Προγραμματική σύμβαση για την καταγραφή και διαχείριση του ελαφιού της Ρόδου

Εγκρί­θηκε ομο­φώ­νως χτες, από την Οικο­νο­μική Επι­τροπή της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου, η σύναψη προ­γραμ­μα­τι­κής σύμ­βα­σης μεταξύ του Υπουρ­γείου Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας, της Απο­κε­ντρω­μέ­νης Διοί­κη­σης Αιγαίου, της ΠΝΑΙ, του Δήμου Ρόδου και του Αρι­στο­τέ­λειου Πανε­πι­στη­μίου Θεσ­σα­λο­νί­κης για την κατα­γραφή και δια­χεί­ριση του ελαφιού της Ρόδου.

Ο συνο­λι­κός προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός του έργου ανέρ­χε­ται στο ποσό των δια­κο­σίων ογδόντα οκτώ χιλιά­δων πενήντα πέντε ευρώ και πενήντα έξι λεπτών (288.055,56 ευρώ) και θα καλυ­φθεί από την Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου.

Το έργο είναι ενταγ­μένο στο Πρό­γραμμα Δημο­σίων Επεν­δύ­σεων 2018.

Θυμί­ζουμε, ότι το περι­φε­ρειακό συμ­βού­λιο Νοτίου Αιγαίου σε συνε­δρί­ασή του εξου­σιο­δό­τησε την οικο­νο­μική επι­τροπή για να χει­ρι­στεί το θέμα, και να προ­χω­ρή­σει η υπο­γραφή της σύμ­βα­σης.

Η έρευνα και η απο­τύ­πωσή της θα γίνει από το εργα­στή­ριο άγριας πανίδας-ιχθυοπονίας γλυκέων υδάτων του τμή­μα­τος δασο­λο­γίας και φυσικού περι­βάλ­λο­ντος (τομέας λιβα­δο­πο­νίας –άγριας πανίδας και ιχθυο­πο­νίας γλυκέων υδάτων) του πανε­πι­στη­μίου.

Το ερευ­νη­τικό πρό­γραμμα που θα υλο­ποι­η­θεί θα έχει διάρ­κεια δύο ετών. Επι­στη­μο­νι­κός υπεύ­θυ­νος θα είναι ο Δημή­τρης Μπα­κα­λού­δης, ανα­πλη­ρω­τής καθη­γη­τής του εργα­στη­ρίου άγριας πανίδας – ιχθυο­πο­νίας γλυκέων υδάτων του τμή­μα­τος δασο­λο­γίας και φυσικού περι­βάλ­λο­ντος στη σχολή γεω­πο­νίας, δασο­λο­γίας και φυσικού περι­βάλ­λο­ντος ο οποίος θα ορίσει και τα μέλη της ερευ­νη­τι­κής ομάδας, θα συντο­νί­σει και θα διεκ­πε­ραιώ­σει τις εργα­σίες της.

Το κύριο ζητού­μενο που απο­τε­λεί αντι­κεί­μενο όχι μόνο συζή­τη­σης αλλά και αντι­πα­ρά­θε­σης πολλές φορές ανάμεσα σε κοι­νω­νι­κές ομάδες του νησιού, είναι να απο­τυ­πω­θεί ο πραγ­μα­τι­κός πλη­θυ­σμός των ελαφιών, ώστε να μπο­ρέ­σει να καταρ­τι­στεί και πλάνο δια­χεί­ρι­σής του.

Ειδικά για το μέγεθος του πλη­θυ­σμού θα πραγ­μα­το­ποι­η­θεί σύμφωνα με το πανε­πι­στή­μιο η εφαρ­μογή άμεσων και έμμεσων μεθόδων. Στην πρώτη κατη­γο­ρία εντάσ­σο­νται η νυχτε­ρινή κατα­γραφή των ατόμων με προ­βο­λέα σε δια­δρο­μές καθο­ρι­σμέ­νου μήκους και πλάτους καθώς και η οπτική κατα­γραφή των κάθετων απο­στά­σεων των παρα­τη­ρού­με­νων ατόμων και κοπα­διών.

Όπως όμως επι­ση­μαί­νε­ται από τους ειδι­κούς είναι σχετικά χαμηλή η πιθα­νό­τητα εντο­πι­σμού του στις περιο­χές που βρί­σκε­ται και έτσι θα εφαρ­μο­στούν και έμμεσες μέθοδοι που στη­ρί­ζο­νται σε βιο­δη­λω­τι­κές ενδεί­ξεις όπως τα κόπρανα.

Ειδι­κό­τερα, αυτές θα περι­λαμ­βά­νουν:

– Κατα­γραφή στα­τι­κών κοπρα­νο­σω­ρών

– Κατα­γραφή του ρυθμού συσ­σώ­ρευ­σης κοπρα­νο­σω­ρών

– Κατα­γραφή της συχνό­τη­τας εμφά­νι­σης κοπρα­νο­σω­ρών σε καθο­ρι­σμέ­νους τομείς

– Κατα­γραφή των κάθετων απο­στά­σεων των παρα­τη­ρού­με­νων κοπρα­νο­σω­ρών

Μάλιστα στους τρεις κυριό­τε­ρους τόπους όπου εμφα­νί­ζο­νται τα ελάφια, δηλαδή τα δάση κωνο­φό­ρων, τους θαμνό­το­πους, και τις μεικτές περιο­χές, θα επι­λε­γούν αντι­προ­σω­πευ­τι­κές περιο­χές μέσα στις οποίες θα εγκα­τα­στα­θούν μόνιμες δειγ­μα­το­λη­πτι­κές επι­φά­νειες για την εφαρ­μογή όλων των παρα­πάνω μεθόδων.

Όσον αφορά τη νυχτε­ρινή κατα­γραφή και την κατα­γραφή με οπτική επαφή θα τοπο­θε­τη­θούν εντός των δειγ­μα­το­λη­πτι­κών επι­φα­νειών μόνιμες δια­δρο­μές στις οποίες θα κινεί­ται όχημα με μικρή ταχύ­τητα και θα κατα­γρά­φο­νται από δύο παρα­τη­ρη­τές τόσο τα άτομα ή τα κοπάδια όσο και η κάθετη από­σταση του ατόμου ή του κέντρου του κοπα­διού από τον άξονα κίνησης.

Όλες οι μέθοδοι θα εφαρ­μο­στούν την περίοδο όταν τα αρσε­νικά άτομα δημιουρ­γούν χαρέμια υπε­ρα­σπί­ζο­ντας συγκε­κρι­μέ­νες περιο­χές και η βλά­στηση είναι χαμηλή επι­τρέ­πο­ντας έτσι τον εύκολο εντο­πι­σμό των κοπρα­νο­σω­ρών στο έδαφος, δηλαδή από Σεπτέμ­βριο έως Φεβρουά­ριο.

Αξίζει να σημειω­θεί ότι με την έναρξη του προ­γράμ­μα­τος θα συλ­λη­φθούν πέντε αρσε­νικά ελάφια που δια­τη­ρούν οικο­γε­νεια­κές ομάδες καθώς και πέντε θηλυκά. Αφού αναι­σθη­το­ποι­η­θούν θα τους τοπο­θε­τη­θεί ειδικό περι­λαί­μιο κολάρο στο οποίο θα προ­σαρ­μο­στεί πομπός με GPS που θα μετα­δί­δει σήμα και θα κατα­γρά­φε­ται δορυ­φο­ρικά.

Οι πομποί θα φέρουν ειδική κάμερα και θα ρυθ­μι­στούν να παρέ­χουν τις γεω­γρα­φι­κές συντε­ταγ­μέ­νες καθώς και άλλα δεδο­μένα.

Όπως επι­ση­μαί­νουν οι επι­στή­μο­νες του Αρι­στο­τέ­λειου Πανε­πι­στη­μίου το πλατώνι (ή dama dama όπως είναι το επι­στη­μο­νικό του όνομα), είναι το μεγα­λύ­τερο φυτο­φάγο θηλα­στικό που υπάρχει σε ικα­νο­ποι­η­τικό πλη­θυ­σμό στη Ρόδο, ενώ έχει μετα­φερ­θεί και στη Λήμνο.

Ο πλη­θυ­σμός του είδους στο νησί μας κατά καιρούς έχει εκτι­μη­θεί σε 1000 άτομα στις αρχές του προη­γού­με­νου αιώνα, σε 300-400 τη δεκα­ε­τία του 1970, σε 20-50 άτομα τη δεκα­ε­τία του 1980 και σε 70-300 άτομα προς το τέλος της δεκα­ε­τίας του 1990 με εξά­πλωση κυρίως στο κεντρικό και νότιο τμήμα του νησιού.

Σήμερα αξιό­πι­στα πλη­θυ­σμιακά δεδο­μένα για το πλατώνι δεν υπάρ­χουν, όπως επίσης δεν έχουν απο­τυ­πω­θεί και οι επι­πτώ­σεις που προ­κα­λού­νται σε διά­φο­ρες ανθρώ­πι­νες δρα­στη­ριό­τη­τες, και αυτό είναι ένα από τα ζητού­μενα που πρέπει να απα­ντη­θούν από τη μελέτη και την έρευνα που θα εκπο­νη­θεί.

Άλλωστε, αντι­κεί­μενο της προ­γραμ­μα­τι­κής σύμ­βα­σης είναι η εκπό­νηση απα­ραι­τή­των ερευνών, με την εφαρ­μογή κατάλ­λη­λων επι­στη­μο­νι­κών μεθόδων και τεχνι­κών προ­κει­μέ­νου να εκτι­μη­θεί το μέγεθος του πλη­θυ­σμού του πλα­τω­νιού, να προσ­διο­ρι­στεί η δημο­γρα­φική δομή και να εκτι­μη­θεί η ανα­πα­ρα­γωγή του πλα­τω­νιού, να αξιο­λο­γη­θεί το κατάλ­ληλο ενδιαί­τημα για το είδος και να προσ­διο­ρι­στούν τα προ­τι­μώ­μενα ενδιαι­τή­ματα μέσω δορυ­φο­ρι­κής τηλε­με­τρίας, να υπο­λο­γι­στεί η βιω­σι­μό­τητα του πλη­θυ­σμού υπό δια­φο­ρε­τικά σενάρια, να ποσο­τι­κο­ποι­η­θεί η σύνθεση του διαι­το­λο­γίου του είδους και να αξιο­λο­γη­θούν οι επι­πτώ­σεις σε διά­φο­ρες ανθρώ­πι­νες δρα­στη­ριό­τη­τες και να αξιο­λο­γη­θούν οι στάσεις και οι αντι­λή­ψεις των κοι­νω­νι­κών ομάδων του νησιού της Ρόδου σχετικά με τη δια­χεί­ριση του πλα­τω­νιού.

Αυτά τα δεδο­μένα θα απο­τε­λέ­σουν το υλικό για τη σύνταξη Σχεδίου Δια­τή­ρη­σης και δια­χεί­ρι­σης για το πλατώνι, παρέ­χο­ντας κατάλ­λη­λες κατευ­θύν­σεις και ιεραρ­χώ­ντας χωρο-χρονικά μέτρα, έργα και δράσεις για την ολο­κλη­ρω­μένη αντι­με­τώ­πιση του προ­βλή­μα­τος που πιθανόν προ­κα­λεί μακρο­πρό­θε­σμα απειλή στο περι­βάλ­λον, την κοι­νω­νία και την οικο­νο­μία, ενώ ταυ­τό­χρονα θα δια­σφα­λί­ζει τη διαιώ­νιση του είδους στο διη­νε­κές.