Η Ιερά Μονή Αγίου Ιωάννη Πάτμου κύρια του ακριτικού νησιού δυνάμει Χρυσόβουλου

Με απόφαση που εξέδωσε το Πολυ­με­λές Πρω­το­δι­κείο της Κω ανα­γνω­ρί­στηκε η Ιερά Βασι­λική Σταυ­ρο­πη­γιακή και Πατριαρ­χική Μονή Αγίου Ιωάννη του Θεο­λό­γου και Ευαγ­γε­λι­στού Πάτμου, ως απο­κλει­στική κύρια ακι­νή­του συνο­λι­κού εμβαδού 838.592 τ.μ. στην θέση «Γερανός» δυνάμει δωρεάς που έγινε δια Χρυ­σό­βου­λου Λόγου!!

Το δικα­στή­ριο απέρ­ριψε συγκε­κρι­μένα αγωγή, που άσκησε το Ελλη­νικό Δημόσιο κατά του Δήμου Πάτμου για την κυριό­τητα του επί­μα­χου ακι­νή­του ενώ στην δίκη άσκησε κύρια παρέμ­βαση η Μονή.

Με την απόφασή του το Δικα­στή­ριο δια­τάσ­σει τη διόρ­θωση της ανα­κρι­βούς πρώτης εγγρα­φής στο κτη­μα­το­λο­γικό φύλλο και στα λοιπά τηρού­μενα βιβλία του Κτη­μα­το­λο­γι­κού Γρα­φείου Πάτμου και την ανα­γραφή της Ιεράς Μονής σε αυτά ως κυρίας του ακι­νή­του, με αιτία κτήσης τη δωρεά με το χρυ­σό­βουλο λόγο του έτους 1088 του βυζα­ντι­νού Αυτο­κρά­τορα Αλεξίου Α’ Κομνη­νού.

Στο σκε­πτικό της από­φα­σης, που δημιουρ­γεί μια νέα κατά­σταση πραγ­μά­των στις διεκ­δι­κή­σεις του Ελλη­νι­κού Δημο­σίου επί ακι­νή­των στο νησί της Πάτμου ανα­φέ­ρο­νται τα εξής:

«Τo έτος 1088 ο βυζα­ντι­νός Αυτο­κρά­το­ρας Αλέξιος Α’ Κομνη­νός δώρισε-με χρυ­σό­βουλο λόγο στον μοναχό Χρι­στό­δουλο Λατρηνό ως ιδρυτή της Ιεράς Μονής Πάτμου το νησί της Πάτμου και τα γύρω από αυτή νησιά.

Η δωρεά αυτή επι­κυ­ρώ­θηκε μετα­γε­νέ­στερα το 1292 με το χρυ­σό­βουλο λόγο του Αυτο­κρά­τορα Ανδρό­νι­κου Β’ Κομνη­νού και το 1329 με το χρυ­σό­βουλο λόγο του Ανδρό­νι­κου Γ’ Παλαιο­λό­γου. Μετά την παρά­δοση της Πάτμου το 1522 στο σουλ­τάνο Σου­λεϊ­μάν και λόγω ακριβώς του γεγο­νό­τος ότι δεν ήταν “δορυά­λωτη”, δηλαδή δεν είχε κατα­κτη­θεί με τα όπλα, οι Οθω­μα­νοί όχι μονό δεν δήμευ­σαν την γη, αλλά παρα­χώ­ρη­σαν δικαιώ­ματα, με απο­τέ­λε­σμα όλα ανε­ξαι­ρέ­τως τα κτήματα που κατεί­χαν, νέμο­νταν και εξου­σί­α­ζαν από τότε οι κάτοι­κοι να ανήκουν στην ιδιο­κτη­σία τους ως “γαίες-μούλκ”, δηλαδή ελεύ­θε­ρης ιδιο­κτη­σίας από τους ιδιώτες. Επο­μέ­νως, δεν κατέστη κανένα τμήμα της δημόσια γαία (εραζί εμιριέ) κατά το οθω­μα­νικό δίκαιο, ώστε να υπάρχει είτε περί­πτωση από­κτη­σης δικαιώ­μα­τος διη­νε­κούς εξου­σί­α­σης (τεσ­σα­ρούφ) είτε να παρα­μεί­νει δημόσια γη και να κατα­στεί κύριος το ενάγον (Ελλη­νικό Δημόσιο), ως διά­δο­χος του οθω­μα­νι­κού και στη συνέ­χεια του ιτα­λι­κού δημο­σίου. Για τον ίδιο λόγο του χαρα­κτη­ρι­σμού της Πάτμου ως γαίας-μουλκ δεν έχει έννομη συνέ­πεια ο χαρα­κτη­ρι­σμός της ένδικης έκτασης ως δασικής, χορ­το­λι­βα­δι­κής, μη καλ­λιερ­γή­σι­μης κ.λπ. O Κτη­μα­το­λο­γι­κός Κανο­νι­σμός προ­βλέ­πει ότι μόνο όταν περι­λαμ­βά­νο­νται σε μούλκ περιο­χές κοινής χρήσεως (όπως ο αιγια­λός) πρέπει να δημο­σιο­ποι­η­θεί με εγγραφή στο κτη­μα­το­λό­γιο, το οποίο όμως ουδέ­ποτε λει­τούρ­γησε στην Πάτμο».

Κρίθηκε παρα­πέρα ότι η Ιερά Μονή Πάτμου μέχρι την ισχύ του ιτα­λι­κού Αστικού Κώδικα στα Δωδε­κά­νησα δια­τη­ρούσε την κυριό­τητα του συγκε­κρι­μέ­νου ακι­νή­του, παρά τον ισχυ­ρι­σμό του ενα­γό­με­νου Δήμου Πάτμου, ότι είχε παρα­χω­ρη­θεί στην Κοι­νό­τητα (τότε) της Πάτμου μέρος του νησιού, που περι­λαμ­βά­νει και το ένδικο ακίνητο.

Επι­πλέον δεν απο­δεί­χθηκε ότι ο ενα­γό­με­νος Δήμος Πάτμου προέβη σε πράξεις νομής (όπως η εκμί­σθωση) στην συγκε­κρι­μένη έκταση μετά το 1949, ώστε να μπο­ρέ­σει να θεμε­λιώ­σει κυριό­τητα μέσω των δια­τά­ξεων της χρη­σι­κτη­σίας.

Την υπόθεση χει­ρί­στηκε ο δικη­γό­ρος κ. Παντε­λής Απο­στο­λάς.

Θυμί­ζουμε ότι το Ελλη­νικό Δημόσιο είχε κινήσει την δια­δι­κα­σία υπο­βο­λής χιλιά­δων διεκ­δι­κη­τι­κών αγωγών για την μετα­γραφή ακι­νή­των υπέρ της ιδιο­κτη­σίας του στην Πάτμο με απο­τέ­λε­σμα να προ­κλη­θεί μεγάλη ανα­στά­τωση.

Όπως απε­κά­λυψε η «δημο­κρα­τική», μια μεγάλη πληγή στην Πάτμο, άνοιξε η απόφαση του Εφε­τείου Θράκης που απέρ­ριψε ολικά την αγωγή της Μονής Βατο­παι­δίου κατά του Ελλη­νι­κού Δημο­σίου μην ανα­γνω­ρί­ζο­ντας την εγκυ­ρό­τητα χρυ­σό­βου­λων, βάσει τον οποίων αντλούσε τα δικαιώ­ματα ιδιο­κτη­σίας της σε ακίνητα ιδιαί­τερα μεγάλης αξίας στην περιοχή.

Το δικα­στή­ριο δεν δέχθηκε την ισχύ των χρυ­σό­βου­λων των πατριαρ­χι­κών συγ­γι­λίων. ούτε των επι­στο­λών που είχαν ανταλ­λα­γεί μεταξύ Οικου­με­νι­κού πατριάρχη και του παλαιού μητρο­πο­λίτη Ξάνθης από το 1800.

Πρό­κει­ται σίγουρα για μια «επι­θε­τική» απόφαση, που είχε προ­κα­λέ­σει θόρυβο στην Πάτμο και είχε δημιουρ­γή­σει «κακό προη­γού­μενο» σε ανάλογη αντι­δι­κία του Ελλη­νι­κού Δημο­σίου με την Ιερά Μονή Πάτμου ακόμη και με τον Δήμο Πάτμου, για την ιδιο­κτη­σία νησίδων ως και εκα­το­ντά­δων ιδιο­κτη­σιών στο νησί.

Η αντι­δι­κία γύρω από ιδιο­κτη­σίες της Ιεράς Μονής Πάτμου με το Ελλη­νικό Δημόσιο, ξεκί­νησε από το 2004, ασκή­θη­καν στην πορεία ενστά­σεις, ενώ το έτος 2018 λήγει η προ­θε­σμία που έχει το Ελλη­νικό Δημόσιο για να ασκήσει αγωγές για την ακύρωση σχε­τι­κών κτη­μα­το­λο­γι­κών εγγρα­φών υπέρ της Μονής, του Δήμου Πάτμου ως και ιδιωτών!!

Θυμί­ζουμε ότι με χρυ­σό­βουλο λόγο του αυτο­κρά­τορα Αλεξίου Α’ του Κομνη­νού (η ισχύς του οποίου επι­κυ­ρώ­θηκε και ανα­νε­ώ­θηκε με όμοιο τρόπο από τους Παλαιο­λό­γους Ανδρό­νικο Β’ και Γ’) παρα­χω­ρή­θη­καν στην Ιερά Μονή Πάτμου η νήσος Πάτμος και τα πέριξ αυτής νησίδια.

Δια­τυ­πώ­θη­καν στην πορεία αμφι­σβη­τή­σεις για τη νομική αξία των αυτο­κρα­το­ρι­κών αυτών δωρεών και υπο­στη­ρί­ζε­ται ότι έχουν πλέον ιστο­ρική μόνον αξία.

Από την κτη­μα­το­γρά­φηση του Εθνικού Κτη­μα­το­λο­γίου προ­έ­κυψε συνο­λι­κός αριθμός 4.815 ακι­νή­των για την Πάτμο και τις πέριξ αυτής νησίδες, χωρίς να περι­λαμ­βά­νο­νται σε αυτά οι κοι­νό­χρη­στοι χώροι (δρόμοι, πλα­τείες, παρα­λίες, κλπ).

Ειδι­κό­τερα στο Νησί της Πάτμου κατε­γρά­φη­σαν 4624 ακίνητα ενώ μόνο 4 έχουν περιέλ­θει στο Ελλη­νικό Δημόσιο, τα δε υπό­λοιπα 4620 έχουν κατα­γρα­φεί στο μεγα­λύ­τερο μέρος τους υπέρ της Μονής Πάτμου και ιδιωτών που τα απέ­κτη­σαν με αγο­ρο­πω­λη­σία από την Μονή Πάτμου.

Δια­χρο­νικά τα εμπράγ­ματα και ιδιο­κτη­σιακά δικαιώ­ματα της Μονής Πάτμου απορ­ρέ­ουν από «Χρυ­σό­βου­λους Λόγους Αυτο­κρα­τό­ρων του Βυζα­ντίου» των οποίων τα πρω­τό­τυπα εκτί­θε­νται ως ανε­κτί­μη­τος θησαυ­ρός στο μουσείο της Μονής της Πάτμου, έχουν κατα­γρα­φεί, φωτο­γρα­φη­θεί και εκτεθεί ως αναμ­φι­σβή­τη­της αξίας και εγκυ­ρό­τη­τας αντι­κεί­μενα πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς, σημα­ντι­κής για την Ορθο­δο­ξία και σεβα­στής σε όλον τον πολι­τι­σμένο κόσμο.

Επι­ση­μαί­νε­ται ότι εδώ και δεκα­ε­τίες δια των υπο­θη­κο­φυ­λα­κείων που λει­τουρ­γού­σαν στα νησιά αυτά γίνο­νταν μετα­βι­βά­σεις, δωρεές και γονικές παροχές χωρίς το Ελλη­νικό Δημόσιο να προ­βά­λει δικαιώ­ματα κυριό­τη­τας.