Απλώνονται τα τουρκικά γκρίζα δίχτυα στο Αιγαίο

Θεω­ρη­τικά και μόνον φαί­νε­ται πως είναι πλέον τα σύνορα των ελλη­νι­κών χωρικών υδάτων σε πολλά σημεία του Ανα­το­λι­κού Αιγαίου, καθώς μια ολό­κληρη αρμάδα μεγάλων τουρ­κι­κών αλιευ­τι­κών σκαφών ψαρεύει συστη­μα­τικά εντός αυτών.

Συχνά δε, ακόμα και σε από­σταση μόλις ενός μιλίου από τις ελλη­νι­κές ακτές, από­σταση στην οποία απα­γο­ρεύ­ε­ται να ψαρεύ­ουν ακόμα και οι ελλη­νι­κές μηχα­νό­τρα­τες.

Μάλιστα, στα ολοένα και περισ­σό­τερα περι­στα­τικά που καταγ­γέλ­λουν Ελληνες αλιείς αλλά και παρα­θε­ρι­στές στην «Κ», μοιάζει να υπάρχει και μια de facto σιωπηρή ανοχή των ελλη­νι­κών αρχών, καθώς η έλλειψη μέσων και προ­σω­πι­κού σε συν­δυα­σμό με τον φόβο κλι­μά­κω­σης της έντασης στις ελλη­νο­τουρ­κι­κές σχέσεις απο­τρέ­πουν τους συστη­μα­τι­κούς ελέγ­χους και, ακόμα περισ­σό­τερο, τις συλ­λή­ψεις.

Το φαι­νό­μενο δεν είναι και­νούρ­γιο, φέτος όμως έχει ξεφύγει από κάθε προη­γού­μενο, ανα­φέ­ρουν στην «Κ» μάρ­τυ­ρες των γεγο­νό­των αυτών στη θαλάσ­σια περιοχή που οριο­θε­τεί­ται βορείως από τη Σάμο και την Ικαρία και νοτίως από την Κω, ενώ δυτικά από την Πάτμο.

Σε όλο αυτόν τον θαλάσ­σιο χώρο μπαί­νουν καθη­με­ρινά εντός ελλη­νι­κών χωρικών υδάτων περί τις 15 με 20 τουρ­κι­κές μηχα­νό­τρα­τες, ανα­φέ­ρουν ντόπιοι ψαράδες.

«Βάσει σχεδίου»

Αλλες τόσες μπαί­νουν από την Κω μέχρι τη Σύμη και περισ­σό­τε­ρες βορειό­τερα, στην Αλε­ξαν­δρού­πολη και τη Σαμο­θράκη.

Ομως δεν κινού­νται μόνον στην παρα­με­θό­ριο αλλά και στο δυτικό Αιγαίο σε περιο­χές που υπάρ­χουν διεθνή ύδατα (που απέχουν δηλαδή περισ­σό­τερο από 6 ναυτικά μίλια από τη φυσική ακτο­γραμμή, δηλαδή από την παραλία), χωρίς όμως να περιο­ρί­ζο­νται σε αυτά αλλά πλη­σιά­ζο­ντας ελλη­νικά νησιά και βρα­χο­νη­σί­δες σε απο­στά­σεις ακόμα και μικρό­τε­ρες του ενός μιλίου, αμφι­σβη­τώ­ντας εμπρά­κτως την εθνική κυριαρ­χία.

Οι μαρ­τυ­ρίες είναι πολλές και δεν περιο­ρί­ζο­νται σε καταγ­γε­λίες ψαράδων αλλά περι­λαμ­βά­νουν και ιδιώτες με σκάφη που συχνά συνα­ντούν τέτοια αλιευ­τικά.

«Οι Τούρκοι έχουν κατα­στρώ­σει ένα σχέδιο και το υλο­ποιούν συστη­μα­τικά», εκτιμά ο πρό­ε­δρος της Ενωσης Μέσης και Παρά­κτιας Αλιείας Καλύ­μνου «Ποσει­δών», Κώστας Σαρού­κος. «Ετσι έκαναν και στα Ιμια και γκρί­ζα­ραν την περιοχή», συμπλη­ρώ­νει μιλώ­ντας στην «Κ».

«Εμείς τι κάνουμε σαν κράτος; Μπορούν οι Αρχές να μας βοη­θή­σουν ή όχι», υπο­γραμ­μί­ζει. Το ζήτημα έχει σοβαρές οικο­νο­μι­κές δια­στά­σεις για τους Ελληνες αλιείς, καθώς το ελλη­νικό και ευρω­παϊκό νομικό πλαίσιο αλιείας απα­γο­ρεύει την αλιεία με μέσα όπως αυτά που έχουν οι μηχα­νό­τρα­τες από 23 Μαΐου έως 1η Οκτω­βρίου, με σκοπό την προ­στα­σία των αλιευ­τι­κών απο­θε­μά­των και του ευρύ­τε­ρου οικο­συ­στή­μα­τος.

«Αλλά οι Τούρκοι ψαράδες κατα­στρα­τη­γούν κάθε τέτοια διάταξη με απο­τέ­λε­σμα όταν θα βγουν τον Οκτώ­βριο τα δικά μας αλιευ­τικά, να κιν­δυ­νεύ­ουν να μη βρουν ούτε λέπι», ανα­φέ­ρει χαρα­κτη­ρι­στικά ψαράς από την Πάτμο, ιδιο­κτή­της ελλη­νι­κής μηχα­νό­τρα­τας με τον οποίο συνο­μί­λησε η «Κ».

Τι κάνουν λοιπόν για όλα αυτά οι ελλη­νι­κές αρχές;

«Το Λιμε­νικό Σώμα και η Ελλη­νική Ακτο­φυ­λακή δεν αφήνουν κανέναν απρο­στά­τευτο», δηλώνει στην «Κ» μέσω συνερ­γάτη του ο υπουρ­γός Ναυ­τι­λίας Πανα­γιώ­της Κου­ρου­μπλής, στον οποίον ετέθη το ζήτημα το οποίο φαί­νε­ται πως δεν έχει δια­φύ­γει την προσοχή του υπουρ­γείου.

Ομως, το απο­τέ­λε­σμα δεν είναι το επι­θυ­μητό για τους Ελληνες αλιείς, οι οποίοι παρα­κο­λου­θούν τους Τούρ­κους να αλω­νί­ζουν ανε­νό­χλη­τοι όταν στους ίδιους επι­βάλ­λο­νται αυστηρά πρό­στιμα και κυρώ­σεις όποτε βρεθούν σε παρα­βα­τική συμπε­ρι­φορά όπως ψάρεμα σε από­σταση μικρό­τερη του ενάμισι μιλίου από τις ακτές.

Δύο μέτρα και δύο σταθμά

«Εχασα την άδειά μου για είκοσι μέρες και πλήρωσα μεγάλο πρό­στιμο επειδή βρέθηκα μερικές δεκάδες μέτρα μέσα από το ενάμισι μίλι τον χειμώνα, την ώρα που Τούρκος ψάρευε από την άλλη μεριά των Λειψών στα 500 μέτρα», λέει στην «Κ» άλλος Ελληνας ψαράς από τα βόρεια Δωδε­κά­νησα.

Το ίδιο συνέβη και σε ελλη­νική μηχα­νό­τρατα που βρέθηκε με μικρό φορτίο κου­τσο­μού­ρας οριακά μικρό­τε­ρου μήκους του επι­τρε­πό­με­νου.

«Δεν έπαθαν τίποτα όμως οι Τούρκοι που μέσα σε ελλη­νικά νερά θέριζαν ό,τι έβρι­σκαν», προ­σθέ­τει ο ιδιο­κτή­της του προ­α­να­φερ­θέ­ντος αλιευ­τι­κού.

Η αλήθεια για το πώς αντι­με­τω­πί­ζουν το ελλη­νικό Λιμε­νικό Σώμα και η ακτο­φυ­λακή τα περι­στα­τικά αυτά είναι περί­πλοκη. Σε ορι­σμέ­νες περιο­χές το λιμε­νικό –που είναι επι­φορ­τι­σμένο και με τον έλεγχο της λαθρο­με­τα­νά­στευ­σης– απαντά στις κλήσεις των Ελλήνων που καταγ­γέλ­λουν παρα­βιά­σεις των Τούρκων και στέλνει πλωτά μέσα του στα σημεία.

Βέβαια, αυτά δεν προ­χω­ρούν ούτε σε επι­βί­βαση και έλεγχο ούτε σε συλ­λή­ψεις, όπως ασφαλώς έχουν το δικαί­ωμα όταν παρα­βιά­ζο­νται τα ελλη­νικά χωρικά ύδατα.

Αλλες φορές, τις περισ­σό­τε­ρες κατά ορι­σμέ­νες εκτι­μή­σεις, δεν δια­θέ­τει ή εμφα­νί­ζε­ται να μη δια­θέ­τει πλωτά μέσα ή επαρκές προ­σω­πικό ή καύσιμα εκείνη τη στιγμή για να προ­λά­βει το περι­στα­τικό.

Πηγές μεταξύ λιμε­νι­κών του Ανα­το­λι­κού Αιγαίου όμως, με τις οποίες συνο­μί­λησε υπό την προ­ϋ­πό­θεση της ανω­νυ­μίας για ευνό­η­τους λόγους η «Κ», ανα­φέ­ρουν ότι επι­κρα­τεί η αντί­ληψη «να απο­φεύ­γε­ται κάθε ενέρ­γεια που μπορεί να κλι­μα­κώ­σει την ένταση στις ελλη­νο­τουρ­κι­κές σχέσεις». Δηλώ­νουν άγνοια, πάντως, για το κατά πόσον αυτό απο­τε­λεί διαταγή άνωθεν και πολι­τική απόφαση ή απλή εμπει­ρική πρα­κτική.

Γραμμή μη εμπλο­κής

Διπλω­μα­τι­κοί παρα­τη­ρη­τές στους οποίους απευ­θύν­θηκε η «Κ» θεωρούν σίγουρο πως υπάρχει γραμμή μη εμπλο­κής και μη σύλ­λη­ψης Τούρκων παρα­βα­τών ακριβώς λόγω της τουρ­κι­κής προ­κλη­τι­κό­τη­τας και του φόβου ενός στη­μέ­νου επει­σο­δίου.

Εξάλλου, συχνά τα τουρ­κικά αλιευ­τικά συνο­δεύ­ο­νται και από τουρ­κι­κές ακταιω­ρούς σε μια σαφή ένδειξη πως η γει­το­νική χώρα θεωρεί δικαί­ωμά της να ψαρεύ­ουν οι αλιείς της όπου θέλουν.

Σε κάθε περί­πτωση όμως το τίμημα το πλη­ρώ­νουν αφενός οι Ελληνες ψαράδες και το περι­βάλ­λον και αφε­τέ­ρου η εθνική κυριαρ­χία.

Οι διε­θνείς συν­θή­κες

Ηδη από τις αρχές της δεκα­ε­τίας του 1970 η Τουρκία εγκαι­νί­ασε μια συστη­μα­τική πολι­τική αμφι­σβη­τή­σεων και διεκ­δι­κή­σεων εις βάρος των κυριαρ­χι­κών δικαιω­μά­των της Ελλάδας. Οπως ανα­φέ­ρε­ται στις ιστο­σε­λί­δες του ελλη­νι­κού υπουρ­γείου Εξω­τε­ρι­κών «σκοπός αυτής της τουρ­κι­κής πολι­τι­κής έναντι της Ελλάδας ήταν και είναι η μετα­βολή του εδα­φι­κού status quo, που προ­βλέ­πε­ται σε διε­θνείς συν­θή­κες καθώς και του νομικού καθε­στώ­τος στον θαλάσ­σιο και εναέριο χώρο που πηγάζει από το διεθνές δίκαιο και δη το δίκαιο της θάλασ­σας (UNCLOS)». Η πολι­τική των αυξα­νό­με­νων αμφι­σβη­τή­σεων και διεκ­δι­κή­σεων της Τουρ­κίας μεταξύ άλλων στα­διακά περιέ­λαβε, σύμφωνα με το ΥΠΕΞ, την αμφι­σβή­τηση των θαλάσ­σιων συνόρων, την αμφι­σβή­τηση της ελλη­νι­κής κυριαρ­χίας σε νησιά και παρα­βί­ασή της ακόμα και στην περί­πτωση κατοι­κη­μέ­νων περιο­χών. Ομως τα θαλάσ­σια σύνορα μεταξύ Ελλάδος και Τουρ­κίας είναι σαφώς οριο­θε­τη­μένα. Ειδι­κό­τερα:

• Νοτίως της Σάμου, μεταξύ της Δωδε­κα­νή­σου και των τουρ­κι­κών ακτών, τα θαλάσ­σια σύνορα είναι οριο­θε­τη­μένα βάσει της Συμ­φω­νίας της 4ης Ιανουα­ρίου 1932 και του Πρω­το­κόλ­λου της 28ης Δεκεμ­βρίου 1932 μεταξύ Ιταλίας και Τουρ­κίας. Η Ελλάδα υπει­σήλθε ως διάδοχο κράτος στις σχε­τι­κές ρυθ­μί­σεις των συμ­φω­νιών αυτών, βάσει του άρθρου 14 (1) της Συν­θή­κης Ειρήνης των Παρι­σίων της 10ης Φεβρουα­ρίου 1947 που εκχωρεί την κυριαρ­χία των Δωδε­κα­νή­σων στην Ελλάδα.
• Στη θαλάσ­σια περιοχή που εκτεί­νε­ται νοτίως του Εβρου μέχρι τη Σάμο και την Ικαρία, ελλεί­ψει σχε­τι­κών συμ­βα­τι­κών ρυθ­μί­σεων με την Τουρκία εφαρ­μό­ζε­ται η αρχή της ίσης από­στα­σης/μέσης γραμμής, σύμφωνα με το εθιμικό δίκαιο. Οπως ανα­φέ­ρε­ται και στο άρθρο 15 της Σύμ­βα­σης του Δικαίου της Θάλασ­σας σε περί­πτωση που δεν υπάρχει συμ­φω­νία οριο­θέ­τη­σης, κανένα κράτος δεν δικαιού­ται να επε­κτεί­νει την αιγια­λί­τιδά του ζώνη πέραν της μέσης γραμμής.
• Στη θαλάσ­σια περιοχή στις εκβολές του Εβρου αυτά είναι οριο­θε­τη­μένα βάσει του Πρω­το­κόλ­λου των Αθηνών της 26ης Νοεμ­βρίου 1926.

Ο 25ος μεσημ­βρι­νός και οι νόμοι «μόνο για Ελληνες»

Φαντα­στείτε έναν νοητό κάθετο άξονα από την Καβάλα μέχρι το Ρέθυμνο. Αυτή είναι η θέση του 25ου μεσημ­βρι­νού που χωρίζει το Αιγαίο σε δυτικό και ανα­το­λικό. Για τους Ελληνες, η αλιεία μέσης και ανοι­χτής θαλάσ­σης στο Δυτικό Αιγαίο από τα μέσα Ιουλίου μέχρι τον Οκτώ­βριο απα­γο­ρεύ­ε­ται. Οχι όμως για τους Τούρ­κους… Οπως εξηγεί νομικός σύμ­βου­λος ελλη­νι­κών ενώσεων αλιέων, «τα τουρ­κικά αλιευ­τικά σκάφη κερ­δί­ζουν αλιευ­τικά πεδία όλο και δυτι­κό­τερα και αιτία για αυτό είναι μεταξύ άλλων και η υπουρ­γική απόφαση 4023/64557 (1307Β/2014) σύμφωνα με την οποία εκτός των άλλων απα­γο­ρεύ­σεων για την προ­στα­σία των ιχθυα­πο­θε­μά­των, μόνο από τα ελλη­νικά σκάφη, συντρέ­χει και η περί­πτωση του άρθρου 3 παρ. 3β σύμφωνα με το οποίο από 16 Ιουλίου μέχρι 1η Οκτω­βρίου και δυτικά του 25ου μεσημ­βρι­νού της υπο­πε­ριο­χής 22 δεν επι­τρέ­πε­ται το βιο­μη­χα­νι­κής έκτασης ψάρεμα».

Ετσι, ενώ το συγκε­κρι­μένο χρονικό διά­στημα τα ελλη­νικά αλιευ­τικά περιο­ρί­ζο­νται να αλιεύ­ουν σε περιο­χές ανα­το­λι­κό­τε­ρες του 25ου μεσημ­βρι­νού, τα τουρ­κικά αλιευ­τικά μη έχοντας την υπο­χρέ­ωση εφαρ­μο­γής της συγκε­κρι­μέ­νης εθνικής διά­τα­ξης αλλά και άλλων δια­τά­ξεων της Ευρω­παϊ­κής Ενωσης, εισέρ­χο­νται δυτι­κό­τερα του 25ου μεσημ­βρι­νού και είναι σε θέση να αλιεύ­ουν στα διεθνή ύδατα (μέχρι και 6 ναυτικά μίλια από όλες τις ηπει­ρω­τι­κές και νησιω­τι­κές ακτές της Ελλάδας). Απο­τέ­λε­σμα είναι ασφαλώς η υπε­ρα­λί­ευση από τα τουρ­κικά αλιευ­τικά και η ακύρωση της προ­στα­σίας του ιχθυα­πο­θέ­μα­τος που επι­διώ­κει η κοι­νο­τική και εθνική νομο­θε­σία. «Ετσι περιέρ­χε­ται σε μειο­νε­κτική θέση η ελλη­νική αλιεία, ενώ αντί­θετα οι Τούρκοι με τα υπερ­σύγ­χρονα σκάφη τους αφα­νί­ζουν στην κυριο­λε­ξία τα αλιεύ­ματα που εμείς προ­στα­τεύ­ουμε», υπο­γραμ­μί­ζουν νομικοί κύκλοι.

Δύο τουρ­κικά αλιευ­τικά σε κοντινή από­σταση από τις ακτές του Αγα­θο­νη­σίου, όπως τα απο­τύ­πωσε με τον φακό του Ελληνας παρα­θε­ρι­στής στο νησί.

Ομως, όπως καταγ­γέλ­λουν οι Ελληνες ψαράδες, «ουδέ­ποτε ετέθη θέμα σύλ­λη­ψής τους ακόμη κι όταν από τα πλωτά περι­πο­λικά του Λιμε­νι­κού Σώματος κατα­λή­φθη­καν “εν τω πράτ­τε­σθαι” να αλιεύ­ουν εντός των χωρικών μας υδάτων, κατά παρά­βαση του άρθρου 401 του Ποι­νι­κού Κώδικα». Σύμφωνα με το περί «Αλιείας σε χωρικά ύδατα» άρθρο «αλλο­δα­πός που ψαρεύει χωρίς δικαί­ωμα στην αιγια­λί­τιδα ζώνη του ελλη­νι­κού κράτους τιμω­ρεί­ται με χρη­μα­τική ποινή ή με φυλά­κιση μέχρι έξι μηνών». Αυτό που καταγ­γέλ­λουν τώρα οι ενώσεις της ελλη­νι­κής αλιευ­τι­κής βιο­μη­χα­νίας –για την ώρα ανω­νύ­μως φοβού­με­νοι σκλή­ρυνση της στάσης του λιμε­νι­κού ενα­ντίον τους– είναι πως «οι Τούρκοι λαθρα­λιείς κατα­νο­ώ­ντας πλέον τα κενά ελέγχων κι απλά τον ρόλο επι­τη­ρητή των ελλη­νι­κών αρχών, σε καθη­με­ρινή βάση εισέρ­χο­νται εντός των ελλη­νι­κών χωρικών υδάτων ιδιαί­τερα σε νησιά τα οποία είτε είναι ακα­τοί­κητα είτε με λιγο­στούς κατοί­κους, όπως το Αγα­θο­νήσι, τους Αρκιούς, τους Λειψούς και άλλα».

Στιγ­μιό­τυπο από βίντεο με τουρ­κικό ψαρά­δικο μισό μίλι από τη Λέρο, το οποίο όταν αντι­λή­φθηκε το ελλη­νικό πλοίο απο­μα­κρύν­θηκε προς Αγα­θο­νήσι.

«Οι ακρίτες νησιώ­τες αλλά και οι Ελληνες παρά­κτιοι αλιείς, μη μπο­ρώ­ντας να εμπο­δί­σουν τα όσα συμ­βαί­νουν, απλά παρα­κο­λου­θούν την πολύωρη παρα­μονή των Τούρκων αλλά και την αλιευ­τική τους δρα­στη­ριό­τητα στην αιγια­λί­τιδα ζώνη μας, η οποία έχει ως απο­τέ­λε­σμα την υφαρ­παγή των ιχθυα­πο­θε­μά­των καθώς σύρουν στον βυθό βαριά αλιευ­τικά εργα­λεία κατα­στρέ­φο­ντας στο πέρασμά τους ρηχές θαλάσ­σιες ζώνες», σημειώ­νουν στην «Κ» οι ίδιες πηγές. Γίνεται σαφές δε, πως οι Τούρκοι με τη συμπε­ρι­φορά τους αυτή προ­κα­λούν ανε­πα­νόρ­θω­τες και δρα­μα­τι­κές κατα­στρο­φές στα παρα­γω­γικά προ­στα­τευό­μενα οικο­συ­στή­ματα, όπως τα θαλάσ­σια λιβάδια ποσει­δω­νίας, τα οποία μετα­τρέ­πουν σε άγονες ερήμους, εξηγούν ιχθυο­λό­γοι.

Πηγή Καθη­με­ρινή