεπτεμ­βρίου, ανα­μέ­νε­ται να αξιο­λο­γη­θούν αυτές οι αιτή­σεις, θα γίνει ο έλεγχος νομι­μό­τη­τας και τα δικαιο­λο­γη­τικά και θα προ­χω­ρή­σει η βαθ­μο­λό­γησή τους.

Γενικά, θα έλεγα ότι υπάρχει μια μεγάλη κινη­τι­κό­τητα, βρί­σκε­ται σε εγρή­γορση όλο το κύκλωμα που εμπλέ­κε­ται στην δια­δι­κα­σία των αιτή­σεων, των αξιο­λο­γή­σεων, των εντά­ξεων και των υλο­ποι­ή­σεων όλων αυτών των επεν­δυ­τι­κών σχεδίων. Η αλήθεια είναι ότι χάθηκαν δύο χρόνια από την Προ­γραμ­μα­τική Περίοδο 2014 – 2016 έως και 2017, καθώς οι προ­κη­ρύ­ξεις ήταν αφενός πολύ λίγες και αφε­τέ­ρου καθυ­στέ­ρη­σαν πάρα πολύ. Ευτυχώς, έχουν ξεπε­ρα­στεί πάρα πολλά εμπόδια από ό,τι φαί­νε­ται (θυμίζω πως η δια­δι­κα­σία είναι πλέον ηλε­κτρο­νική) τα συστή­ματα δου­λεύ­ουν και μπο­ρούμε να πούμε ότι η κατά­σταση ομα­λο­ποι­ή­θηκε. Συνεπώς, υπάρχει σε εξέλιξη ένας μεγάλος αριθμός προ­κη­ρύ­ξεων και φυσικά, επί­κει­νται κι άλλες.

Μέσα σε αυτό το κλίμα, πώς δια­μορ­φώ­νε­ται η κατά­σταση στην δική μας περιοχή;

Τη δική μας περιοχή, θα μπο­ρού­σαμε να την χαρα­κτη­ρί­σουμε ευνο­μού­μενη λόγω των ρυθμών με τους οποίους «τρέχει» η οικο­νο­μία μας, στα νησιά. Θα μπο­ρού­σαν δηλαδή οι επι­χει­ρη­μα­τίες να αυξή­σουν τον κύκλο εργα­σιών των επι­χει­ρή­σεών τους, εκμε­ταλ­λευό­με­νοι τα χρη­μα­το­δο­τικά εργα­λεία μέσω προ­γραμ­μά­των.

Στο Νότιο Αιγαίο για το οποίο μιλάμε, ποιες είναι οι προ­τε­ραιό­τη­τες που βάζουν οι ενδια­φε­ρό­με­νοι για επεν­δύ­σεις ή ίδρυση ή επέ­κταση υπαρ­χό­ντων επι­χει­ρή­σεων;

Ο κλάδος των υπη­ρε­σιών και του Του­ρι­σμού με ό,τι αυτό συνε­πά­γε­ται (έχει να κάνει με την εστίαση, με την αναψυχή, με εναλ­λα­κτι­κές μορφές Του­ρι­σμού, με δια­κί­νηση του­ρι­στών, διαμονή κ.λπ. παρεμ­φε­ρείς δρα­στη­ριό­τη­τες συνυ­φα­σμέ­νες με τον Του­ρι­σμό) είναι αυτός που δέχεται τον μεγα­λύ­τερο όγκο των αιτή­σεων. Από εκεί και πέρα, στη δεύτερη κατη­γο­ρία ακο­λου­θεί το χον­δρικό εμπόριο και οι κατα­σκευές που υπο­στη­ρί­ζουν συμπλη­ρω­μα­τικά την οικο­νο­μία του Του­ρι­σμού και φυσικά, ο κλάδος της αγρο­δια­τρο­φής ο οποίος παρα­μέ­νει στην τελευ­ταία θέση. Δυστυ­χώς αυτός ο κλάδος δεν ακο­λου­θεί τους ρυθμούς που ακο­λου­θούν οι άλλοι κλάδοι σε σχέση με την υπό­λοιπη Ελλάδα όπου τα πράγ­ματα είναι λίγο ‘ανάποδα’. Αυτό φάνηκε και από τις ανα­κοι­νώ­σεις του υπουρ­γείου Οικο­νο­μι­κών για τις αιτή­σεις του Ανα­πτυ­ξια­κού Νόμου όπου πάνω από μία στις δύο αιτή­σεις, είχαν σχέση με τον κλάδο της αγρο­δια­τρο­φής –σε σχέση με παλαιό­τερα, την δεκα­ε­τία του 2000 όπου ο κλάδος του Του­ρι­σμού και των ξενο­δο­χείων παρου­σί­αζε μεγα­λύ­τερη ζήτηση. Εδώ, στα νησιά παρα­μέ­νουμε να κινού­μεθα στους ρυθμούς της κινη­τή­ριας δύναμης που είναι ο Του­ρι­σμός.

Σε τι βαθμό κινού­νται οι απορ­ρο­φη­τι­κό­τη­τες και πώς εξε­λίσ­σε­ται ο βαθμός υλο­ποί­η­σης των επεν­δύ­σεων; Μπο­ρούμε να πούμε πως βρί­σκο­νται σε ικα­νο­ποι­η­τικό επίπεδο;

Κοι­τάξτε, είναι άλλο πράγμα η υπαγωγή σε μια χρη­μα­το­δό­τηση, άλλο πράγμα η υλο­ποί­ηση και άλλο πράγμα η απορ­ρό­φηση. Μπο­ρούμε να έχουμε π.χ. μία υπαγωγή της τάξης των 100 ευρώ, η υλο­ποί­ηση να είναι στα 80 ευρώ και τελικά να απορ­ρο­φη­θούν τα 40 ευρώ. Γι αυτό λέμε ότι «στο τέλος κάνουμε το ταμείο» και γίνο­νται προ­σπά­θειες στο τέλος των προ­γραμ­μα­τι­κών περιό­δων για να υπάρ­χουν απορ­ρο­φή­σεις των αδιά­θε­των πόρων που είναι συνήθως πάρα πολλοί. Οι λόγοι είναι πάρα πολλοί για τους οποίους γίνεται αυτό: πολλές φορές υπε­ρε­κτι­μά­ται μια κατά­σταση –ουσια­στικά κοστο­λο­γεί­ται με ένα κόστος Χ, στην πορεία προ­κύ­πτουν διάφορα εμπόδια τα οποία η επι­χεί­ρηση δεν μπορεί να τα υλο­ποι­ή­σει στον βαθμό που προ­γραμ­μά­τισε και ενώ ολο­κλη­ρώ­νει το έργο (σε μικρό­τερο όμως βαθμό), στο τέλος υπάρ­χουν κάποια δια­δι­κα­στικά θέματα που πιθανόν εμφα­νί­ζουν περι­κο­πές στις πιστο­ποι­ή­σεις οπότε το τελικό πιστο­ποι­η­θέν ποσόν να είναι μικρό­τερο από όσο περί­μενε ο ενδια­φε­ρό­με­νος.

Επειδή μιλάμε για τον ιδιω­τικό πάντα τομέα, τώρα βρι­σκό­μα­στε σε ένα βαθμό που ξεκι­νούν οι υλο­ποι­ή­σεις ενώ μέχρι το τέλος του 2018, θα ξεκι­νή­σουν να εκτα­μιεύ­ο­νται σε ένα ποσοστό της τάξης του 30% τα πρώτα κον­δύ­λια για επεν­δύ­σεις που υπά­χθη­καν από το 2016.

Μιλήστε μας για τους ενδιά­με­σους φορείς και διευ­κρι­νί­στε μας τον ρόλο τους.

Ουσια­στικά τα προ­γράμ­ματα είναι σε δύο μεγά­λους τομείς: τα προ­γράμ­ματα για τον ιδιω­τικό τομέα είναι αυτά που «τρέχουν» κάτω από την ομπρέλα του υπουρ­γείου Ανά­πτυ­ξης και τα προ­γράμ­ματα που «τρέχουν» κάτω από την ομπρέλα του υπουρ­γείου Γεωρ­γίας. Ειδικά αυτά τα προ­γράμ­ματα του υπουρ­γείου Γεωρ­γίας, τα ανα­λαμ­βά­νουν ανα­πτυ­ξια­κές εται­ρείες όπως π.χ. σε τοπικό επίπεδο είναι η ΑΝΔΩ που έχει το δικό της τομεακό πρό­γραμμα LEADER, το οποίο σε λίγες μέρες θα προ­κη­ρυ­χθεί κι αυτό για πολλά νησιά μας με προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό της τάξης των 10εκ. ευρώ με την πρόθεση να αυξηθεί περισ­σό­τερο η δημόσια δαπάνη –εάν και εφόσον πάρουν προ­τά­σεις ώριμες- ενώ όσον αφορά τα προ­γράμ­ματα του υπουρ­γείου Ανά­πτυ­ξης, το μεγα­λύ­τερο έργο το έχει ανα­λά­βει η ΕΦΕΠΑΕ (Ενδιά­με­σος Φορέας Ανα­πτυ­ξια­κών Προ­γραμ­μά­των Αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας και Επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας) που είναι συμ­βε­βλη­μένη με το κράτος και κατά τόπους, ανά περι­φέ­ρεια, δίνει το έργο σε τρίτες εται­ρείες. Π.χ. στην δική μας περιοχή είναι η ΕΛΑΝΕΤ (Ελλη­νική Ανα­πτυ­ξιακή Εται­ρεία) η οποία ουσια­στικά έχει συστα­θεί από την Ένωση Ελλη­νι­κών Τρα­πε­ζών από την Πανελ­λή­νια Ομο­σπον­δία Ξενο­δό­χων και από τον ΣΕΒ, έχοντας μια τερά­στια εμπει­ρία και κάνει όλη την δια­χει­ρι­στική εργασία των υπουρ­γείων με βάση τους κανο­νι­σμούς του ΕΣΠΑ.

Τελικά μπο­ρούμε να πούμε ότι το κλίμα αλλάζει για τις επεν­δύ­σεις στο Νότιο Αιγαίο;

Το κλίμα πράγ­ματι αλλάζει. Κι αυτό είναι ενθαρ­ρυ­ντικό. Φαί­νε­ται ότι το Νότιο Αιγαίο (και η Ελλάδα κατ’επέκταση) απο­τε­λεί έναν τόπο προ­σέλ­κυ­σης για επεν­δύ­σεις. Ωστόσο, έχουμε ακόμη πολύ δρόμο μπροστά μας και βεβαίως, οι δείκτες ανά­πτυ­ξης βελ­τιώ­νο­νται, λόγω βελ­τί­ω­σης της ψυχο­λο­γίας και της στα­θε­ρό­τη­τας της οικο­νο­μίας. Βέβαια, το μείζον πρό­βλημα με την υπερ-φορολόγηση παρα­μέ­νει, αλλά σημειώ­νε­ται αλλαγή κλί­μα­τος από τους επι­χει­ρη­μα­τίες που τολμούν και παίρ­νουν ρίσκο. Απο­μέ­νει να δούμε πώς θα μετου­σιω­θούν όλα αυτά σε άλλους κλάδους, σε θέσεις εργα­σίας και προς την κοι­νω­νία.

Γενικώς, υπάρχει ενδια­φέ­ρον για το επι­χει­ρείν. «Υπάρχει ακόμη κόσμος που ονει­ρεύ­ε­ται» και παρά το δύσκολο και εχθρικό περι­βάλ­λον που σε πολλές περι­πτώ­σεις γίνεται…. βαρύ κυρίως από το τρα­πε­ζικό σύστημα, γίνο­νται προ­σπά­θειες. Είναι γεγονός πως έχει αλλάξει και ο κώδικας των επι­χει­ρη­μα­τιών με το τρα­πε­ζικό σύστημα, η γλώσσα επι­κοι­νω­νίας, η οποία είναι πιο μετρή­σιμη και πιο προ­σε­κτική.