Πρόληψη των μαθησιακών δυσκολιών – Της Χαρούλας Λεοντίτση

Γρά­φει η

Χα­ρού­λα Λε­ο­ντί­τση,

Ει­δι­κή Λο­γο­πα­θο­λό­γος,

Νη­πια­γω­γός και Ει­δι­κή

Παι­δα­γω­γός

Είναι συχνό φαι­νό­με­νο στην πρώτη τάξη του δη­μο­τι­κού, να συ­να­ντά­με παι­διά τα οποία έχουν πρό­βλη­μα να αντα­πο­κρι­θούν στις απαι­τή­σεις της τάξης. Συ­νή­θως πρό­κει­ται για παι­διά, που θα πρέ­πει να επα­να­λά­βουν το εκ­παι­δευ­τι­κό πρό­γραμ­μα του νη­πια­γω­γεί­ου. Τα παι­διά τα οποία μέ­νουν πίσω στην πρώτη δη­μο­τι­κού έχουν πρό­βλη­μα στο μη­χα­νι­σμό της ανά­γνω­σης ο οποί­ος απο­τε­λεί­ται από τρία στά­δια.

Χα­ρα­κτη­ρι­στι­κή είναι η δυ­σκο­λία των παι­διών να ξε­χω­ρί­σουν την πρώτη “φω­νού­λα” δη­λα­δή το πρώτο φώ­νη­μα σε μία λέξη που τους ζη­τά­με. Κάθε μα­θη­τής πριν μπει στη δια­δι­κα­σία να δι­δα­χθεί την πρώτη ανά­γνω­ση θα πρέ­πει πρώ­τον να μπο­ρεί να ακού­ει μία ιστο­ρία και να την επα­να­λαμ­βά­νει με δικά του λόγια. Δεύ­τε­ρον να μπο­ρεί, να απα­ντή­σει ερω­τή­σεις κα­τα­νό­η­σης πάνω σε αυτή την ιστο­ρία. Τρί­τον, να μπο­ρεί να ομα­δο­ποιεί λέ­ξεις με βάση την ομοιο­κα­τα­λη­ξία τους. Τέ­ταρ­τον να μπο­ρεί να ξε­χω­ρί­ζει με­μο­νω­μέ­να γράμ­μα­τα από λέ­ξεις. Πέμ­πτον να μπο­ρεί να βρί­σκει λέ­ξεις που ξε­κι­νούν από συ­γκε­κρι­μέ­νο γράμ­μα. Εκτον να μπο­ρεί να συν­θέ­τει λέ­ξεις από συλ­λα­βές λέ­γο­ντας πα­ρά­δειγ­μα τις συλ­λα­βές κα – πέ – λο και ρω­τώ­ντας ποια λέξη δη­μιουρ­γεί­ται από τις συλ­λα­βές. Ολες αυτές απο­τε­λούν δρα­στη­ριό­τη­τες που θα πρέ­πει να δου­λεύ­ο­νται κατά τη διάρ­κεια της φοί­τη­σής του παι­διού στο νη­πια­γω­γείο διότι απο­τε­λούν τη βάση για να δη­μιουρ­γή­σει ο μα­θη­τής της Α Δη­μο­τι­κού ένα σωστό μη­χα­νι­σμό πρώ­της ανά­γνω­σης. Καλό θα είναι παι­διά τα οποία πα­ρου­σιά­ζουν ανω­ρι­μό­τη­τα και δυ­σκο­λί­ες στη φω­νο­λο­γι­κή ενη­με­ρό­τη­τα στον τρόπο δη­λα­δή που το παιδί αντι­λαμ­βά­νε­ται και χει­ρί­ζε­ται τους ήχους της ελ­λη­νι­κής γλώσ­σας, να επα­να­λαμ­βά­νουν τη φοί­τη­σή τους για ένα ακόμη χρόνο στο νη­πια­γω­γείο. Με αυτό τον τρόπο προ­λαμ­βά­νου­με την εμ­φά­νι­ση μα­θη­σια­κών δυ­σκο­λιών στην Α Δη­μο­τι­κού.

Πώς δια­κρί­νου­με όμως ένα παιδί με μα­θη­σια­κές δυ­σκο­λί­ες; Ποια είναι τα γε­νι­κά χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά της ει­κό­νας ενός τέ­τοιου παι­διού;

Οι επι­στή­μο­νες που ασχο­λού­νται με τα παι­διά που πα­ρου­σιά­ζουν μα­θη­σια­κές δυ­σκο­λί­ες εύ­κο­λα μπο­ρούν να ανα­γνω­ρί­σουν τα συμ­πτώ­μα­τα των δυ­σκο­λιών αυτών. Μπο­ρού­με να πα­ρο­μοιά­σου­με τον εγκέ­φα­λο των παι­διών αυτών σαν ένα σύ­στη­μα με δια­κό­πτες το οποίο έχει κά­ποια χα­λα­ρά κα­λώ­δια με απο­τέ­λε­σμα να βρα­χυ­κυ­κλώ­νε­ται η δια­δι­κα­σία της μά­θη­σης. Τα γε­νι­κά χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά ενός παι­διού με μα­θη­σια­κή δυ­σκο­λία είναι τα εξής • δεν μπο­ρούν να δια­λέ­ξουν να τα­ξι­νο­μή­σουν και να υπο­θη­κεύ­σουν πλη­ρο­φο­ρί­ες στο μυαλό τους • έχουν δυ­σκο­λία στο να μά­θουν διά­φο­ρες αλ­λη­λου­χί­ες οπως να μά­θουν ποιες είναι οι μέρες της εβδο­μά­δας ή ακόμη και να μά­θουν να δέ­νουν τα κορ­δό­νια τους • έχουν δυ­σκο­λία στο να βά­λουν το μυαλό τους να δου­λέ­ψει και να απα­ντή­σουν σε προ­βλή­μα­τα (συ­νή­θως δί­νουν τυ­πο­ποι­η­μέ­νες και λαν­θα­σμέ­νες απα­ντή­σεις) • έχουν πρό­βλη­μα ορ­γά­νω­σης δεν μπο­ρούν να ορ­γα­νώ­σουν από την τσά­ντα τους και το δω­μά­τιό τους μέχρι τον τρόπο που δια­βά­ζουν • η προ­σο­χή τους έχει πε­ριο­ρι­σμέ­νη χρο­νι­κή διάρ­κεια και αυτό συμ­βαί­νει γιατί ο μη­χα­νι­σμός του εγκε­φά­λου που φιλ­τρά­ρει τις πλη­ρο­φο­ρί­ες δεν μπο­ρεί να ξε­χω­ρί­σει τα ου­σιώ­δη από τα επου­σιώ­δη (πα­ρά­δειγ­μα ενώ ακού­ει τη δα­σκά­λα που πα­ρα­δί­δει μά­θη­μα ταυ­τό­χρο­να ακού­ει και θο­ρύ­βους από τον διά­δρο­μο του σχο­λεί­ου) • μπο­ρεί να εμ­φα­νί­ζουν ιδιαί­τε­ρα τα­λέ­ντα όπως η δη­μιουρ­γία πε­ρί­πλο­κων κα­τα­σκευών • δεν μπο­ρούν να ακο­λου­θή­σουν πε­ρί­πλο­κες οδη­γί­ες • δεν μπο­ρούν να αντα­πο­κρι­θούν σε κα­τα­στά­σεις άγ­χους και έντα­σης • δεν μπο­ρούν να θυ­μη­θούν ορ­θο­γρα­φι­κούς κα­νό­νες • έχουν χα­μη­λή αυ­το­ε­κτί­μη­ση • είναι αδέ­ξια όσον αφορά την κί­νη­σή τους (κά­νουν ζη­μιές) • έχουν δυ­σκο­λία στο να θυ­μη­θούν ημε­ρο­μη­νί­ες ορι­σμούς ονό­μα­τα • δεν μπο­ρούν να αντι­γρά­ψουν από τον πί­να­κα ή όταν κά­ποιος τους υπα­γο­ρεύ­ει κάτι συ­νή­θως γρά­φουν τα μισά από αυτά που τους λένε • κρα­τά­νε πάρα πολύ σφι­χτά το μο­λύ­βι με απο­τέ­λε­σμα να κου­ρά­ζο­νται πολύ εύ­κο­λα (το κά­νουν λόγω άγ­χους). Όλα τα πα­ρα­πά­νω απο­τε­λούν τυ­πι­κά χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά ενός παι­διού με μα­θη­σια­κές δυ­σκο­λί­ες. Πρό­κει­ται για έξυ­πνα συ­νή­θως παι­διά με φυ­σιο­λο­γι­κό ή και πάνω του φυ­σιο­λο­γι­κού δεί­κτη νοη­μο­σύ­νης αλλά αυτές οι δυ­σκο­λί­ες που πα­ρου­σιά­ζουν πολ­λές φορές τα κά­νουν να φαί­νο­νται πιο “χαζά” ή πιο ανώ­ρι­μα. Όταν εστιά­σου­με στις συ­γκε­κρι­μέ­νες δυ­σκο­λί­ες κάθε παι­διού και εφαρ­μό­σου­με ένα εκ­παι­δευ­τι­κό πρό­γραμ­μα που να αντα­πο­κρί­νε­ται στις ανά­γκες τους τότε μπο­ρού­με να έχου­με μα­θη­τές οι οποί­οι μπο­ρούν να πλη­σιά­ζουν τις επι­δό­σεις των φυ­σιο­λο­γι­κών μα­θη­τών.