«Το συνδικαλιστικό κίνημα μπροστά στις σύγχρονες προκλήσεις της εργασίας»

Άρθρο του βου­λευτή Δωδε­κα­νή­σου Δημήτρη Γάκη για τα 70 χρόνια του Εργα­το­ϋ­παλ­λη­λι­κού Κέντρου Ρόδου (ΕΚΡ)

Εκατό χρόνια μετά την ίδρυση της ΓΣΕΕ, 70 χρόνια μετά την ίδρυση του Εργα­το­ϋ­παλ­λη­λι­κού Κέντρου Ρόδου (ΕΚΡ), αλλά και από παλαιό­τερα, οι αγώνες του κόσμου της εργα­σίας στην Ελλάδα αριθ­μούν πάνω από ενάμιση αιώνα ζωής. Τίποτε δεν ήταν εύκολο σ’ αυτά τα πρώτα ηρωϊκά χρόνια της συγκρό­τη­σης του εργα­τι­κού κινή­μα­τος. Από τις πρώτες από­πει­ρες συν­δι­κα­λι­στι­κής οργά­νω­σης, όπως το πρώτο Εργα­τικό Κέντρο στο Βόλο το 1908, τον Σύν­δε­σμο των Εργα­τι­κών Τάξεων Ελλάδας του Πλάτωνα Δρα­κούλη την ίδια χρονιά, την πρω­το­πόρα πολιτικο-συνδικαλιστική οργά­νωση «Φεντε­ρα­σιόν» της Θεσ­σα­λο­νί­κης τον επόμενο χρόνο, τα συν­δι­κάτα είχαν πάντοτε επί­γνωση ότι παράλ­ληλα με το διεκ­δι­κη­τικό τους ρόλο, ήταν εξίσου σημα­ντική και η «ιδε­ο­λο­γική δια­παι­δα­γώ­γηση της εργα­τι­κής τάξης», όπως το έθετε ο Πλάτων Δρα­κού­λης.

Οι εργάτες πίστευαν ότι οι ενώσεις τους απο­τε­λού­σαν όργανα για την επι­μόρ­φωση των εργατών που ήταν εξίσου ανα­γκαία για την χει­ρα­φέ­τηση της εργα­τι­κής τάξης.

Η ίδρυση της ΓΣΕΕ της οποίας γιορ­τά­ζουμε φέτος τα 100 χρόνια υπήρξε το επι­στέ­γα­σμα αυτών των πρώτων αγώνων. Και το ΕΚΡ, που φτιά­χτηκε 30 χρόνια μετά, υπήρξε από την ίδρυσή του ένας θεσμός που οργά­νωσε την εργα­τική τάξη, διεκ­δί­κησε στέγη και κοι­νω­νική ασφά­λιση για τους εργα­ζό­με­νους, δια­τύ­πωσε προ­τά­σεις πολύ­τι­μες για την ανά­πτυξη της ροδια­κής οικο­νο­μίας. Τους αγώνες αυτούς και την αγωνία των εργα­ζο­μέ­νων για ένα καλύ­τερο αύριο τους έζησα από κοντά, μέσα από τη συν­δι­κα­λι­στική και κοι­νω­νική μου δράση όλα αυτά τα χρόνια που εργά­στηκα στον ΟΤΕ.

Δια­νύ­ο­ντας την πρώτη εικο­σα­ε­τία του 21ου αιώνα, έννοιες όπως συν­δι­κάτα, συν­δι­κα­λι­σμός, εργα­τικό κίνημα, ταξική πάλη δεν είναι πια και­νούρ­γιες, αλλά μοιά­ζουν να απο­κτούν και­νούρ­γιο νόημα μέσα από τις νέες συν­θή­κες που δημιουρ­γεί η τεχνο­λο­γία, από τις μειώ­σεις που βιώνουν οι εργα­ζό­με­νοι στο εισό­δημα, τις ριζικές αλλαγές στα δικαιώ­ματα και τον επα­να­προσ­διο­ρι­σμό στις συν­θή­κες και τους όρους εργα­σίας.

Η παρα­δο­σιακή μορφή εργα­σίας, που βασί­ζε­ται στην πλήρη απα­σχό­ληση, το σαφώς προσ­διο­ρι­σμένο αντι­κεί­μενο απα­σχό­λη­σης και το μοντέλο της εφ’ όρου ζωής επαγ­γελ­μα­τι­κής στα­διο­δρο­μίας, δια­βρώ­νε­ται αργά αλλά σταθερά. Σε πολλούς κλάδους μάλιστα εξα­φα­νί­ζε­ται. Και δεν είναι υπεύ­θυνη ΜΟΝΟ η τεχνο­λο­γική επα­νά­σταση γι’ αυτό…

Στη θέση του παλαιού μοντέ­λου, δημιουρ­γού­νται νέες μορφές κοι­νω­νι­κής και επαγ­γελ­μα­τι­κής ιεράρ­χη­σης, εργα­σια­κής αβε­βαιό­τη­τας, δια­κρί­σεων και κοι­νω­νι­κού απο­κλει­σμού.

Οι εργα­ζό­με­νοι στα του­ρι­στικά επαγ­γέλ­ματα, όπως μεγάλο μέρος του εργα­τι­κού πλη­θυ­σμού της Ρόδου, απο­τε­λούν από τις πιο χαρα­κτη­ρι­στι­κές περι­πτώ­σεις αυτού του κατα­κερ­μα­τι­σμού, της εργα­σια­κής επι­σφά­λειας, της επο­χι­κής και αδή­λω­της εργα­σίας, που τείνουν να γίνουν κυρί­αρχο μοντέλο στους περισ­σό­τε­ρους κλάδους σήμερα.

Κι αυτό απο­τε­λεί μια διπλή πρό­κληση.

Αφενός προς το κράτος, που πρέπει να παρέμ­βει όχι μόνο αμυ­ντικά, με την ενί­σχυση των ελεγ­κτι­κών του μηχα­νι­σμών, αλλά και θετικά, ενι­σχύ­ο­ντας τις υγιείς επι­χει­ρη­μα­τι­κές προ­σπά­θειες στα νησιά, προ­σφέ­ρο­ντας επεν­δυ­τικά κίνητρα στην υγιή επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τητα, όπως με την εξα­σφά­λιση φθηνής ενέρ­γειας, εκπαί­δευση σε νέες ειδι­κεύ­σεις, δια­σφα­λί­ζο­ντας τις θέσεις αξιο­πρε­πούς εργα­σίας.

Από την άλλη, οι κρα­τι­κές παρεμ­βά­σεις πρέπει να δίνουν διε­ξό­δους προς νέες μορφές επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας, που στη­ρί­ζο­νται στην εργα­τική αυτό-οργάνωση, τη συνε­ται­ρι­στική επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τητα, την αλλη­λέγ­γυα οικο­νο­μία.

Εξάλλου, και ο Μαρξ μίλησε για ένωση συνε­ται­ρι­σμέ­νων παρα­γω­γών.

Αφε­τέ­ρου η πρό­κληση αφορά το ίδιο το συν­δι­κα­λι­στικό κίνημα, που έχει μπροστά του το δύσκολο καθήκον να υπερβεί τους δια­χω­ρι­σμούς, να ανα­ζη­τή­σει τη νέα ενότητα, να επι­νο­ή­σει τρόπους ένταξης των εργα­ζο­μέ­νων στις οργα­νώ­σεις του, να ενι­σχύ­σει τους δεσμούς του με τους εργα­ζό­με­νους μέσα στη σημε­ρινή πολυ­διά­σπαση και να διεκ­δι­κή­σει ξανά τον παι­δα­γω­γικό ρόλο που ήταν σύμ­φυ­τος με το διεκ­δι­κη­τικό, όπως είδαμε από την αρχή.

Στη μελέτη της Ιστο­ρίας του συν­δι­κα­λι­στι­κού κινή­μα­τος από τις απαρχές του μέχρι τώρα, μπο­ρούμε να ανα­ζη­τή­σουμε και απα­ντή­σεις στις σύγ­χρο­νες προ­κλή­σεις. Και γι’ αυτό, το βιβλίο-φωτογραφικό λεύκωμα του δημο­σιο­γρά­φου Μιχάλη Μαστή για τα εβδο­μή­ντα χρόνια ζωής και δράσης του ΕΚΡ είναι πολύ­τιμο όχι μόνο για την Ιστορία του εργα­τι­κού κινή­μα­τος στη Ρόδο, αλλά και ένα σημα­ντικό ερέ­θι­σμα για το παρόν του και τις διε­ξό­δους και προ­ο­πτι­κές του για το μέλλον. Και εκδη­λώ­σεις όπως η σημε­ρινή (22.06.18 για τα 70 χρόνια ΕΚΡ), μπορούν να απο­τε­λέ­σουν ένα έναυσμα για αυτήν τη συζή­τηση και να μας συν­δέ­σουν ξανά με τη μεγάλη παρά­δοση του παι­δευ­τι­κού και ριζο­σπα­στι­κού ρόλου του εργα­τι­κού κινή­μα­τος.