«Στερεύουν» από τώρα τα νησιά

Με τον εφιάλτη της λει­ψυ­δρίας βρί­σκε­ται αντι­μέ­τωπο εφέτος ένα μεγάλο τμήμα της Νότιας και Νησιω­τι­κής Ελλάδας. Στην Κρήτη, στις Κυκλά­δες, στα νότια Δωδε­κά­νησα αλλά και στην Ανα­το­λική Πελο­πόν­νησο φράγ­ματα και δεξα­με­νές είναι σχεδόν άδεια και οι γεω­τρή­σεις «στε­ρεύ­ουν» από καλής ποιό­τη­τας νερό, πριν καν ξεκι­νή­σει η αιχμή της του­ρι­στι­κής περιό­δου. Η λύση ανα­ζη­τεί­ται για ακόμη μία φορά «πυρο­σβε­στικά», σε νέες γεω­τρή­σεις, ωστόσο η πραγ­μα­το­ποί­ηση νέων έργων και σε ορι­σμέ­νες περι­πτώ­σεις η στροφή προς την αφα­λά­τωση δεί­χνουν πλέον μονό­δρο­μος.

Η ανι­σο­κα­τα­νομή του προ­βλή­μα­τος είναι εντυ­πω­σιακή. «Γενικά φέτος είχαμε μια καλή υδρο­λο­γική χρονιά. Στη Βόρεια Ελλάδα, στην Ηπειρο, στη Θεσ­σα­λία και στη Δυτική Ελλάδα είχαμε πλού­σιες βρο­χο­πτώ­σεις», εξηγεί στην «Κ» ο κ. Κώστας Λαγου­βάρ­δος, διευ­θυ­ντής ερευνών στο Ινστι­τούτο Ερευνών Περι­βάλ­λο­ντος του Εθνικού Αστε­ρο­σκο­πείου Αθηνών. «Ομως στην Κρήτη, στις Κυκλά­δες και στα νότια Δωδε­κά­νησα υπήρξε μια σαφής μείωση των βρο­χο­πτώ­σεων, της τάξεως του 20%-30%. Φέτος, στις περιο­χές αυτές ο χει­μώ­νας ήταν ήπιος με νοτιά­δες, λίγες βρο­χο­πτώ­σεις και ακόμα λιγό­τερα χιόνια».

Λιγό­τερο χιόνι και βροχή

Για παρά­δειγμα, σύμφωνα με στοι­χεία του Ινστι­τού­του, ενώ στα τέλη Δεκεμ­βρίου αλλά και μέσα στον Ιανουά­ριο η έκταση της χιο­νο­κά­λυ­ψης στην Κρήτη ήταν μεγα­λύ­τερη από τη μέση τιμή των τελευ­ταίων 14 ετών, από τις αρχές Φεβρουα­ρίου 2018 και μετά, η χιο­νο­κά­λυψη είναι μέχρι και 75% μειω­μένη από τη μέση τιμή. Παράλ­ληλα, σύμφωνα με στοι­χεία της Διεύ­θυν­σης Υδάτων της Απο­κε­ντρω­μέ­νης Διοί­κη­σης Κρήτης, η μείωση των βρο­χο­πτώ­σεων στο νησί άγγιξε ανά σημεία και το 75%.

«Είναι μια πολύ κακή χρονιά», λέει στην «Κ» ο Ηλίας Νόκας, διευ­θυ­ντής Υδάτων στην Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου. «Στις Κυκλά­δες έπεσαν τον χειμώνα 200 χιλιο­στά βροχής (στα μικρά νησιά μόλις 150 χιλιο­στά), όταν κατά μέσον όρο πέφτουν τα διπλά­σια. Η κατά­σταση αυτή έχει σοβαρές συνέ­πειες. Από τη μια πλευρά, τα υπόγεια νερά δεν ανα­πλη­ρώ­θη­καν καθόλου φέτος. Αυτό σημαί­νει ότι του­λά­χι­στον στις Κυκλά­δες θα στε­ρέ­ψουν τα περισ­σό­τερα πηγάδια, ενώ η θάλασσα θα εισχω­ρή­σει ακόμα περισ­σό­τερο στους υπό­γειους υδρο­φο­ρείς και θα “αχρη­στεύ­σει” γεω­τρή­σεις. Ηδη, οι καλ­λιέρ­γειες και η κτη­νο­τρο­φία αντι­με­τω­πί­ζουν σοβαρό πρό­βλημα από τα τέλη Φεβρουα­ρίου, χωρίς να υπάρχει εναλ­λα­κτική, αφού τα φράγ­ματα είναι άδεια».

Ομως και η ύδρευση στα νησιά θα έχει φέτος πρό­βλημα. «Οσα νησιά προ­χώ­ρη­σαν σε αφα­λα­τώ­σεις δεν αντι­με­τω­πί­ζουν θέμα. Οσα όμως υδρεύ­ο­νται με γεω­τρή­σεις θα έχουν. Για παρά­δειγμα, η Νάξος και η Ανδρος θα αντι­με­τω­πί­σουν φέτος έντονο πρό­βλημα επάρ­κειας νερού, το οποίο χρειά­ζε­ται νέα έργα για να αντι­με­τω­πι­στεί. Στα Δωδε­κά­νησα, χει­ρό­τερη θα είναι η κατά­σταση φέτος στην Πάτμο, στην Κάλυμνο και στην Κάρπαθο, καθώς οι γεω­τρή­σεις δεν θα έχουν καλής ποιό­τη­τας νερό».

Για ορι­σμένα νησιά, το πρό­βλημα της ανομ­βρίας επι­τεί­νε­ται από τη σημα­ντική αύξηση στην κατα­νά­λωση. «Εδώ και δύο χρόνια αντι­με­τω­πί­ζουμε πρό­βλημα επάρ­κειας νερού, λόγω της ανομ­βρίας και της υφαλ­μύ­ριν­σης των υπο­γείων υδάτων. Το πρό­βλημα είναι εντο­νό­τερο στη νότια Ρόδο, όπου μέσα σε δύο χρόνια έχει διπλα­σια­στεί η κατα­νά­λωση επειδή αυξή­θη­καν οι του­ρι­στι­κές κλίνες», λέει ο διευ­θυ­ντής της ΔΕΥΑ Ρόδου, Αλέ­ξαν­δρος Μανω­λά­κης. «Ναι, ανη­συ­χούμε. Προ­κη­ρύ­ξαμε έναν δια­γω­νι­σμό για νέες γεω­τρή­σεις στη νότια Ρόδο, δυστυ­χώς όμως δεν θα προ­λά­βουμε να τις ολο­κλη­ρώ­σουμε μέσα στο καλο­καίρι και εντέλει δεν γνω­ρί­ζουμε αν θα βρούμε νερό εκεί όπου υπέ­δειξε η μελέτη. Εδώ και χρόνια ζητάμε από την πολι­τεία να χρη­μα­το­δο­τή­σει τη σύνδεση της νότιας Ρόδου με το φράγμα Γαδουρά, χωρίς αντα­πό­κριση. Εχουμε στα χέρια μας και μια μελέτη για αφα­λά­τωση, αλλά δεν μπο­ρούμε να προ­χω­ρή­σουμε αν δεν γνω­ρί­ζουμε τι θα γίνει με το φράγμα».

Νέες αφα­λα­τώ­σεις

Πάντως, στις Κυκλά­δες και στα Δωδε­κά­νησα, τα νησιά που θα ζητή­σουν φέτος μετα­φορά νερού θα είναι εκτός απρο­ό­πτου λιγό­τερα, καθώς τέθηκαν σε λει­τουρ­γία αρκετές νέες αφα­λα­τώ­σεις (λ.χ. Καστελ­λό­ριζο, Λέρος, Αιγιάλη Αμοργού, Πάτμος, Θηρασιά). «Στους Λειψούς και στην Κίμωλο γίνεται δια­γω­νι­σμός για την εγκα­τά­σταση των αφα­λα­τώ­σεων που έχουν ήδη απο­κτη­θεί τα προη­γού­μενα χρόνια», λέει ο υφυ­πουρ­γός Ναυ­τι­λίας και Νησιω­τι­κής Πολι­τι­κής Νεκτά­ριος Σαντο­ρι­νιός. «Στην Ηρα­κλειά, επίσης, ολο­κλη­ρώ­νε­ται η προ­μή­θεια μονάδας αφα­λά­τω­σης και μέσα στον Ιούνιο θα λει­τουρ­γή­σει, ενώ στο Κου­φο­νήσι έγινε αύξηση δυνα­μι­κό­τη­τας της μονάδας. Μεγάλες ανάγκες έχει η Μύκονος, όπου πιθα­νό­τατα θα προ­χω­ρή­σουμε σε δια­γω­νι­σμό για την από­κτηση και λει­τουρ­γία δύο νέων μονάδων. Επίσης αφα­λα­τώ­σεις ζητούν και η Σίκινος, η Ιθάκη και το Μαθράκι».

Σύμφωνα με το υπουρ­γείο το πρώτο τετρά­μηνο του 2018 μετα­φέρ­θη­καν με υδρο­φό­ρες 47.500 κυβικά νερό (από 64.000 κυβικά το αντί­στοιχο διά­στημα πέρυσι) σε Κίμωλο, Λειψούς, Αμοργό (Αιγιάλη και Κατά­πολα), Πάτμο (Γρίκος), Ηρα­κλειά, Αγα­θο­νήσι και εκτά­κτως στη Θηρασιά. Συνο­λικά, το 2017 μετα­φέρ­θη­καν με πλοίο στα νησιά 301.000 κυβικά, ποσό­τητα που φέτος εκτι­μά­ται ότι θα πέσει κάτω από 200.000 κυβικά.

Τα προ­βλή­ματα, όμως, δεν περιο­ρί­ζο­νται πλέον στη Νησιω­τική Ελλάδα. Οριακή είναι πλέον η κατά­σταση σε όλη την Ανα­το­λική Πελο­πόν­νησο, από το Κρανίδι έως και τη Μονεμ­βα­σιά. «Φοβάμαι ότι φέτος τα απο­θέ­ματα των περιο­χών θα είναι κατά έως 20% λιγό­τερα εξαι­τίας της ανομ­βρίας», λέει ο διευ­θυ­ντής Υδάτων Πελο­πον­νή­σου, Δημ. Μήλιος. «Σε κάποιες περιο­χές το πρό­βλημα είναι πολύ έντονο – ήδη στη Μονεμ­βά­σια βλέ­πουμε τα “προ­ε­όρ­τια” της ερή­μω­σης, ενώ σε πολλές περιο­χές οι γεω­τρή­σεις είναι πλέον υφάλ­μυ­ρες. Επίσης, η Κοριν­θία θα αντι­με­τω­πί­σει φέτος το καλο­καίρι σοβαρό πρό­βλημα».

Ο κ. Μήλιος επι­ση­μαί­νει κι αυτός την ανάγκη για την ολο­κλή­ρωση των έργων που εκκρε­μούν επί χρόνια. «Με την ενη­μέ­ρωση που έχει γίνει και τις αλλαγές στην άρδευση ελπίζω ότι το φετινό καλο­καίρι θα είναι ανώδυνο. Δεν πρέπει, όμως, να εφη­συ­χά­σουμε. Πρέπει να ολο­κλη­ρω­θούν τα συνοδά έργα του φράγ­μα­τος Τρι­φυ­λίας, να γίνει έρευνα για το νερό της Στυμ­φα­λίας, να τελειώ­σει το έργο των πηγών του Ανά­βα­λου, να δημιουρ­γη­θούν διυ­λι­στή­ρια νερού στις μεγάλες πόλεις… Πάντα πιστεύ­αμε ότι το νερό δεν θα τελειώ­σει ποτέ, τώρα έρχεται η πραγ­μα­τι­κό­τητα να μας δια­ψεύ­σει».

Τι συμ­βαί­νει στη Σαντο­ρίνη

Η αύξηση του του­ρι­στι­κού ρεύ­μα­τος στη χώρα μας τα τελευ­ταία δύο χρόνια έχει άμεσες συνέ­πειες στις υπο­δο­μές και στους φυσι­κούς πόρους – ανάμεσα σε αυτούς και το νερό. Χαρα­κτη­ρι­στι­κό­τερο όλων είναι το παρά­δειγμα της Σαντο­ρί­νης. Σύμφωνα με στοι­χεία της ΔΕΥΑ Θήρας, από το 2012 έως το 2017 η κατα­νά­λωση στο νησί αυξή­θηκε κατά 60,4%. Σε ορι­σμέ­νες περιο­χές η αύξηση είναι εκρη­κτική: το ίδιο διά­στημα, στο Ακρω­τήρι η κατα­νά­λωση αυξή­θηκε κατά 291,8%, στο Μεγα­λο­χώρι κατά 143,5%, στην Οία κατά 93,2%, στα Φηρά κατά 85,4%. Η αύξηση αυτή οφεί­λε­ται απο­κλει­στικά στον του­ρι­σμό: «Την τελευ­ταία τριετία έχουμε δει σημα­ντική επέ­κταση της του­ρι­στι­κής περιό­δου και εκτί­ναξη του airbnb, το οποίο σημαί­νει ότι… δεν μένει σπίτι ξενοί­κια­στο», λέει ο διευ­θυ­ντής της ΔΕΥΑΘ, Νίκος Μάινας. «Παράλ­ληλα, η ανοι­κο­δό­μηση συνε­χί­ζε­ται με φρε­νή­ρεις ρυθμούς. Κανένα έργο ύδρευ­σης όμως, όσο διο­ρα­τι­κός κι αν είναι ο σχε­δια­σμός του, δεν μπορεί να προ­βλέ­ψει διπλα­σια­σμό της κατα­νά­λω­σης μέσα σε μία πεντα­ε­τία. Είναι προ­φα­νές ότι κάτι πρέπει να γίνει».

Πηγή: Καθη­με­ρινή