ΓΣΕΕ: Πώς η κρίση άλλαξε τη δομή της απασχόλησης-Ποιοι κλάδοι συρρικνώθηκαν

Οι μεγα­λύ­τε­ρες απώ­λειες εμφα­νί­ζο­νται στον κλάδο των κατα­σκευών, του οποίου η συμ­με­τοχή στο σύνολο της απα­σχό­λη­σης περιο­ρί­ζε­ται από 8,6% σε 4,1%, δηλαδή στο μισό. Αντί­στοιχα, σοβαρή υπο­χώ­ρηση αντι­με­τω­πί­ζει και ο κλάδος της μετα­ποί­η­σης, με τη συμ­με­τοχή του στο σύνολο της απα­σχό­λη­σης να υπο­χω­ρεί από 11,8% σε 9,5%.

Στον αντί­ποδα βρί­σκο­νται οι εξε­λί­ξεις στον κλάδο παροχής εστί­α­σης και κατα­λύ­μα­τος (κύριες του­ρι­στι­κές υπη­ρε­σίες), όπου εμφα­νί­ζε­ται αύξηση της συμ­με­το­χής στο σύνολο της απα­σχό­λη­σης από 7,5% σε 10,4%, αλλά και στον κλάδο της υγείας με αύξηση από 5% σε 6,2%.

Οι τάσεις αυτές γίνο­νται εμφα­νείς και κατά την εξέταση των στοι­χείων της απα­σχό­λη­σης κατά επάγ­γελμα. Ειδι­κό­τερα, η ΓΣΕΕ στην έκθεσή της παρα­τη­ρεί ότι σημα­ντι­κές μειώ­σεις εμφα­νί­ζο­νται σε δύο μεγάλες κατη­γο­ρίες επαγ­γελ­μά­των, στα διευ­θυ­ντικά στελέχη και στους ειδι­κευ­μέ­νους τεχνί­τες, με τους πρώτους να υπο­χω­ρούν από 10,4% του συνόλου των απα­σχο­λου­μέ­νων το γ΄ τρίμηνο του 2008, σε 2,5% το γ΄ τρίμηνο του 2017 και τους δεύ­τε­ρους να περιο­ρί­ζο­νται από 14,1% σε 9,4% την αντί­στοιχη περίοδο.

Η σημα­ντική μείωση στα διευ­θυ­ντικά στελέχη υπο­κρύ­πτει, σύμφωνα με τους ανα­λυ­τές της Συνο­μο­σπον­δίας, δύο τάσεις: αφενός τον περιο­ρι­σμό και τον εξορ­θο­λο­γι­σμό των διοι­κη­τι­κών δρα­στη­ριο­τή­των και αφε­τέ­ρου, και πιθα­νό­τατα κύρια, το γεγονός ότι μια σειρά από αυτο­α­πα­σχο­λού­με­νοι με μικρό αριθμό προ­σω­πι­κού (κυρίως οι ιδιο­κτή­τες μικρών εμπο­ρι­κών κατα­στη­μά­των) κατα­γρά­φο­νταν σε αυτή την κατη­γο­ρία.

Από την άλλη, η μείωση στους εξει­δι­κευ­μέ­νους τεχνί­τες μπορεί να σχε­τι­στεί άμεσα με τη συρ­ρί­κνωση της απα­σχό­λη­σης στον κλάδο των κατα­σκευών, καθώς σε αυτό τον κλάδο απα­σχο­λού­νταν η πλειο­νό­τητα των εξει­δι­κευ­μέ­νων τεχνι­τών στην ελλη­νική οικο­νο­μία κατά το παρελ­θόν.

Με άλλα λόγια, οι ομάδες επαγ­γελ­μά­των που έπληξε περισ­σό­τερο η κρίση είναι των αυτο­α­πα­σχο­λού­με­νων με μικρό αριθμό προ­σω­πι­κού και των εξει­δι­κευ­μέ­νων τεχνι­τών, δηλαδή παρα­δο­σια­κές κατη­γο­ρίες επαγ­γελ­μά­των.

Αντί­θετα, τα επαγ­γέλ­ματα που σχε­τί­ζο­νται με υπη­ρε­σίες εμφα­νί­ζουν σημα­ντική αύξηση από 14,6% του συνόλου σε 23,9%. Αντί­στοιχα, σημα­ντική αύξηση εμφα­νί­ζουν και τα επαγ­γέλ­ματα που σχε­τί­ζο­νται με επι­στη­μο­νι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες, καθώς η συμ­με­τοχή τους στο σύνολο αυξά­νε­ται από 14,8% σε 18,9%.

Όπως επι­ση­μαί­νε­ται στην έκθεση, οι εξε­λί­ξεις αυτές δεί­χνουν μια εμβά­θυνση της τάσης “τρι­το­γε­νο­ποί­η­σης” της αγοράς εργα­σίας στην Ελλάδα με υπο­χώ­ρηση παρα­δο­σια­κών κλάδων του δευ­τε­ρο­γε­νούς τομέα (κατα­σκευές και μετα­ποί­ηση) αλλά και της αυτο­α­πα­σχό­λη­σης και ενί­σχυση της σχε­τι­κής σημα­σίας κλάδων των υπη­ρε­σιών.

Σύμφωνα με την ΓΣΕΕ, η εξέλιξη δυσκο­λεύει τις προ­ο­πτι­κές ανά­καμ­ψης της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας μεσο­πρό­θε­σμα, καθώς ο κλάδος της μετα­ποί­η­σης παράγει τη μεγάλη πλειο­νό­τητα των διεθνώς εμπο­ρεύ­σι­μων αγαθών, η βελ­τί­ωση της αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας των οποίων απο­τέ­λεσε βασικό στόχο και επίδικο των προ­γραμ­μά­των προ­σαρ­μο­γής. Επι­πλέον, η ενί­σχυση του κλάδου της μετα­ποί­η­σης έχει σύμφωνα με τους ανα­λυ­τές, ουσια­στικό αντί­κτυπο στο ισο­ζύ­γιο πλη­ρω­μών και συνεπώς συμ­βάλ­λει στην εξι­σορ­ρό­πηση προη­γού­με­νων ανι­σορ­ρο­πιών στη διεθνή θέση της χώρας.

Αντί­θετα, η περαι­τέρω ενί­σχυση του κλάδου του του­ρι­σμού, ενώ από μόνη της συνιστά θετική εξέλιξη, στον βαθμό που απο­λυ­το­ποιεί­ται βαθαί­νει προη­γού­με­νες ανι­σορ­ρο­πίες, καθώς καθιστά την οικο­νο­μία ολοένα και πιο ευάλωτη σε εξω­γε­νείς μετα­βλη­τές, όπως το δια­θέ­σιμο προς κατα­νά­λωση εισό­δημα πολιτών ξένων χωρών.

Η Συνο­μο­σπον­δία μάλιστα, κατα­λή­γει πως τα στοι­χεία αυτά κατα­δει­κνύ­ουν την ανα­γκαιό­τητα στο­χευ­μέ­νων παρεμ­βά­σεων στην αγορά εργα­σίας, που θα επα­να­φέ­ρουν στο εργα­τικό δυνα­μικό γυναί­κες και νέους οι οποίοι απο­χώ­ρη­σαν κατά τη διάρ­κεια της κρίσης. Σε αντί­θετη περί­πτωση, επι­ση­μαί­νε­ται στην έκθεση, οι προ­σπά­θειες ανά­καμ­ψης της οικο­νο­μίας θα εμπο­δί­ζο­νται από τη συρ­ρί­κνωση των πηγών των δια­θέ­σι­μων δεξιο­τή­των των εργα­ζο­μέ­νων, η οποία προ­κύ­πτει ως άμεσο απο­τέ­λε­σμα της εξόδου σημα­ντι­κού αριθμού νέων και γυναι­κών από το εργα­τικό δυνα­μικό κατά τα χρόνια της κρίσης.

Τέλος, ως γενική παρα­τή­ρηση ανα­φέ­ρε­ται ότι κατά τη διάρ­κεια της κρίσης περίπου το μισό από το εν δυνάμει εργα­τικό δυνα­μικό δεν απα­σχο­λεί­ται, γεγονός που συμπιέ­ζει την εγχώρια κατα­νά­λωση και επι­βα­ρύ­νει δυσα­νά­λογα το δημο­σιο­νο­μικό σύστημα. Είναι ενδει­κτικό ότι ο βαθμός απα­σχό­λη­σης του εργα­τι­κού δυνα­μι­κού και πριν από το 2008 ήταν χαμη­λό­τε­ρος του μέσου όρου της Ευρω­ζώ­νης (66,2%), δεί­χνο­ντας έτσι τόσο τις εγγε­νείς δομικές αδυ­να­μίες της αγοράς εργα­σίας στην Ελλάδα όσο και τις δυνα­τό­τη­τες.