Βασίλης Μαντικός ο Ρόδιος: Πώς ένας πολιτικός μηχανικός εξελίχθηκε σε μεγάλο… γραφιά!

Πώς θα προσ­διό­ρι­ζες τον εαυτό σου; Συγ­γρα­φέα, ποιητή;

Είναι μια ερώτηση περί­εργη… Συνήθως με απο­κα­λούν συγ­γρα­φέα. Ο χαρα­κτη­ρι­σμός «συγ­γρα­φέας», πρό­κει­ται για μια ταμπέλα, που περι­κλείει πολλά. Ο χαρα­κτη­ρι­σμός «ποιητής» είναι μια πολύ βαριά λέξη, συνήθως απο­δί­δε­ται – κατά την άποψή μου- σε ανθρώ­πους μετά θάνατον, όπου πλέον χωρίς κάποιες εγω­κε­ντρι­κές σκέψεις, γίνεται μια καλύ­τερη και πιο ενδό­μυχη κριτική στο έργο τους… Αυτό που τελικά φέρω, και ξενίζει πολλούς όταν το λέω, είναι πως είμαι γραφιάς. Γράφω. Με χαρα­κτη­ρί­ζει η γραφή.

Η γραφή πότε μπαίνει στη ζωή σου;

Η γραφή μπήκε στις αρχές του 2015. Δεν είχα καμία σχέση ούτε με λογο­τε­χνία, ούτε διάβαζα… Το μυαλό ήταν αλλού, το σώμα αλλού. Μέχρι τότε εργα­ζό­μουν στο αντι­κεί­μενο το οποίο είχα σπου­δά­σει. Στην εφηβεία δεν είχα καμία σχέση με βιβλία. Και σε έναν χρόνο πολύ απρό­σμενο, στις αρχές περίπου του 2015, πολύ δειλά, ξεκί­νησα να γράφω. Επιασα ένα στυλό, άνοιξα δύο-τρία κενά τετρά­δια που είχα στο σπίτι και είπα… ας τα γεμίσω.

Ακού­γε­ται πολύ αυθόρ­μητο αυτό που μας περι­γρά­φεις.

Ναι… Τελικά μόνο έτσι γράφω. Ακόμα και σήμερα, έτσι γράφω. Εντελώς αυθόρ­μητα. Κατα­γράφω σκέψεις. Είναι περίπου αυτό που λέει και ο Ελύτης για την αυτό­ματη γραφή∙ Χωρίς δεύτερη σκέψη κατα­γρά­φεις αυτό που έχεις στο μυαλό σου, την εικόνα, που ίσως να μην χρειά­ζε­ται καν διόρ­θωση αργό­τερα.

Πρό­σφατα κυκλο­φό­ρησε το πρώτο σου βιβλίο, με τίτλο «39+1 χαϊκού».

Κυκλο­φό­ρησε τον Μάιο του 2017. Είναι ποίηση χαϊκού, είναι παρα­δο­σιακή ιαπω­νική μορφή ποίησης. Είναι το πρώτο βήμα μου, ένα βήμα πολύ δια­φο­ρε­τικό από τον πεζό λόγο και πολύ δια­φο­ρε­τικό ακόμα και από την ποίηση όπως την γνω­ρί­ζουμε γενι­κό­τερα.

Πώς ένας Ρόδιος που μέχρι πρό­τι­νος μάλιστα δεν είχε καμία σχέση με την τέχνη των γραμ­μά­των και τη συγ­γραφή, γράφει παρα­δο­σιακή ιαπω­νική ποίηση; Από πού ήρθε αυτό το ερέ­θι­σμα;

Η πρώτη συνά­ντηση με το χαϊκού ήταν το 2006. Τυχαία, δια­βά­ζο­ντας σε κάποιο άρθρο, μια σχετική αναφορά, όταν ακόμα-ακόμα η μέρα μου ήταν σε ένα γραφείο μπροστά από έναν υπο­λο­γι­στή. Μετέ­πειτα συνα­ντή­θηκα ξανά με το χαϊκού, μέσα από τα social media και αρχικά το twitter, όπου εκεί οι χαρα­κτή­ρες είναι περιο­ρι­σμέ­νοι, ακριβώς αυτός ο περιο­ρι­σμός των χαρα­κτή­ρων, αυτή η λακω­νι­κό­τητα, μου ταί­ριαξε. Μελε­τώ­ντας λίγο περισ­σό­τερο το χαϊκού, ήταν πολύ μεγάλη πρό­κληση για μένα να χρη­σι­μο­ποι­ήσω αυτή τη λακω­νι­κό­τητα και σε ποίηση.

Οπότε κάπως έτσι γεν­νή­θηκε το πρώτο σου βιβλίο…

Ναι. Η πρώτη παρου­σί­αση του βιβλίου έγινε στη Θεσ­σα­λο­νίκη, περίπου στα μέσα του περα­σμέ­νου Νοεμ­βρίου από τις εκδό­σεις «Πηγή» – είναι ένας νέος εκδο­τι­κός οίκος στη Θεσ­σα­λο­νίκη και έχουμε μια πολύ καλή συνερ­γα­σία. Ενδέ­χε­ται να γίνει παρου­σί­αση του βιβλίου στην Αθήνα και μετέ­πειτα στη Ρόδο.

Το γεγονός ότι ζεις στη Ρόδο, σε μια περι­φε­ρειακή πόλη, απο­τε­λεί εμπόδιο στην ανά­πτυξη της τέχνης που απο­φά­σι­σες να ασχο­λη­θείς, και στην εξέλιξή σου;

Εμπόδιο σε ό,τι αφορά τη γραφή, όχι. Το νησί μάς προ­σφέ­ρει και αρώματα και γεύσεις και παρά πολλές εικόνες, πάρα πολλά ερε­θί­σματα αρκεί να αφιε­ρώ­σεις χρόνο στον εαυτό σου για να μπορείς να τα απο­λαύ­σεις, κάνο­ντας μια βόλτα, έναν περί­πατο χωρίς δεύ­τε­ρες σκέψεις. Εμπόδιο απο­τε­λεί ίσως ότι μεσο­λα­βεί το Αιγαίο, με την έννοια της γεω­γρα­φι­κής από­στα­σης από τα δύο μεγάλα κέντρα, την Αθήνα και τη Θεσ­σα­λο­νίκη, όπου σε αυτόν τον περί­πατο που λέγαμε πριν, θα μπο­ρού­σες να συνα­ντή­σεις έναν άνθρωπο που ταυ­τό­χρονα κι εκείνος ασχο­λεί­ται με αυτό που ασχο­λεί­σαι κι εσύ.

Στην εποχή της οικο­νο­μι­κής κρίσης, του άγχους, του στρες, της πίεσης, του συνε­χούς αγώνα για την εξα­σφά­λιση των προς το ζην, πώς κάποιος παίρνει την απόφαση να ασχο­λη­θεί με τη γραφή και μάλιστα όχι “εμπο­ρικά”;

Μιλώ­ντας για βιο­πο­ρι­σμό, είναι δύσκολο να πάρει κανείς αυτή την απόφαση. Αλλά αν ξεκι­νή­σεις την ανάλυση για το τι θα κάνεις στη ζωή σου, κι αν τελικά απο­κλει­στικά η γραφή θα μπο­ρέ­σει να σε ζήσει, τότε μάλλον ξεκινάς με λάθος σκε­πτικό. Κι εγώ κάποια στιγμή, μπήκα σε μια τέτοια δια­δι­κα­σία να αναλύσω και να δω τις προ­ο­πτι­κές βιο­πο­ρι­στικά, αλλά πολύ γρήγορα, η δεύτερη σκέψη ήταν απευ­θείας ακυ­ρω­τική διότι ένιωσα ότι όλο αυτό, μου αφαι­ρούσε κάτι από μέσα μου. Τελικά μάλλον γράφω, επειδή θέλω να γράφω. Δεν γράφω επειδή η λέξη αυτή θα μπει σε ένα βιβλίο και ίσως το βιβλίο που­λη­θεί και ίσως μπουν κάποια ευρώ στην τσέπη μου με τα οποία ίσως θα αγοράσω κάποια πράγ­ματα από το σούπερ μάρκετ.

Οι δικοί σου άνθρω­ποι, η οικο­γέ­νειά σου, οι φίλοι σου, τι σου λένε;

Δεν το περί­μενε κανείς, γιατί δεν είχα δώσει τέτοια δείγ­ματα. Αρχικά δεν γνώριζα εγώ ο ίδιος ότι μπορώ να γράψω σε μια σειρά, παρα­πάνω από πέντε-έξι λέξεις και να συνθέσω μια φράση. Αυτό που συμ­βαί­νει είναι μαγικό, ακόμα και για μένα, όταν για παρά­δειγμα γράφω κάτι και μετέ­πειτα το διαβάζω. Γενικά, δεν μου αρέσει να μιλάω για μένα, δεν μου αρέσει να μιλάω για τον εαυτό μου, για τη γραφή μου αλλά θέλω να σου μετα­φέρω αυτό το συναί­σθημα της έκπλη­ξης που νιώθω ακόμα και εγώ, δια­βά­ζο­ντας τις λέξεις που έχουν γεμίσει το χαρτί. Ο στενός κύκλος των ανθρώ­πων μου, εκπλήσ­σε­ται ακόμα και σήμερα. Και δεν ξέρω αν θα το χωνέ­ψουν ποτέ! Είμαι 40 χρονών και δεν είχα δείξει μέχρι σήμερα ότι μπορεί να έχω οποια­δή­ποτε σχέση με τη γραφή ή θα μπο­ρούσα να συντάξω μια-δυο φράσεις, που θα μπο­ρού­σες να τις απο­κα­λέ­σεις ποίημα. Οσοι με γνω­ρί­ζουν εκπλήσ­σο­νται με την τροπή που έχουν πάρει τα πράγ­ματα.

Η ενα­σχό­λησή σου με τα social media πάντως είναι εκείνη που σε έχει “καθιε­ρώ­σει” ως “γραφιά”, όπως προ­τι­μάς να σε απο­κα­λούν.

Το κοινό που με δια­βά­ζει και με ακο­λου­θεί στα social media, έχει αλλάξει εντελώς στα τελευ­ταία χρόνια. Ωστόσο πρέπει να πω ότι δεν παρα­κο­λουθώ τις αλλη­λε­πι­δρά­σεις. Αυτό που με ενδια­φέ­ρει, είναι να με δια­βά­σεις, κι αυτό που θα δια­βά­σεις, να σου αφήσει κάτι… Αν θα πατή­σεις like, ή αν θα κάνεις σχόλιο, δεν με απα­σχο­λεί.

Θα ήθελα να μας πεις, πώς σε βοήθησε η τεχνο­λο­γία να ξεκι­νή­σεις να γράφεις σκέψεις στο χαρτί.

Ξεκί­νησα από τον πεζό λόγο. Αρχές του 2015, ξεκί­νησα να γράφω –όπως οι περισσότεροι- ημε­ρο­λο­γιακά, σε ένα blog. Ηθελα όμως να κάνω κάτι δια­φο­ρε­τικό κι έτσι απο­φά­σισα κάθε Κυριακή, να “ταξι­δεύω” με τη βοήθεια της τεχνο­λο­γίας –μέσω Google Earth- σε μια ευρω­παϊκή πόλη, να επιλέγω τυχαία ένα σημείο συγκέ­ντρω­σης όπως είναι ένα καφέ και να παρα­κο­λουθώ τις συμπε­ρι­φο­ρές των ανθρώ­πων και να εμπνέ­ο­μαι από αυτές. Αυτό λοιπόν, στο 5ο με 6ο κείμενο, «έπλεξε» μια ιστορία και η ιστορία αυτή ολο­κλη­ρώ­θηκε στο τέλος του 2015 κι έγινε μια νουβέλα. Θα μου πει κανείς, τι σχέση έχει η νουβέλα με το χαϊκού… Απο­λύ­τως καμία. Αλλά πάλι η επί­δραση των social media με οδήγησε από τη νουβέλα στο χαϊκού.

Υπάρ­χουν κείμενά σου, ποι­ή­ματα, στίχοι, που έχεις κρα­τή­σει για ΄σενα, που δεν θες να μοι­ρα­στείς;

Ο,τι γράφω είναι δικό μου όσο το δια­μορ­φώνω, μόλις βάλω τελεία, πλέον δεν το νιώθω δικό μου. Εφ΄όσον, λοιπόν, δεν είναι πια δικό μου, θέλω να το μοι­ρα­στώ. Σε κάθε γραφή βρίσκω και μια δια­φο­ρε­τική «Ιθάκη»…

Η βάση λοιπόν είναι η Ρόδος, για την κάθε δια­φο­ρε­τική «Ιθάκη». Πώς θα περιέ­γρα­φες τη Ρόδο;

Το Αιγαίο, χωρίς τη Ρόδο, δεν θα ήταν το ίδιο Αιγαίο. Θεωρώ ότι η θέση της Ρόδου, κοι­τά­ζο­ντας τον χάρτη, είναι αυτό που το ίδιο το νησί θέτει, έρχεται και κλείνει ο κύκλος του Αιγαίου, ολο­κλη­ρώ­νε­ται η εικόνα. Όπως αντί­στοιχα η Κρήτη ξεχω­ρί­ζει το Λιβυκό πέλαγος από τη Μεσό­γειο, έτσι και η Ρόδος είναι άλλο ένα όριο-σύνορο του Αιγαίου.

Υπο­γρά­φεις πάντα ως Βασίλης Μαντι­κός, ο Ρόδιος. Τι σημαί­νει αυτό για σένα;

Είναι ένα κομμάτι μου η Ρόδος και είναι και καμάρι μου να είμαι Τσα­μπί­κος. Το χαί­ρο­μαι, μου αρέσει, γιατί μου προσ­δί­δει μια ιδιαι­τε­ρό­τητα ως άνθρωπο αρχικά. Η μεγάλη ευθύνη και η πρό­κληση είναι να μπορέσω να το υπο­στη­ρίξω κι εγώ.

Αυτή την περίοδο ετοι­μά­ζεις κάτι και­νού­ριο;

Εχω ξεκι­νή­σει τη συγ­γραφή, μιας νέας συλ­λο­γής που ευελ­πι­στώ να ολο­κλη­ρω­θεί μέσα στο 2018. Πρό­κει­ται για κάτι εντελώς δια­φο­ρε­τικό στη μέχρι τώρα γραφή μου.