Λ. Κεχαγιόγλου: “Δυσοίωνο το μέλλον των μικρών νησιών λόγω της πλήρους σχεδόν εγκατάλειψης”

Συ­νέ­ντευ­ξη

στη Μαίρη Φώτη

Το Ελ­λη­νι­κό Δί­κτυο Μι­κρών Νη­σιών, συ­στά­θη­κε πριν από 11 χρό­νια, από ορα­μα­τι­στές νη­σιώ­τες με σκοπό την πα­ρο­χή κάθε εί­δους νό­μι­μων υπη­ρε­σιών για την αει­φό­ρο και βιώ­σι­μη ανά­πτυ­ξη των νη­σιών. Σή­με­ρα, που τα νησιά δο­κι­μά­ζο­νται και η νη­σιω­τι­κό­τη­τα πα­ρα­μέ­νει κενό γράμ­μα, η λει­τουρ­γία του είναι πιο χρή­σι­μη από ποτέ. Το Ελ­λη­νι­κό Δί­κτυο Μι­κρών Νη­σιών, φρο­ντί­ζει η φωνή του νη­σιώ­τη να ακού­γε­ται σε εθνι­κό, ευ­ρω­παϊ­κό αλλά και πα­γκό­σμιο επί­πε­δο σε πεί­σμα των και­ρών.

Ο πρό­ε­δρος του Ελ­λη­νι­κού Δι­κτύ­ου Μι­κρών Νη­σιών κ. Λευ­τέ­ρης Κε­χα­γιό­γλου, που βρί­σκε­ται στην Τήλο για το 10ο συ­νέ­δριο του Δι­κτύ­ου, μιλά σή­με­ρα στην «δ» για το δυ­σοί­ω­νο μέλ­λον των μι­κρών νη­σιών και κρού­ει τον κώ­δω­να του κιν­δύ­νου για τη βιω­σι­μό­τη­τά τους, σο­κά­ρο­ντας με την πρό­βλε­ψη ότι αν δεν λη­φθούν μέτρα, τότε στην επό­με­νη 20ετία κά­ποια από αυτά θα «νε­κρώ­σουν»…

• Κύριε Κε­χα­γιό­γλου, πώς προ­έ­κυ­ψε η ιδέα για τη δη­μιουρ­γία του Ελ­λη­νι­κού Δι­κτύ­ου Μι­κρών Νη­σιών;

Η ιδέα προ­έ­κυ­ψε πριν από πε­ρί­που 11 χρό­νια, προ­κει­μέ­νου μέσα στα τόσα προ­βλή­μα­τα που έχουν τα μικρά νησιά, να ση­κώ­σου­με λίγο το βλέμ­μα μας πάνω από την κα­θη­με­ρι­νό­τη­τα και να δούμε τις δυ­να­τό­τη­τες που δίνει η Ευ­ρω­παϊ­κή Ενωση αλλά και διά­φο­ροι άλλοι φο­ρείς, ώστε να βοη­θή­σου­με το αν­θρώ­πι­νο και κοι­νω­νι­κό τους κε­φά­λαιο. Από τότε συμ­με­τέ­χου­με σε διά­φο­ρα ευ­ρω­παϊ­κά και εθνι­κά θε­σμι­κά όρ­γα­να, με στόχο την βο­ή­θεια του κάθε νη­σιού ξε­χω­ρι­στά.

• Τα προ­βλή­μα­τα των μι­κρών νη­σιών έχουν κά­ποιο κοινό πα­ρο­νο­μα­στή;

Το πρώτο και χει­ρό­τε­ρο πρό­βλη­μα δια­χρο­νι­κά στην πα­τρί­δα μας που αντι­με­τω­πί­ζουν τα μικρά νησιά, είναι οι με­τα­φο­ρές και μά­λι­στα, πιο σω­στός είναι ο όρος είναι «προ­σπε­λα­σι­μό­τη­τα». Όταν μι­λά­με για με­τα­φο­ρές, μι­λά­με για με­τα­φο­ρές αν­θρώ­πων, πραγ­μά­των και δε­δο­μέ­νων (data). Δεν μπο­ρού­με να φα­ντα­στού­με μια κοι­νω­νία που να μην πα­ρέ­χει του­λά­χι­στον αυτά τα τρία αγαθά σε κάθε μι­κρο­νη­σιώ­τη.

Το δεύ­τε­ρο πρό­βλη­μα – όπως κα­τα­γρά­φε­ται από ερω­τη­μα­το­λό­για που θέ­σα­με στους νη­σιώ­τες – είναι, για τις με­γά­λες ηλι­κί­ες το ζή­τη­μα της εκ­παί­δευ­σης/παι­δεί­ας ενώ για τις μι­κρές ηλι­κί­ες το θέμα της υγεί­ας. Δη­λα­δή, εδώ βλέ­που­με ότι ο παπ­πούς σκέ­φτε­ται το εγ­γό­νι και το εγ­γό­νι τον παπ­πού.

Η ανερ­γία είναι επί­σης ένα πρό­βλη­μα που απα­σχο­λεί τους μι­κρο­νη­σιώ­τες. Θα σας πω ένα χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό πα­ρά­δειγ­μα, μι­λή­σα­με κά­ποια στιγ­μή με τους επι­χει­ρη­μα­τί­ες και τους εί­πα­με ότι μας έκανε εντύ­πω­ση που έθε­σαν το οι­κο­νο­μι­κό θέμα χα­μη­λά. Και ξέ­ρε­τε ποια ήταν η απά­ντη­ση; Να πει­νά­σω, να σφίξω το ζω­νά­ρι μου για έναν μήνα, δύο μήνες, μπορώ να το κάνω. Να αφήσω όμως το παιδί μου αγράμ­μα­το, δεν μπορώ. Επί­σης να λά­βε­τε κάτι άλλο υπ΄ο­ψιν, που είναι ένα φαι­νό­με­νο των τε­λευ­ταί­ων δε­κα­ε­τιών και τε­λευ­ταί­ως εντεί­νε­ται. Στα μικρά νησιά κα­ταρ­γού­νται συ­νε­χώς τά­ξεις στα σχο­λεία. Όταν μια οι­κο­γέ­νεια έχει παιδί που θέλει να συ­νε­χί­σει στο σχο­λείο, τότε το στέλ­νουν σε κά­ποιον συγ­γε­νή για να μην στα­μα­τή­σει η μόρ­φω­σή του. Όταν στην ίδια οι­κο­γέ­νεια, χρεια­στεί να συ­νε­χί­σει το σχο­λείο μα­κριά από το νησί και το δεύ­τε­ρο παιδί, τότε φεύ­γει όλη η οι­κο­γέ­νεια. Και φα­ντα­στεί­τε τι θα συμ­βεί όταν ξε­πε­τα­χτεί η πρώτη γενιά μι­κρο­νη­σιω­τών, που δεν θα έχει βιώ­μα­τα από το νησί και ως εκ τού­του δεν θα υπάρ­χει νο­σταλ­γία να ξα­να­γυ­ρί­σουν. Κό­βου­με δη­λα­δή τον κρίκο σύν­δε­σης της κοι­νω­νί­ας με τα μικρά νησιά… Ολοι οι μι­κρο­νη­σιώ­τες έχου­με στο μυαλό μας πολ­λές ει­κό­νες από συ­ντα­ξιού­χους που γύ­ρι­σαν στον τόπο τους. Αυτός ο συ­ντα­ξιού­χος είναι που κρα­τά­ει την οι­κο­γέ­νειά του εκεί, και που θα κάνει και το εγ­γό­νι του να γυ­ρί­σει στο νησί. Αυτό, κρού­ου­με τον κώ­δω­να του κιν­δύ­νου, θα το χά­σου­με. Ένα άλλο πολύ ση­μα­ντι­κό θέμα, από­λυ­τα με­τρή­σι­μο, είναι ότι με την εφαρ­μο­γή του Καλ­λι­κρά­τη, σε κά­ποια νησιά κα­ταρ­γή­θη­καν οι πρό­ε­δροι των κοι­νο­τή­των κι έγι­ναν αντι­δή­μαρ­χοι με­γα­λύ­τε­ρων νη­σιών. Σε αυτές τις πε­ρι­πτώ­σεις ο μι­κρο­νη­σιώ­της έχασε την επαφή με την εξου­σία και άρα έχασε ένα μέρος της ασφά­λειας που ένιω­θε ότι είχε πάνω στο νησί, ότι δη­λα­δή είχε κά­ποιον που αν συ­νέ­βαι­νε οτι­δή­πο­τε θα μπο­ρού­σε να του λύσει το πρό­βλη­μα. Το απο­τέ­λε­σμα είναι ότι τον πρώτο χει­μώ­να που πε­ρά­σα­με μετά την εφαρ­μο­γή του Καλ­λι­κρά­τη, εί­χα­με μια από­το­μη πτώση στα τρία δια­πό­ντια νησιά κατά 10% μέσο όρο. Εχου­με μικρά νησιά, για τα οποία πι­στεύ­ου­με ότι την επό­με­νη 20ετία θα «νε­κρώ­σουν».

• Ποια νησιά είναι αυτά;

Χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά θα σας πω ένα… Τα Αντι­κύ­θη­ρα για πα­ρά­δειγ­μα είναι ένα από αυτά τα νησιά, όπου τον χει­μώ­να έχου­με 40 ηλι­κιω­μέ­νους με μέσο όρο ηλι­κί­ας τα 65 με 70 χρό­νια.

• Στα Δω­δε­κά­νη­σα υπάρ­χουν τέ­τοια νησιά που κιν­δυ­νεύ­ουν να «νε­κρώ­σουν»;

Εχου­με και στα Δω­δε­κά­νη­σα με­ρι­κά νη­σά­κια που περ­νά­νε δύ­σκο­λα. Όμως σε κά­ποια έχου­με και με­ρι­κά εν­θαρ­ρυ­ντι­κά στοι­χεία όπου φαί­νε­ται να ανα­πτύσ­σε­ται επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τα αλλά δυ­στυ­χώς δεν βλέ­που­με το κρά­τος να τα βοη­θά­ει όσο θα μπο­ρού­σε.

• Κύριε Κε­χα­γιό­γλου, πολύς λόγος γί­νε­ται τε­λευ­ταία για το με­τα­φο­ρι­κό ισο­δύ­να­μο από την κυ­βέρ­νη­ση ως αντι­στάθ­μι­σμα της απώ­λειας των μειω­μέ­νων συ­ντε­λε­στών ΦΠΑ. Ποια είναι η θέση του Δι­κτύ­ου;

Πολύ κακώς συγ­χέ­ου­με τον ΦΠΑ με το με­τα­φο­ρι­κό ισο­δύ­να­μο, πρό­κει­ται για δύο δια­φο­ρε­τι­κά πράγ­μα­τα και η σύγ­χυ­ση αυτή γί­νε­ται κα­θα­ρά για πο­λι­τι­κούς λό­γους. Η εφαρ­μο­γή του με­τα­φο­ρι­κού ισο­δύ­να­μου είναι μια κα­θα­ρά ανα­πτυ­ξια­κή πράξη και ως τέ­τοια πρέ­πει να τη βλέ­που­με. Εμείς θέ­λου­με η παρέα π.χ. που είναι στη Ρόδο και θέλει να πάει την Κυ­ρια­κή το με­ση­μέ­ρι να φάει κάπου, η επι­λο­γή αν θα πάει στη Νότια Ρόδο ή στη Χάλκη, να μην επη­ρε­ά­ζε­ται από το κό­στος της με­τα­φο­ράς τους. Αντι­λαμ­βα­νό­μα­στε ότι πρό­κει­ται για τε­ρά­στια κόστη, θα μπο­ρού­σε όμως η κυ­βέρ­νη­ση – κι εδώ είναι η δική μας πρό­τα­ση – να επι­λέ­ξει με­ρι­κά νησιά για να ξε­κι­νή­σει την πλήρη εφαρ­μο­γή του μέ­τρου. Γιατί δεν ρω­τή­θη­καν από την κυ­βέρ­νη­ση αυτοί που ορα­μα­τί­στη­καν και δη­μιούρ­γη­σαν το με­τα­φο­ρι­κό ισο­δύ­να­μο, τι εν­νο­ού­σαν; Κα­ταρ­χήν, απαι­τού­νται πολ­λές ακόμα γρα­φειο­κρα­τι­κές δια­δι­κα­σί­ες μέχρι την εφαρ­μο­γή του κι εμένα προ­σω­πι­κά με τρο­μά­ζει το σύ­στη­μα κα­τα­νο­μής των κον­δυ­λί­ων, ει­δι­κά στα εμπο­ρεύ­μα­τα. Επί­σης το με­τα­φο­ρι­κό ισο­δύ­να­μο δεν έχει εφαρ­μο­γή στον επι­σκέ­πτη του νη­σιού αλλά μόνο στον μό­νι­μο κά­τοι­κο, ενώ απο­κλεί­ει την οποια­δή­πο­τε άλλη με­τα­φο­ρά από το νησί εκτός του διοι­κη­τι­κού κέ­ντρου όπου ανή­κει. Δη­λα­δή αν θε­ω­ρη­θεί ότι το διοι­κη­τι­κό κέ­ντρο μου είναι η Ρόδος και φύγω από την Τήλο για να πάω στην Κω, δεν θα έχω εφαρ­μο­γή αυτού του μέ­τρου! Και πρέ­πει επί­σης να ξε­κα­θα­ρί­σου­με ότι μι­λά­με για συ­γκε­κρι­μέ­να ει­σι­τή­ρια τον χρόνο. Πρέ­πει λοι­πόν, να πλη­ρώ­σω το ει­σι­τή­ριο μόνος μου, μετά να το κα­τα­θέ­σω για να πάρω τα χρή­μα­τά μου πίσω, να προ­σκο­μί­σω ασφα­λι­στι­κή, φο­ρο­λο­γι­κή ενη­με­ρό­τη­τα κλπ κλπ. Οταν δυ­σκο­λεύ­εις μια δια­δι­κα­σία, δεν μπο­ρείς να μιλάς για ανα­πτυ­ξια­κό μέτρο. Ελ­πί­ζου­με να αρ­θούν αυτές οι στρε­βλώ­σεις, να γίνει πράγ­μα­τι ανα­πτυ­ξια­κό μέτρο κι ας εφαρ­μο­στεί από το 2019. Αλλά δεν είμαι κα­θό­λου αι­σιό­δο­ξος γι αυτό… Θα πρέ­πει τα μικρά νησιά να συν­δε­θούν με μια στα­θε­ρή κα­θη­με­ρι­νή, του­λά­χι­στον με­γα­λύ­τε­ρη απ ότι έχουν σή­με­ρα, κλί­μα­κα με τα κε­ντρι­κά νησιά ώστε να μπο­ρεί ο μι­κρο­νη­σιώ­της να επι­κοι­νω­νεί άνετα όποτε θέλει με τα με­γα­λύ­τε­ρα νησιά αλλά και με το κέ­ντρο.

• Με αυτό τον τρόπο λέτε ότι θα τα κρα­τή­σου­με ζω­ντα­νά…

Ελάτε στην Αθήνα και επι­λέξ­τε μια πε­ριο­χή βά­ζο­ντας τους εξής κα­νό­νες: Οσοι για πα­ρά­δειγ­μα μέ­νουν στο Μο­σχά­το και θέ­λουν να πάνε στον Πει­ραιά θα μπο­ρούν να κα­τε­βαί­νουν μόνο κάθε Δευ­τέ­ρα στις 4 το από­γευ­μα για να μπουν στο μετρό. Αν φυ­σά­ει πα­ρα­πά­νω από 6 μπο­φόρ δεν θα με­τα­κι­νού­νται. Επι­πλέ­ον, δεν θα έχουν ίντερ­νετ… Κα­τα­λα­βαί­νε­τε ότι αυτά δεν μπο­ρούν να συμ­βούν, δεν μπο­ρεί να επι­βιώ­σει κα­νείς στην εποχή μας έτσι σή­με­ρα, όμως οι νη­σιώ­τες κα­λού­νται να το πρά­ξουν. Κι ας εί­μα­στε ει­λι­κρι­νείς… Η με­τα­φο­ρά δε­δο­μέ­νων σή­με­ρα είναι το πρώτο και κύριο που έχει ανά­γκη μια επι­χεί­ρη­ση για να με­γα­λώ­σει πάνω σε ένα νησί, πέρα από όλα τα υπό­λοι­πα ωφε­λή­μα­τα που έχει στην κα­θη­με­ρι­νό­τη­τα των κα­τοί­κων.

• Οι νη­σιώ­τες τι σας ζη­τούν; Είστε η φωνή τους, τι θέ­λουν από εσάς;

Από εμάς θέ­λουν τα πάντα! Κι εμείς θέ­λου­με αντι­στοί­χως από εκεί­νους τα πάντα. Τους θέ­λου­με δίπλα μας, τους θέ­λου­με να είναι όσο το δυ­να­τόν πιο δρα­στή­ριοι και διεκ­δι­κη­τι­κοί. Να σας πω όμως κι ένα πα­ρά­πο­νο… Δυ­στυ­χώς η κρίση και όλα αυτά τα προ­βλή­μα­τα έχουν αφή­σει τις κοι­νω­νί­ες των μι­κρών νη­σιών και ει­δι­κά τις επι­χει­ρη­μα­τι­κές, έρ­μαιο και πολ­λές φορές με λάθος στό­χους. Πρέ­πει ο μι­κρο­νη­σιώ­της να ξέρει πού θα πρέ­πει να στρα­φεί και από ποιους να διεκ­δι­κή­σει αυτά που ζη­τά­ει.

• Εν­νο­εί­τε ότι δεν είναι τόσο διεκ­δι­κη­τι­κός όσο πρέ­πει ή πλέον έχει αφε­θεί στη μοίρα που του ορί­ζει το κρά­τος;

Νο­μί­ζω ότι έχει αφε­θεί… Και ίσως δεν έχει και την κα­τάλ­λη­λη γνώση. Δεν φτά­νει στον μι­κρο­νη­σιώ­τη η γνώση για να μπο­ρέ­σει να κρί­νει σωστά. Πρέ­πει να το ξα­να­δού­με όλο από την αρχή, σε λο­γι­κή βάση επ ευ­και­ρία της κρί­σης. Τον μι­κρο­νη­σιώ­τη λίγο τον εν­δια­φέ­ρει αν το πλοίο που θα μπει στο λι­μά­νι ανή­κει στον τάδε εφο­πλι­στή, ή είναι από την επι­δό­τη­ση της Ε.Ε. ή αν είναι από επι­δό­τη­ση του Δήμου. Αυτό που τον εν­δια­φέ­ρει είναι ότι σή­με­ρα είναι Τε­τάρ­τη και το επό­με­νο κα­ρά­βι θα πε­ρά­σει το Σάβ­βα­το. Αυτό όμως που πρέ­πει να γίνει κα­τα­νοη­τό είναι ότι δεν μπο­ρείς να πιέ­ζεις τον ακτο­πλόο να δρο­μο­λο­γή­σει ένα blue star από τους Λει­ψούς στην Πάτμο, δεν γί­νε­ται. Είναι σαν να ζητάω από τον στρα­τό να μου δώσει ένα τανκ για να ορ­γώ­σω το χω­ρά­φι μου. Θα πρέ­πει, λοι­πόν, να κά­τσου­με όλοι μαζί κάτω και να το ξα­να­δού­με από την αρχή και θα πρέ­πει η πο­λι­τεία να δεί­ξει το στίγ­μα της πάνω σε αυτή την κα­τεύ­θυν­ση.

• Τα υδρο­πλά­να έχουν απα­σχο­λή­σει το Δί­κτυο;

Ημα­σταν από τους πρώ­τους, που μια δε­κα­ε­τία πριν, θέ­σα­με αυτό το θέμα. Εγώ ως πρώην κα­πε­τά­νιος, χρη­σι­μο­ποιού­σα υδρο­πλά­να στον Κα­να­δά το 1983 έως το 1986, στην Ιθάκη μέσα στο λι­μά­νι έχου­με υδρο­πλά­νο από τον Β΄Πα­γκό­σμιο Πό­λε­μο, στη Χάλκη υπάρ­χουν φω­το­γρα­φί­ες από υδρο­πλά­να που χρη­σι­μο­ποιού­σαν οι Ιτα­λοί από τον Β Πα­γκό­σμιο Πό­λε­μο, δεν γί­νε­ται στην πα­τρί­δα μας να εί­μα­στε ακόμα στο «ΘΑ» σε ένα τόσο με­γά­λο επι­χει­ρη­μα­τι­κό μο­ντέ­λο. Δεν ξέρω ποιος φταί­ει αλλά θεωρώ ότι είναι ντρο­πή ως χώρα που δεν το έχου­με λύσει ακόμα. Τε­λεία και παύλα.

• Στην συ­νά­ντη­ση της Τήλου ποια θέ­μα­τα θα προ­τά­ξε­τε;

Με­τα­φο­ρές, επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τα και πε­ρι­βάλ­λον. Οποιο από τα τρία κι αν πει­ρά­ξεις δεν θα υπάρ­χει κα­νέ­να εν­δια­φέ­ρον να επι­σκε­φθεί κα­νείς το μικρό νησί, αλλά ούτε και για τον ντό­πιο.

• Τι μή­νυ­μα θέ­λε­τε να στεί­λε­τε στους μι­κρο­νη­σιώ­τες;

Να αντέ­ξουν… Προς τους διοι­κη­τι­κούς ότι αντέ­χου­με και να ρί­ξουν πε­ρισ­σό­τε­ρα χρή­μα­τα στη θά­λασ­σα. Να ξα­να­δού­με τις εθνι­κές πο­λι­τι­κές της χώρας και να στη­ρι­χθούν πε­ρισ­σό­τε­ρο με έργα και λι­γό­τε­ρο με λόγια τα μικρά νησιά. Είναι, όχι ελ­λη­νι­κή εθνι­κή ανά­γκη, είναι ευ­ρω­παϊ­κή εθνι­κή ανά­γκη. Δείτε την αξία που έχει σή­με­ρα το Κα­στε­λό­ρι­ζο με όλα αυτά που περ­νά­με…